ჩენლოუჯაი ჩა (Chénglóuzhài chá, 城楼寨茶) — ჩენლოუჯაის მთის ბრტყელი მწვანე ჩაი, რომელიც მდებარეობს ძიუძიეს (旧街街道) ქუჩის კომიტეტის ტერიტორიაზე, სინჯოუს (新洲区) რაიონში, უხანის აღმოსავლეთ გარეუბანში, ხუბეის პროვინციაში. მთა, რომლის სიმაღლე 345 მ-ია, ძიუძიეს უმაღლესი წერტილია, ხოლო სახელი მას ტაიპინის აჯანყების დროინდელმა ქვის ციხესიმაგრემ უწოდა, რომელიც ქალაქის გალავნის კარიბჭის კოშკს მოგაგონებდათ. 2013 წლიდან სახელი დაცულია გეოგრაფიული სერტიფიკაციის ნიშნით — უძველესი სამი ჩაის ნიშნიდან ერთი ქუჩის კომიტეტის ტერიტორიაზე. კლასი დასახელებულია არა ნიშანში, არამედ არამატერიალური მემკვიდრეობის პროვინციულ სიაში (2024).
1. კლასიფიკაცია და წარმოშობა
- ტიპი: მწვანე ჩაი (绿茶, lǜchá) — არაფერმენტირებული. ნიშანი გაცემულია საქონელზე «ჩაი» (茶叶) კლასის გარეშე; კლასი დასახელებულია ხუბეის არამატერიალური მემკვიდრეობის მეშვიდე პროვინციულ სიაში, რომელიც პროვინციის მთავრობამ 2024 წლის დეკემბერში დაამტკიცა: ამ სიის გაფართოების ნუსხაში ჩენლოუჯაის ჩაის დამზადების ტექნოლოგია (城楼寨茶叶制作技艺, განმცხადებელი — სინჯოუს რაიონი) მოცემულია პუნქტში № VIII-27 «მწვანე ჩაის დამზადების ტექნოლოგია» (绿茶制作技艺), ხუბეის სამი სხვა მწვანე ჩაის ტექნოლოგიებთან ერთად. ეს არის ერთადერთი ნაპოვნი დოკუმენტი, რომელიც კლასს ასახელებს; თავად ნიშანი, სტანდარტი ან ხარისხის მოთხოვნები მას არ ასახელებს. ამას ეთანხმება აღწერილობებიც: ბრტყელი ფოთოლი, ნაზ-მწვანე ნაყენი. ფორმა დროთა განმავლობაში იცვლებოდა: 1951 წელს ფაბრიკა დაგრეხილ ჩაის ამზადებდა.
- კატეგორია: ბრტყელი მწვანე ჩაი გეოგრაფიული სერტიფიკაციის ნიშნით (证明商标, zhèngmíng shāngbiāo); უხანისა და ხუბეის პროვინციის «ძველი მარკა» (老字号, lǎozìhào).
- წარმოშობა: ჩინეთი, ხუბეის პროვინცია (湖北, Húběi), ქალაქი უხანი (武汉, Wǔhàn), სინჯოუს რაიონი (新洲, Xīnzhōu), ძიუძიეს ქუჩის კომიტეტი (旧街, Jiùjiē), ჩენლოუჯაის მთა ტუანფენის მაზრის (团风县) საზღვართან.
- დაცვის ზონა: პროვინციული რეესტრი სინჯოუს რაიონს მიუთითებს, როგორც ნიშნის მფლობელის ადმინისტრაციულ კუთვნილებას; ზონის იურიდიული საზღვარი მე არ გადამიმოწმებია.
- ნიშანი: გეოგრაფიული სერტიფიკაციის ნიშანი № 10479862, საქონელი — «ჩაი». პირველი ვადა — 2013 წლის 28 ივნისიდან 2023 წლის 27 ივნისამდე. მფლობელი რეესტრში მე არ მინახავს; პრესა წერს ჩენლოუჯაის ჩაის ასოციაციაზე (2011), რომლის ბირთვიც ჩენლოუჯაის ჩაის ფაბრიკაა (新洲区旧街城楼寨茶厂). ხუბეის ინტელექტუალური საკუთრების სამმართველოს ნიშნის მომხმარებელთა სიაში (2026 წლის იანვარი) ფაბრიკის უფლება მოქმედებს 2033 წლის 27 ივნისამდე: ნიშანი გაგრძელებულია.
