Чэнлоучжай Ча (Chénglóuzhài chá, 城楼寨茶) — Ухань қаласының шығыс шетіндегі Синьчжоу ауданындағы (新洲区) Цзюцзе көше комитетінің (旧街街道) Чэнлоучжай тауының жалпақ жасыл шайы, Хубэй провинциясы. Биіктігі 345 м тау — Цзюцзенің ең биік нүктесі, ал оған атты Тайпин көтерілісі кезіндегі қала қабырғасының қақпа үстіндегі мұнарасына ұқсас тас форт берген. 2013 жылдан бастап атауы географиялық сертификаттау белгісімен қорғалады — бір көше комитетінің үш шай белгісінің ішіндегі ең ескісі. Сынып белгіде емес, провинциялық материалдық емес мұра тізімінде аталған (2024).
1. Жіктелуі және Шығу тегі
- Түрі: Жасыл шай (绿茶, lǜchá) — ферменттелмеген. Белгі «шай» (茶叶) тауарына сыныпсыз берілген; сынып Хубэй провинциясының жетінші материалдық емес мұра тізімінде аталған, оны провинция үкіметі 2024 жылдың желтоқсанында бекіткен: осы тізімнің кеңейту бөлімінде Чэнлоучжай шайын дайындау технологиясы (城楼寨茶叶制作技艺, өтінім беруші — Синьчжоу ауданы) № VIII-27 «Жасыл шай дайындау технологиясы» (绿茶制作技艺) тармағында тұр, қасында басқа үш хубэйлік жасыл шайдың технологиялары бар. Бұл сыныпты атайтын жалғыз табылған құжат; белгінің өзі, стандарт немесе сапа талаптары оны атамайды. Бұған сипаттамалар сәйкес келеді: жалпақ жапырақ, нәзік-жасыл тұнба. Пішіні өзгерген: 1951 жылы фабрика бұралған шай жасаған.
- Санаты: Географиялық сертификаттау белгісі бар жалпақ жасыл шай (证明商标, zhèngmíng shāngbiāo); Уханьның және Хубэй провинциясының «ескі маркасы» (老字号, lǎozìhào).
- Шығу тегі: Қытай, Хубэй провинциясы (湖北, Húběi), Ухань қаласы (武汉, Wǔhàn), Синьчжоу ауданы (新洲, Xīnzhōu), Цзюцзе көше комитеті (旧街, Jiùjiē), Туаньфэн уезімен (团风县) шекарадағы Чэнлоучжай тауы.
- Қорғау аймағы: Провинциялық тізілім Синьчжоу ауданын белгі иесінің әкімшілік тиесілігі ретінде көрсетеді; аймақтың заңды шекарасын мен тексерген жоқпын.
- Белгі: № 10479862 географиялық сертификаттау белгісі, тауар — «шай». Алғашқы мерзім — 2013 жылғы 28 маусымнан 2023 жылғы 27 маусымға дейін. Иесін тізілімде көрген жоқпын; баспасөз Чэнлоучжай шай қауымдастығы (2011) туралы жазады, оның өзегі — Чэнлоучжай шай фабрикасы (新洲区旧街城楼寨茶厂). Хубэй зияткерлік меншік басқармасының белгі пайдаланушылары тізімінде (2026 жылғы қаңтар) фабрика құқығы 2033 жылғы 27 маусымға дейін жарамды: белгі ұзартылған.
- Географиялық координаттар: Таудың нақты координаттары табылған дереккөздерде жоқ.
2. Тарихы және Мәдени Маңызы
- Тарихы:
- Сяньфэн жылдары (咸丰), XIX ғасырдың ортасы. Коммерция министрлігінің «ескі маркалар» цифрлық мұражайының анықтамасы бойынша, жергілікті шэньши Ху Байвань (胡百万) Тайпин көтерілісінің алғашқы жылдарында жасақ жинап, Чэнлоучжай тауында бекінген; жасақшылар өз жерімен күн көріп, сол кезде шай отырғызып, жасай бастаған.
- 1951. Мұражай анықтамасы бойынша, форт қирандыларының жанында Чэнлоучжай шай фабрикасы құрылған: 60 му жаңа бақ, 12 жұмысшы, қолмен бұралған (卷曲形) шай. Анықтаманың басқа жерінде басқаша жазылған: 1951 жылы Яньливань орман шаруашылығы (烟李湾林场) құрылып, фабрика одан 1978 жылдан кейін бөлініп шыққан.
- 1995–1999. Сол анықтама бойынша, фабрика қолмен жасалатын жалпақ шайды ұстанып, ол үшін Хубэйде сыйлық алып, жетпіске жуық шеберді оқытқан; содан бері жалпақ «Бифэн» (碧峰) бекіген. 2000-жылдары фабрика жекеменшік болып, негізінен машинамен өндіруге көшкен; қол шайын аздап жасаған.
