Jiùjiē báichá

Цзюцзе Байча (Jiùjiē báichá, 旧街白茶) — Ухань қаласының шығыс шетіндегі, Хубэй провинциясы, Синьчжоу (新洲区) ауданындағы Цзюцзе (旧街街道) көше комитетінің шайы, Дабешань тауының оңтүстік сілемдерінде. Атауы 2015 жылдан бастап географиялық сертификаттау белгісімен қорғалады; бұл бір орамдағы үш шай белгісінің ішіндегі жасы бойынша орташасы. Атауындағы «байча» (白茶, «ақ шай») сөзі сыныпты дәлелдемейді. Анықтамалық мәтіндер шайды жасыл шайға жатқызады, бірақ белгі құжатындағы сыныпты мен көрген жоқпын, сондықтан мақала санаттар арасында тұр. Белгінің бірінші мерзімі 2025 жылғы қарашада аяқталды; ұзартылғаны тексерілмеді.

1. Жіктелуі және шығу тегі

• Түрі: Сыныбы белгі құжатымен анықталмаған. Анықтамалық энциклопедия (Байду Байкэ) шайды жасыл шайға жатқызып, операциялардың ішінде фиксацияны (杀青, shāqīng) атайды; Хубэй үкіметі порталындағы жарияланым (2022) оны тек «кәдімгі шаймен» салыстырады. Белгіні пайдалану ережелерін немесе сыныбы көрсетілген стандартты мен көрген жоқпын.
• Санат: Географиялық сертификаттау белгісі бар шай (证明商标, zhèngmíng shāngbiāo).
• Шығу тегі: Қытай, Хубэй провинциясы (湖北, Húběi), Ухань қаласы (武汉, Wǔhàn), Синьчжоу ауданы (新洲, Xīnzhōu), Цзюцзе көше комитеті (旧街, Jiùjiē).
• Аймағы: Провинциялық тізілім Синьчжоу ауданын белгі иесінің әкімшілік тиесілігі ретінде көрсетеді; аймақтың заңды шекарасын мен тексерген жоқпын. 2022 жылғы жарияланым шай аудандарын орамнан кеңірек атайды: Цзюцзеден басқа, Фэнхуан кенті (凤凰镇) және көршілес Туаньфэн уезінің Цзямяо болысы (贾庙乡).
• Белгі: Географиялық сертификаттау белгісі № 13660551, 30-сынып, тауар — «шай» (茶); белгінің нақты атауы — «旧街白茶 JBCL». Хубэй зияткерлік меншік басқармасының 2023 жылғы есебі бойынша құқық иесі — Цзюцзе көше комитетінің ақ шай қауымдастығы (武汉市新洲区旧街街白茶协会). 2020 жылғы провинциялық тізілім бойынша, бірінші мерзім — 2015 жылғы 14 қарашадан 2025 жылғы 13 қарашаға дейін.

