Gǔlìn Niúpí Chá (Gǔlìn niúpí chá, 古蔺牛皮茶) er te frá sýslunni Gǔlìn (古蔺县) í borgarhéraðinu Lúzhōu suður í Sìchuān-héraði og jafnframt staðbundið yrki af teplöntu. „Niúpí“ (牛皮) merkir „nautshúð“: nafnið vísar til stórs og þykks blaðs, ekki til tegundar tesins. Yrkið er upprunnið úr Jiaozi-gili (椒子沟) við þorpið Zaolin í bænum Gǔlìn og var árið 1985 viðurkennt sem staðbundið héraðsyrki. Nafnið nýtur verndar landfræðilegs vottunarmerkis — í skrá yfir slík merki í Sìchuān frá mars 2018 er það þegar til staðar. Tegund tesins er ekki tilgreind með merkinu.
1. Flokkun og uppruni
- Tegund: Ekki staðfest: ég hef ekki séð skjal merkisins þar sem tegund er tilgreind. Í lýsingu á yrkinu er sagt að það henti fyrir grænt og rautt te; yfirvöld í Lúzhōu kalla „牛皮茶“ bæði yrki og nafn á fullunnu tei, en tilgreina ekki tegund.
- Flokkur: Te úr staðbundnu yrki frá suður-Sìchuān; landfræðilegt vottunarmerki.
- Uppruni: Kína, Sìchuān-hérað (四川, Sìchuān), borgarhéraðið Lúzhōu (泸州, Lúzhōu), sýslan Gǔlìn (古蔺, Gǔlìn). Upprunastaður yrkisins er Jiaozi-gilið við þorpið Zaolin (枣林村) í bænum Gǔlìn (古蔺镇).
- Svæði merkisins: Skrá Sìchuān tilgreinir sýsluna Gǔlìn sem stjórnsýslulega tilheyrandi handhafa merkisins; lagaleg mörk svæðisins eru skilgreind í hópstaðli sem ég hef ekki séð texta úr.
- Landfræðileg hnit: Gǔlìn er um 28,0° N og 105,8° A.
2. Saga og menningarlegt mikilvægi
- Saga:
- Annáll. Yfirvöld í Lúzhōu og svæðisfrétt frá 2017 vitna í sýsluannálinn „古蔺县志“: „牛皮茶，曾为贡茶“ — þetta te var „einu sinni skattate“. Hvenær og hverjum það var fært er ekki sagt í tilvitnuninni.
- 1985. Héraðsnefnd um nytjaplöntuyrki viðurkenndi það sem staðbundið héraðsyrki í Sìchuān.
- 2014. Garðyrkjudeild Sìchuān-landbúnaðarháskólans birti í tímaritinu „作物学报“ (2014, nr. 12) rannsókn á yrkinu: 76 plöntur úr sjö stofnum, formfræði, lífefnafræði, ISSR-merki.
- Merki. Í skrá yfir landfræðileg merki í Sìchuān frá mars 2018 er Gǔlìn Niúpí Chá þegar skráð; lýsing nefnir skráningarárið 2017. Ég fann hvorki númer merkisins né handhafa.
- 2021. Samkvæmt tilkynningu frá 28. maí framkvæmdi eftirlitsstofnun sýslunnar á markaði sérfræðiúttekt á hópstöðlum fyrir tvö merki sýslunnar — „landfræðilegt vottunarmerki Gǔlìn-núðlur“ (núðlur) og „landfræðilegt vottunarmerki Gǔlìn Niúpí Chá“. Staðlarnir lýsa svæði, gæðakröfum, eftirlitsreglum, merkingu og umbúðum; átti að taka þá í notkun eftir birtingu á innlendum vettvangi. Hvort staðallinn kom út gat ég ekki staðfest.
- Nafn: 古蔺 er nafn sýslunnar, 牛皮 merkir „nautshúð“, 茶 merkir te.
- Menningarlegt mikilvægi: Greinin frá 2014 kallar Gǔlìn Niúpí Chá sérstaka auðlind teplöntu fyrir Sìchuān og varar við því að útbreiðsla stofnsins minnki vegna þurrka og mannlegra afskipta. Samkvæmt svæðisfrétt frá 2017 fann starfsmaður skógræktardeildar sýslunnar gömul tré af þessu yrki í nokkrum sveitum sýslunnar og mat aldur flestra á nokkur hundruð ár; óháða staðfestingu fann ég ekki.
