Tīngxī lánxiāng chá

Tīngxī lánxiāng chá (汀溪兰香茶) dia dite maitso avy amin’ny vohitra efatra ao amin’ny kaominina Tīngxī (汀溪乡), distrikan’i Jīng (泾县), tanàna prefektioran’i Xuānchéng (宣城), ao amin’ny faritanin’i Ānhuī (安徽) any atsimon’i Shina. Amin’ny fandikana famaritana dia midika hoe «hanitra orkide an’i Tīngxī». Ny fepetra takian’ny vokatra misy mari-pamantarana jeografika dia mamaritra ny toetra roa mahazatra azy: ny endrika toy ny lelan’ny hety mpipeta-kofehy (绣剪形) sy ny hanitra orkide. Ny anarany dia arovan’ny mari-pamantarana jeografika momba ny fambolena nanomboka tamin’ny taona 2017 ary ny fanekena azy ho vokatra misy mari-pamantarana jeografika nanomboka tamin’ny taona 2025. Vokatra mitokana izy io fa tsy mitovy amin’ny Jīngxiàn lánxiāng chá: ity farany dia misy faritra 46 vohitra, ary ao anatin’izany ny vohitra efatra an’ny Tīngxī lánxiāng.

1. Fanasokajiana sy Fiaviana

Karazana: Dite maitso (绿茶, lǜchá). Ny boky fanovozan-kevitra dia miantso azy ho dite maitso malaza ao amin’ny kilasin’ny dite «maranitra» (尖茶, jiānchá) vita amin’ny fanamainana amin’ny afo (烘青尖茶类名优绿茶); araka ny fepetra takiana dia teknolojia maitso ny azy (fizarana 5).
Sokajy: Dite «maranitra» an’ny distrikan’i Jīng; vokatra misy mari-pamantarana jeografika.
Fiaviana: Shina, faritanin’i Ānhuī (安徽, Ānhuī), tanàna prefektioran’i Xuānchéng (宣城, Xuānchéng), distrikan’i Jīng (泾县, Jīngxiàn), kaominina Tīngxī (汀溪, Tīngxī).
Faritra arovana: Vohitra efatra ao amin’ny kaominina Tīngxī: Dànánkēng (大南坑村), Hóngxīng (红星村), Hónglǐng (红岭村) ary Gāoshān (高山村). Ny mpangataka dia ny Fikambanan’ny Dite ao amin’ny distrikan’i Jīng (泾县茶业协会). Ny filazan’ny pejin’ny mpivarotra iray fa vita manerana ny distrika ny dite dia tsy voamarina ao amin’ny antontan-taratasy.
Koordinatera jeografika: 30°28′40″–30°38′19″ latitude avaratra, 118°33′51″–118°40′12″ longitude atsinanana (fetran’ny faritra arovana).

