ფენმუ გუნჩა (Fēngmù gòngchá, 枫木贡茶) — «ხარკი კარზე ფენმუდან», მთის ჩაი სოფელ ფენმულინიდან (枫木林村) გუტანის თემში (古塘乡) ლიანიუანის საქალაქო მაზრის (涟源市) ჩრდილო-დასავლეთით, ლოუდის ოლქი, ხუნანის პროვინცია. ჩაი იზრდება მთა მიანიუშანის (眠牛山) — «მძინარე ხარის მთის» — სამხრეთ ფერდობზე, თემში, რომლის საშუალო სიმაღლე 600 მ-ზე მეტია. სახელი დაცულია ხუნანის მთავრობის სიიდან გეოგრაფიული ნიშნით. «გუნჩა» სახელში — გადმოცემიდან ცინის დინასტიის გენერალ-გუბერნატორზე, რომელმაც ადგილობრივი ჩაი კარზე წაიღო. კლასს სახელი არ ასახელებს; ადგილობრივ პუბლიკაციაში ტექნოლოგიის აღწერით ეს მწვანე ჩაია.
1. კლასიფიკაცია და წარმოშობა
- ტიპი: მწვანე ჩაი (绿茶, lǜchá). კლასი განსაზღვრულია ლიანიუანის მთავრობის საიტზე 2014 წლის პუბლიკაციაში აღწერილი ტექნოლოგიით: გაშლა, მაღალ ტემპერატურაზე ფიქსაცია, გადაგრეხა, შრობა და არომატის დამუშავება — დაჭკნობის გარეშე დაჟანგვისთვის და დათუთქვის გარეშე. ნიშნის დოკუმენტი კლასის მითითებით არ მინახავს.
- კატეგორია: მთის მწვანე ჩაი; გეოგრაფიული ნიშანი — პროვინციული სია არ განასხვავებს კოლექტიურ და სასერტიფიკაციო ნიშნებს; განაცხადი, ადგილობრივი პუბლიკაციით, სასერტიფიკაციოზე შევიდა (ნაწილი 2).
- წარმოშობა: ჩინეთი, ხუნანის პროვინცია (湖南, Húnán), ლოუდის საქალაქო ოლქი (娄底, Lóudǐ), ლიანიუანის საქალაქო მაზრა (涟源, Liányuán), გუტანის თემი (古塘, Gǔtáng).
- ზონა: 2014 წლის პუბლიკაციით, ჩაი მზადდება სოფელ ფენმულინში და სოფელ ნიუბუს (牛埠村) ნაწილში, გუტანის თემში. რეესტრი, რომელსაც სტატია ეყრდნობა, ნიშანს სოფელ ფენმულინთან აკავშირებს, ხოლო პროვინციული სია — ლიანიუანთან; ეს მფლობელის ადმინისტრაციული კუთვნილებაა და არა ზონის საზღვარი. თავად ნიშნის გამოყენების ზონა არ გადამიმოწმებია.
- მფლობელი, ნომერი და რეგისტრაციის წელი: მოძიებულ წყაროებში მონაცემები არ არის.
2. ისტორია და კულტურული მნიშვნელობა
- ისტორია:
- ანხუას ჩაის მხარე. გუტანის თემი ადრე ანხუას მაზრას ეკუთვნოდა. 2014 წლის პუბლიკაციას მოჰყავს «ანხუას მაზრის მატიანე» (《安化县志》) 1992 წლის: იუანისა და მინის დინასტიებში მაზრის ჩაი «云雾茶» და «芙蓉茶» კარზე ხარკად მიდიოდა. ეს ანხუაზეა ნათქვამი ზოგადად და არა ფენმუზე.
- გადმოცემა ბერზე. იგივე პუბლიკაცია გადმოსცემს ლეგენდას: ყოველ წელს გუიუის დღესასწაულის წინ ბერი ტაოსიძეს ქედის (桃溪界) იუნტაიშანის მთის (云台山) ტაძრიდან ფარულად კრეფდა ჩაის მიანიუშანზე; ადგილობრივებმა თვალი ადევნეს, ჩაი გასინჯეს და დააფასეს მისი არომატი და ხანგრძლივი ტკბილი გემო.
