Gǔpá chá

Gupa Cha (Gǔpá chá, 古琶茶) is een groene thee uit de gemeente Miaohuang (妙皇乡) in het arrondissement Xiangzhou (象州县) van de stadsprefectuur Laibin in het centrale deel van de autonome regio Guangxi Zhuang, van de heuvels aan de westelijke voet van het Dayaoshan-gebergte. De naam is afkomstig van het dorp Gupa (古琶村), dat deel uitmaakt van het dorpscomité Sigao (思高村委). De naam is sinds 2020 beschermd als geografische aanduiding voor landbouwproducten, in 2025 heeft de National Intellectual Property Administration (CNIPA) het product erkend als product met geografische aanduiding, en de productietechniek staat sinds 2021 op de lijst van immaterieel erfgoed van de autonome regio.

1. Classificatie en Herkomst

Type: Groene thee (绿茶, lǜchá). Het woord „绿茶” komt niet voor in het beschermingsdocument; de klasse volgt uit de techniek: uitspreiden, fixeren, rollen, vormen, drogen, zonder verwelking en fermentatie, en uit het uiterlijk: groen blad, geelgroen infuus en theeblad.
Categorie: Guangxi groene thee; geografische aanduiding voor landbouwproducten (2020) en product met geografische aanduiding (CNIPA, aankondiging nr. 640, 2025).
Herkomst: China, autonome regio Guangxi Zhuang (广西, Guǎngxī), stadsprefectuur Laibin (来宾, Láibīn), arrondissement Xiangzhou (象州, Xiàngzhōu), gemeente Miaohuang (妙皇, Miàohuáng).
Beschermd gebied: 12 administratieve dorpen van de gemeente Miaohuang: Dasuo (大梭村), Pangu (盘古村), Longtou (龙头村), Xinzao (新造村), Lu (路村), Liao (寮村), Miaohuang (妙皇村), Shanding (山定村), Huahou (花侯村), Tangtou (塘头村), Qiaotou (桥头村) en Sigao (思高村). Aanvrager is het technisch begeleidingsstation voor technische gewassen van het arrondissement Xiangzhou. Volgens de beschrijving van de landbouwaanduiding bedraagt het beschermde areaal 1000 ha en het beschermde volume 1100 ton droge thee.
Geografische coördinaten: 109°41′–109°51′ O, 23°44′–23°56′ N, volgens het beschermingsdocument.

