Chibi Mizhuancha (Chìbì mǐzhuānchá, 赤壁米砖茶) — «isitini selayisi» elivela edolobhaneni laseChibi (赤壁市) esifundazweni saseHubei: ucezu olucindezelwe ngesitimu lusuka emicucwaneni emincane nasemvuthulukeni wetiye elibomvu. Ukuphatha kweChibi kukubiza ngetiye lezitini elibomvu okuwukuphela kwalo ezweni (红砖茶). Isizinda somlando sokukhiqiza — idolobhana laseYangloudong (羊楼洞), lapho itiye lezitini lalihamba khona ngeNdlela Enkulu Yetiye liya eMongolia naseRussia. Igama livikelwa wuphawu lokuqinisekisa lwendawo, kanti i-mizhuan uhlobo lwayo luchazwa yizinga elijwayelekile likahulumeni GB/T 9833.8.
1. Ukuhlukaniswa Nemvelaphi
- Uhlobo: Itiye elibomvu elicindezelwe (红茶, hóngchá): izinga GB/T 9833.8-2013 lisebenza kumizhuan eyenziwe ngetiye elibomvu.
- Umehluko esigabeni: Impahla eluhlaza — itiye elibomvu, lokhu akunakuphikwa. Kodwa i-athikili yomnyango wezimpawu zokuhweba (2015), eyaziwa kuphela ngokulandiswa kabusha, ibeka i-青砖 ne-米砖 emabesini amnyama (黑茶类), kanti umhleli we-GB/T 30766 ubeka itiye elicindezelwe (紧压茶) phakathi kwamatiye okucutshungulwa kabusha. I-athikili isefoldeni yetiye elibomvu — ngokwesigaba sesisekelo.
- Isigaba: Itiye elicindezelwe; uphawu lokuqinisekisa lwendawo.
- Imvelaphi: I-China, isifundazwe saseHubei (湖北, Húběi), isifunda sedolobha iXianning (咸宁, Xiánníng), idolobhana laseChibi (赤壁, Chìbì); igama langaphambilini ledolobha — uPuqi (蒲圻, Púqí).
- Umnikazi wophawu: Inhlangano yetiye yedolobha laseChibi (赤壁市茶叶协会); iChibi ohlwini — ukuhlobana kokuphatha komnikazi, imingcele yendawo ayitholakali emithonjeni etholakele.
- Imvelaphi yempahla eluhlaza: Akudingekile ukuthi ibe eyesendaweni: inkampani «羊楼洞茶业» ithatha imicucwana yamatiye abomvu 宜红, 祁红 kanye 滇红 — aseHubei, e-Anhui naseYunnan.
- Izixhumanisi zendawo: IChibi — cishe ku-29,7° N kanye no-113,9° E.
2. Umlando Nokubaluleka Kwamasiko
- Umlando:
- 1853 nangemva kwalokho. Ngokwezikhathi zenkampani «羊楼洞茶业», kusukela ngo-1853 kuze kube sekuqaleni kweRiphabhulikhi, iNdlela Enkulu Yetiye yayithwala ikakhulukazi 青砖 kanye 米砖.
- 1861 — izimboni zamaRussia. Ngokwempahla yekomidi le-Hubei NPKSC (2023), ngaphambi kuka-1861 abathengi baseRussia babethatha itiye laseYangloudong ngabalamuli baseShanxi, kodwa ngemva kwalokho bazivulela izimboni eYangloudong — phakathi kwazo, kusukela ngo-1863, «顺丰» yomthengi uLitvinov (李特维诺夫) — futhi benza iRussia i-mizhuan, i-qingzhuan kanye ne-«small capital brick» (小京砖). Ngokwe-athikili yekomidi lezindaba zobuzwe, izindlu zetiye eYangloudong zazingaphezu kwamakhulu amabili, ukuthunyelwa kwaminyaka yonke kwakudlula izigidi eziyi-15 zamali esiliva, kanti i-mizhuan yayenziwa eHankou naseYangloudong.
