Dàtián gāoshān chá

Datian Gaoshan Cha (Dàtián gāoshān chá, 大田高山茶) — «wysokogórska herbata z Datian», chroniona nazwa herbaty powiatu Datian (大田县) w prefekturze miejskiej Sanming w środkowej części prowincji Fujian. Pod jedną nazwą występują dwie klasy — oolong i herbata czerwona. Strefa obejmuje cały powiat, bez progu wysokości, choć według warunków technicznych z 2012 roku ponad 90 % ogrodów położonych powyżej 600 m leży na wysokości 800–1200 m.

1. Klasyfikacja i Pochodzenie

Typ: Brak jednej klasy. Wymogi ochronne opisują oolong (乌龙茶, wūlóngchá) i herbatę czerwoną (红茶, hóngchá) — o różnej technologii i różnym wyglądzie.
Kategoria: Chroniona regionalna nazwa powiatu; «wysokogórski» (高山, gāoshān) — słowo rodzajowe, a nie odmiana ani klasa.
Pochodzenie: Chiny, prowincja Fujian (福建, Fújiàn), prefektura miejska Sanming (三明, Sānmíng), powiat Datian (大田, Dàtián).
Strefa ochrony: Cały powiat — 19 gmin, miasteczek i gospodarstw, od Pingshan (屏山) i Jiyang (济阳) po Shipai (石牌) i Dongfeng (东风).
Współrzędne geograficzne: 117°29′–118°03′ dł. wsch., 25°29′–26°10′ szer. płn. — według ogłoszenia CNIPA.

2. Historia i Znaczenie Kulturowe

Historia:
- Wczesne wzmianki. Według publikacji z 2021 roku na portalu «Fujian ribao» uprawa herbaty w powiecie sięga drugiego roku Longxing (隆兴) epoki Południowej Song, czyli roku 1164. Tamże: kronika powiatu z 1611 roku już wspomina handel herbatą. Źródeł pierwotnych nie widziałem.
- Odmiany tajwańskie. Według tej samej publikacji pod koniec 1995 roku powiat sprowadził Jin Xuan (金萱), Qingxin Damao (青心大冇) i Ruanzhi Oolong (软枝乌龙); artykuł korpusu o Datian Mei Ren Cha datuje początek na lata 1998–1999 — daty różnią się.
- 2012. Rolnicze oznaczenie geograficzne. Portal informacyjny, który przedrukował warunki techniczne, powołuje się na ogłoszenie Ministerstwa Rolnictwa nr 1813 z 3 sierpnia 2012 roku; nie porównałem go ze źródłem pierwotnym. Posiadaczem świadectwa jest Towarzystwo Herbaciane Powiatu Datian (大田县茶叶学会).
- 2017. Według prowincjonalnego rejestru znaków znak certyfikujący nr 20158090 został zarejestrowany 14 września 2017 roku; posiadaczem jest Stowarzyszenie Herbaciane Powiatu Datian (大田县茶叶协会), towar — «herbata». Według publikacji «Fujian ribao» z 2021 roku ministerstwo rolnictwa i spraw wsi wyróżniło nazwę tytułem państwowego wzorca rolniczego oznaczenia geograficznego (国家级农产品地理标志示范样板).
- 2025. Państwowy Urząd Własności Intelektualnej ChRL (CNIPA) ogłoszeniem nr 640 z 16 lipca uznał 1409 produktów z oznaczeniem geograficznym; Datian Gaoshan Cha — pozycja 546, zgłaszający — to samo Towarzystwo Herbaciane. Drugi załącznik określa wymogi: odmiany, gleby, zbiór, technologię i wygląd.
Nazwa: 大田 — nazwa powiatu, dosłownie «duże pole»; 高山茶 (gāoshān chá) — «herbata wysokogórska».
Znaczenie kulturowe: Według «Fujian ribao» Datian nosi tytuł «ojczyzny chińskiej herbaty wysokogórskiej» (中国高山茶之乡) i nazywa siebie jedynym powiatem z takim tytułem. Główna marka powiatu — «herbata piękności» Datian Mei Ren Cha (大田美人茶).