- 2003–2006. Органикалық шай сертификаты (2003) және «Эча бэй» байқауының алтыны (鄂茶杯, 2006).
- 2010. Шанхай халықаралық шай көрмесінде фабриканың жалпақ «Бифэн» шайы алтын алды.
- 2011. Уханьдық «ескі марка» мәртебесі — алғашқы топта.
- 2013. Географиялық сертификаттау белгісінің тіркелуі.
- 2014–2015. Шай аудандық материалдық емес мұра тізіміне енгізілді (2014), оны жасау технологиясы — қалалық тізімге (2015 жылғы тамыз).
- 2021. 9 желтоқсанда Хубэй провинциясының Коммерция департаменті шайды «Хубэй ескі маркасы» деп таныды.
- 2024. Технология Хубэй провинциясының жетінші материалдық емес мұра тізіміне енді — кеңейту бөлімінде, № VIII-27 «Жасыл шай дайындау технологиясы» тармағында.
- Сабақтастық: Мұражай анықтамасы ұстаздан шәкіртке бес ұрпақ шеберді санайды.
- Атауы: 城楼 (chénglóu) — қала қабырғасының қақпа үстіндегі мұнарасы, 寨 (zhài) — тау бекінісі, 茶 (chá) — шай. Тауға және шайға атты тас форт берген.
- Мәдени маңызы: Шайға жергілікті басты мадақ — «ұзақ демдесе қызармайды, ұзақ сақтаса бұзылмайды» (久泡不变红，久放不变质) деген мәтел. Мұражай анықтамасы оны, аңыз бойынша, форт ішіндегі Айдаһар-патша ғибадатханасындағы құдықпен байланыстырады: ондағы су жыл бойы бір деңгейде тұрып, сол сумен демделген шай ұзақ уақыт қараймайтын көрінген.
3. Ботаникалық Сипаттамасы және Шикізат
- Сорт / Культивар: Белгі үшін аталмаған. Мұражай анықтамасы бойынша, 2010-жылдары фабрика клонды (无性系, wúxìngxì) сорттарды енгізіп, оларды атамай, бақтарды 1200 му-ға дейін кеңейткен.
- Ескі бақ: Сол анықтама бойынша, форт қирандыларында әлі жасақ кезінде отырғызылған 20 му бақ сақталған; бұталардың жасын өлшеу жоқ.
- Шикізат, стандарт және жинау уақыты: Табылған дереккөздерде деректер жоқ.
4. Терруар және Өсіру Ерекшеліктері
- Аймақ: Чэнлоучжай тауы Цзюцзе орталығынан оңтүстік-шығысқа қарай, Туаньфэн уезімен шекарада, Дабешань тауларының (大别山, Dàbiéshān) оңтүстік сілемдерінде жатыр.
- Рельеф: Ирек жоталар, шыңдар мен сайлардың қабаттары. Форт — «Цихуанның қырық сегіз фортының» (蕲黄四十八寨) бірі және қалалық дәрежедегі ескерткіш; сол қатарға көршілес Даолоучжай жатады.
- Өсу биіктігі: 345 м — Цзюцзенің ең биік нүктесі.
- Климаты және топырағы: Табылған дереккөздерде деректер жоқ.
5. Өндіріс Технологиясы
Құжаттық түрде аз нәрсе белгілі: пішіні жалпақ, қол шайы машина шайының қасында аздап жасалады, фабрика жанында қол технологиясын қалпына келтіретін топ жұмыс істейді. Өңдеу параметрлері табылған дереккөздерде жоқ.
Жалпақ жасыл шайлардың жалпы схемасы мынадай: жаңа жапырақты жайып қою (摊放, tānfàng), қазанда бекіту (杀青, shāqīng), түзету (理条, lǐtiáo), жалпақ пішін беру (压扁, yābiǎn), әрлеу және кептіру (辉锅, huīguō). Бұл сыныптың жалпы схемасы, Чэнлоучжай Ча технологиясының сипаттамасы емес: оның параметрлерін дереккөздер келтірмейді.
6. Органолептикалық Сипаттамалары
- Құрғақ жапырақтың сыртқы түрі: Жалпақ, түзу және сымбатты, тегіс және біркелкі (扁平挺秀，光滑齐匀). Түсі — сарғыштау жасыл (绿中显黄), халықта — «ақталмаған күріш түсі» (糙米色).
- Құрғақ жапырақтың хош иісі: Табылған дереккөздерде сипаттамалар жоқ.
