Shengshui Lücha (Shèngshuǐ lǜchá, 圣水绿茶) — zielona herbata z powiatu Zhushan (竹山县) w prefekturze miejskiej Shiyan w północno-zachodniej części prowincji Hubei. 圣水 oznacza „święta woda”, a nazwa nie zawiera nazwy powiatu: lokalne opisy wywodzą ją od wioski Shengshui w gminie Desheng oraz od legendy o herbacie cesarskiej. Liść zgodnie z wymogami ochrony jest okrągło-prosty, o ostrych końcach, szmaragdowy, z wyraźnym meszkiem; aromat wysoki i trwały. Nazwa jest chroniona dwoma systemami: rolniczym oznaczeniem geograficznym oraz, od 2025 roku, statusem produktu o oznaczeniu geograficznym, którego obszar obejmuje siedemnaście gmin i osiedli powiatu.
1. Klasyfikacja i Pochodzenie
- Typ: Zielona herbata (绿茶, lǜchá). Klasa jest podana w nazwie, a wymogi ochrony opisują technologię zielonej herbaty: utrwalanie, zwijanie, suszenie.
- Kategoria: Powiatowa zielona herbata z północno-zachodniego Hubei; rolnicze oznaczenie geograficzne (AGI00316) oraz produkt o oznaczeniu geograficznym (2025).
- Pochodzenie: Chiny, prowincja Hubei (湖北, Húběi), prefektura miejska Shiyan (十堰, Shíyàn), powiat Zhushan (竹山, Zhúshān).
- Obszar chroniony: Według wymogów z 2025 roku — siedemnaście gmin i osiedli powiatu: Chengguan, Pankou, Yishui, Majiadu, Baofeng, Leigu, Qingu, Zhuping, Desheng, Damiao, Wenfeng, Shuangtai, Loutai, Shenhe, Tianjiaba, Guandu i Liulin. Wnioskodawca — stowarzyszenie herbaciane powiatu Zhushan (竹山县茶叶协会).
- Współrzędne geograficzne: 109°33′–110°26′ dług. wsch., 31°30′–32°37′ szer. płn. — granice obszaru według wymogów ochrony.
2. Historia i Znaczenie Kulturowe
- Historia:
- Legenda. Lokalne opisy przytaczają legendę, powołując się na książkę „Pięć tysięcy lat chińskiej herbaty” (《中国茶叶五千年》). Według niej zhańbiony książę Li Xian (李显), zesłany do Fangling, w drodze powrotnej do Chang’an przejeżdżał przez wioskę Shengshui (圣水村) na terenie obecnej gminy Desheng (得胜镇), spróbował miejscowej herbaty i zawiózł ją swojej matce, cesarzowej Wu Zetian (武则天). Ta rzekomo nadała herbacie nazwę „圣水贡茶” — „Shengshui gongcha”, herbata ofiarna dla dworu — i nakazała założenie cesarskiego ogrodu herbacianego oraz świątyni. W znalezionych źródłach brak dokumentalnego potwierdzenia legendy.
- Rozwój branży. Według komunikatu powiatowego komitetu Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej (2014), powierzchnia ogrodów w powiecie osiągnęła 158 tys. mu — o 58 tys. więcej niż w 2006 roku, a produkcja suchej herbaty wzrosła z 620 t w 2006 roku do 4410 t w 2011 roku; ogrodów owocujących było w 2011 roku 85 tys. mu. W tym samym komunikacie podano, że herbata Zhushan, na czele z Shengshui Lücha, stała się główną marką na rynku herbaty w Shiyan.
- Oznaczenie rolnicze. Nazwa została zarejestrowana jako rolnicze oznaczenie geograficzne pod numerem AGI00316; rok rejestracji nie jest podany w znalezionych źródłach.
- 2025. Państwowy Urząd Własności Intelektualnej ogłoszeniem nr 640 uznał Shengshui Lücha za produkt o oznaczeniu geograficznym i opublikował wymogi dla niego.
- Nazwa: „Shengshui” (圣水) — „święta woda”, nazwa wioski w gminie Desheng; „lücha” (绿茶) — zielona herbata. W nazwie nie ma toponimu powiatowego i po nazwie powiatu tej herbaty nie można znaleźć.
