Wénxiàn lǜchá

Wénxiàn Lǜchá (Wénxiàn lǜchá, 文县绿茶) — zielona herbata z powiatu Wénxiàn (文县) w prefekturze miejskiej Lǒngnán na południu prowincji Gānsù, w jedynym herbacianym zakątku tej północno-zachodniej prowincji. Według gazety powiatowej ogrody leżą w górach na wysokości 600–1560 m, na skraju rezerwatu Báishuǐjiāng, wśród chmur i mgieł. Wymagania ochronne wyróżniają dwie formy: płaską — szmaragdową, o czystym, wysokim aromacie — oraz skręcaną. Nazwa jest chroniona podwójnie: jako produkt z oznaczeniem geograficznym od 2013 roku oraz jako geograficzny znak certyfikujący od 2024 roku — pierwszy taki znak powiatu.

1. Klasyfikacja i pochodzenie

• Typ: Zielona herbata (绿茶, lǜchá). Klasa wymieniona w nazwie; wymagania ochronne opisują obróbkę zielonej herbaty.
• Kategoria: Powiatowa górska zielona herbata z południowego Gānsù; produkt z oznaczeniem geograficznym (2013) i geograficzny znak certyfikujący (2024).
• Pochodzenie: Chiny, prowincja Gānsù (甘肃, Gānsù), prefektura miejska Lǒngnán (陇南, Lǒngnán), powiat Wénxiàn (文县, Wénxiàn).
• Strefa produktu z oznaczeniem geograficznym: Według ogłoszenia z 2013 roku — cztery jednostki powiatu: miasteczko Bìkǒu (碧口镇) oraz gminy Zhōngmiào (中庙乡), Fànbà (范坝乡) i Liújiāpíng (刘家坪乡).
• Strefa znaku certyfikującego: Według komunikatu o wstępnym zatwierdzeniu (styczeń 2024) — trzy miasteczka i dwie gminy: Bìkǒu (碧口镇), Zhōngmiào (中庙镇), Fànbà (范坝镇), Yùlěi (玉垒乡) i Liújiāpíng (刘家坪乡). Strefa znaku jest szersza o gminę Yùlěi; Zhōngmiào i Fànbà są w niej już miasteczkami, a nie gminami.
• Współrzędne geograficzne: Według tego samego komunikatu — 104°16′–105°27′ E, 32°35′–33°20′ N.

2. Historia i znaczenie kulturowe

• Historia:
  • 2013. Ogłoszeniem Głównego Urzędu Kontroli Jakości (质检总局) nr 128 z 24 września Wénxiàn Lǜchá została objęta ochroną jako produkt z oznaczeniem geograficznym, z załączonymi wymaganiami jakościowymi.
  • 2023. Według „Zhōngguó xīnwén”, miasteczko Bìkǒu poinformowało, że dla „文县绿茶” zakończyło certyfikację oznaczenia geograficznego, organiczną i „zieloną”.
  • 2024. W styczniu wniosek o geograficzny znak certyfikujący przeszedł wstępne zatwierdzenie: 1871. wydanie „Biuletynu Znaków Towarowych”, wnioskodawca — powiatowe centrum rozwoju branży herbacianej (文县茶叶产业开发服务中心). 8 maja, według „Lǒngnán rìbào”, strona znaków towarowych CNIPA ogłosiła rejestrację. Informator podaje numer znaku 68117279; nie zweryfikowałem go z rejestrem.
  • 2025. Ogłoszeniem CNIPA nr 642 przedsiębiorstwo zostało dopuszczone do stosowania specjalnego znaku oznaczenia geograficznego dla produktu „文县绿茶”.
• Nazwa: „Wénxiàn” (文县) — „powiat Wén”, nazwa powiatu; „lǜchá” (绿茶) — zielona herbata.
• Znaczenie kulturowe: Według „Zhōngguó xīnwén”, Lǒngnán to jedyny region Gānsù w całości leżący w dorzeczu Jangcy („陇上江南” — „Jiangnan na ziemi Lǒng”); powiaty Wénxiàn i Kāngxiàn oraz dzielnica Wǔdū to jedyne miejsce w prowincji, gdzie produkuje się herbatę. Według „Lǒngnán rìbào” (2024), w głównych miejscowościach herbacianych powiatu herbata daje ponad 75 % dochodów rolników.