- Тұнбаның хош иісі: Тұрақты каштан иісі (栗香持久) — баспасөз осылай жазады; мұражай анықтамасында 粟香, «тары хош иісі» тұр. Қай жазылу дұрыс екенін табылған дереккөздер бойынша шешу мүмкін емес.
- Дәмі: Тәтті, балғын және жұмсақ (味甘鲜醇); анықтамалық сайт жазады — жоғары, сергек, жұмсақ және қанық (滋味高爽醇厚). Баспасөз және мұражай анықтамасы қосады: хош иіс ауызда қалады, тамақта тәтті қайтарым бар (润喉回甘).
- Тұнбаның түсі: Нәзік-жасыл және жарқын (汤色嫩绿明亮).
- Шай түбі (демделген жапырақ): Біркелкі (叶底匀一, баспасөзде — 均一); табылған дереккөздерде басқа егжей-тегжей жоқ.
7. Химиялық Құрамы
Табылған дереккөздерде физика-химиялық деректер жоқ.
8. Демдеу
Жасыл шайға арналған сынып тәжірибесі. Табылған дереккөздерде жеке ұсыныстар жоқ.
- Судың температурасы: 80–85 °C.
- Шай мөлшері: 150 мл-ге 3 г.
- Ыдыс: Шыны стақан немесе ақ гайвань.
- Процесс:
- Ыдысты жылыту.
- Шайды салып, суды қабырғасымен құю.
- Алғашқы тұнба — 40–60 секундтан кейін.
- Тұнбаның бір бөлігін қалдырып ішу.
- Су құю.
- Екі-үш қайта құю.
9. Сақтау
Жасыл шайға арналған сынып тәжірибесі. Герметикалық қаптамада, тоңазытқышта 0–5 °C, жарықсыз, ылғалсыз және иіссіз; бір жыл ішінде ішкен дұрыс.
10. Бағасы және Жалған өнімдер
Фабриканың мұражай анықтамасы бойынша, жергілікті жасыл шай 500 граммына (цзинь) 200 юаньнан аздан 600–800 юаньға дейін қымбаттаған, ал жергілікті «ақ» шай — 800-ден 1200–1800 юаньға дейін. Бұл жалпы аймақ шайының бағасы, дәл Чэнлоучжай Ча емес, анықтама жылды көрсетпейді.
- Жалғаннан қалай сақтануға болады:
- № 10479862 географиялық сертификаттау белгісін іздеу.
- Өндіруші Синьчжоу ауданынан, Цзюцзе кварталынан екенін тексеру.
- Жапырақ — жалпақ, түзу, сарғыштау жасыл; хош иісі тұрақты; тұнбасы нәзік-жасыл.
- Сол кварталдың көрші белгілерімен шатастырмау — Цзюцзе Байча (旧街白茶) және Даолоучжай Байча (刀楼寨白茶): бұлар басқа тіркеулер.
11. Қызықты Фактілер
- Шайға атты ауыл да, өзен де емес, фортификация берген.
- 20 му ескі бақ форт қирандыларында жатыр, ал форттың өзі ескерткіш болып саналады.
- 2019 жылы фабрика, мұражай анықтамасы бойынша, Уханьдағы Дүниежүзілік әскери ойындар қатысушыларының ауылына шай жеткізген.
12. Көршілес және туыстас шайлармен салыстыру
- Даолоучжай Байча (刀楼寨白茶): Кварталдың көрші белгісі (2017), ол да тау бекінісінің атымен аталған; оның сыныбы құжатпен белгіленбеген.
- Цзюцзе Байча (旧街白茶): Сол көше комитетінің үшінші белгісі; атауындағы «ақ» сыныпты дәлелдемейді.
- Байцюань Люйча (柏泉绿茶): Уханьның басқа шетіндегі Дунсиху ауданының жалпақ жасыл шайы — қала шегіндегі тағы бір қорғалатын шай.
- Санься Лун Цзин (三峡龙井): Сол провинцияның Ичан округінің жалпақ жасыл шайы.
- Си Ху Лун Цзин (西湖龙井): Жалпақ жасыл шайдың басты үлгісі; жапырақ пішіні туыстас.
Қорытынды:
Чэнлоучжай Ча — ұзақ жергілікті тарихы бар жалпақ жасыл шай: Тайпин жылдарындағы форты бар 345 м тау, 1951 жылдан бергі фабрика, 2013 жылдан бергі № 10479862 белгі, фабрикада 2033 жылға дейін ұзартылған құқық және 2024 жылдан бергі провинциялық мұра тізіміндегі технология. Белгінің өзі «шайға» сыныпсыз берілген; оны жасыл деп провинциялық мұра тізімі атайды, жапырақ пен тұнба сипаттамалары осыған сәйкес келеді.
Дереккөздер
Географиялық нұсқама
Толық тізім — «Дереккөздер» бетінде