- გადმოცემა ხარკზე. გადმოცემით, ცინის დინასტიის შუა ხანებში ლიანძიანის გენერალ-გუბერნატორი, ანხუაში ნათესავების სანახავად რომ ჩამოვიდა, ბრძანა ფენმულინიდან ჩაი მოეტანათ და მოხარშა იისფერი თიხის ჩაიდანში (紫砂) თუთის ტოტების ცეცხლზე; ჩაის მაოძიანის ფერი და ლუნძინის არომატი ჰქონდა. მოხელემ რამდენიმე ძინი კარზე წაიღო — მას შემდეგ ჩაი «გუნჩა» გახდა, ხოლო ადგილობრივებს ის აღარ რჩებოდათ. მოხელის სახელს იგივე გვერდი სხვადასხვანაირად წერს: გადმოცემაში — 陶澎, ქვემოთ დამატებაში — ტაო შუ (陶澍). ხარკად, გადმოცემით, მხოლოდ «ხარის მუცლის» ბუჩქები მიდიოდა — ათიოდე მუ, წელიწადში ას ძინზე ცოტა მეტი.
- ნიშანი. პროვინციულ ცნობარში «ხუნანი მოკლედ» (湖南简况), რომელიც 2020 წლის დეკემბერში გამოქვეყნდა, «枫木贡茶» 229 კოლექტიურ და სასერტიფიკაციო გეოგრაფიული აღნიშვნის ნიშანს შორის დგას, 2024 წლის გამოცემაში — 250-ს შორის. იმავე ცნობრის გეოგრაფიული აღნიშვნის პროდუქტების სიებში სახელი არ არის. განაცხადი ნიშანზე, 2014 წლის გვერდის დამატებით, 2016 წელს შევიდა; რეგისტრაციის წელი მოძიებულ წყაროებში არ არის.
- 1989 და 2015. იმავე გვერდის დამატებით, 1989 წელს ლიანიუანის ჩაის კომპანიამ დაკარგული ჩაი ხელახლა დაამზადა და პროვინციის ჩაის სპეციალისტების ექსპერტიზაზე მან 90,09 ქულა მიიღო; 2015 წელს «枫木贡茶» ხუნანის პროვინციის ცნობილ სავაჭრო ნიშნად იქნა აღიარებული.
- სახელი: «ფენმუ» (枫木) — «ნეკერჩხალი»; სოფელი ფენმულინი (枫木林) — «ნეკერჩხლის ტყე». «გუნჩა» (贡茶) — «ხარკის ჩაი», ჩაი კარისთვის.
- კულტურული მნიშვნელობა: გუტანი ძველი მეიშანის მხარის (梅山) სიღრმეში მდებარეობს; 2014 წლის პუბლიკაცია წერს, რომ მას «ცინხაი-ტიბეტის მთიანეთს» ეძახიან.
3. ბოტანიკური აღწერა და ნედლეული
- ჯიშები / კულტივარები: მოძიებულ წყაროებში მონაცემები არ არის.
- კრეფის დრო: 2014 წლის პუბლიკაციით, საუკეთესო კრეფა — სამი დღით ადრე და სამი დღით გვიან ცინმინის დღესასწაულიდან (清明); მეორე აღწერილი კრეფა — გუიუის დღესასწაულთან (谷雨) ახლოს.
- კრეფის სტანდარტი: ცინმინამდე — კვირტი ერთი ფოთლით (一芽一叶); გუიუიმდე — კვირტი ორიდან ოთხ ფოთლამდე.