- 1925 — imakethe yaseGuihua. Leyo mpahla ye-NPKSC icaphuna ukuhlaziya komagazini «Zhongwai jingji zhoukan» (中外经济周刊): eGuihua (归化) kwakudayiswa kakhulu izitini ezintathu — 二四, 三九 kanye ne-mizhuan. Ibhokisi le-mizhuan — ama-tile angu-72 ngezimali ezingama-23,5; yayicindezelwa ngemishini yinkampani yaseHankou «兴商», futhi yayithengwa kakhulu esifundeni saseIli eXinjiang.
- 1981 no-1983. Ngokwemininingwane yenkampani «羊楼洞茶业», inkampani yaseNgilandi iTwinings ya-oda izitini eziyisikhumbuzo ezinophondo lwe-phoenix ngeminyaka yayo engama-275; ikholomu yembobo «爱普茶网» yengeza ukukhishwa kuka-1983.
- Kusukela ngo-2013, ngokwemininingwane yomnyango wezolimo, iChibi yathola ngokulandelana iziqu «中国青砖茶之乡» kanye «中国米砖茶之乡»; ngokwe-athikili yekomidi lezindaba zobuzwe, zanikezwa yi-China Tea Marketing Association.
- Izimpawu. Ngokokulandiswa kabusha kwe-athikili yomnyango ka-2015, igama lendawo «赤壁» letiye lalibhaliswe ngo-2009 ngumfakisicelo ozimele ovela eFujian, futhi amalungelo kwadingeka athengwe. Ngokohlu lwesifundazwe (imininingwane kaMeyi 2020), izimpawu zimbili, zombili zisesigabeni 30 setiye: No. 15279686 — kusukela zingama-28 kuNdasa 2015 kuya zingama-27 kuNdasa 2025, kanye No. 20024335 «赤壁米砖茶 CHIBI MI ZHUAN TEA» — kusukela zingama-21 kuZibandlela 2017 kuya zingama-20 kuZibandlela 2027.
- Igama: Ukuphatha kweChibi kuchaza igama ngobuncane bempahla eluhlaza, inkampani «羊楼洞茶业» — ngokuthi ekusikeni iqabunga lichotshozwa libe yizinhlayiya ezilingana nohlamvu lwelayisi.
- Ukubaluleka kwamasiko: Umnyango wezolimo wafaka «uhlelo lwesiko letiye lezitini laseYangloudong» (羊楼洞砖茶文化系统) eqenjini lesibili lamagugu ezolimo abalulekile e-China futhi wabiza iYangloudong «ngomkhokho owaziwa emhlabeni wonke» we-青(米)砖.
3. Incazelo Yezitshalo Nempahla Eluhlaza
- Uhlobo / Cultivar: Akunormethiwe; emithonjeni etholakele akukho zimo. Impahla eluhlaza ichazwa ngamatiye abomvu asephelile, hhayi ngezihlahla.
- Impahla eluhlaza: Imicucwana nemvuthuluko yetiye elibomvu (红茶片末). Ngokwekholomu «爱普茶网», ngelebula lokuthumela elithi «牌坊» kuthathwa itiye elibomvu elichotshoziwe kanye nemicucwana, kweyangaphakathi «火车头» — imicucwana nemvuthuluko.
- Izinga nesikhathi sokukha: Kwesitini akuchazwanga: ukukha kuhlobene namatiye abomvu okuqala.
4. I-Terroir Nezici Zokutshala
- Isifunda: Ngokwencazelo yomnyango, iYangloudong ilele emagqumeni asenyakatho okhahlamba lwaseMufu (幕阜山), ezindaweni eziphansi emngceleni weHubei neHunan.
