thetea.app · i-encyclopedia I-encyclopedia · Isikole · I-Atlas · I-Pu-erh · Izisetshenziswa EN · RU · 繁 · 简 · 粵 · FR · ES · AR · DE · JA · KO
+61 ngaphezulu
thetea.app Buka konke →

Ikhaya · Itiye eliluhlaza · Tingxi Lanxiang Cha

Tīngxī lánxiāng chá

Tīngxī lánxiāng chá · 汀溪兰香茶

Tingxi Lanxiang Cha (Tīngxī lánxiāng chá, 汀溪兰香茶) — itiye eliluhlaza lamadolobhana amane esifunda sase Tingxi (汀溪乡) esifundeni sase Jing (泾县) kumasipala wedolobha wase Xuancheng eningizimu yesifundazwe sase Anhui, encazelweni echazayo «iphunga le-orchid lase Tingxi». Izidingo zomkhiqizo onophawu lwendawo zibiza izimpawu zalo ezimbili ezijwayelekile: ukwakheka kwezinsika zesikele sokufekethisa (绣剪形) kanye nephunga le-orchid. Igama livikelwe uphawu lwendawo lwezolimo kusukela ngo-2017 kanye nokuqashelwa komkhiqizo onophawu lwendawo kusukela ngo-2025. Lona umkhiqizo ohlukile, hhayi igama elifanayo nelithi Jingxian Lanxiang Cha: lona lendawo yalo inamadolobhana angama-46, futhi amadolobhana amane e Tingxi Lanxiang ayafakwa kuyo.

1. Ukuhlukaniswa kanye nemvelaphi

  • Uhlobo: Itiye eliluhlaza (绿茶, lǜchá). Incwadi yezinkomba ilibiza ngetiye eliluhlaza elidumile lesigaba samatiye «abukhali» okomiswa ngokushisa (烘青尖茶类名优绿茶, hōngqīng jiānchá; ubuchwepheshe ngokwezidingo — buluhlaza (isigaba 5).
  • Isigaba: Itiye «elibukhali» lesifunda sase Jing; umkhiqizo onophawu lwendawo.
  • Imvelaphi: I-China, isifundazwe sase Anhui (安徽, Ānhuī), kumasipala wedolobha wase Xuancheng (宣城, Xuānchéng), isifunda sase Jing (泾县, Jīngxiàn), isifunda sase Tingxi (汀溪, Tīngxī).
  • Indawo evikelwe: Amadolobhana amane esifunda sase Tingxi — Danankeng (大南坑村), Hongxing (红星村), Hongling (红岭村) kanye ne Gaoshan (高山村). Umfakisicelo — Inhlangano yetiye yesifunda sase Jing (泾县茶业协会). Inguqulo yekhasi elilodwa lokuhweba, yokuthi itiye lenziwa kuso sonke isifunda, ayifakazelwa idokhumenti.
  • Izixhumanisi zendawo: 30°28′40″–30°38′19″ ukuya enyakatho, 118°33′51″–118°40′12″ ukuya empumalanga (imingcele yendawo evikelwe).

