Suíníng qīngqiánliǔ chá

Suíníng qīngqiánliǔ chá (Suíníng qīngqiánliǔ chá, 绥宁青钱柳茶) er „te“ úr ungum laufum cyclocarya-trésins, trjátegundarinnar 青钱柳 (Cyclocarya paliurus) af valhnetuætt, frá sýslunni Suíníng (绥宁县) í borgarhéraðinu Shàoyáng í suðvesturhluta Hunan-héraðs. Telaufin Camellia sinensis er ekki í því: orðið „cha“ merkir hér aðferð við að brugga en ekki grasafræðilegt skyldleikamynstur. Laufin eru meðhöndluð eftir ferli sem líkist tevinnslu, með hitafestingu, veltu og þurrkun, og fullunnin vara á samkvæmt kröfum um hana að vera brún, með gullnum lit á bruggi og sætu bragði. Frá árinu 2016 er þetta vara með landfræðilegri merkingarvernd.

1. Flokkun og uppruni

• Tegund: Ekki te í grasafræðilegum skilningi og ekki neinn af sex flokkum kínversks tes. Kröfur um verndaða vöru nefna sem hráefni einungis 青钱柳 (Cyclocarya paliurus).
• Flokkur: Brugg úr öðru en teplöntu; vara með landfræðilegri merkingarvernd (2016).
• Uppruni: Kína, Hunan-hérað (湖南, Húnán), borgarhéraðið Shàoyáng (邵阳, Shàoyáng), sýslan Suíníng (绥宁, Suíníng).
• Verndarsvæði: Í kröfum um vöruna, samkvæmt endursögn útbreiddra rita, eru taldar upp 25 sóknir og þorp í sýslunni, þar á meðal Huángsāngpíng-Miao-sóknin (黄桑坪苗族乡), Zhàishì-Miao-Dòng-sóknin (寨市苗族侗族乡), Lèānpù-Miao-Dòng-sóknin (乐安铺苗族侗族乡) og þorpið Hóngyán (红岩镇). Í reglugerð sýslunnar frá 2017, sem vísar í sömu auglýsingu frá 2016, er svæðið sagt vera 17 sóknir og þorp innan núverandi stjórnsýslumarka sýslunnar. Hverju mismunurinn í talningu skýrist af er ekki sagt í þeim heimildum sem fundust.
• Önnur nöfn: Tréð er í daglegu tali kallað „peningatré“ (摇钱树, yáoqiánshù).

2. Saga og menningarlegt mikilvægi

• Saga:
  • Munnmæli. Í staðbundnu riti, sem vísar í „Suíníng mínzú zhì“ (绥宁民族志), segir að Miao-fólk sýslunnar hafi bruggað ung lauf cyclocarya-trésins í meira en fimm hundruð ár, og að leiðtogi Miao-uppreisnarinnar á Ming-tímabilinu, Lǐ Tiānbǎo (李天保; einnig ritað 李天宝), hafi lýst „peningatréð“ sem „heilagt tré sem verndar landið“. Önnur sögn segir hvernig heimamenn á fjórða áratug tuttugustu aldar hafi fært hermönnum Rauða hersins þennan drykk. Þetta eru staðbundnar sagnir en ekki staðfest skjöl.
  • 2014–2015. Samkvæmt „Rauða netinu“ unnu Suíníng og nágrannasýslan Chéngbù-Miao (城步) frá árinu 2014 sjálfstætt að umsóknum um landfræðilega merkingu fyrir „青钱柳茶“. Þann 1. júlí 2015 tilkynnti borgarskrifstofa tæknieftirlits í Shàoyáng að báðar umsóknir hefðu farið í gegnum fyrstu skoðun hjá héraðsskrifstofunni. Deildarstjóri borgarskrifstofunnar útskýrði að vegna mismunandi loftslags væru samsetning og bragð vara sýslnanna tveggja ólík.
  • 2016. Aðalskrifstofa gæðaeftirlits, skoðunar og sóttvarna (质检总局) tók með auglýsingu nr. 63 frá 2016 „绥宁青钱柳茶“ undir vernd sem vöru með landfræðilegri merkingu; útbreidd rit miða ákvörðunina við 4. júlí 2016.
  • 2017. Stjórnsýsla sýslunnar samþykkti reglugerð um vernd vörunnar og reglur um notkun sérstaks merkis (skjal frá 17. janúar 2017).
  • 2023. Markaðseftirlitsstofa Hunan gaf út staðbundinn staðal DB43/T 2873-2023 „地理标志产品 绥宁青钱柳茶“: birtur 20. desember 2023, gildir frá 20. mars 2024.
• Nafn: „Suíníng“ (绥宁) er heiti sýslunnar; „qīngqiánliǔ“ (青钱柳) merkir bókstaflega „græn peningavíðir“, kínverskt heiti cyclocarya-trésins; „cha“ (茶) er te í víðum skilningi.
• Menningarlegt mikilvægi: Samkvæmt útbreiddu riti um árin 2016–2017 voru í sýslunni meira en 20 þúsund mǔ af cyclocarya-plöntum og 14 samvinnufélög, ársverðmæti framleiðslunnar fór yfir 100 milljónir júana og varan var flutt út til Japans, Bretlands, Suður-Kóreu og Rússlands.