- Znaczenie kulturowe: Według komunikatu rady powiatowej herbata jest jedną z trzech filarowych gałęzi przemysłu Zhushan, a powiat nosi tytuły „ojczyzny wysokoaromatycznej ekologicznej zielonej herbaty Chin” (中国高香型生态绿茶之乡) i „znaczącego herbacianego powiatu kraju” (全国产茶大县).
3. Opis Botaniczny i Surowiec
- Odmiana / Kultywar: Wymogi ochrony nie podają odmiany: w rubryce „odmiana” zapisano jedynie „zielona herbata w granicach obszaru” (产地范围内绿茶). Innych danych o kultywarach w znalezionych źródłach brak.
- Standard zbioru: Zbiór ręczny, gdy krzewy rozpoczęły wzrost i pojawiło się 5 % standardowych pojedynczych pąków (标准单芽). Dokładny skład surowca — pąk czy pąk z liśćmi — nie jest podany w wymogach.
- Czas zbioru: Dokładnych terminów w znalezionych źródłach brak; wymogi wiążą zbiór z początkiem wzrostu pędów.
- Wymagania dla surowca: Oprócz warunku o 5 % pąków w znalezionych źródłach brak odrębnych wymagań.
4. Terroir i Specyfika Uprawy
- Region: Górski powiat w północno-zachodnim Hubei, w prefekturze Shiyan.
- Wysokość uprawy: Według wymogów ochrony — 220–2740,2 m. Jest to zakres wysokości obszaru, a nie wysokość ogrodów: gdzie dokładnie na tym przewyższeniu znajdują się ogrody, wymogi nie precyzują.
- Gleby: Bogate w materię organiczną, z warstwą żyzną powyżej 80 cm, pH 4,5–6,5.
- Klimat: Dokładnych danych w znalezionych źródłach brak. Lokalne opisy umieszczają powiat w górach Qinba (秦巴) u południowego zbocza Wudangshan (武当山) i mówią o mgłach oraz dużej dobowej amplitudzie temperatur.
- Agrotechnika według wymogów: Nawozy organiczne — kompost, makuchy, obornik; przycinanie i odchwaszczanie; ochrona przed szkodnikami metodami agrotechnicznymi, fizycznymi i biologicznymi.
5. Technologia Produkcji
Wymogi ochrony wymieniają dziesięć operacji:
- Rozkładanie świeżego liścia (摊青, tānqīng).
- Utrwalanie (杀青, shāqīng).
- Zwijanie (揉捻, róuniǎn).
- Drugie podsuszanie (二青, èrqīng).
- Nadawanie kształtu (整形, zhěngxíng).
- Uwydatnianie meszku (提毫, tíháo).
- Ponowne suszenie (复烘, fùhōng).
- Dosuszenie i wydobycie aromatu (足干提香, zúgān tíxiāng).
- Odsiewanie drobiny i znakowanie (割末打标).
- Selekcja (精选, jīngxuǎn).
Temperatur i czasów wymogi nie określają; innych sprawdzonych danych o parametrach obróbki w znalezionych źródłach brak.
6. Charakterystyka Organoleptyczna
Opis poniżej pochodzi z wymogów ochrony z 2025 roku.
- Wygląd suchego liścia: Okrągło-prosty, o ostrych smukłych końcach, szmaragdowy, z wyraźnym meszkiem (外形圆直，锋苗挺秀，色泽翠绿，白毫显露).
- Aromat suchego liścia: Osobnego opisu w znalezionych źródłach brak.
- Aromat naparu: Wysoki i trwały (高香持久).
- Smak: Delikatny, łagodny, świeży i orzeźwiający (汤味醇和，滋味鲜嫩爽口).
- Kolor naparu: Żółto-zielony i jasny (汤色黄绿明亮).
- Dno herbaciane (zaparzony liść): Delikatnie zielone, jasne i równe (叶底嫩绿明亮、匀齐).
Przedruki opisu rolniczego oznaczenia różnią się od tego tekstu w dwóch miejscach: tam aromat jest trwały kwiatowy (花香持久), a napar — delikatnie zielony (嫩绿明亮), nie żółto-zielony; meszek nazwano obfitym (白毫满披). Który tekst dokładniej oddaje produkt, na podstawie znalezionych źródeł nie da się rozstrzygnąć.