2. Тарихы және мәдени маңызы

• Тарихы:
  • Орны. 2022 жылғы Хубэй үкіметі порталындағы жарияланымға сәйкес (Ухань нарық басқармасының материалы), ертеде Цзюцзе Цзючанчжэнь (久长镇) деп аталған; мұнда шайды ежелден отырғызып, өндірген. «Чжунго чжиши чаньцюань бао» (2019) жарияланымы орамды Уханьның шығыс шетіне, Дабешань тауының оңтүстік сілемдеріне орналастырады.
  • 2008. 2019 жылғы жарияланымға сәйкес, осы жылы бір жергілікті компания шағын шеберхана болған, жалғыз тауар белгісі «旧街白茶» болған; кейін аудандық зияткерлік меншік басқармасы ақ шай қауымдастығын құруға және атауды сертификаттау белгісі ретінде тіркеуге көмектескен.
  • 2010–2015. 2022 жылғы жарияланым марапаттарды тізеді: Шанхайдағы Халықаралық шай көрмесінің күміс медалі (2010), «Чжун ча бэй» (中茶杯, 2011) бірінші сыйлығы, Хубэй азық-түлік мәдениетінің атақты шайларының алғашқы тізіміндегі орын (2012), Уханьның танымал сауда маркасы (2013).
  • 2015. Белгі тіркелді (мерзімі — 14 қарашадан бастап).
  • 2016–2019. 2019 жылғы жарияланымға сәйкес, үш жыл ішінде аудандық басқарма бір көше комитетінде үш шай белгісін — Цзюцзе Байча, Даолоучжай Байча және Чэнлоучжай Ча — «өсіріп, нығайтты», дегенмен олардың екеуі ертерек, 2013 және 2015 жылдары тіркелген.
  • 2023. Ухань ауыл шаруашылығы басқармасының хабарындағы «Хубэй жибао» газетіне сәйкес, «旧街白茶» атауы орамдағы он үш шай компаниясының ортақ бренді болуы тиіс, бірыңғай қаптамамен, стандартпен, сапамен және бағамен.
• Ауқымы — әртүрлі қамтудағы сандар:
  • 2019 жылғы жарияланым: Цзюцзе Байча саласы 2016 жылы 5000 цзинь және 2018 жылы 7500 цзинь (шамамен 3,75 т) өндірді, құны 10 және 15 млн юань.
  • «Хубэй жибао» (2023): бүкіл орамда — белгіленген мөлшерден жоғары 8 шай кәсіпорны, жиырмаға жуық кооператив, 20 мыңға жуық му шай бақтары және 200 млн юаньнан астам шай өнімінің құны.
  • Алғашқы сандар бір атаудың саласына, екіншілері орамның бүкіл шай саласына қатысты; оларды тікелей салыстыруға болмайды.
• Атауы: «Цзюцзе» (旧街) — «ескі көше», орамның атауы; «байча» (白茶) — «ақ шай»; шайдың неліктен ақ деп аталғанын дереккөздер түсіндірмейді.
• Мәдени маңызы: 2019 жылғы жарияланым Цзюцзе Байчаны Хубэйдің алты атақты шайының бірі деп атайды және ол туралы халық мақалын келтіреді: «淡中有味茶偏好，清茗一杯情更真» — «тұщыда дәм бар — шай сондықтан жақсы; бір кесе таза шаймен сезім де шынайырақ».

3. Ботаникалық сипаттамасы және шикізаты

• Сұрып / Культивар: Табылған дереккөздерде аталмаған.
• Жинау стандарты: Құжат табылған жоқ. Анықтамалық энциклопедия «бір жапырақты бүршік» жинау туралы жазады. 2019 жылғы жарияланымға сәйкес, жергілікті жинаушыларды Цзянсу мен Чжэцзянда көп жыл жұмыс істеген шақырылған жинау шеберлері үйреткен.

4. Терруар және өсіру ерекшеліктері

• Аймақ: Дабешань тауының (大别山, Dàbié shān) оңтүстік сілемдері, Уханьның шығыс шетінде.
• Топырағы және жағдайлары: 2022 жылғы жарияланымға сәйкес, бақтар топырағында үгітілген тау жынысы көп; бақтар айтарлықтай биікте, бұлтты және тұманды тауларда орналасқан, климаты жұмсақ. Жарияланым сандар келтірмейді.
• Биіктігі, климаттық деректер: Табылған дереккөздерде деректер жоқ.

5. Өндіріс технологиясы

Белгі құжаттарындағы технология маған кездескен жоқ. Анықтамалық энциклопедия он екі операцияны атайды, оның ішінде солдыру (萎凋, wěidiāo) және фиксация (杀青, shāqīng); толық тізімін және дереккөзін ол келтірмейді.

Егер бұл энциклопедия жазғандай жасыл шай болса, сыныптың жалпы схемасы мынадай: жапырақты жайып қою, фиксация, пішіндеу, кептіру. Бұл сыныптың жалпы схемасы, Цзюцзе Байча технологиясының сипаттамасы емес.

6. Органолептикалық сипаттамалары

Табылған дереккөздерде нормативтік сипаттама жоқ. Төменде — баспасөз бен анықтамалық энциклопедиядан алынған шашыраңқы сипаттамалар.

• Құрғақ жапырақтың сыртқы түрі: Анықтамалық энциклопедия — изумруд түсті, пішіні «орхидея жапырағындай» (兰蕙状).
• Құрғақ жапырақтың хош иісі: Табылған дереккөздерде сипаттамалар жоқ.
• Тұнбаның хош иісі: Анықтамалық энциклопедия хош иісті «淡竹积雪» — «қар астындағы бамбук» бейнесімен атайды; оның артында не тұрғанын түсіндірмейді.
• Дәмі: 2019 жылғы жарияланымдағы халық мақалы — «тұщыда дәм бар» (淡中有味).
• Тұнбаның түсі: Анықтамалық энциклопедия — қаз сары (鹅黄).
• Шай түбі (демделген жапырақ): Табылған дереккөздерде сипаттамалар жоқ.