- გეოგრაფიული კოორდინატები: მთის ზუსტი კოორდინატები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
2. ისტორია და კულტურული მნიშვნელობა
- ისტორია:
- სიანფენგის წლები (咸丰), XIX საუკუნის შუა ხანა. კომერციის სამინისტროს «ძველი მარკების» ციფრული მუზეუმის ცნობის თანახმად, ადგილობრივმა შენშიმ ხუ ბაივანმა (胡百万) ტაიპინის აჯანყების პირველ წლებში შეკრიბა სახალხო ლაშქარი და გამაგრდა ჩენლოუჯაის მთაზე; ლაშქრელები საკუთარი მიწით იკვებებოდნენ და სწორედ მაშინ დაიწყეს ჩაის დარგვა და დამზადება.
- 1951. მუზეუმის ცნობის თანახმად, ციხესიმაგრის ნანგრევებთან შეიქმნა ჩენლოუჯაის ჩაის ფაბრიკა: 60 მუ ახალი ბაღები, 12 მუშა, ხელით დაგრეხილი (卷曲形) ჩაი. ცნობის სხვა ადგილას სხვაგვარად წერია: 1951 წელს შეიქმნა იანლივანის სატყეო მეურნეობა (烟李湾林场), ფაბრიკა მისგან 1978 წლის შემდეგ გამოეყო.
- 1995–1999. იმავე ცნობის თანახმად, ფაბრიკა ხელით დამზადებულ ბრტყელ ჩაის ინარჩუნებდა, მიიღო მისთვის ჯილდო ხუბეიში და დაასწავლა დაახლოებით სამოცდაათი ოსტატი; მას შემდეგ დამკვიდრდა ბრტყელი «ბიფენი» (碧峰). 2000-იან წლებში ფაბრიკა კერძო გახდა და ძირითადად მანქანურ წარმოებაზე გადავიდა; ხელით ჩაის ცოტას ამზადებდნენ.
- 2003–2006. ორგანული ჩაის სერტიფიკატი (2003) და ოქრო კონკურსზე «ეჩა ბეი» (鄂茶杯, 2006).
- 2010. შანხაის საერთაშორისო ჩაის გამოფენაზე ფაბრიკის ბრტყელმა «ბიფენმა» ოქრო მიიღო.
- 2011. უხანის «ძველი მარკის» სტატუსი — პირველ პარტიაში.
- 2013. გეოგრაფიული სერტიფიკაციის ნიშნის რეგისტრაცია.
- 2014–2015. ჩაი შეტანილია რაიონულ არამატერიალური მემკვიდრეობის სიაში (2014), მისი დამზადების ტექნოლოგია — ქალაქის სიაში (2015 წლის აგვისტო).
- 2021. 9 დეკემბერს ხუბეის პროვინციის კომერციის დეპარტამენტმა ჩაი აღიარა «ხუბეის ძველ მარკად».
- 2024. ტექნოლოგია შევიდა ხუბეის არამატერიალური მემკვიდრეობის მეშვიდე პროვინციულ სიაში — გაფართოების ნუსხაში, პუნქტი № VIII-27 «მწვანე ჩაის დამზადების ტექნოლოგია».
- უწყვეტობა: მუზეუმის ცნობა ითვლის ოსტატთა ხუთ თაობას, მასწავლებლიდან მოწაფემდე.
- სახელწოდება: 城楼 (chénglóu) — ქალაქის გალავნის კარიბჭის კოშკი, 寨 (zhài) — მთის სიმაგრე, 茶 (chá) — ჩაი. სახელი მთას და ჩაის ქვის ციხესიმაგრემ უწოდა.
- კულტურული მნიშვნელობა: ჩაის მთავარი ადგილობრივი ქება არის გამოთქმა «დიდხანს იდუღება — არ წითლდება, დიდხანს ინახება — არ ფუჭდება» (久泡不变红，久放不变质). მუზეუმის ცნობა მას, გადმოცემით, უკავშირებს დრაკონის მეფის ტაძარში არსებულ ჭას ციხესიმაგრის შიგნით: მასში წყალი მთელი წლის განმავლობაში ერთ დონეზე იდგა და მისით მოხარშული ჩაი თითქოს დიდხანს არ მუქდებოდა.
3. ბოტანიკური აღწერა და ნედლეული
- ჯიში / კულტივარი: ნიშნისთვის არ არის დასახელებული. მუზეუმის ცნობის თანახმად, 2010-იან წლებში ფაბრიკამ შემოიტანა კლონური (无性系, wúxìngxì) ჯიშები, მათი დასახელების გარეშე, და ბაღები 1200 მუ-მდე გააფართოვა.
