Měnghǎi Dà'ān chá

Мэнхай Даань Ча (Měnghǎi Dà’ān chá, 勐海大安茶) — Юньнань провинциясы, Сишуанбаньна-Дай автономиялық округі, Мэнхай уезі (勐海县) Мэнсун болысы (勐宋乡) Даань (大安) ауылдық комитетінің шайына берілген географиялық белгі. Мэнсун — Мэнхайдың ең көне шай аудандарының бірі: Сишуанбаньнаның ең биік нүктесі Хуачжу Лянцзы тауының айналасындағы он бір ескі бақ. Сауда сипаттамаларында Дааньның өзі және комитеттің лаху ауылы Маньсилян жиі аталады. Белгі қандай шай класын қамтитыны табылған құжаттарда айтылмаған.

1. Классификациясы және шығу тегі

• Түрі: Белгі құжатында тіркелмеген. Мэнхайдың ескі бақтары — ең алдымен пуэр үшін ірі жапырақты шикізат көзі, бірақ сол жапырақтан қызыл шай да, ақ шай да жасалады; белгі қандай өнімді қамтитынын тізілім айтпайды. Табылған дәм сипаттамалары — шикі пуэр (生茶, shēngchá) туралы.
• Санаты: Мэнхай уезі ауылдық комитетінің географиялық белгісі — ұжымдық немесе сертификаттау тауар белгісі.
• Шығу тегі: Қытай, Юньнань провинциясы (云南, Yúnnán), Сишуанбаньна-Дай автономиялық округі, Мэнхай уезі (勐海县, Měnghǎi Xiàn), Мэнсун болысы (勐宋乡, Měngsòng Xiāng), Даань ауылдық комитеті (大安村委会). Комитетке бес атаумен тоғыз ауыл (村民小组) кіреді: Шан Даань (上大安, «жоғарғы Даань», екі топ), Ся Даань (下大安, «төменгі Даань», төрт топ), Маньсилундай (曼西龙傣), Маньсилунла (曼西龙拉) және Маньсилян (曼西良).
• Көршілері: Шығысында Саньмай (三迈) ауылдық комитеттері, оңтүстігінде Маньмай (曼迈), батысында және солтүстігінде Банлун (蚌龙).
• Белгі аймағы: Провинциялық тізім тек округ пен уезді атайды — бұл белгі иесінің әкімшілік тиесілігі; аймақтың заңды шекарасын мен тексерген жоқпын, және комитет шекарасы белгі аймағы ретінде табылған дереккөздерде расталмаған.
• Географиялық координаттары: Табылған дереккөздерде нақты координаттар жоқ.

2. Тарихы және мәдени маңызы

• Тарихы:
  • Лаху және қоныс аударушылар. Сипаттамаларға сәйкес, Мэнсунның байырғы тұрғындары — лаху; ауданның ескі бақтары негізінен солар отырғызған, және бақтардың жанында олардың ескі ауылдары тұр. Хань қоныс аударушылары, бір сипаттамаға сәйкес, Мэнсунға Цин дәуірінің соңында келе бастаған; 1931 жылы Иудан келгендер мұнда шай дүкенін ашқан. Бір сауда басылымы Дааньның өзін булан ауылы деп атайды — бұл лаху ауданының жалпы бейнесіне қайшы келеді, және мұны тексере алмадым.
  • 2012–2014. Уездік шай саласына техникалық қызмет көрсету орталығы (勐海县茶叶技术服务中心) 2012 жылы «勐海茶» қолшатырлы сертификаттау белгісіне өтінім берді; ол 2014 жылы тіркелді.
  • 2019 жылға дейін. «勐海大安茶» белгісі тіркелген: Юньнаньның 2019 жылғы 28 желтоқсандағы географиялық тауар белгілерінің провинциялық тізімінде ол 225-жолда, «勐海茶» қолшатырлы белгісімен және уездің тағы он төрт тау мен ауыл белгілерімен бірге көрсетілген (баспасөз 2022 жылы он алты туралы жазды). Тіркеу нөмірі, иесі, жылы және өнім класы табылған дереккөздерде аталмаған; белгі қазір әрекет ететіні расталмаған.
• Атауы: «Мэнхай» (勐海) — уезд атауы; «Даань» (大安) — ауылдық комитет атауы, таңбалары бойынша «үлкен тыныштық», бірақ топонимнің шығу тегі табылған дереккөздерде түсіндірілмеген; «ча» (茶, chá) — шай.
• Мәдени маңызы: Мэнхай уезінің Мэнсунын «үлкен Мэнсун» (大勐宋) деп атайды — Цзинхундағы аттас ауылдан, «кіші Мэнсуннан» айырмашылығы. Сауда Дааньды «Мэнсунның жеті ауылы» (勐宋七寨) қатарында атайды — Баотан, Нака және Даманьлюймен бірге.

