Téngchōng hóngchá

Tengchong Hongcha (Téngchōng hóngchá, 腾冲红茶) — dite mena avy ao amin’ny distrikan-tanànan’i Tengchong (腾冲市) ao amin’ny kaominina an-tanàn-dehibe Baoshan any andrefan’ny faritanin’i Yunnan, eo akaikin’ny sisintany amin’i Myanmar. Ny anarana dia iray amin’ireo marika fanamarinana ara-jeografika dimy izay nosoratan’i Tengchong, araka ny filazan’ny manampahefana eo an-toerana, tamin’ny taona 2016 ho an’ny sokajy dite dimy. Ny famaritan’ilay marika dia manonona vokatra efatra: dite mena gongfu sy dite mena vaky, samy avy amin’ny karazana ravina lehibe sy ravina antonony-kely. Ny fikambanan’ny dite ao amin’ny distrika no nanao ny fangatahana ho an’ilay marika.

1. Fanasokajiana sy Fiaviana

• Karazana: Dite mena (红茶, hóngchá). Ny sokajy dia voalaza ao amin’ny anarana, izay ao anatin’ny andiana marika dimy arakaraka ny sokajy — 绿茶, 红茶, 乌龙茶, 黑茶, 白茶, — ary nohamafisin’ny famaritan’ilay marika: ny vokatra efatra ao anatiny dia dite mena avokoa.
• Sokajy: Dite mena Yunnan; marika fanamarinana ara-jeografika avy amin’ny andiana «腾冲茶».
• Vokatra ao amin’ny marika: Dite gongfu (工夫红茶, gōngfu hóngchá) sy dite mena vaky (红碎茶, hóngsuìchá), samy avy amin’ny karazana ravina lehibe sy ravina antonony-kely. Toy izany koa no fizaràn’ny fenitra nasionaly GB/T 13738.2-2017 (gongfu) sy GB/T 13738.1 (vaky) ny dite mena.
• Fiaviana: Sina, faritanin’i Yunnan (云南, Yúnnán), kaominina an-tanàn-dehibe Baoshan (保山, Bǎoshān), distrikan-tanànan’i Tengchong (腾冲, Téngchōng).
• Faritry ny marika: Araka ny angona momba ny marika ara-jeografika «地理标志特产大全», ny faritra administrativa manontolo amin’izao fotoana izao ao amin’ny distrikan’i Tengchong (腾冲县现辖行政区域). Ny mpangataka, araka ny sehatra fiarovana ny fananana ara-tsaina ao Yunnan, dia ny Fikambanan’ny Dite ao amin’ny Distrikan’i Tengchong (腾冲县茶叶协会). Tsy hitako ny fitsipiky ny marika.
• Fandrindrana ara-jeografika: Manodidina ny 25,0° avaratra sy 98,5° atsinanana.