- Ukuphakama, isimo sezulu, inhlabathi: Imininingwane yomkhiqizo ayikho; ukuhlobana nendawo kungokomlando nobuchwepheshe kunokuba kwezolimo.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza
Izinga GB/T 9833.8 libiza imisebenzi: ukuhlunga, ukuxuba, ukushisa ngesitimu nokucindezela esitini, ukomisa, ukupakisha. Inkampani «羊楼洞茶业» — ukuphinda kucutshungulwe impahla eluhlaza (复制), ukwakha ingxube (拼配), ukucindezela (紧压) nokomisa egumbini (烘制). Izinga lokushisa, ukucindezelwa nezikhathi emithonjeni etholakele akukho. Ukuntengantenga okumanzi (渥堆), ukuphatha kweChibi okuchaza ngayo i-qingzhuan yakwamakhelwane, akukho kulezi zincazelo.
6. Izici Zokuhlola
Izidingo GB/T 9833.8 kumazinga aphezulu najwayelekile kanye nencazelo yokuphatha kweChibi.
- Ukubukeka kweqabunga elomile: Isitini siyisicaba, sinemiphetho ecacile namakhona, ubukhulu obulinganayo, nophawu olucacile, ngaphandle kwesikhunta esimnyama, esimhlophe nesiluhlaza. Ebangeni eliphezulu umbala umnyama futhi ucwebezela, kwejwayelekile — umnyama onsundu ngokuba phuzi. Ukuphatha kweChibi: ubuso bumnyama, bucwebezela (乌亮), umdwebo ucacile.
- Iphunga leqabunga elomile: Imininingwane emithonjeni etholakele ayikho.
- Iphunga lotshwala: Ibanga eliphezulu — lihlanzekile, elijwayelekile — lilingene.
- Ukunambitheka: Ibanga eliphezulu — licebile futhi lithambile, elijwayelekile — licishe lifane.
- Umbala wotshwala: Obomvu omnyama kuwo womabili amabanga; kokuphatha — obomvu obukhulu (红浓).
- Isisekelo setiye (iqabunga eliphakelwe): Ibanga eliphezulu — libomvu ngokulingana, elijwayelekile — libomvu ngokufiphele.
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali
Izidingo GB/T 9833.8-2013, ziqinisekiswe ngokuskena kwenguqulo yesiNgisi yezinga:
| Isibonakaliso | Ibanga eliphezulu | Ibanga elijwayelekile |
|---|---|---|
| Umswakama, hhayi ngaphezulu | 9,5 % | 9,5 % |
| Umlotha ophelele, hhayi ngaphezulu | 7,5 % | 8,0 % |
| Ukungcola kwangaphandle, hhayi ngaphezulu | 0,2 % | 0,2 % |
| Ama-extractive ancibilikayo emanzini, hhayi ngaphansi | 30,0 % | 28,0 % |
8. Ukuphisa
Umkhuba wesigaba. Isitini esicindezelwe ngokuvamile siyaphekwa; indlela yenkampani «羊楼洞茶业», ejwayelekile ku-青砖 kanye 米砖:
- Hlukanisa u-10 g bese ukufaka esikhwameni sokuhlunga sokudla.
- «Vusa» itiye: cishe umzuzu owodwa ubambe isikhwama ku-50–100 ml wamanzi abilayo.
- Dlulisa isikhwama embizeni yetiye bese uthela amanzi abandayo 1 : 100 — ku-10 g ilitha elilodwa.
- Phekela imizuzu emi-5–10, kuze kube yilapho utshwala buba obomvu-wolintshi noma ophuzi-wolintshi.
9. Ukugcina
Umkhuba wesigaba setiye elicindezelwe. Ukuphatha kweChibi kweluleka nge-青(米)砖 indawo eyomile engenisa umoya kahle engenaphunga, engenakho ukuguquka kwezinga lokushisa nelanga, ukuthi kungagcinwa ku-polyethylene nokuthi kugcinwe kuhlukile kwamanye amatiye.
10. Intengo Nezinto Zomgunyathi
Imininingwane yezintengo emithonjeni etholakele ayikho.