2. Umlando nokubaluleka kwamasiko

  • Umlando:
    • Umlando wangaphambili. Ngokwezincwadi zezinkomba, itiye «elibukhali» (尖茶, jiānchá) — umkhiqizo wendabuko wesifunda. Imibhalo yehlukene ngeminyaka: eminye imibhalo ibiza i-«Baiyun Lanpian» (白云兰片) ngetiye lezikhathi ze Tang kanye ne Song, enye incwadi yezinkomba ibhala ukuthi ngesikhathi se Tang lapha kwakwenziwa i-«Baiyun Cha» (白云茶), kanti igama elithi «Baiyun Lanpian» lilikhankanya ngokombhalo othi «白云茶赋» wesikhathi sika Kangxi (康熙) wobukhosi bakwa Qing.
    • Ukuphela kwe Qing. Amatiye «abukhali» ase Tingxi kanye ne Aimin (爱民) ayethengiswa emadolobheni ase Yangtze futhi ethunyelwa ngamaqoqo eNingizimu-mpumalanga ye-Asia, ngenxa yalokho ayebizwa ngetiye «elibukhali laphesheya kwezilwandle» (洋尖, yángjiān).
    • Ukudalwa. Ngokwezincwadi zezinkomba, itiye lenziwa ngesisekelo setiye langaphambilini «elibukhali» lezinga eliphezulu ngaphansi kokuholwa uprofesa Chen Chuan (陈椽): ukuvuna kwaphakanyiselwa ebudlotyaneni beqabunga elilodwa, ukwakheka kwalungiswa kwaba izinsika zesikele, kanti igama lanikezwa kubhekwa iphunga le-orchid le-«Baiyun Lanpian». Enye incwadi yezinkomba ibiza isisekelo setiye lendawo i-«Tingxi Tikui» (汀溪提魁). Iminyaka yokudalwa ayishiwongo emithonjeni.
    • 2013–2014 iminyaka. Ngokombiko kahulumeni wesifunda, itiye iminyaka emibili ilandelana lalingena eshumini lamabhrendi etiye esifundazweni, athandwa kakhulu abafundi — okuwukuphela kwetiye lase Xuancheng.
    • 2015 unyaka. Ihhovisi lokulawulwa kwekhwalithi kwezobuchwepheshe lesifundazwe sase Anhui (安徽省质量技术监督局) lagunyaza ngomhla ka-14 Julayi indinganiso yendawo DB34/T 2413-2015 «Umthethonqubo wezobuchwepheshe wokukhiqiza Tingxi Lanxiang Cha» (汀溪兰香茶生产技术规程); yaqala ukusebenza ngomhla ka-14 Agasti 2015.
    • 20 Ephreli 2017. Umnyango wezolimo we-PR China wabhalisa i-«汀溪兰香茶» njengomkhiqizo wezolimo onophawu lwendawo.
    • 2019 unyaka. E Tingxi kwabanjwa umkhosi wesishiyagalombili wokuvuna we-«泾县(汀溪)兰香茶».
    • 20 Meyi 2020. Ngokwencwadi yezinkomba, itiye lafakwa ohlwini lukazwelonke lwe-«全国名特优新农产品».
    • 9 Juni 2025. Ihhovisi likahulumeni lempahla yobuhlakani (CNIPA) ngesimemezelo № 632 lamukela njengomkhiqizo onophawu lwendawo — ngokwehlukana ne Jingxian Lanxiang Cha, elamukelwa ngesimemezelo esifanayo.
  • Igama: «Tingxi» (汀溪) — igama lesifunda; «lanxiang» (兰香) — «iphunga le-orchid»; «cha» (茶) — itiye.
  • Ukubaluleka kwamasiko: Uhulumeni wase Xuancheng ubiza i Tingxi ngekhaya laleli tiye kanye «nesifunda samatiye adumile» esifundeni, kanti itiye ngokwalo — itiye eliluhlaza le-organic elenziwe ngesandla. Umkhosi wokuvuna uthuthukisa ibhrendi yesifunda yonkana i-«泾县兰香».

3. Incazelo yezitshalo kanye nezinto zokusetshenziswa

  • Izinhlobo: Izidingo zibiza izinhlobo ezinhle ezinjenge-«Lanxiang № 1» (兰香一号, Lánxiāng yī hào). Ngokwencwadi yezinkomba yenhlangano yezobuchwepheshe bezolimo ekuchazeni kabusha, lokhu inani lendawo (当地群体种) kanye nemigqa ekhethwe kulo; amaqabunga anombala onsomi awathathwa.
  • Indinganiso yokuvuna: Ibudlotyana neqabunga elilodwa elisanda kuqala ukuvuleka (一芽一叶初展); iqabunga linqanyulwa ngokunyakazisa isandla phezulu (提手采).
  • Isikhathi sokuvuna: Ngokwezidingo ukuvuna kuvulwa kusukela enshumini yesithathu kaMashi kuze kube umkhosi we Qingming (清明). Ukushicilelwa okukodwa kwezemfundo kubhala ngokuvuna phakathi kwe Qingming ne Guyu (谷雨); ukuthi umehluko uchazwa kanjani, akushiwongo emithonjeni.