3. Grasafræðileg lýsing og hráefni

• Planta: 青钱柳 (qīngqiánliǔ, Cyclocarya paliurus) er tré af valhnetuætt (胡桃科), landlæg tegund í Kína. Samtök lækningahráefna í Hunan kalla hana minjar frá ísöld og tré í annarri verndarflokki ríkisins; staðbundið blað, samkvæmt endursögn, telur hana í friðlandinu Huángsāng (黄桑) til trjátegunda með héraðslegt mikilvægi. Við lista yfir verndaðar plöntur hefur þetta misræmi ekki verið borið saman.
• Yrki: Í kröfum um vöruna eru engin yrki eða klónar nefnd.
• Tínslustaðall: Sproti frá „brum og eitt lauf“ upp í „brum og fjögur lauf“.
• Tínslutími: Frá lokum mars fram í miðjan apríl, samkvæmt kröfum um vöruna.

4. Terroir og ræktunareinkenni

• Svæði: Fjallasýsla í suðvesturhluta Hunan, friðlandið Huángsāng innan marka hennar.
• Vaxtarhæð: Samkvæmt kröfum um vöruna ekki lægra en 500 m yfir sjávarmáli. Samtök lækningahráefna nefna fjöll hærri en 800 m, útbreitt rit nefnir bilið 500–2500 m fyrir cyclocarya í sýslunni.
• Loftslag: Samkvæmt lýsingu samtakanna er það hlýtt og rakt, úrkomusamt, með miklum sólarhringsmun á hitastigi; á vortínslutímanum liggur þoka næstum daglega yfir, og þokudagar á ári eru fleiri en hundrað.
• Jarðvegur: Samkvæmt kröfum leirkenndur, þykkt ekki minni en 85 cm, sýrustig 4,5–6,7, lífrænt efni ekki minna en 1,5 %.
• Ræktun: Ekki fleiri en 1400 tré á hektara; lífrænn áburður ekki minna en 1,5 kg á tré á ári í vaxtarskeiði og ekki minna en 9 kg eftir að tínsla hefst.

5. Vinnslutækni

Kröfur um verndaða vöru, eins og þær birtast í endursögn útbreiddra rita, gera ráð fyrir eftirfarandi ferli:

1. Þvottur (清洗, qīngxǐ) og loftun laufa (晾青, liàngqīng).
2. Hitafesting (杀青, shāqīng): Við 120–130 °C, þar til laufin verða mjúk og rök, dökkgræn og dragast saman í lausa klumpa.
3. Kæling (冷却, lěngquè): Í lagi ekki þykkara en 6 cm.
4. Velta (揉捻, róuniǎn).
5. Þurrkun í pönnu (炒干, chǎogān): Við 80–90 °C, þar til þurrefni er 80–85 %.
6. Upphitun fyrir ilm (提香, tíxiāng): Við 80–90 °C, þar til þurrefni er 95 %.
7. Flokkun (挑选, tiāoxuǎn) og pökkun.

Í öðrum ritum er ferlinu lýst styttra: flokkun, hreinsun, laufbreiðsla, hitafesting, velta með skurði (揉切, róuqiē) og þurrkun.

6. Skynræn einkenni

Lýsingin hér að neðan byggir á kröfum um verndaða vöru.

• Útlit þurrra laufa: Langar ræmur eða korn, brúnleit á lit (棕褐色).
• Ilmur þurrra laufa: Engin sérstök lýsing til.
• Ilmur bruggs: Hreinn, ferskur (清香).
• Bragð: Sætt (甘甜).
• Litur bruggs: Gullgulur (金黄).
• Telauf eftir bruggun: Í kröfum er engin lýsing; samtök lækningahráefna kalla þau björt (叶底明亮).