3. Grasafræðileg lýsing og hráefni
Samkvæmt lýsingu á yrkinu, nema annað sé tekið fram.
- Tegund runna: Kynstofn (有性系), runni, meðalblaða, meðalsíðbúinn, tvílitna. Greinin frá 2014 bætir við: í stofnum Jiaozi-gils eru runnar ríkjandi, en í fimm stofnum af sjö eru einnig lítil tré eða tré.
- Runni: Fremur hávaxinn, krónan útbreidd, greining strjál, blöðin nánast lárétt.
- Blað: Sporöskjulaga eða ílangt sporöskjulaga, dökkgrænt, gljáandi, yfirborðið örlítið bólgið, tennur djúpar og strjálar, blaðið þykkt — þaðan kemur nafnið.
- Sprotar: Hæring meðalmikil; hundrað sprotar með „brum og þrjú blöð“ vega um 61,0 g. Voruppskera hefst 7–10 dögum fyrr en hjá öðrum staðbundnum stofnum; brumin eru stór.
- Blóm og fræ: Krónan um 2,9 cm, átta krónublöð, stíllinn þrískiptur; fræið um 1,4 cm.
- Þol: Fremur mikil þurrkaþol, fræframleiðsla meðalmikil.
- Útbreiðsla: Samkvæmt greininni frá 2014 — aðeins Jiaozi-gilið og nálæg fjöll og hæðir; plönturnar þar eru að mestu villtar og hálfvilltar.
- Uppskerustaðall: Engar upplýsingar í þeim heimildum sem fundust.
4. Terroir og ræktunareinkenni
- Svæði: Suður-Sìchuān; samkvæmt greininni frá 2014 liggur sýslan á mörkum Sìchuān-dældarinnar og Gùizhōu-hásléttunnar.
- Uppskeruhæð: Greinin frá 2014: kjarni stofnsins er skógurinn í Jiaozi-gili í 900–1100 m hæð, allt svæðið um 20 km² í 800–1200 m hæð. Yfirvöld í Lúzhōu: tegrunnurinn er á stöðunum Báishāpō (白沙坡), Jiaozi-gili og Fèngyuánpō (凤元坡) í 600–1200 m hæð.
- Loftslag: Samkvæmt greininni frá 2014 er sumarið heitt, veturinn mildur, úrkoma fremur lítil, þurrkar tíðir á sumrin. Yfirvöld í Lúzhōu skrifa hins vegar um mikla úrkomu.
- Jarðvegur: Engar upplýsingar um samsetningu og sýrustig í þeim heimildum sem fundust.
- Uppskerutími: Samkvæmt orðum staðbundins temeistara í frétt frá 2017 er þetta te vegna hæðarinnar tínt rúmum tíu dögum síðar en á láglendi; lýsingin „7–10 dögum fyrr“ er samanburður við nálæga stofna.
5. Framleiðslutækni
Ég hef ekki séð skjal með tækni fyrir merkið; hópstaðallinn frá 2021 átti samkvæmt sýslunni að samræma einnig vinnsluna, en texti hans er ekki aðgengilegur.
Almenn lýsing á tegundum, ekki lýsing á þessu tei: grænt — hitafesting, rúllun, þurrkun; rautt — visnun, rúllun, oxun, þurrkun. Hvaða aðferð og með hvaða stillingum er notuð fyrir Gǔlìn Niúpí Chá er ekki sagt í þeim heimildum sem fundust.
6. Skynræn einkenni
Lýsingarnar eru úr lýsingu á yrkinu og úr orðum fulltrúa staðbundins fyrirtækis í frétt frá 2017; þær nefna ekki tegund og teljast ekki krafa merkisins.
- Útlit þurra blaða: Þétt, örlítið bogin, græn, með mikilli hvítri hæringu (紧致微曲，白毫嵌绿).
- Ilmur þurra blaða: Engar lýsingar í þeim heimildum sem fundust.
- Ilmur bruggs: Með kastaníukeim (栗香) — allar lýsingar sem fundust nefna hann.
- Bragð: Milt og fyllilegt, með sætu eftirbragði; teið þolir margar uppáhellingar (醇厚回甘，耐冲泡).