2. Geschiedenis en Culturele Betekenis

Geschiedenis:
- Tang. Een publicatie uit 2024 voert de geschiedenis van de thee terug tot de Tang-dynastie en haalt een zin uit de „Chajing” (《茶经》) van Lu Yu aan: „象州茶，往往得之，其味极佳” — „thee uit Xiangzhou tref je her en der aan, de smaak is uitstekend”; dit is een weergave uit de publicatie en geen letterlijke zin uit de canon. Het gaat om het Tang-tijdperk Xiangzhou als geheel; het dorp Gupa wordt in deze woorden niet genoemd.
- Ming. Volgens een bericht van het arrondissementsbureau voor landbouw (2024) en een reportage van de „Laibin Ribao” (2020) wordt thee hier verbouwd sinds de vroege Ming-dynastie en werd deze met de hand gedroogd in een wok. Dezelfde reportage geeft een lokale versie weer: aan het einde van de Ming vestigden afstammelingen van de Jingjiang-wang (靖江王) uit de Zhu-clan zich in Nalu (纳禄) in het arrondissement Xiangzhou en dronken zij dagelijks deze thee, en onder de Qing werd de thee aan het hof aangeboden. Documenten over tribuut zijn in de gevonden bronnen niet aangetroffen.
- Uiteenlopende dateringen. Het inleidende deel van dezelfde reportage spreekt van „meer dan 200 jaar” geschiedenis van Gupa Cha, terwijl een familieoverlevering van een van de clans in het dorp, weergegeven in een naslagwerk van lokale producten, spreekt over voorouders uit Xishan bij Guiping (桂平西山) die aan het einde van de Ming kwamen en over meer dan 400 jaar. Welk cijfer juist is, valt op basis van de gevonden bronnen niet vast te stellen.
- 2018–2020. Eind 2018 werd in Sigao een nieuwe theefabriek gebouwd; in 2020 investeerde het dorpscomité er 100 duizend yuan in. In mei 2020 kreeg de naam de geografische aanduiding voor landbouwproducten.
- 2021. De productietechniek van Xiangzhou Gupa Cha (象州古琶茶) werd opgenomen in de lijst van immaterieel cultureel erfgoed van de autonome regio (volgens een bericht van het arrondissementsbureau voor landbouw, 2024).
- 2023. De Standaardisatievereniging van Guangxi publiceerde de groepsnorm T/GXAS 670—2023 „Geografisch aangeduid landbouwproduct Gupa Cha”. De tekst van de norm is in de gevonden bronnen niet aanwezig.
- 2024. Op 10 augustus toonde het programma „Immaterieel erfgoed van China” (《非遗里的中国》) van de Chinese Centrale Televisie in een aflevering over Guangxi Gupa Cha. Volgens een publicatie over deze aflevering bedraagt het tuinareaal bijna 3000 mu, zijn meer dan 200 huishoudens bij de sector betrokken, wordt er in alle vier de seizoenen geplukt en bedraagt de jaarproductie meer dan 30 miljoen yuan.
- 2025. CNIPA-aankondiging nr. 640 (ondertekend op 16 juli, gepubliceerd op 13 augustus) erkende de naam als product met geografische aanduiding, positie 1144 van 1409.
Naam: 古琶 (Gǔpá) is het dorp Gupa; 茶 betekent thee. Een plaatselijk rijmpje dat de „Laibin Ribao” (2020) aanhaalt: „古朴出美女，古琶出好茶”; het tweede deel betekent „Gupa levert goede thee”.
Culturele betekenis: Volgens een publicatie uit 2024 zijn rond de tuinen van Sigao een toeristisch kamp en excursies met plukken en theeverwerking ingericht, en heeft het arrondissement meer dan tien producten op basis van deze thee uitgebracht, van gebak met theevulling (茶蓉饼) tot thee met citroen en thee met melk. Volgens een arrondissementsbericht uit 2021 wordt de thee verkocht in Guangdong, Hunan, Anhui en Hebei, en is hij een bron van inkomsten voor de boeren in de gemeente.

3. Botanische Beschrijving en Grondstof

Ras / Cultivar: Volgens het document: „古琶茶地方群体种”, de lokale populatie Gupa Cha. Het document noemt geen veredelde rassen.
Kleur van de knoppen: Volgens een publicatie uit 2024 zijn de knoppen groen, violet en paarsrood; de violette kleur is het gevolg van bladpigmentatie (紫化). Volgens de ondernemer die de fabriek in Sigao bouwde, in een reportage uit 2020, geldt de paarse knop (紫芽) als de beste grondstof. Diezelfde reportage meldt dat er in Sigao toen 40 mu verplante paarsknopthee was en dat bij een van de huizen in het dorp een honderd jaar oude theeplant groeide.
Pluk: Volgens het document per seizoen en per partij, met de hand, door „optrekken” met de vingers (提采); het blad is vers, gaaf, gelijkmatig, zonder vruchten, oude bladeren en stelen. De beste grondstof is een knop met één blad (一芽一叶), goede grondstof is een knop met twee bladeren.
Aanplant: Langs hoogtelijnen in één of twee rijen, ongeveer 5000 struiken per mu, op terrassen ongeveer 7000; lichte en diepe snoei wisselen elkaar af.