4. I-terroir kanye nezici zokutshala

  • Isifunda: Izintaba zaseningizimu ye Anhui.
  • Isimo sezulu: I-subtropical monsoon yasenyakatho, enomswakama. Incwadi yezinkomba inikeza i Tingxi 15,7 °C ngonyaka ngokwesilinganiso, izinsuku ezingama-246 ezingenasiqhwa, amahora angu-1932,4 elanga kanye no-1536,7 mm wemvula; esimweni sezulu esicacile ekuseni nakusihlwa kunenkungu, esimweni sezulu esibi izintaba zisemafini.
  • Inhlabathi: Ngokwezidingo — yokwakheka okuhle, enesihlabathi, engena kahle amanzi, enongqimba olujiyile lwe-humus; i-organic matter 2–6 %, pH 5,0–6,0.
  • Ukunakekelwa: Lapho kuvundiswa kufakwa i-organic evundile — umquba, amakhoba embewu acindezelwe, umquba wezilwane.
  • Ukuphakama kokutshala: Ayikho imininingwane emithonjeni etholiwe.
  • Isilinganiso: Incwadi yezinkomba yemikhiqizo yendawo ibiza amahektha angama-400 ezingadi kanye namathani angama-80 okukhiqiza; unyaka walezi zibalo awushiwongo, ukuthi indawo ibhekise kuphi, akucaci.

5. Ubuchwepheshe bokukhiqiza

Izidingo zomkhiqizo onophawu lwendawo zibeka lolu chungechunge:

  1. Ukuvuthwa kweqabunga elisha (摊放, tānfàng).
  2. Ukuqedwa kokugxilisa (杀青, shāqīng): Ukushisa kuyeka ukufiphala.
  3. Ukwakheka (做形, zuòxíng): Ukulungisa (理条, lǐtiáo) kanye nokucindezela kancane — kusukela lapha ukwakheka okuqondile okuyisicaba.
  4. Ukomiswa kokuqala (初烘, chūhōng).
  5. Ukupholisa (摊凉, tānliáng).
  6. Ukukhetha (捡剔, jiǎntī).
  7. Ukomiswa kokugcina (复烘, fùhōng).
  8. Ukupakisha.

Ukukhiqiza kuchazwa futhi umthethonqubo wezobuchwepheshe wesifundazwe DB34/T 2413-2015 (isigaba 2). Umbhalo womthethonqubo awukho emithonjeni etholiwe, ngakho-ke izidingo zawo azivezwanga lapha.

Amazinga okushisa kanye nezikhathi zemisebenzi azikho emithonjeni etholiwe. Incazelo eyodwa yezohwebo ibhala ngokomiswa emalahleni kuze kufike umswakama ongu-5 % noma ngaphansi; izidingo zivumela kuze kufike ku-7 %.

6. Izici ze-organoleptic

Ngokwezidingo zomkhiqizo onophawu lwendawo.

  • Ukubukeka kweqabunga elomile: Ukwakheka kwezinsika zesikele sokufekethisa, okuqondile nokusabalele, okuluhlaza okotshani okupholile, ngoboya obubonakalayo (绣剪形,平直舒展,翠绿显毫).
  • Iphunga leqabunga elomile: Azikho izincazelo emithonjeni etholiwe.
  • Iphunga loketshezi: Elihlanzekile neliphezulu, linephunga le-orchid elicacile (香气清高显兰花香).
  • Ukunambitheka: Okusha nokuthambile, nokubuya okumnandi (滋味鲜醇回甘).
  • Umbala woketshezi: Omsulwa, osobala futhi okhanyayo (汤色清澈明亮); izincwadi zezinkomba zicacisa — oluhlaza okotshani obuthambile.
  • Isisekelo setiye (iqabunga elibilisiwe): Eliyinyama nelithambile, amaqabunga avuleka njengembali, aluhlaza futhi acwebezelayo (叶底肥嫩成朵绿亮).

7. Ukwakheka kwamakhemikhali

Izidingo zomzimba nezamakhemikhali zomkhiqizo onophawu lwendawo:

InkombaIndinganiso
Umswakamaungekho ngaphezu kuka-7,0 %
Uthulialukho ngaphezu kuka-0,5 %
Umlotha opheleleawukho ngaphezu kuka-6,5 %
Izinto ezikhiphekayo ezincibilikayo emanziniazikho ngaphansi kuka-37,0 %
I-celluloseayikho ngaphezu kuka-14,0 %

Izidingo zophawu lwezolimo zazibhekisela ezinkomba zomzimba nezamakhemikhali kanye nakumazinga endinganiso yesifundazwe DB34/T 1582 «Umkhiqizo onophawu lwendawo Tingxi Lanxiang Cha»; umbhalo wayo awukho emithonjeni etholiwe. Imininingwane ngama-polyphenol, ama-amino acid kanye ne-caffeine emithonjeni etholiwe nawo awukho.

8. Ukwenziwa kwetiye

Umkhuba wesigaba setiye eliluhlaza.