3. Opis botaniczny i surowiec

• Odmiana / kultywar: Wymagania ochronne z 2013 roku wymieniają odmiany klonalne Yíngshuāng (迎霜, Yíngshuāng) i Fúdǐng Dàbáichá (福鼎大白茶, Fúdǐng dàbáichá) oraz nasienne — Xìnyáng (信阳种), Jiūkēng (鸠坑种), Yíxīng (宜兴种) i inne. Według „Zhōngguó xīnwén” (2023), w Bìkǒu odnawiano ogrody i sprowadzano z Zhèjiāng oraz innych miejsc odmiany Lóngjǐng 43 (龙井43号), Zhōngchá 108 (中茶108), Huángjīnyá (黄金芽), Wūniúzǎo (乌牛早), Lóngjǐng Chángyè (龙井长叶) i Zhōnghuáng 1 (中黄1号).
• Zbiór: Według tego samego komunikatu, w Lǒngnán zbiera się około święta Qīngmíng (清明, qīngmíng), na początku kwietnia, i tego samego dnia rozpoczyna obróbkę.
• Standard zbioru: Według wymagań, dla herbaty płaskiej najwyższa klasa to pojedyncze pąki 1,5–2 cm przed Qīngmíng, pierwsza — pąk z liściem około Qīngmíng, druga — pąk z jednym–dwoma liśćmi przed Gǔyǔ (谷雨, gǔyǔ). Dla skręcanej — od pąka z jednym–dwoma liśćmi do pąka z trzema. Zbiera się ręcznie, nie zrywając garścią.

4. Terroir i specyfika uprawy

• Region: Według informatora, Wénxiàn leży na północnej granicy chińskiego herbacarstwa, w okręgu herbacianym Jiāngběi (江北茶区, Jiāngběi cháqū) na północ od Jangcy. Bìkǒu leży nad rzeką Báilóngjiāng (白龙江).
• Wysokość upraw: Wymagania ochronne — 600–1600 m. Według „Lǒngnán rìbào” (2024), ogrody leżą na wysokości 600–1560 m, w górach na skraju rezerwatu Báishuǐjiāng (白水江自然保护区).
• Klimat: Według tej samej gazety — chmury i mgły, dużo światła rozproszonego; tamtejszą herbatę nazywa typową „wysokogórską herbatą chmur i mgieł” (高山云雾茶).
• Gleby: Według wymagań — gleby żółtobrunatne (黄棕壤), pH 4,5–5,5, zawartość materii organicznej nie mniejsza niż 1 %.
• Skala: Według danych gazety, w powiecie jest 102 tys. mu ziemi odpowiedniej pod herbatę, 100 tys. mu nasadzeń, 70 tys. mu ogrodów owocujących; oczekiwana produkcja — ponad 600 ton rocznie, wartość produkcji — 250 mln juanów. To cała herbata powiatu, a nie tylko produkt pod znakiem.

5. Technologia produkcji

Wymagania ochronne z 2013 roku podają dwa schematy:

1. Herbata płaska: sortowanie świeżego liścia → rozkładanie (摊青, tānqīng) → utrwalanie (杀青, shāqīng) → prostowanie (理条, lǐtiáo) → nadawanie płaskiego kształtu (压扁, yābiǎn) → suszenie.
2. Herbata skręcana: sortowanie → rozkładanie → utrwalanie → skręcanie (揉捻, róuniǎn) → rozbijanie grudek (解块, jiěkuài) → prostowanie → formowanie → suszenie → „podnoszenie aromatu” (提香, tíxiāng).

Parametry z wymagań: rozkładanie 6–8 godzin warstwą nie grubszą niż 5 cm, utrata wilgoci 15–20 %. Utrwalanie — najpierw w wysokiej temperaturze, potem niższej; delikatny liść utrwala się mocniej, grubszy — słabiej (嫩叶老杀，老叶嫩杀). Herbatę płaską suszy się w kotle w temperaturze 70–80 °C. Delikatny liść skręca się lekko i po ostygnięciu, grubszy — dłużej i na ciepło.

„Zhōngguó xīnwén” (2023) wymienia lokalne kroki inaczej: rozkładanie, utrwalanie, „powrót wilgoci” (回潮), przesiewanie, usuwanie meszku i końcowe podsmażanie w kotle (辉锅). Wśród produktów Bìkǒu agencja wymienia płaską „lóngjǐng”, „高原扁” — „wysokogórską płaską” — oraz herbatę czerwoną.

6. Cechy organoleptyczne

Poniżej — wymagania ochronne z 2013 roku; w nawiasach — ich sformułowania.