4. Terroir en Teeltkenmerken

Regio: Centraal Guangxi, westelijke voet van het Dayaoshan-gebergte (大瑶山, Dàyáo shān); de tuinen van Sigao liggen bij de berg Tiangaishan (天盖山), waar volgens het arrondissementsbericht vaak mist hangt.
Teelthoogte: Heuvels op een hoogte van 300–600 m, volgens de beschrijving van de landbouwaanduiding.
Klimaat: Vochtig zuidelijk subtropisch moessonklimaat. Zonneschijn ongeveer 1650 uur per jaar, gemiddelde temperatuur 20,8 °C, vorstvrije periode meer dan 330 dagen, neerslag ongeveer 1400 mm, relatieve luchtvochtigheid 77 %. De beschrijving van de aanduiding verbindt het grote temperatuurverschil tussen dag en nacht met een hoog gehalte aan aminozuren en een betrekkelijk laag gehalte aan cafeïne.
Bodems: Overwegend rode aarde (红壤), organische stof gemiddeld ongeveer 45 g/kg, pH 4,5–5,5, volgens de beschrijving van de aanduiding. Het CNIPA-document stelt een ruimere eis aan het perceel: pH 4,5–6,5, goed gedraineerde open hellingen, beschut tegen wind; bij hellingen tot 20° aanplant langs hoogtelijnen, bij 20–30° terrassen.
Water: Irrigatie met bronwater uit het waterbeschermingsbosreservaat van Dayaoshan en met regenwater.

5. Productietechniek

Het beschermingsdocument schrijft een halfgemechaniseerde verwerking voor: 鲜叶 → 摊放 → 杀青 → 揉捻 → 做形 → 烘干 → 提香. Dit is de beschrijving van deze thee.

Uitspreiden (摊放, tānfàng): In speciale bakken, in het voorjaar 6–8 uur, in zomer en herfst 3–4 uur, tot het blad zacht wordt, een zuiver aroma ontstaat en het vochtgehalte tot ongeveer 70 % is gedaald.
Fixeren (杀青, shāqīng): Trommelmachine, 260–280 °C; fijn blad bij helder weer ongeveer 4 minuten, grof, regenachtig of dauwachtig blad ongeveer 5 minuten; restvocht ongeveer 55 %.
Rollen (揉捻, róuniǎn): Roller, 15–25 minuten. Voor grondstof van de hoogste en eerste kwaliteit moet meer dan 80 % van het blad tot een draad zijn gerold, voor tweede kwaliteit meer dan 60 %, waarbij sap vrijkomt.
Vormen (做形, zuòxíng): In een trommel bij 120–180 °C ongeveer 6 minuten, tot het aroma zich ontwikkelt en het blad licht gebogen is.
Drogen (烘干, hōnggān): De droger wordt voorverwarmd tot 100–120 °C, gedroogd tot een vochtgehalte van 6–8 %, tot het blad tussen de vingers tot poeder is te wrijven.
Aroma versterken (提香, tíxiāng): Brandmachine, 90 °C, ongeveer 40 minuten, tot een vochtgehalte van minder dan 6 %.

De handmatige bereiding beschrijft de bewaarster van de techniek uit de erfgoedlijst als volgt: knop met één blad, uitspreiden, fixeren op hoog vuur als cruciale stap, handmatig rollen, drogen met aromaversterking.

Onder het merk „象州古琶” worden ook zwarte en witte thee uitgebracht, waaronder zwarte thee van paarse knoppen (紫芽象州古琶红茶); het beschermingsdocument beschrijft alleen de groene thee.

6. Organoleptische Kenmerken

Volgens het beschermingsdocument:

Uiterlijk van het droge blad: Dicht gerold, groen, met dons (条索紧结，色绿有毫).
Aroma van het droge blad: Geen afzonderlijke beschrijving in de gevonden bronnen.
Aroma van het infuus: Vol, met een bloemige noot (香气浓、有花香).
Smaak: Zoetig-zacht (滋味甘醇).
Kleur van het infuus: Geelgroen, helder (汤色黄绿亮).
Theeblad (gezet blad): Geelgroen (叶底黄绿).

Zwarte thee van paarse knoppen, die het document niet behandelt, wordt in een publicatie uit 2024 als volgt beschreven: rood infuus met een lichte blauwpaarse weerschijn, behaarde knoppen, aanhoudend aroma.