2. Tantara sy Heviny ara-Kolontsaina

• Tantara:
  • Fiandohana. Araka ny famoahan’ny distrika tamin’ny taona 2014, nisy namboly dite tao Tengchong nanomboka tamin’ny vanim-potoana Hongwu (洪武) an’ny tarana-mpanjaka Ming (明). Tsy milaza ny loharano hita hoe oviana no nanomboka nanao dite mena manokana teto.
  • 1912–1921. Araka ny famoahana tao amin’ny tranokalan’ny governemantan’i Tengchong (2021), i Feng Zhenguo (封镇国), izay mpiasam-panjakana tao Xiaomengtong (小猛统) nanomboka tamin’ny 1912, teo akaikin’ny faritra dite Mengku (勐库), dia nividy voan’ny dite Mengku maherin’ny 12 arivo jin ary namboly azy ireo teo amin’ny tany avo akaikin’ny tanàna niaviany Cuanlong (窜龙村). Maty tamin’ny 1921 izy. Ny famoahan’ny distrika tamin’ny 2014 dia milaza fa tamin’ny taona 1920 no nampidirana ny voan’ny dite.
  • 1941–1942. Araka io famoahana tamin’ny 2021 io ihany, tamin’ny fiandohan’ny taona 1941, noho ny fanasan’i Li Genyuan (李根源) sy Feng Weide (封维德), zanak’i Feng Zhenguo, dia tonga tao amin’ny distrika ny manam-pahaizana momba ny dite Lu Ying (陆溁); tamin’ny 30 Janoary dia nisokatra ny fampianarana momba ny fambolena dite, izay nisoratra anarana mpianatra maherin’ny zato. Tao amin’ny sasin-tenin’ny boky torolalana nosoratan’i Feng Weide, i Lu Ying dia nanoratra fa ny distrika dia afaka mamokatra dite fanondrana an’arivony maro isan-taona ary mamoaka azy amin’ny alalan’i Rangoon; tsy mamaritra izay karazana dite tokony ho izy io lahatsoratra io. Tamin’ny Mey 1942, lasan’ny tafika japoney i Tengchong, ary noravana ny fampianarana.
  • 1986. Tamin’ny Martsa dia niorina ny sampan-draharahan’ny dite ao amin’ny distrika; tamin’ny taona 2019 dia tafiditra tao amin’ny sampan-draharahan’ny fambolena izy (araka ny valintenin’ny sampan-draharaha, 2024).
  • 2015–2016. Araka ny angona avy amin’ny sampan-draharahan’ny dite ao amin’ny distrika, tamin’ny 2015 dia nanao fangatahana marika dimy araka ny sokajin’ny dite ny fikambanan’ny dite ao Tengchong; araka ny filazan’ny governemanta, tamin’ny 2016 dia voasoratra ireo marika ireo, anisan’izany ny 腾冲红茶.
  • 2019. Ilay marika dia ao amin’ny lisitry ny marika ara-jeografika ao Yunnan tamin’ny 28 Desambra 2019 (andalana faha-64).
  • 2024. Ny sampan-draharahan’ny fambolena dia nitatitra momba ny marika fanamarinana ara-jeografika dimy ho an’ny dite ao amin’ny distrika.
• Anarana: 腾冲 (Téngchōng) — anaran’ny distrikan-tanàna, taloha Tengyue (腾越); 红茶 (hóngchá) — dite mena.
• Heviny ara-kolontsaina: Ny distrika dia mampivelatra ny «腾冲茶» ho iray amin’ireo vondrona indostrialy enina ao aminy. Araka ny valintenin’ny sampan-draharahan’ny fambolena ao an-tanàna (2024), tamin’ny fifaninanana tamin’ny 2023 dia notsaraina tao anatin’ny sokajy enina ny dite mena — niaraka tamin’ny dite maitso, pu’er, oolong, fotsy ary ny «mogocha» (磨锅茶, móguōchá) eo an-toerana.

3. Famaritana Botanika sy Akora Fototra

• Karazana / Cultivar: Ny famaritan’ny marika dia tsy manonona afa-tsy vondrona — karazana ravina lehibe sy ravina antonony-kely. Araka ny sampan-draharahan’ny fambolena, tamin’ny 2023 dia nisy mihoatra ny 50 arivo mu ny vondron-karazana 云南群体大叶种 (Yúnnán qúntǐ dàyèzhǒng), 64 arivo mu ny karazana clone 云抗10号 (Yúnkàng shí hào) ary 47 arivo mu ny vondron-kazo dite antitra (1 mu dia manodidina ny 667 m²). Tsy milaza ny loharano hoe iza amin’ireo no ampiasaina ho an’ny dite mena.
• Akora fototra: Ny fisian’ny tsimoka sy ny habetsahan’ny tsimoka ao amin’ny famaritan’ny marika dia manondro akora malefaka; tsy hitako ny fenitry ny fanangonana.
• Fotoana fanangonana: Tsy misy angona ao amin’ny loharano hita.