- ძველი ბაღი: იმავე ცნობის თანახმად, ციხესიმაგრის ნანგრევებში შემორჩენილია 20 მუ ბაღი, გაშენებული ჯერ კიდევ ლაშქრის დროს; ბუჩქების ასაკის გაზომვები არ არსებობს.
- ნედლეული, სტანდარტი და მოსავლის დრო: მონაცემები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
4. ტერუარი და მოყვანის თავისებურებები
- რეგიონი: ჩენლოუჯაის მთა მდებარეობს ძიუძიეს ცენტრის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ტუანფენის მაზრის საზღვართან, დაბეშანის მთების (大别山, Dàbiéshān) სამხრეთ შტოქედებში.
- რელიეფი: დაკლაკნილი ქედები, მწვერვალებისა და ხევების იარუსები. ციხესიმაგრე არის «ციხუანის ორმოცდარვა ციხესიმაგრიდან» (蕲黄四十八寨) ერთ-ერთი და ქალაქის მნიშვნელობის ძეგლი; იმავე რიგს მიეკუთვნება მეზობელი დაოლოუჯაი.
- მოყვანის სიმაღლე: 345 მ — ძიუძიეს უმაღლესი წერტილი.
- კლიმატი და ნიადაგები: მონაცემები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
5. წარმოების ტექნოლოგია
დოკუმენტურად ცნობილია ცოტა: ფორმა ბრტყელია, ხელით ჩაის ცოტას ამზადებენ მანქანურთან ერთად, და ფაბრიკასთან მუშაობს ჯგუფი, რომელიც ხელით ტექნოლოგიას აღადგენს. დამუშავების პარამეტრები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
ბრტყელი მწვანე ჩაის ზოგადი სქემა ასეთია: ახალი ფოთლის გადაშლა (摊放, tānfàng), ფიქსაცია ქვაბში (杀青, shāqīng), გასწორება (理条, lǐtiáo), ბრტყელი ფორმის მიცემა (压扁, yābiǎn), დამუშავება და გაშრობა (辉锅, huīguō). ეს არის კლასის ზოგადი სქემა და არა ჩენლოუჯაი ჩას ტექნოლოგიის აღწერა: მის პარამეტრებს წყაროები არ იძლევა.
6. ორგანოლეპტიკური მახასიათებლები
- მშრალი ფოთლის გარეგნული სახე: ბრტყელი, სწორი და წვრილი, გლუვი და თანაბარი (扁平挺秀，光滑齐匀). ფერი — მწვანე სიყვითლით (绿中显黄), ხალხში — «გაურჩეველი ბრინჯის ფერი» (糙米色).
- მშრალი ფოთლის არომატი: აღწერილობები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
- ნაყენის არომატი: მდგრადი წაბლის (栗香持久) — ასე წერს პრესა; მუზეუმის ცნობაში დგას 粟香, «ფეტვის არომატი». რომელი დაწერილობაა სწორი, ნაპოვნი წყაროებით ვერ გადაწყდება.
- გემო: ტკბილი, ახალი და რბილი (味甘鲜醇); საცნობარო საიტი წერს — მაღალი, მხნე, რბილი და გაჯერებული (滋味高爽醇厚). პრესა და მუზეუმის ცნობა დასძენენ, რომ არომატი პირში რჩება, ხოლო ყელში — ტკბილი დაბრუნება (润喉回甘).
- ნაყენის ფერი: ნაზ-მწვანე და კაშკაშა (汤色嫩绿明亮).
- ჩაის ფსკერი (მოხარშული ფოთოლი): თანაბარი (叶底匀一, პრესაში — 均一); სხვა დეტალები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
7. ქიმიური შემადგენლობა
ფიზიკურ-ქიმიური მონაცემები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
8. მოხარშვა
კლასის პრაქტიკა მწვანე ჩაისთვის. ცალკეული რეკომენდაციები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
- წყლის ტემპერატურა: 80–85 °C.
- ჩაის რაოდენობა: 3 გ 150 მლ-ზე.
- ჭურჭელი: შუშის ჭიქა ან თეთრი გაივანი.
- პროცესი:
- გაათბეთ ჭურჭელი.
- ჩაყარეთ ჩაი და დაასხით წყალი კედელზე.