7. Химиялық құрамы

Хубэй үкіметі порталындағы 2022 жылғы жарияланым өлшенген аминқышқылдарының мөлшері — 12,86 %, кәдімгі шайға қарағанда үш-төрт есе көп екенін жазады; әдісін, таңдамасын және партиясын ол атамайды. Анықтамалық энциклопедия 12,86 % қайталап, полифенолдарды 15 %-дан төмен деп қосады; екінші санның бастапқы дереккөзін мен көрген жоқпын.

8. Демдеу

Сынып практикасы. Сыныбы құжатпен анықталмаған, сондықтан төменде — анықтамалық мәтіндер жатқызатын нәзік көктемгі жасыл шайға әдеттегі жұмсақ режим берілген.

• Су температурасы: 80–85 °C.
• Шай мөлшері: 150 мл-ге 3 г.
• Ыдыс: Шыны стақан немесе ақ гайвань.
• Процесс:
  1. Ыдысты жылыту.
  2. Шайды салып, суды қабырғасымен құю.
  3. Алғашқы тұнба — 40–60 секундтан кейін.
  4. Екі-үш қайталап құю.

9. Сақтау

Нәзік көктемгі жасыл шайға арналған сынып практикасы. Герметикалық қаптамада, тоңазытқышта 0–5 °C температурада, жарықсыз, ылғалсыз және иіссіз. Бір жыл ішінде ішіп бітірген дұрыс.

10. Бағасы және жалған өнімдер

2019 жылғы жарияланым жергілікті «ақ шайдың» бағасы 800-ден 1200–1800 юаньға дейін цзинь (500 г) өскенін, ал жаңа жапырақтың сатып алу бағасы — 80-нен 100–120 юаньға дейін цзинь өскенін жазады. Бұл баспасөз баяндауындағы бағалар, нарықтық жиынтық емес.

• Жалған өнімдерден қалай сақтануға болады:
  • № 13660551 географиялық сертификаттау белгісін іздеу және оның 2025 жылғы қарашадан кейін ұзартылғанын тексеру.
  • Өндірушінің Синьчжоу ауданынан екенін және қауымдастықтың белгіні пайдалануға рұқсат бергенін тексеру.
  • Фуцзянь ақ шайымен шатастырмау: Цзюцзе Байча сыныбы құжатпен анықталмаған.

11. Қызықты деректер

• Бір Цзюцзе көше комитетінде — үш шай сертификаттау белгісі: Чэнлоучжай Ча (2013), Цзюцзе Байча (2015) және Даолоучжай Байча (2017).
• Белгі атауы 2008 жылы шағын жергілікті шеберханада болған тауар белгісімен сәйкес келеді.
• Шай аудандары Ухань шекарасынан шығып кетеді: 2022 жылғы жарияланым олардың ішінде көршілес Туаньфэн уезінің Цзямяо болысын атайды.
• Белгі атауында латын әріптері бар — «JBCL».

12. Көршілес және туыстас шайлармен салыстыру

• Даолоучжай Байча (刀楼寨白茶): Сол орамның көршілес белгісі, 2017 жылдан бастап; сыныбы да анықталмаған, анықтамалық мәтіндер оны жасыл шайға жатқызады.
• Чэнлоучжай Ча (城楼寨茶): Цзюцзенің үш белгісінің ең үлкені, 2013 жылдан бастап; баспасөз сипаттамасы бойынша — жалпақ шай, сарғыштау жасыл, каштан хош иісті.
• Аньцзи Байча (安吉白茶): Аньцзи уезінің ақжапырақты сортынан жасалған жасыл шай — атауындағы «байча» ақ сыныпты білдірмейтінінің үлгісі.
• Байхао Иньчжэнь (白毫银针): Фуцзяньның нағыз ақ шайы, фиксациясыз және ширатусыз, — контраст үшін.

Қорытынды:

Цзюцзе Байча — құжатпен расталған атауы және анықталмаған сыныбы бар шай. Сенімді білетініміз аз: 2015 жылдан бастап № 13660551 белгісі, құқық иесі — орам қауымдастығы, он үш компанияның ортақ бренді идеясы және жергілікті өлшемдер бойынша аминқышқылдарының жоғары мөлшері. Анықтамалық мәтіндер шайды жасыл шайға жатқызады, бірақ мұны белгі құжаттары растауы тиіс, атауындағы иероглифтер емес.