4. Tany sy Toetran’ny Fambolena

• Faritra: Andrefan’i Yunnan, eo akaikin’ny tandavan-tendrombohitra Gaoligongshan (高黎贡山). Araka ny angona avy amin’ny governemantan’i Tengchong, ny velaran’ny distrika dia 5845 km², ny sisintany amin’i Myanmar dia 150 km.
• Toetrandro sy tany: Fanta-daza amin’ny volkano i Tengchong. Araka ny famoahan’ny distrika tamin’ny 2014, ny toetrandro eto dia tropikaly monsoona, ny maripana antonony isan-taona dia 14,9 °C, ny rotsak’orana dia 1400–1700 mm isan-taona, ary ny dite dia maniry eo amin’ny lembalemba vato volkanika, amin’ny tany malaza vokatry ny lavenona volkanika. Famaritana ny distrika ity, fa tsy fepetra takian’ny marika.
• Haavo itomboana: Ho an’ny faritry ny marika dia tsy misy angona. Araka ny famoahan’ny distrika tamin’ny 2014, ny haavo ao Tengchong dia manomboka amin’ny 930 ka hatramin’ny 3780 m.
• Velarana: Araka ny famoahan’ny distrika tamin’ny 2014 sy 2017, ao Tengchong dia misy saha dite manodidina ny 150 arivo mu.

5. Teknolojian’ny Famokarana

Tsy misy ao amin’ny loharano hita ny teknolojia sy ny tarehimarika momba ity dite ity. Ny dite mena gongfu matetika dia atao toy izao:

1. Famalazoana (萎凋, wěidiāo).
2. Famolavolana (揉捻, róuniǎn).
3. Fandokoana (发酵, fājiào): Mivadika mena ny ravina.
4. Fanamainana (干燥, gānzào).

Ny dite vaky rehefa avy malazo dia amolavolaina amin’ny fanapahana maranitra (揉切, róuqiē) mandra-pahatonga azy ho potipotika kely. Tetika ankapobeny ho an’ny sokajy ity, fa tsy famaritana ny teknolojian’ny Tengchong Hongcha.

6. Toetra ara-Tsirony sy ara-Pahatsapana

Ny bika aman’endriny — araka ny famaritan’ny marika ao amin’ny angona momba ny marika ara-jeografika.

• Bika aman’endriky ny ravina maina: Ny gongfu ravina lehibe — ravina matevina mafy misy tendrona maranitra maro (条索肥壮紧结多锋苗), milamina, mainty-mavo, misy menaka, misy tsimoka volamena (金毫显露). Ny ravina antonony-kely — ravina manify mafy, mainty ary misy menaka. Ny vaky — voany mafy milamina.
• Fofon’ny ravina maina: Tsy misy famaritana ao amin’ny loharano hita.
• Fofon’ny dite nanamboarina: Ho an’ny gongfu ravina lehibe — mamy lalina (甜香浓郁), ho an’ny ravina antonony-kely — vaovao, malefaka, mamy (鲜嫩甜香). Ho an’ny vaky — avo sy maharitra.
• Tsirony: Ny gongfu ravina lehibe — vaovao, feno, malefaka ary feno (鲜浓醇厚); ny ravina antonony-kely — malefaka, feno, misy hamamin’ny vaovao (醇厚甘爽). Ny vaky — mahery, vaovao ary mamelombelona (浓强鲜爽).
• Lokon’ny dite nanamboarina: Mena mamirapiratra (红艳) ho an’ny gongfu ravina lehibe, mena sy mazava (红明亮) ho an’ny ravina antonony-kely, mena mavokely na mena mamirapiratra (红亮) ho an’ny vaky.
• Ravina efa nandrahoina (ravina sisa): Ho an’ny gongfu ravina lehibe — be nofo, malefaka, misy tsimoka maro, mena milamina sy mamirapiratra (肥嫩多芽红匀明亮); ho an’ny ravina antonony-kely — manify sy malefaka; ho an’ny vaky — malefaka, milamina, mena.

7. Fitaovana Simika

Tsy misy angona ara-batana sy simika ho an’ity marika ity ao amin’ny loharano hita.