• Wygląd suchego liścia: Płaska — płaska i prosta, szmaragdowozielona, oleiście błyszcząca (外形扁平挺直，色泽翠绿油润). Skręcana — cienkie, zwarte, skręcone pasemka, od szmaragdowej do ciemnozielonej.
• Aromat suchego liścia: Brak danych w znalezionych źródłach.
• Aromat naparu: Płaska — czysty i wysoki (香气清高); skręcana — wysoki, od delikatnie kasztanowego do dość czystego.
• Smak: Płaska — słodki i łagodny, świeży i rześki (滋味甘醇、鲜爽); skręcana — łagodny (醇).
• Kolor naparu: Płaska — delikatnie zielony, jasny (汤色嫩绿明亮); skręcana — od delikatnie zielonego jasnego do żółtozielonego.
• Liść po zaparzeniu: Płaska — delikatny, miękki i jasny (叶底细嫩明亮); skręcana — od delikatnie zielonego jasnego do żółtozielonego.

7. Skład chemiczny

Normy fizykochemiczne z wymagań ochronnych: wilgotność — nie więcej niż 7,0 %, popiół całkowity — nie więcej niż 6,5 %, substancje ekstrakcyjne rozpuszczalne w wodzie — nie mniej niż 38,0 %, polifenole herbaciane — nie mniej niż 22,0 %, włókno surowe — nie więcej niż 16,0 %, rozdrobnienie — nie więcej niż 2,0 %.

8. Parzenie

Praktyka klasy dla zielonej herbaty.

• Temperatura wody: 80–85 °C.
• Ilość herbaty: 3 g na 150 ml.
• Naczynie: Szklany kubek lub biały gaiwan — w szkle widać, jak rozwija się płaski liść.
• Proces:
  1. Ogrzać naczynie.
  2. Wsypać herbatę i nalać wodę po ściance.
  3. Pierwszy napar — po 40–60 sekundach.
  4. Pić, zostawiając część naparu.
  5. Dolać wody.
  6. Dwa–trzy kolejne zalania.

9. Przechowywanie

Praktyka klasy. W szczelnym opakowaniu, w lodówce w temperaturze 0–5 °C, bez światła, wilgoci i zapachów. Najlepiej wypić w ciągu roku.

10. Cena i podróbki

W znalezionych źródłach brak danych o cenach.

• Jak unikać podróbek:
  • Szukać znaku oznaczenia geograficznego lub znaku certyfikującego „文县绿茶”.
  • Sprawdzać, czy producent pochodzi z miejscowości i gmin strefy: Bìkǒu, Zhōngmiào, Fànbà, Liújiāpíng, a dla znaku — dodatkowo Yùlěi.
  • Płaski liść — prosty i szmaragdowy, napar — delikatnie zielony i jasny, aromat — czysty i wysoki.
  • Miejscową herbatę płaską nazywa się „lóngjǐng”; to herbata z Gānsù, a nie Xīhú Lóngjǐng (西湖龙井).

11. Ciekawostki

• Znak certyfikujący z 2024 roku to pierwszy taki znak powiatu Wénxiàn, pisze „Lǒngnán rìbào”.
• Strefy obu systemów ochrony nie pokrywają się: znak obejmuje gminę Yùlěi, której nie ma w strefie produktu z 2013 roku.

12. Porównanie z sąsiednimi herbatami południowego Gānsù

• Lǒngnán Lǜchá (陇南绿茶): Nazwa prefekturalna ze strefą obejmującą 13 gmin i miasteczek dwóch powiatów i jednej dzielnicy; cztery z nich — Bìkǒu, Zhōngmiào, Fànbà i Liújiāpíng — to te same co w strefie produktu Wénxiàn Lǜchá. Wénxiàn Lǜchá to nazwa powiatowa wewnątrz tego parasola.
• Lóngshén Chá (龙神茶) i Bìkǒu Lóngjǐng (碧口龙井): Opisane w korpusie herbaty południowego Gānsù z ogrodami wokół Bìkǒu — skręcana i płaska.
• Hànzhōng Xiānháo (汉中仙毫): Zielona herbata z sąsiedniej prowincji Shǎnxī.

Podsumowując:

Wénxiàn Lǜchá to powiatowa zielona herbata z jedynego herbacianego zakątka Gānsù: góry przy rezerwacie Báishuǐjiāng, zbiór około Qīngmíng, płaski szmaragdowy liść o czystym, wysokim aromacie lub skręcany z nutą kasztanową. Wymagania z 2013 roku określają odmiany, wysokość, gleby, zbiór, obróbkę i normy fizykochemiczne. Dwa systemy ochrony dają nieco różne strefy, a nad nazwą stoi prefekturalna Lǒngnán Lǜchá.

Źródła

Oznaczenie geograficzne

• CNIPA 第642号地理标志产品专用标志核准 №642

Pełna lista — na stronie „Źródła”