3. Opis Botaniczny i Surowiec

Odmiany / Kultywary: Wymogi CNIPA wymieniają «nowe wysokiej jakości odmiany»: Jin Guanyin (金观音, jīnguānyīn), Tie Guanyin (铁观音, tiěguānyīn), Yuemingxiang (悦茗香, yuèmíngxiāng), Dangui (丹桂, dānguì) oraz Taicha nr 12 (台茶12号, táichá shí’èr hào) — to rejestrowa nazwa tajwańskiej odmiany Jin Xuan.
Wymóg dotyczący odmiany: Klonowa, odporna, przystosowana do lokalnego klimatu i odpowiednia dla swojej klasy herbaty.
Standard zbioru: Zbiór z zachowaniem krzewu, partiami i w kilku podejściach; według standardu zrywa się delikatne pędy wierzchołkowe (嫩芽梢) — pod wymogi oolonga lub herbaty czerwonej; według warunków z 2012 roku — ręcznym zerwaniem lub małymi nożyczkami.
Terminy zbioru: Brak danych w znalezionych źródłach.

4. Terroir i Specyfika Uprawy

Region: Środek Fujian, zachodnie stoki środkowej części pasma Daiyunshan (戴云山). Według warunków technicznych z 2012 roku szczytów powyżej 1000 m jest 175, najwyższy — Daxianfeng (大仙峰), 1553 m.
Wysokość ogrodów: Tamże: ogrodów powyżej 600 m jest 66 tys. mu, z czego ponad 90 % na wysokości 800–1200 m.
Klimat: Środkowosubtropikalny monsunowy. Średnia roczna temperatura — 15,3–19,6 °C, opady — 1491,7–1809,6 mm rocznie, okres bezprzymrozkowy — ponad 275 dni, średnio 1723,8 godzin słonecznych rocznie.
Gleby: Wymogi CNIPA: przepuszczalne gleby czerwone, żółto-czerwone i żółte, miąższy profil, nachylenie poniżej 25°, pH 4,8–6,1, materia organiczna 0,6–2,5 %. Według warunków z 2012 roku na północnym zachodzie powiatu przeważają gleby czerwone, na południowym wschodzie — żółto-czerwone i żółte, miąższość warstwy zwykle powyżej metra.
Nawozy: Głównie przefermentowana materia organiczna, nawozy wieloskładnikowe — pomocniczo.

5. Technologia Produkcji

Wymogi określają łańcuch operacji dla każdej klasy, ale bez parametrów — temperatur, czasu i wilgotności w nich nie ma.

Oolong:
1. Świeży liść.
2. Więdnięcie słoneczne (晒青, shàiqīng).
3. Wstrząsanie i przetrzymywanie liścia (做青, zuòqīng) — w ogólnym schemacie oolonga to etap częściowego utleniania.
4. Fiksacja (杀青, shāqīng).
5. Formowanie (做形, zuòxíng).
6. Suszenie (烘干, hōnggān).
Herbata czerwona:
1. Świeży liść.
2. Więdnięcie (萎凋, wěidiāo).
3. Zwijanie (揉捻, róuniǎn).
4. Fermentacja, czyli utlenianie (发酵, fājiào).
5. Suszenie (烘干, hōnggān).

6. Cechy Organoleptyczne

Wygląd określają wymogi CNIPA z 2025 roku; pokrywa się z warunkami technicznymi z 2012 roku.

Wygląd suchego liścia: Oolong — ciasno zwinięty i ciężki, kolor ciemnozielony z oleistym połyskiem (外形紧结、重实；色泽乌绿、油润). Czerwona — ciasno skręcone pasemka (条索紧结).
Aromat suchego liścia: Brak odrębnych opisów w znalezionych źródłach.
Aromat naparu: Oolong — wysoki, czysty i długi, z wyraźnym tonem kwiatowym (香气清高悠长，花香显). Czerwona — wysoki i ostry (香气高锐).
Smak: Oolong — nasycony i gęsty, ze słodkim świeżym posmakiem (滋味浓厚甘爽), z «wysokogórskim rezonansem» (高山茶韵) i odpornością na wiele parzeń. Czerwona — słodka, świeża i orzeźwiająca (滋味甘甜鲜爽).
Kolor naparu: Czerwona — złocisto-żółty, jasny (汤色金黄明亮). Dla oolonga wymogi koloru nie są podane; w tabeli gatunków z 2012 roku zmienia się od zielonkawo-żółtego i jasnego u gatunku najwyższego (绿黄、明亮) do jasnożółtego u trzeciego i pomarańczowo-żółtego u czwartego.
Dno filiżanki (zaparzony liść): Oolong — mięsiste, miękkie, błyszczące (叶底肥厚软亮). Czerwona — delikatne, jaskrawoczerwone i równe (叶底嫩艳匀红).