8. Fomba Fanamboarana

Fanao mahazatra ho an’ny dite mena.

• Hafanana ny rano: 90–95 °C.
• Habetsahan’ny dite: 3 g isaky ny 150 ml.
• Fitaovana: Gaiwan na tekoara porselana.
• Dingana: Hafanaina aloha ny fitaovana; ny fanamboarana gongfu voalohany — tokony ho iray minitra eo ho eo, avy eo mihalava isaky ny fanampiana rano, fanamboarana efatra ka hatramin’ny enina. Ny dite vaky dia mamoaka tsirony haingana kokoa: fanamboarana iray na roa mandritra ny roa ka hatramin’ny telo minitra.

9. Fitehirizana

Fanao mahazatra ho an’ny sokajy. Ao anaty fonosana mihidy, amin’ny toerana maina sy maizina amin’ny maripana efitrano, lavitry ny fofona.

10. Vidiny sy Fisolokiana

Tsy misy angona momba ny vidiny ao amin’ny loharano hita.

• Ahoana no hisorohana ny fisolokiana:
  • Mitadiava marika fanamarinana ara-jeografika «腾冲红茶»; araka ny angona momba ny marika ara-jeografika, ny laharany dia 17175217.
  • Hamarino fa avy any Tengchong ny mpamokatra.
  • Aza afangaro amin’ny marika efatra mifanakaiky ao amin’ny andiana sy amin’ny marika mitokana Changning Hongcha ao amin’ny distrikan’i Changning ao amin’ny kaominina io ihany.

11. Zava-misy Mahaliana

• Araka ny fandaharan’ny distrika tamin’ny 2014, ny dite mena, dite maitso ary pu’er dia nasaina navoakan’ny orinasa teo ambanin’ny marika iraisana «高黎贡山», ary ny oolong teo ambanin’ny marika «极边».
• Araka ny lalàna Shinoa momba ny marika ara-barotra, ny fisoratana anarana ny marika dia maharitra 10 taona ary azo havaozina; ho an’ny marika tamin’ny 2016 dia tonga amin’ny 2026 ny fe-potoana. Tsy mbola nohadihadiko raha nohavaozina izy ireo.

12. Fampitahana amin’ny dite mena Yunnan hafa

• Dian Hong (滇红): Anarana ankapoben’ny dite mena Yunnan.
• Dian Hong Gongfu (滇红工夫): Ny gongfu ravina lehibe Yunnan — havana akaiky indrindra amin’ny vokatra voalohan’ny marika.
• Changning Hongcha (昌宁红茶): Dite mena misy marika avy amin’ny distrikan’i Changning ao amin’ny kaominina Baoshan ihany.
• Nanjian Wuliangshan Hongcha (南涧无量山红茶): Dite mena misy marika avy amin’ny distrikan’i Nanjian ao amin’ny kaominina Dali.
• Tengchong Baicha (腾冲白茶): Marika mifanakaiky ao amin’ny andiana io ihany — dite fotsy.

Ho famaranana:

Ny Tengchong Hongcha dia dite mena avy amin’ny tany volkanika eo akaikin’ny tandavan-tendrombohitra Gaoligongshan. Ny marika dia mandrakotra ny gongfu ravina manontolo sy ny dite vaky, avy amin’ny karazana ravina lehibe sy ravina antonony-kely, ary mampanantena fofona mamy, tsiro feno ary dite mena mamirapiratra. Ao ambadiny dia misy ny voan’ny Mengku, izay nambolen’i Feng Zhenguo teo akaikin’ny tanànan’i Cuanlong, sy ny fampianarana tamin’ny 1941, izay nampianarin’i Lu Ying ny mponina tao Tengchong momba ny fambolena dite; tsy tononin’ny loharano hita ny fitsipiky ny marika sy ny teknolojia.

Loharano

Fenitra

• GB/T 13738.1
• GB/T 13738.2-2017

Lisitra feno — ao amin'ny pejy Loharano