4. ტერუარი და მოყვანის თავისებურებები
- რეგიონი: 2014 წლის პუბლიკაციით, გუტანის თემი მდებარეობს ტაოსიძეს ქედის — სიუეფენშანის მთების განშტოების — სამხრეთ ძირში, საშუალო სიმაღლეზე 600 მ-ზე მეტი.
- რელიეფი: სოფელი ფენმულინი თემის ჩრდილოეთ განაპირას დგას; მთები მას სამი მხრიდან ერტყმის, გასასვლელები სამხრეთით, ჩრდილო-აღმოსავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით იხსნება. ჩაი იზრდება მთა მიანიუშანზე, სამხრეთისკენ მიმართულ ფერდობზე.
- კლიმატი: მოძიებულ წყაროებში მონაცემები არ არის.
- ნიადაგები: ნიადაგის ანალიზები მოძიებულ წყაროებში არ არის. 2014 წლის გვერდის დამატება გუტანს ხუნანში ცნობილ სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის ბაზად ასახელებს, სელენით მდიდარს.
- ფართობი: მოძიებულ წყაროებში მონაცემები არ არის.
5. წარმოების ტექნოლოგია
2014 წლის პუბლიკაცია, რომელიც ადგილობრივ კომპანიაში ვიზიტის შემდეგ დაიწერა, ხელით შრომისა და მანქანების შერწყმას აღწერს. ეს ერთი მწარმოებლის აღწერაა და არა ნიშნის მოთხოვნები.
- გაშლა (摊放, tānfàng): ახალ ფოთოლს რამდენიმე საათით ტოვებენ, რომ ტენის ნაწილი გავიდეს; განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია წვიმაში ან ნამში დაკრეფილი ფოთლისთვის.
- ფიქსაცია (杀青, shāqīng): მაღალ ტემპერატურაზე; შემდეგ ფოთოლი ოთახის ტემპერატურამდე გრილდება.
- გადაგრეხა (揉捻, róuniǎn): მანქანით.
- შრობა (烘干, hōnggān) ორ მისვლად: ჯერ სიმშრალის ექვს-შვიდ მეათედამდე, შემდეგ გაგრილება და გაშრობა ცხრა მეათედამდე. შრობისას ფოთოლს მუდმივად წევენ, აგდებენ და ნჯღრევენ ხელით; საწვავი — ხის ნახშირი, ქვანახშირი ან ელექტროენერგია.
- არომატის დამუშავება (提香, tíxiāng) და ფორმის გამაგრება: მანქანით; ტემპერატურას და დროს გამოცდილი ოსტატი არჩევს.
ფოთოლს ბამბუკის ნაბერებში აგრილებენ; ხარისხისთვის სახელოსნოში სიგარეტი და ბეტელი არ შეაქვთ, მუშა ქალები კი სუნამოს არ იყენებენ.
6. ორგანოლეპტიკური მახასიათებლები
ქვემოთ — აღწერა 2014 წლის პუბლიკაციიდან; დოკუმენტი იერსახის მოთხოვნებით არ მინახავს.
- მშრალი ფოთლის იერსახე: ადრეული კრეფის ჩაი — შესამჩნევი თეთრი ფუმფულით, ძაფები წვრილი, მომრგვალო, მკვრივი და სწორი, მუქი მწვანე (白毫显露，条索细圆紧直，呈深绿色). გუიუისკენ კრეფილი ჩაი — მელნისებრ-მწვანე (墨绿). იმავე გვერდის დამატება, იგივე იერსახეს რომ აღწერს, ფერს ზურმუხტისფრად (翠绿) ასახელებს.
- მშრალი ფოთლის არომატი: მოძიებულ წყაროებში მონაცემები არ არის.
- ნაყენის არომატი: ადრეულ ჩაის — ნაზი (嫩香), გუიუისკენ კრეფილ ჩაის — სქელი წაბლის (栗香浓郁).
- გემო: ადრეულ ჩაის — ტკბილი და გამამხნევებელი (味甘爽口), გუიუისკენ კრეფილს — ტკბილი და ხანგრძლივი (味甘绵长).