  • Izinga lokushisa kwamanzi: 80–85 °C.
  • Inani letiye: 3 g ku-150 ml.
  • Izitsha: Inglazi ekhanyelayo noma i-gaiwan emhlophe.
  • Inqubo:
    1. Ukushisisa izitsha.
    2. Beka itiye bese uthela amanzi eduze kodonga.
    3. Ukumnika kokuqala — ngemva kwemizuzwana engama-40–60.
    4. Phuza, ushiya ingxenye eyodwa kwezintathu zokumnika.
    5. Thela amanzi futhi.
    6. Ukuthela kabusha okubili noma kuthathu.

9. Ukugcinwa

Umkhuba wesigaba. Ekupakisheni okungangeni emoyeni okungabonakali, esiqandisini ku-0–5 °C, ngaphandle kokukhanya, umswakama kanye namaphunga angaphandle. Iphunga le-orchid lishabalala kuqala, ngakho-ke itiye lingcono ukuliphuzwa phakathi nonyaka.

10. Intengo kanye nemikhiqizo yomgunyathi

Ayikho imininingwane ngezintengo emithonjeni etholiwe.

  • Indlela yokugwema imikhiqizo yomgunyathi:
    • Sesha uphawu olukhethekile lwendawo lwe-«汀溪兰香茶»: ilungelo lalo livunyelwa yi-CNIPA, uhlu lwabavunyelwe lushicilelwa.
    • Qiniseka ukuthi itiye livela emadolobhaneni amane esifunda sase Tingxi.
    • Iqabunga — liqondile, liyisicaba, linokwakheka kwesikele, linoboya; aligoqiwe futhi aliyona ibhola.

11. Amaqiniso athakazelisayo

  • Imibhalo ethandwayo ichaza iphunga le-orchid ngama-orchid asendle, entwasahlobo aqhakaza emithambekeni — lokhu incazelo yesintu, hhayi imininingwane yokuhlaziya.
  • Wonke amadolobhana amane e Tingxi Lanxiang angena endaweni yamadolobhana angama-46 ye Jingxian Lanxiang Cha; womabili amagama amukelwe ngesimemezelo esisodwa ngokufaka isicelo senhlangano eyodwa.
  • Izindinganiso zomakhelwane ababili ziyehluka: ku Tingxi Lanxiang ukuvuna kuvulwa kusukela ekupheleni kukaMashi kuze kube Qingming, uthuli luvunyelwe kuze kufike ku-0,5 %, izinto ezikhiphekayo zidingeka okungenani 37 %; ku Jingxian Lanxiang ukuvuna kuvulwa kusukela ekupheleni kukaMashi kuze kube Guyu, imvuthuluka nothuli kuvunyelwe kuze kufike ku-6 %, izinto ezikhiphekayo — kusukela ku-35 %.

12. Ukuqhathanisa namatiye esifunda sase Jing kanye nomakhelwane

  • Jingxian Lanxiang Cha (泾县兰香茶): Itiye le-orchid elijwayelekile lesifunda elinokwakheka kwesikele okufanayo; indawo ebanzi futhi ihlanganisa amadolobhana e Tingxi Lanxiang.
  • Jingxian Te Jian (泾县特尖): Itiye eliluhlaza «elibukhali» elomiswa ngokushisa lesifunda esifanayo elinegama laso.
  • Yongxi Huo Qing (涌溪火青): Itiye eliluhlaza lesifunda, eligoqwe laba amabhola aminyene.
  • Taiping Hou Kui (太平猴魁): Itiye elidumile lase Anhui «elibukhali», eliyisicaba futhi elinamaqabunga amakhulu.

Ekuphetheni:

Tingxi Lanxiang Cha — itiye eliluhlaza «elibukhali» lamadolobhana amane asezintabeni esifunda sase Tingxi: iqabunga eliqondile eliyisicaba ngokwakheka kwezinsika zesikele sokufekethisa, umbala ohlaza okotshani opholile onoboya, iphunga elihlanzekile neliphezulu elinenothi le-orchid kanye nokunambitheka okusha nokuthambile ngokubuya okumnandi. Likhule lisuka etiyeni lesifunda elidala «elibukhali» futhi lihlobene ne Jingxian Lanxiang ebanzi, kodwa izindinganiso zalo zezalo — isikhathi sokuqala sokuvuna singaphambili kanye nemvume yothuli iqinile.

Imithombo

Uhlu oluphelele — ekhasini elithi Imithombo