- Ungakugwema kanjani ukugunyatha:
- Funa uphawu lokuqinisekisa «赤壁米砖茶». Isikhathi sophawu No. 15279686 ngokohlu lwaluphela zingama-27 kuNdasa 2025, imininingwane yokwelulwa ayikho; uphawu No. 20024335 isikhathi salo — kuze kube zingama-20 kuZibandlela 2027.
- Hlola ukuthi umkhiqizi uvela eChibi.
- Qhathanisa ukubukeka nezinga: isitini esingenasikhunta, esilinganayo, esinophawu olucacile, utshwala obomvu obumnyama.
- Amalebula ahluka ngomdwebo: «火车头» (isitimela esinomnkantsha), «牌坊» (i-arch), «凤凰» (i-phoenix), «红梅» (i-plum ebomvu). Ngokwekholomu «爱普茶网», i-«牌坊» inesisindo esingu-1125 g, i-«火车头» — 1000 g, bese i-«凤凰» e-China ayikho emsebenzini.
11. Amaqiniso Athakazelisayo
- EGuihua ngo-1925 ibhokisi le-mizhuan lalibiza ama-23,5 amali esiliva — kubiza ukudlula amabhokisi 二四 (18,5) no-三九 (17,5).
- Umdwebo «火车头» uchazwa ngezindlela ezahlukene: ukuphatha kweChibi nempahla ye-NPKSC («ngokwesiko») — ngabathengi baseRussia, abasebenzisa izinjini zomusi zaseJalimane ukuze bashise ngesitimu bacindezele, kanti inkampani «羊楼洞茶业» — ngokuvulwa komzila wesitimela i-Trans-Siberian ngo-1905.
- Umdwebo «牌坊», ngokokuphatha kweChibi, ekuqaleni kwekhulu lama-20 waqala wacindezelwa ezitini yindlu yokuhweba yaseShanxi «聚兴顺»; ngenxa yobuhle besimo i-mizhuan igcinwa futhi njengento yokuhlobisa.
- Umbhali wekholomu «爱普茶网» akakholwa encazelweni «yelayisi» yegama futhi udlulisa amahlebezi okuthi isitini esithunyelwa ngaphandle sasibizwa «米字茶» — ngenxa yefulegi lesiNgisi emabhokisini, elifana nohlamvu lwesiShayina 米.
12. Ukuqhathanisa Namanye Amatiye
- Chibi Qingzhuancha (赤壁青砖茶): Isitini esimnyama saseChibi senziwe nge-lǎoqīngchá (老青茶) enokuntengantenga okumanzi; uphawu lwaso luphethwe yinhlangano yetiye yaseChibi efanayo.
- Hubei Qing Zhuan (湖北青砖): I-athikili ejwayelekile nge-qingzhuan yaseHubei.
- Xian’an Zhuancha (咸安砖茶): Itiye lezitini lesifunda esikhelene neseXianning.
- Yihong Gong Fu (宜红工夫): Itiye elibomvu laseHubei; imicucwana yalo, ngokwemininingwane yenkampani, ingena ku-mizhuan.
- Linxiang Heicha (临湘黑茶): Itiye elimnyama lomakhelwane waseHunan, lapho nakho kwakucindezelwa khona i-mizhuan.
Ekuphetheni:
I-Chibi Mizhuancha — itiye elibomvu elisesimweni sesitini: imvuthuluko yetiye elibomvu, kufaka phakathi elethwa lezinye izifundazwe, iyashiswa ngesitimu futhi icindezelwe ibe ucezu olunomdwebo. Ngemuva kwalo kunomlando weYangloudong neNdlela Enkulu Yetiye, izinga elinamabanga amabili nezimpawu ezimbili. Kuphikiswana kuphela ngesigaba: eminye imibhalo ikubiza ngesitini esibomvu, eminye — ngetiye elimnyama.
Imithombo
Amazinga
Inkomba yendawo
Uhlu oluphelele — ekhasini elithi Imithombo