Według warunków z 2012 roku oolong dzieli się na pięć gatunków, czerwona — na cztery. Gatunek najwyższy czerwonej tam to mięsiste cienkie pasemka ze złotym meszkiem (肥嫩紧细、毫显；茸毛金黄) i jaskrawoczerwony napar (红艳), co różni się od «złocisto-żółtego» naparu z opisu ogólnego; dokumenty tego nie wyjaśniają.

7. Skład Chemiczny

Wskaźników fizyczno-chemicznych nie określają ani wymogi CNIPA, ani warunki techniczne z 2012 roku. W kwestii bezpieczeństwa wymogi CNIPA odsyłają ogólnie do norm państwowych, a warunki z 2012 roku wymieniają je wprost: GB 2762 — zanieczyszczenia, GB 2763 — pozostałości pestycydów. Innych danych o składzie w znalezionych źródłach brak.

8. Parzenie

Praktyka klasy — parametry zależą od tego, jaka herbata pod tą nazwą jest w rękach.

Oolong: 95–100 °C, 5–7 g na gaiwan 100–110 ml, szybkie przepłukanie, pierwsze parzenia 15–20 sekund ze stopniowym wydłużaniem, sześć do ośmiu zalań.
Herbata czerwona: 90–95 °C, 3 g na 150 ml, pierwszy napar około minuty, gaiwan lub czajniczek porcelanowy, kilka parzeń z wydłużaniem.

9. Przechowywanie

Praktyka klasy. Oolong o aromacie kwiatowym — w szczelnym opakowaniu, w chłodnym ciemnym miejscu, bez wilgoci i zapachów. Herbata czerwona — w suchym ciemnym miejscu w temperaturze pokojowej, w szczelnym opakowaniu.

10. Cena i Podróbki

Brak danych o cenach w znalezionych źródłach.

Jak unikać podróbek:
- Szukać znaku oznaczenia geograficznego lub znaku certyfikującego nr 20158090; producent — z powiatu Datian.
- Pamiętać, że «wysokogórski» na opakowaniu bez nazwy powiatu niczego nie gwarantuje: 高山茶 to słowo rodzajowe.
- Sprawdzać wygląd: oolong — ciężki ciemnozielony liść z połyskiem i kwiatowy aromat; czerwona — gęste pasemka i słodki wysoki aromat.

11. Ciekawostki

Wśród odmian w wymogach jest Taicha nr 12, czyli tajwański Jin Xuan: wysokogórska herbata z Datian opiera się także na materiale tajwańskim.
«Herbata piękności» (大田美人茶), główna marka powiatu, nie jest wymieniona w wymogach dla Datian Gaoshan Cha: to odrębna regionalna marka z własnymi standardami grupowymi.
Według danych powiatu w warunkach technicznych w 2009 roku wyprodukował on 3600 t herbaty; według «Fujian ribao» w 2019 roku — 12,8 tys. t suchej herbaty-surowca (干毛茶, gān máochá).

12. Porównanie z Innymi Herbatami

Shouning Gaoshan Cha (寿宁高山茶): Również chroniona «wysokogórska» herbata Fujian, ale strefa obejmuje tylko wsie powyżej 500 m, a klasy to czerwona i zielona herbata.
Datian Mei Ren Cha (大田美人茶): Mocno utleniony oolong z tego samego powiatu, «herbata piękności»; odrębna marka, nieopisana w wymogach dla herbaty wysokogórskiej.
Tie Guanyin (铁观音): Oolong z powiatu Anxi; w Datian — jedna z odmian.
Gao Shan Cha (高山茶): Pojęcie rodzajowe dla herbat z ogrodów wysokogórskich, w korpusie — artykuł przeglądowy.

Podsumowując:

Datian Gaoshan Cha — nazwa całego powiatu, pod którą występują oolong i herbata czerwona. Dokumenty są szczegółowe co do miejsca — ogrody głównie na 800–1200 m, kwaśne gleby czerwone i żółte, odmiany klonowe od Jin Guanyin po tajwański Taicha nr 12 — oraz co do wyglądu: kwiatowy aromat oolonga, słodki orzeźwiający smak herbaty czerwonej. Liczb składu i parametrów obróbki w nich nie ma.

Źródła

Normy

Pełna lista — na stronie „Źródła”