7. Chemische Samenstelling

Fysisch-chemische eisen van het beschermingsdocument:

Indicator	Eis
Cafeïne	minstens 2 %
Theepolyfenolen	minstens 20 %
In water oplosbare extractstoffen	minstens 40 %
Vrije aminozuren, totaal	minstens 4 %

Dit zijn de normen van het document, geen metingen van concrete partijen. De beschrijving van de landbouwaanduiding vereist ook naleving van de nationale normen GB 2762 (contaminanten) en GB 2763 (residuen van pesticiden).

8. Zetten

Gangbare praktijk voor groene thee.

Watertemperatuur: 80–85 °C.
Hoeveelheid thee: 3 g per 150 ml.
Servies: Glazen beker of witte gaiwan.
Werkwijze:
1. Verwarm het servies voor.
2. Doe de thee erin en schenk water langs de wand.
3. Eerste infusie na 40–60 seconden.
4. Drink en laat een deel van het infuus achter.
5. Twee tot drie keer opnieuw opgieten.

9. Bewaren

Gangbare praktijk. In luchtdichte verpakking, in de koelkast bij 0–5 °C, zonder licht, vocht en geuren; binnen een jaar opdrinken.

10. Prijs en Vervalsingen

Prijzen van kant-en-klare thee zijn in de gevonden bronnen niet aanwezig. Volgens een arrondissementsbericht uit 2024 kocht het bedrijf vers blad van boeren voor 80 yuan per jin (500 g) losse knoppen en voor 15 yuan per jin knoppen met één blad.

Hoe vervalsingen vermijden:
- Zoek het speciale merk van de geografische aanduiding: het recht daarop verkrijgt een producent uit het gebied via de intellectueel-eigendomsdienst van het arrondissement Xiangzhou, het bestuur van Guangxi en CNIPA.
- Controleer de herkomst: een van de 12 dorpen van de gemeente Miaohuang.
- Bedenk dat „古琶” een dorpsnaam is en geen klasse: zwarte en witte thee onder dit merk worden door het beschermingsdocument niet beschreven.

11. Interessante Feiten

Het beschermingsdocument geeft geen kwaliteitsschaal, maar deelt de grondstof in de rolvoorschriften in hoogste, eerste en tweede kwaliteit in.
Het fixeren gebeurt volgens het document bij 260–280 °C, terwijl het aromaversterken slechts bij 90 °C plaatsvindt.
De drempel voor vrije aminozuren is minstens 4 %, hoger dan bij de zwarte Muzi Apo Cha (木梓阿婆茶) uit dezelfde aankondiging nr. 640 (meer dan 2,5 %).

12. Vergelijking met andere Guangxi-theeën

Jinxiu Hongcha (金秀红茶): Zwarte thee uit het Dayaoshan-gebergte in dezelfde stadsprefectuur Laibin; Gupa Cha groeit aan de westelijke voet van dezelfde bergen.
Xishan Cha (西山茶): Groene thee uit Guiping; volgens de familieoverlevering kwamen de voorouders van een van de clans in het dorp Gupa uit de omgeving van Xishan.
Muzi Apo Cha (木梓阿婆茶): Zwarte thee uit het district Guigang uit dezelfde aankondiging nr. 640.

Tot slot:

Gupa Cha is een groene thee uit twaalf dorpen van de gemeente Miaohuang aan de westelijke voet van het Dayaoshan-gebergte, van een lokale populatie struiken met groene en violette knoppen. Het beschermingsdocument schrijft een halfgemechaniseerde techniek met regimes voor en een uiterlijk als dicht groen blad met dons, geelgroen infuus en een bloemig aroma. De thee wordt beschermd door drie lagen: de aanduiding van 2020, het techniekerfgoed van 2021 en de CNIPA-erkenning van 2025; de vroege geschiedenis berust op overleveringen met uiteenlopende dateringen.