2. Tantara sy Heviny ara-kolontsaina

Tantara:
- Talohan’ny tantara. Araka ny boky fanovozan-kevitra, ny dite «maranitra» (尖茶, jiānchá) dia vokatra nentim-paharazana ao amin’ny distrika. Tsy mitovy ny daty: misy lahatsoratra miantso ny «Báiyún lánpiàn» (白云兰片) ho dite tamin’ny vanim-potoana Tang sy Song, boky iray hafa kosa manoratra fa tamin’ny vanim-potoana Tang dia nisy «Báiyún chá» (白云茶) natao teto, ary ny anarana hoe «Báiyún lánpiàn» dia nalainy avy amin’ny asa soratra «白云茶赋» tamin’ny vanim-potoana Kāngxī (康熙) an’ny tarana-mpanjaka Qing.
- Farany Qing. Ny dite «maranitra» avy any Tīngxī sy Àimín (爱民) dia namidy tany amin’ireo tanàna manamorona ny renirano Yangtze ary naondrana tany Azia Atsimo-Atsinanana, ka noho izany dia nantsoina hoe «dite maranitra ampitan-dranomasina» (洋尖, yángjiān).
- Famoronana. Araka ny boky fanovozan-kevitra, ny dite dia natao avy amin’ny dite «maranitra» ambony kalitao teo aloha teo ambany fitarihan’ny profesora Chén Chuán (陈椽): ny fanangonana dia nampiakarina ho amin’ny tsimoka miaraka amin’ny ravina iray, ny endrika dia nalamina ho toy ny lelan’ny hety, ary ny anarana dia nomeny raha jerena ny hanitra orkide an’ny «Báiyún lánpiàn». Boky fanovozan-kevitra iray hafa kosa milaza fa ny fototry ny dite dia ny «Tīngxī tíkuí» (汀溪提魁) ao an-toerana. Ny taona namoronana azy dia tsy voalaza ao amin’ny loharano.
- Taona 2013–2014. Araka ny tatitry ny governemantan’ny distrika, ny dite dia niditra tao amin’ny folo ambony amin’ny marika dite faritany, izay tena tian’ny mpamaky, nandritra ny roa taona nisesy, ary izy irery no dite avy any Xuānchéng nahazo izany.
- Taona 2015. Ny Birao misahana ny fanaraha-maso ara-teknika ny kalitao ao amin’ny faritanin’i Ānhuī (安徽省质量技术监督局) dia nankato tamin’ny 14 Jolay ny fenitra eo an-toerana DB34/T 2413-2015 «Fitsipika ara-teknika momba ny famokarana Tīngxī lánxiāng chá» (汀溪兰香茶生产技术规程); nampiharina izy io tamin’ny 14 Aogositra 2015.
- 20 Aprily 2017. Ny Minisiteran’ny Fambolena ao Shina dia nisoratra anarana ny «汀溪兰香茶» ho vokatra ara-pambolena misy mari-pamantarana jeografika.
- Taona 2019. Nisy ny fety fahavalo amin’ny fanangonana «泾县（汀溪）兰香茶» tao Tīngxī.
- 20 Mey 2020. Araka ny boky fanovozan-kevitra, ny dite dia nampidirina tao amin’ny lisitra nasionaly «全国名特优新农产品».
- 9 Jiona 2025. Ny Birao Nasionaly momba ny Fananana ara-tsaina (CNIPA) tamin’ny alalan’ny fanambarana laharana 632 dia nanaiky azy ho vokatra misy mari-pamantarana jeografika, mitokana amin’ny Jīngxiàn lánxiāng chá, izay nekena tamin’ny fanambarana iray ihany.
Anarana: «Tīngxī» (汀溪) dia anaran’ny kaominina; «lánxiāng» (兰香) dia «hanitra orkide»; «chá» (茶) dia dite.
Heviny ara-kolontsaina: Ny governemantan’i Xuānchéng dia miantso an’i Tīngxī ho tanindrazan’ity dite ity ary ho «kaominina misy dite malaza» ao amin’ny prefektiora, ary ny dite dia dite maitso organika vita amin’ny tanana. Ny fety fanangonana dia mampiroborobo ny marika iombonan’ny distrika «泾县兰香».

3. Famaritana botanika sy akora fototra

Karazany: Ny fepetra takiana dia mamaritra karazany tsara toa ny «Lánxiāng No. 1» (兰香一号, Lánxiāng yī hào). Araka ny boky fanovozan-kevitry ny fikambanan’ny teknolojia fambolena, dia populasiona eo an-toerana (当地群体种) sy ireo tsipika voafantina avy aminy; ny ravina misy loko volomparasy dia tsy raisina.
Fenitry ny fanangonana: Tsimoka miaraka amin’ny ravina iray vao manomboka mivelatra (一芽一叶初展); ny ravina dia tapahina amin’ny fihetsika manandratra ny tanana (提手采).
Fotoana fanangonana: Araka ny fepetra takiana, ny fanangonana dia manomboka amin’ny faran’ny volana Martsa ka hatramin’ny fetin’i Qīngmíng (清明). Misy boky fampianarana iray manoratra fa ny fanangonana dia eo anelanelan’ny Qīngmíng sy Gǔyǔ (谷雨); ny anton’ny fahasamihafana dia tsy voalaza ao amin’ny loharano.