- ნაყენის ფერი: ადრეულ ჩაის — გამჭვირვალე, სუფთა-მწვანე (通透清绿), გუიუისკენ კრეფილს — გამჭვირვალე, ყვითელი და კაშკაშა (通透黄亮). ჩაი, რომელიც ავტორს ზაფხულის დასაწყისში მიართვეს, იგივე პუბლიკაცია ოქროსფრად გამჭვირვალედ აღწერს.
- ჩაის ფსკერი (მოხარშული ფოთოლი): მოძიებულ წყაროებში მონაცემები არ არის.
7. ქიმიური შემადგენლობა
2014 წლის პუბლიკაციის დამატებას მოჰყავს სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის კონტროლის პროვინციული ცენტრის ანალიზი: სელენი 0,818 მგ/კგ. რომელი პარტიიდან და რა მეთოდით, ნათქვამი არ არის. სხვა ფიზიკურ-ქიმიური მონაცემები მოძიებულ წყაროებში არ არის.
8. მოხარშვა
კლასის პრაქტიკა მწვანე ჩაისთვის. 2014 წლის პუბლიკაცია გვირჩევს წყალს დაახლოებით 85 °C; კლასის ჩვეულებრივი პარამეტრები — 80–85 °C, 3 გ 150 მლ-ზე, მინის ჭიქა ან თეთრი გაივანი, პირველი ნაყენი 40–60 წამში, ორი-სამი განმეორებითი ჩასხმა.
9. შენახვა
კლასის პრაქტიკა. ჰერმეტულ შეფუთვაში, მაცივარში 0–5 °C-ზე, სინათლის, ტენისა და უცხო სუნის გარეშე. უმჯობესია ერთი წლის განმავლობაში დალევა.
10. ფასი და ფალსიფიკაცია
ფასების შესახებ მონაცემები მოძიებულ წყაროებში არ არის.
- როგორ ავირიდოთ ფალსიფიკატი:
- შეფუთვაზე ეძებეთ ნიშანი «枫木贡茶».
- შეამოწმეთ, რომ მწარმოებელი გუტანის თემიდანაა, ლიანიუანის მაზრიდან.
- ადრეული ჩაი — წვრილი, მკვრივი მუქი მწვანე ძაფები შესამჩნევი ფუმფულით და გამჭვირვალე მწვანე ნაყენი.
11. საინტერესო ფაქტები
- გუტანის თემი ადრე ანხუას მაზრაში შედიოდა, დღეს კი ლიანიუანს ეკუთვნის, ლოუდის ოლქში.
- ხალხში, იმავე გვერდით, ჩაის ეძახიან «香十里» — «არომატი ათ ლიზე».
12. შედარება მეზობელ ხუნანურ ჩაებთან
- ანხუა სუნ ჯენი (安化松针): ანხუას მაზრის მწვანე ჩაი, რომელსაც ადრე გუტანის თემი ეკუთვნოდა; «ფიჭვის ნემსის» ფორმით.
- სინხუა ხუნჩა (新化红茶): მეზობელი სინხუას მაზრის წითელი ჩაი, იმავე ლოუდის ოლქიდან; ნიშნების პროვინციულ სიაში «枫木贡茶»-ს გვერდით დგას.
- ტაოძიან ლიუჩა (桃江绿茶): ხუნანური მწვანე ჩაი იმავე სიიდან ნიშნით.
დასკვნა:
ფენმუ გუნჩა — ერთი მთის სოფლის ჩაა მძინარე ხარის მთის სამხრეთ ფერდობიდან: ადრეული კრეფა ცინმინამდე, ფიქსაცია, გადაგრეხა და შრობა ორ მისვლად, წვრილი მუქი მწვანე ძაფები და გამჭვირვალე მწვანე ნაყენი. სახელი «გუნჩა» ხარკის გადმოცემაზე დგას, ხოლო დაცვა — პროვინციული სიის ნიშანზე.