- Litur bruggs: Samkvæmt lýsingu á yrkinu — hreinn og skær; í frétt frá 2017 — gulur og skær (汤色黄亮).
- Botn (uppdregin blöð): Samkvæmt lýsingu á yrkinu — jafn, gulgrænn, skær; í frétt frá 2017 — ljósgrænn.
7. Efnasamsetning
Lýsingin á yrkinu gefur tvö tölu sett, og þau stemma ekki saman:
| Þáttur | Vorsprotar „brum og tvö blöð“, þurrt sýni | „Ferskt blað“, eftir bókinni „Sìchuān-te“ (《四川茶叶》) |
|---|---|---|
| Pólýfenól | 25,1 % | 29,27 % |
| Koffín | 4,5 % | 4,15 % |
| Amínósýrur | um 2,1 % | engar upplýsingar |
| Útdráttarefni | engar upplýsingar | 45,17 % |
Hvorugt settið tilgreinir ár eða aðferð greiningar. Greinin frá 2014 gaf fyrir sjö stofna dreifingu pólýfenóla í vorsprotum 22,57–30,17 %. Þetta eru gögn um hráefni yrkisins, ekki um fullunnið te.
8. Bruggun
Venjur miðað við tegund — breytur ráðast af því hvaða te úr þessu yrki er í höndunum.
- Grænt: 80–85 °C, 3 g á 150 ml, fyrsta brugg 40–60 sekúndur, glerglas eða gaiwan, tvær til þrjár endurteknar uppáhellingar.
- Rautt: 90–95 °C, 3 g á 150 ml, fyrsta brugg um mínútu, gaiwan eða postulínskanna, nokkrar uppáhellingar með lengingu.
9. Geymsla
Venjur miðað við tegund. Grænt te — í loftþéttum umbúðum, í kæli við 0–5 °C, án ljóss, raka og lyktar, neyta innan árs. Rautt — á þurrum dimmum stað við stofuhita, í þéttum umbúðum, fjarri lykt.
10. Verð og eftirlíkingar
Engar upplýsingar um verð í þeim heimildum sem fundust.
- Hvernig á að forðast eftirlíkingar:
- Leita að landfræðilega vottunarmerkinu „古蔺牛皮茶“.
- Staðfesta að framleiðandinn sé frá sýslunni Gǔlìn.
- Muna að „牛皮茶“ er ekki einkvæmt nafn: í frásögn um Yunnan-hreppinn Bāngdōng (邦东乡) er eitt af staðbundnum villtum teformum kallað svo. Það er önnur planta og annað svæði.
11. Áhugaverðar staðreyndir
- Nafn tesins kom frá blaðinu: „nautshúð“ er myndlíking fyrir þykkt og þétt blað.
- Samkvæmt bókinni „Sìchuān-te“, sem yfirvöld í Lúzhōu vitna í, er uppskera þessa yrkis 36,49 % meiri en hjá öðrum yrkjum.
- Staðall merkisins fyrir te var skoðaður í sömu sérfræðiúttekt og staðall fyrir Gǔlìn-núðlur.
12. Samanburður við önnur te
- Jūnlián Hóngchá (筠连红茶): Rautt te frá Yíbīn-umdæminu suður í Sìchuān, einnig byggt á staðbundnu yrki — Zǎobáijiān (早白尖).
- Yíbīn Zǎo Chá (宜宾早茶): Snemmbúið grænt te frá Yíbīn suður í Sìchuān.
- Běichuān Táizǐ Chá (北川苔子茶): Grænt te frá norðvesturhluta Sìchuān-dældarinnar, einnig nefnt eftir staðbundinni teplöntu.
Að lokum:
Gǔlìn Niúpí Chá er fyrst og fremst yrki: kynstofn með þykku dökkgrænu blaði, villtur og hálfvilltur í Jiaozi-gili, viðurkenndur af héraðinu árið 1985. Undir nafni þess er skráð landfræðilegt merki, en hvaða te það verndar — grænt, rautt eða bæði — er ekki sagt í þeim skjölum sem fundust. Lýsingarnar eru sammála um kastaníukeim, fyllilegt bragð og þol gegn uppáhellingum; þar til texti hópstaðalsins liggur fyrir er það það besta sem til er.