4. Toetany sy toetra manokana amin’ny fambolena

Faritra: Tendrombohitra any atsimon’i Ānhuī.
Toetany: Toetany subtropikaly avaratra misy monsoon, mando. Ny boky fanovozan-kevitra dia mitatitra ho an’i Tīngxī ny salanisan’ny maripana 15,7 °C isan-taona, andro tsy misy hatsiaka 246, ora masoandro 1932,4 ary rotsak’orana 1536,7 mm; rehefa mazava ny andro dia misy zavona maraina sy hariva, rehefa ratsy ny andro dia ao anaty rahona ny tendrombohitra.
Tany: Araka ny fepetra takiana, tany manana rafitra tsara, fasika, mora mifindrafindra rano, misy sosona humus matevina; zavatra organika 2–6 %, pH 5,0–6,0.
Fikarakarana: Rehefa miasa ny tany dia ampidirina zezika organika efa lo toy ny zezika, sisa voan-javamaniry, zezika biby.
Haavo fiaviana: Tsy misy angona ao amin’ny loharano hita.
Habeny: Ny boky fanovozan-kevitra momba ny vokatra eo an-toerana dia mamaritra 400 hektara ny tanimboly sy 80 taonina ny vokatra; ny taonan’ireo tarehimarika ireo dia tsy voalaza, izay faritra tenenina no tsy mazava.

5. Teknolojia famokarana

Ny fepetra takian’ny vokatra misy mari-pamantarana jeografika dia mamaritra ny rojom-piasana toy izao:

Famokisana ny ravina vaovao (摊放, tānfàng).
Famonoana ny oksidasiôna (杀青, shāqīng): Ny hafanana dia mampiato ny oksidasiôna.
Famolavolana (做形, zuòxíng): Fanitsiana (理条, lǐtiáo) sy fanindriana maivana, avy amin’izany ny endrika mahitsy sy fisaka.
Fanamainana voalohany (初烘, chūhōng).
Fampangatsiahanina (摊凉, tānliáng).
Fifantenana (捡剔, jiǎntī).
Fanamainana farany (复烘, fùhōng).
Fonosana.

Ny famokarana dia voafaritry ny fitsipika ara-teknika eo an-toerana DB34/T 2413-2015 (fizarana 2). Tsy hita ao amin’ny loharano ny lahatsoratry ny fitsipika, ka ny fepetra takiany dia tsy aseho eto.

Ny maripana sy ny faharetan’ny dingana dia tsy hita ao amin’ny loharano. Misy famariparitana ara-barotra iray manoratra fa ny fanamainana amin’ny arina dia atao mandra-pahatongan’ny hamandoana 5 % na ambany; ny fepetra takiana dia mamela hatramin’ny 7 %.

6. Toetra organoleptika

Araka ny fepetra takian’ny vokatra misy mari-pamantarana jeografika.

Endriky ny ravina maina: Endrika toy ny lelan’ny hety mpipeta-kofehy, mahitsy sy misokatra, maintso toy ny emeraoda, misy volo hita mazava (绣剪形，平直舒展，翠绿显毫).
Hanitry ny ravina maina: Tsy misy famariparitana ao amin’ny loharano hita.
Hanitry ny dite: Madio sy avo, misy hanitra orkide mazava (香气清高显兰花香).
Tsirony: Vaovao sy malefaka, misy fahatsapana mamy miverina (滋味鲜醇回甘).
Lokon’ny dite: Madio, mangarahara ary mamirapiratra (汤色清澈明亮); ny boky fanovozan-kevitra dia manazava fa maitso malefaka.
Dite efa voatsoboka (ravina efa natsofoka): Matevina sy malefaka, misokatra toy ny voninkazo ny ravina, maitso ary mamirapiratra (叶底肥嫩成朵绿亮).

7. Fizika sy simika

Fepetra fizika sy simika takian’ny vokatra misy mari-pamantarana jeografika:

Fampisehoana	Fenitra
Hamandoana	tsy mihoatra ny 7,0 %
Vovoka	tsy mihoatra ny 0,5 %
Lavenona manontolo	tsy mihoatra ny 6,5 %
Zavatra azo levona anaty rano	tsy latsaky ny 37,0 %
Sela	tsy mihoatra ny 14,0 %

Ny fepetra takian’ny mari-pamantarana jeografika momba ny fambolena dia nanondro ny fenitra eo an-toerana DB34/T 1582 «Vokatra misy mari-pamantarana jeografika Tīngxī lánxiāng chá» ho an’ny fepetra fizika sy simika sy ny fanasokajiana; ny lahatsorany dia tsy hita ao amin’ny loharano. Ny angona momba ny polyphenols, asidra amine ary kafeinina dia tsy hita ao amin’ny loharano koa.

8. Fomba fanaovana dite

Fomba fanao mahazatra ho an’ny dite maitso.