- პირველი ნაყენი — 40–60 წამში.
- დალიეთ, დატოვეთ ნაყენის ნაწილი.
- დაამატეთ წყალი.
- ორი-სამი განმეორებითი ჩასხმა.
9. შენახვა
კლასის პრაქტიკა მწვანე ჩაისთვის. ჰერმეტულ შეფუთვაში, მაცივარში 0–5 °C-ზე, სინათლის, ტენისა და სუნის გარეშე; უმჯობესია დალიოთ ერთი წლის განმავლობაში.
10. ფასი და ყალბი პროდუქცია
ფაბრიკის მუზეუმის ცნობის თანახმად, ადგილობრივი მწვანე ჩაი გაძვირდა 200-ზე ნაკლებიდან 600–800 იუანამდე ძინზე (500 გ), ხოლო ადგილობრივი «თეთრი» — 800-დან 1200–1800 იუანამდე. ეს ფასები ზოგადად ოლქის ჩაის ეხება და არა კონკრეტულად ჩენლოუჯაი ჩას, და ცნობა წელს არ მიუთითებს.
- როგორ ავიცილოთ თავიდან ყალბი პროდუქცია:
- მოძებნეთ გეოგრაფიული სერტიფიკაციის ნიშანი № 10479862.
- შეამოწმეთ, რომ მწარმოებელი სინჯოუს რაიონიდან, ძიუძიეს კვარტალიდან არის.
- ფოთოლი — ბრტყელი, სწორი, მწვანე სიყვითლით; არომატი მდგრადი; ნაყენი ნაზ-მწვანე.
- არ აურიოთ იმავე კვარტალის მეზობელ ნიშნებთან — ძიუძიე ბაიჩა (旧街白茶) და დაოლოუჯაი ბაიჩა (刀楼寨白茶): ეს სხვა რეგისტრაციებია.
11. საინტერესო ფაქტები
- ჩაის სახელი უწოდა არა სოფელმა და არა მდინარემ, არამედ ფორტიფიკაციამ.
- ძველი ბაღი 20 მუ-ზე მდებარეობს ციხესიმაგრის ნანგრევებში, რომელიც თავად ძეგლად არის აღრიცხული.
- 2019 წელს ფაბრიკამ, მუზეუმის ცნობის თანახმად, ჩაი მიაწოდა უხანში მსოფლიო სამხედრო თამაშების მონაწილეთა სოფელს.
12. შედარება მეზობელ და მონათესავე ჩაებთან
- დაოლოუჯაი ბაიჩა (刀楼寨白茶): კვარტალის მეზობელი ნიშანი (2017), ასევე დასახელებული მთის ციხესიმაგრის მიხედვით; მისი კლასი დოკუმენტით არ არის დადგენილი.
- ძიუძიე ბაიჩა (旧街白茶): იმავე ქუჩის კომიტეტის მესამე ნიშანი; «თეთრი» სახელში კლასს არ ამტკიცებს.
- ბაიციუენ ლიუიჩა (柏泉绿茶): დუნსიხუს რაიონის ბრტყელი მწვანე ჩაი უხანის მეორე ბოლოში — კიდევ ერთი დაცული ჩაი ქალაქის ფარგლებში.
- სანსია ლუნ ძინი (三峡龙井): იჩანის ოლქის ბრტყელი მწვანე ჩაი იმავე პროვინციიდან.
- სი ხუ ლუნ ძინი (西湖龙井): ბრტყელი მწვანე ჩაის მთავარი ნიმუში; აერთიანებს ფოთლის ფორმა.
დასკვნა:
ჩენლოუჯაი ჩა — ბრტყელი მწვანე ჩაი ხანგრძლივი ადგილობრივი ისტორიით: მთა 345 მ-ზე ტაიპინის დროინდელი ციხესიმაგრით, ფაბრიკა 1951 წლიდან, ნიშანი № 10479862 2013 წლიდან, ფაბრიკას გაგრძელებული უფლება 2033 წლამდე, და ტექნოლოგია მემკვიდრეობის პროვინციულ სიაში 2024 წლიდან. თავად ნიშანი გაცემულია «ჩაიზე» კლასის გარეშე; მწვანედ მის ტექნოლოგიას პროვინციული მემკვიდრეობის სია ასახელებს, და ფოთლისა და ნაყენის აღწერილობები ამას ეთანხმება.
წყაროები
გეოგრაფიული აღნიშვნა
სრული სია — გვერდზე „წყაროები“