3. Ботаникалық сипаттамасы және шикізаты

• Сорты / Культивары: Табылған дереккөздерде аталмаған. Мэнсунның жалпы сипаттамалары жапырақты ірі және түкті деп атайды; Маньсилян туралы бүршіктер салыстырмалы түрде ірі, ал ашылған күйдегі ең үлкен жапырақ 15 см-ге жетеді делінген.
• Ағаштардың жасы: Мэнсунның ескі бақтары үшін сипаттамалар 100-ден 700-ге дейін немесе 200-ден 600-ге дейін жыл береді; ең көнесі Баотан Лаочжай бағы — 500–700 жыл деп аталады. Даань бойынша бағалаулар жоқ.
• Бақ түрлері: Сипаттамаға сәйкес, Маньсилян ауылында 400 му-дан (шамамен 27 га) астам ескі ағаш бақтары және 1000 му-дан (шамамен 67 га) астам террасалық шай (台地茶, táidìchá) бар.
• Жинау: Табылған дереккөздерде мерзімдер көрсетілмеген.
• Жинау стандарты: Табылған дереккөздерде келтірілмеген.
• Шикізатқа қойылатын талаптар: Табылған дереккөздерде белгі ережелері жоқ.

4. Терруары және өсіру ерекшеліктері

• Аймағы: Бір сипаттамаға сәйкес, Даань бағы Мэнсунның орта бөлігінде, ал Маньсилян оңтүстік-шығысында жатыр. Мэнсун шығыста Цзинхунмен, оңтүстікте Гэланхэ болысымен шектеседі, ал Люшахэ өзені арқылы Наньношаньға қарайды. Ауданның ескі бақтары Хуачжу Лянцзы (滑竹梁子) тауының айналасында жатыр — Сишуанбаньнаның ең биік нүктесі, 2429 м; тау бес ауылдық комитеттің жерін қамтиды, соның ішінде Даань да бар.
• Өсу биіктігі: Мэнсун үшін — 1500–1800 м; Даань комитетінің анықтамалық биіктігі — 1698 м. Маньсилян ауылы, Хуачжу Лянцзының батыс жағында оңтүстік шетіне жақын, анықтамалық деректер бойынша — шамамен 1880 м (бір сауда басылымы 1756 м береді).
• Климаты: Мэнсун үшін орташа жылдық температураны шамамен 18 °C деп келтіреді. Даань комитеті бойынша анықтамалық деректер — 17 °C және жылына шамамен 1480 мм жауын-шашын, Маньсилян ауылы бойынша — 17 °C және 1500 мм.
• Топырағы: Мэнсун сипаттамалары топырақты негізінен қызыл (红壤) деп атайды; Маньсилянда, сипаттамаға сәйкес, Накадағыдай.
• Ауданы: Сипаттамаға сәйкес, Даань комитетінде шамамен 7000 му (шамамен 470 га) шай бақтары бар, ескі және жас бірге. Бүкіл Мэнсунда ескі бақтарды сипаттамалар шамамен 3800 му деп санайды; бір сауда басылымы Дааньға 1300 му береді — бұл санның үштен біріне жуығы.

5. Өндіріс технологиясы

Белгімен бекітілген технология табылған дереккөздерде сипатталмаған. Маньсилян туралы тек шайды лахулар қолмен өңдейді делінген. Шикі пуэр класының жалпы схемасы GB/T 22111-2008 стандарты бойынша, даань шайының сипаттамасы емес: жаңа жапырақты жайып қояды (摊放, tānfàng), қыздырумен бекітеді (杀青, shāqīng), бұрайды (揉捻, róuniǎn), кесектерін бөлшектеп, күнге кептіреді (日光干燥, rìguāng gānzào). Нәтижесінде «күн шикізаты» (晒青毛茶, shàiqīng máochá) алынады; шикі пуэр үшін оны сұрыптайды, булайды, престейді және кептіреді, үйінділі ферментациясыз (渥堆, wòduī).

6. Органолептикалық сипаттамалары

Даань атымен бір сауда сипаттамасы табылды; қалғандары — комитетке кіретін Маньсилян ауылы және жалпы Мэнсун туралы. Олардың артында зертханалық дегустация жоқ.