Maripanan’ny rano: 80–85 °C.
Habetsaky ny dite: 3 g isaky ny 150 ml.
Fitaovana: Tavoara fitaratra na gàiwǎn fotsy.
Dingana:
1. Afanaina aloha ny fitaovana.
2. Apetraka ny dite ary araraka ny rano amin’ny sisin’ny fitaovana.
3. Ny tsindrona voalohany dia aorian’ny 40–60 segondra.
4. Sotroina, mamela ny ampahatelon’ny dite.
5. Araraka indray ny rano.
6. Azo averina indroa na intelo ny fanindronana.

9. Fitehirizana

Fomba fanao mahazatra. Ao anaty fonosana miraikitra tsy ahitana hazavana, ao anaty vata fampangatsiahana amin’ny 0–5 °C, tsy misy hazavana, hamandoana ary fofona hafa. Ny hanitra orkide no very aloha indrindra, ka tsara indrindra raha sotroina ao anatin’ny herintaona ny dite.

10. Vidiny sy hosoka

Tsy misy angona momba ny vidiny ao amin’ny loharano hita.

Ahoana no hisorohana ny hosoka:
- Mitadiava ny mari-pamantarana jeografika manokana «汀溪兰香茶»: ny zo amin’izany dia ankatoavin’ny CNIPA, ny lisitry ny olona nahazo alalana dia avoaka.
- Hamarino fa avy any amin’ny vohitra efatra ao amin’ny kaominina Tīngxī ny dite.
- Ny ravina dia mahitsy, fisaka, miendrika hety, misy volo; tsy voaolana ary tsy miendrika baolina.

11. Zava-misy mahaliana

Ny lahatsoratra malaza dia manazava ny hanitra orkide amin’ny alalan’ny orkide dia izay mamony amin’ny lohasaha amin’ny lohataona; fanazavana nentim-paharazana io fa tsy vokatry ny famakafakana.
Ny vohitra efatra ao amin’ny Tīngxī lánxiāng dia samy ao anatin’ny faritra 46 vohitra an’ny Jīngxiàn lánxiāng chá; ny anarana roa dia nekena tamin’ny fanambarana iray ihany avy amin’ny fangatahan’ny fikambanana iray ihany.
Ny fenitry ny mpiara-monina roa dia samy hafa: ny Tīngxī lánxiāng dia manomboka ny fanangonana amin’ny faran’ny volana Martsa ka hatramin’ny Qīngmíng, ny vovoka azo ekena dia hatramin’ny 0,5 %, ny zavatra azo levona anaty rano dia tsy latsaky ny 37 %; ny Jīngxiàn lánxiāng kosa dia manomboka ny fanangonana amin’ny faran’ny volana Martsa ka hatramin’ny Gǔyǔ, ny potipotika sy ny vovoka azo ekena dia hatramin’ny 6 %, ny zavatra azo levona anaty rano dia manomboka amin’ny 35 %.

12. Fampitahana amin’ny dite ao amin’ny distrikan’i Jīng sy ny manodidina

Jīngxiàn lánxiāng chá (泾县兰香茶): Dite orkide iombonan’ny distrika miaraka amin’ny endrika hety mitovy; ny faritra dia malalaka kokoa ary misy ny vohitra ao amin’ny Tīngxī lánxiāng.
Jīngxiàn tè jiān (泾县特尖): Dite maitso «maranitra» vita amin’ny fanamainana amin’ny afo avy amin’ny distrika iray ihany manana ny anarany manokana.
Yǒngxī huǒqīng (涌溪火青): Dite maitso avy amin’ny distrika, voaolana ho baolina kely.
Tàipíng hóukuí (太平猴魁): Dite «maranitra» malaza avy any Ānhuī, fisaka ary misy ravina lehibe.

Ho famaranana:

Ny Tīngxī lánxiāng chá dia dite maitso «maranitra» avy amin’ny vohitra tendrombohitra efatra ao amin’ny kaominina Tīngxī: ravina mahitsy sy fisaka miendrika lelan’ny hety mpipeta-kofehy, maintso toy ny emeraoda misy volo, hanitra madio sy avo misy tsiron’ny orkide ary tsiro vaovao sy malefaka misy fahatsapana mamy miverina. Izy io dia nipoitra avy amin’ny dite «maranitra» tranainy tao amin’ny distrika ary miara-misy amin’ny Jīngxiàn lánxiāng izay midadasika kokoa, saingy ny feniny dia manokana: aloha kokoa ny fanombohan’ny fanangonana ary hentitra kokoa ny fandeferana ny vovoka.