7. Skład Chemiczny
Wymogi ochrony z 2025 roku określają następujące wskaźniki:
| Wskaźnik | Wymóg |
|---|---|
| Wilgotność | nie więcej niż 6,5 % |
| Kruszyna i pył | nie więcej niż 6,0 % |
| Popiół ogólny | nie więcej niż 6,0 % |
| Włókno surowe | nie więcej niż 13,5 % |
Przedruki opisu rolniczego oznaczenia dodają jeszcze dwa wskaźniki: wolne aminokwasy — nie mniej niż 2,0 %, substancje rozpuszczalne w wodzie — nie mniej niż 36,0 %. Pierwotnego źródła tego opisu nie otworzyłem. Danych o polifenolach i kofeinie w znalezionych źródłach brak.
8. Parzenie
Praktyka klasy dla zielonej herbaty.
- Temperatura wody: 80–85 °C.
- Ilość herbaty: 3 g na 150 ml.
- Naczynie: Szklany kubek lub biały gaiwan.
- Proces:
- Ogrzać naczynie.
- Wsypać herbatę i wlać wodę po ściance.
- Pierwszy napar — po 40–60 sekundach.
- Pić, pozostawiając część naparu.
- Dolać wody.
- Dwa–trzy kolejne zalania.
9. Przechowywanie
Praktyka klasy. W szczelnym opakowaniu, w lodówce w 0–5 °C, bez światła, wilgoci i zapachów. Wysoki aromat zanika jako pierwszy, dlatego herbatę najlepiej wypić w ciągu roku.
10. Cena i Podróbki
W znalezionych źródłach brak danych o cenach.
- Jak unikać podróbek:
- Szukać znaku produktu o oznaczeniu geograficznym lub znaku rolniczego oznaczenia geograficznego; prawo do znaku otrzymują producenci z obszaru.
- Sprawdzać, czy producent pochodzi z powiatu Zhushan.
- Liść — okrągło-prosty, szmaragdowy, o ostrych końcach i wyraźnym meszku; aromat — wysoki.
- Pamiętać, że „圣水” to nie powiat: na opakowaniu powinien widnieć Zhushan.
11. Ciekawostki
- Wysokości obszaru według wymogów ochrony — od 220 do 2740,2 m: różnica ponad dwóch i pół kilometra.
- W rubryce „odmiana” wymogi z 2025 roku podają nie kultywar, lecz po prostu zieloną herbatę z obszaru.
- W ciągu pięciu lat, od 2006 do 2011 roku, produkcja herbaty w powiecie, według danych rady powiatowej, wzrosła ponad siedmiokrotnie.
- Nazwa herbaty pochodzi od wioski, nie od powiatu, i wiąże się z legendą o cesarzowej Wu Zetian.
12. Porównanie z Innymi Herbatami
- Wudang Dao Cha (武当道茶): Parasolowa nazwa herbaty prefektury Shiyan; jej obszar ochrony obejmuje także powiat Zhushan.
- Zhuxi Maojian (竹溪毛尖): Zielona herbata sąsiedniego powiatu Zhuxi w tej samej prefekturze.
- Meizi Gongcha (梅子贡茶): Zielona herbata powiatu Zhuxi; jej nazwę również wiąże się z legendą o cesarzowej Wu Zetian, a słowo „gongcha” występuje w niej tak samo jak w legendarnej nazwie „圣水贡茶”.
Podsumowując:
Shengshui Lücha to powiatowa zielona herbata z północno-zachodniego Hubei o wiejskiej nazwie i cesarskiej legendzie. Dokumenty o niej są suche, ale konkretne: siedemnaście gmin i osiedli, wysokości od 220 do 2740,2 m, ręczny zbiór na początku wzrostu pędów, dziesięć operacji obróbki oraz wygląd — okrągło-prosty szmaragdowy liść o ostrych końcach i meszku, wysoki trwały aromat, jasny napar.
Źródła
Oznaczenie geograficzne
Pełna lista — na stronie „Źródła”