• Құрғақ жапырақтың сыртқы түрі: Мэнсунның жалпы сипаттамасы: бұралуы ірі, айқын түкті. Маньсилян туралы бұралу тығыз да, бос та болады, ал бүршіктер салыстырмалы түрде ірі делінген.
• Құрғақ жапырақтың хош иісі: Мэнсунның жалпы сипаттамасы оны балғын, жасылдау (青香) деп атайды.
• Тұнбаның хош иісі: Маньсилянда — биік және ерекше, тәтті, гүлді, жас бамбук нотасымен (青竹香).
• Дәмі: Маньсилянда — жеңіл ащы, әлсіз тұтқырлық, күшті сілекей бөліну, айқын және ұзақ қайтарымды тәттілік (回甘, huígān). Даань атымен сипаттама басқа сипатты көрсетеді: қанық, «үстем» дәм, айқын ащы және тұтқырлық, күшті қайтарымды тәттілік және тамақтағы салқындық.
• Тұнбаның түсі: Маньсилян үшін сипаттамалар жоқ. Мэнсунның жалпы сипаттамасы тұнбаны алтын түсті және жарқын деп атайды; көрші Баотанның сипаттамасы — қою сары және мөлдір.
• Шай түбі (қайнатылған жапырақ): Мэнсунның жалпы сипаттамасы: жұмсақ, нәзік және тегіс.

7. Химиялық құрамы

Даань шайы туралы физика-химиялық деректер табылған дереккөздерде жоқ. Бағдар үшін — кластың нормасы, өлшем емес: GB/T 22111-2008 стандарты шикі пуэрден полифенолдардың кемінде 28,0 % және суда еритін заттардың кемінде 35,0 % болуын талап етеді, ылғалдылығы 13,0 %-дан аспауы керек.

8. Қайнату

Класс тәжірибесі — шикі пуэр үшін, табылған сипаттамалар соған қатысты; сол жапырақтан жасалған қызыл немесе ақ шайды басқаша қайнатады.

• Су температурасы: 95–100 °C.
• Шай мөлшері: 100 мл-ге 5–7 г.
• Ыдыс: Гайвань (盖碗, gàiwǎn) немесе саз шәйнек.
• Процесс:
  1. Ыдысты жылытып, шайды салыңыз.
  2. Жапырақты ыстық сумен 5–10 секунд шайып, төгіңіз.
  3. Бірінші тұнба — 10–15 секунд, сүзгіш арқылы құйыңыз.
  4. Қайталап су құйыңыз, уақытты арттыра отырып.

9. Сақтау

Класс тәжірибесі. Құрғақ, таза, желдетілетін, иіссіз және тікелей жарықсыз орын, қағаз орауыш немесе қорап. Шикі пуэр ұзақ сақтауға жарамды, жылдар өте оның келбеті мен дәмі өзгереді.

10. Бағасы және жалған өнімдер

Табылған дереккөздерде бағалар жоқ.

• Жалғаннан қалай аулақ болуға болады:
  • «勐海大安茶» белгісін және өндірушінің Мэнхай уезінде жұмыс істейтінін тексеріңіз. Белгі шай класы туралы да, ағаштардың жасы туралы да айтпайды.
  • «古树» (ескі ағаштар) сөздері — сатушының мәлімдемесі: тек Маньсилянда мың му-дан астам террасалық бақтар бар.
  • Мэнхайдың «үлкен Мэнсунын» Цзинхунның «кіші Мэнсунымен» шатастырмаңыз.

11. Қызықты фактілер

• Маньмай атауын уезде кемінде үш жер алып жүр: Мэнсундағы Дааньға көрші ауылдық комитет, Хэкай тауының ауылы және Бада ауданының ауылы.
• Маньсилян ауылдық комитеттен 4 км және болыс орталығынан 12 км жерде жатыр.

12. Көрші шайлармен салыстыру

• Нака (那卡): Сол Мэнсунның лаху ауылы, оның ең танымал атауы; Даань мен Маньсилян — сол ауданның басқа ауылдары.
• Хуачжулянцзы шэнча (滑竹梁子生茶): Айналасында Мэнсун бақтары, соның ішінде даань бақтары жатқан таудың шикі пуэрі.
• Наньношань (南糯山): Люшахэ өзенінің арғы жағындағы шай массиві.

Қорытынды:

Мэнхай Даань Ча — Сишуанбаньнаның ең биік тауының айналасындағы лаху ауданы, «үлкен Мэнсунның» орта бөлігінің шайына берілген белгі. Дааньның өзі туралы сипаттамалар аз, және олар қайшы келеді: осы атпен табылған жалғыз сипаттама күшті, ащылау шай туралы айтады, ал оның шамамен 1880 м биіктіктегі Маньсилян ауылының сипаттамалары — бамбук хош иісі, жұмсақ ащы және ұзақ тәттілік туралы. Белгі жердің атын растайды, бірақ шай класын да, ағаштардың жасын да растамайды.

Дереккөздер

Стандарттар

• GB/T 22111-2008

Толық тізім — «Дереккөздер» бетінде