Sömu samtök lýsa vörunni í auglýsingahluta öðruvísi: laufin séu „肥壮“ holdmikil, bruggið „嫩黄“ fölgult, bragðið „鲜爽回甘“ ferskt með sætri eftirkeim. Þessi lýsing víkur frá kröfum um vöruna hvað varðar lit bruggs.

7. Efnasamsetning

Eðlis- og efnafræðilegar kröfur um verndaða vöru:

Mælistærð	Krafa
Heildarflavonóíðar cyclocarya	ekki minna en 2,0 g á 100 g
Heildarsapónínar cyclocarya	ekki minna en 2,8 %

Í vísindalegum yfirlitsgreinum eru helstu efnaflokkar cyclocarya-laufa sagðir vera fjölsykrur, flavonóíðar og tríterpenóíðar. Mælinga á koffíni fyrir þessa vöru er ekki að finna í þeim heimildum sem fundust.

8. Heilsueiginleikar

Áreiðanlegra gagna um áhrif þessarar tilteknu vöru er ekki að finna. Í auglýsingatextum er drykknum eignað að lækka blóðsykur, blóðfitu og blóðþrýsting; í vísindalegum yfirlitsgreinum eru slík áhrif cyclocarya-laufa nefnd sem rannsóknarstefna en ekki sem sönnuð áhrif vörunnar. Þetta er ekki læknisfræðileg ráðlegging.

9. Bruggun

Venja innan flokksins. Ekki er að finna sérstakar bruggunarleiðbeiningar fyrir Suíníng qīngqiánliǔ chá í þeim heimildum sem fundust; hér að neðan eru hefðbundnir stikar fyrir jurtabrugg úr veltum laufum.

• Vatnshiti: 90–100 °C.
• Magn: 2–3 g á 150–200 ml.
• Ílát: Glerbikar, gaiwan eða postulínskanna.
• Aðferð: Hita ílátið, hella vatni yfir laufin, fyrsta brugg í 2–3 mínútur, síðan nokkrar endurhellingar með lengri tíma.

10. Geymsla

Venja innan flokksins. Í þéttum umbúðum, á þurrum dimmum stað, fjarri lykt og raka.

11. Verð og fölsun

Ekki eru til gögn um verð í þeim heimildum sem fundust.

• Hvernig má forðast fölsun:
  • Leita að sérstöku merki vöru með landfræðilegri merkingu. Í reglugerð sýslunnar frá 2017 er krafist að varan og merkingar samræmist staðbundnum staðli eða gildandi fyrirtækjastaðli, og að framleiðandi haldi framleiðslu-, eftirlits- og söludagbækur; réttur til merkis fellur niður ef það er ekki notað í tvö ár eða brot eru ekki leiðrétt.
  • Í skrá Ríkisskrifstofu hugverkaeigna yfir 941 fyrirtæki með leyfi fyrir sérstöku merki er fyrir „绥宁青钱柳茶“ skráð fyrirtækið 湖南青钱宝科技有限公司.
  • Ekki rugla saman við drykki úr cyclocarya frá öðrum stöðum: í sömu skrá er sérstök vernduð vara „恩施青钱柳“ frá Hubei-héraði, og nágrannasýslan Chéngbù undirbjó einnig sína umsókn.

12. Áhugaverðar staðreyndir

• Kínverska nafn trésins er „græn peningavíðir“, alþýðuheiti þess er „peningatré“.
• Tínsla stendur aðeins yfir í þrjár til fjórar vikur, frá lokum mars fram í miðjan apríl.
• Nágrannasýslurnar Suíníng og Chéngbù lögðu fram umsóknir um sama heitið „青钱柳茶“ samtímis, og embættismaður borgarskrifstofu Shàoyáng útskýrði muninn á vörunum með mismunandi loftslagi.

13. Samanburður við önnur brugg sem ekki eru úr teplöntunni

• Xùpǔ Yáochá (溆浦瑶茶): Einnig Hunan-brugg með vernd úr trjálaufum, en af beykiætt; dökkgræn velt lauf og ljósgult brugg.
• Láifèng Téngchá (来凤藤茶): Verndað brugg úr vínvið af vínviðarætt frá Hubei, með gráhvítri húð á laufum og gulgrænu bruggi.
• Dàyáoshān Tiánchá (大瑶山甜茶): „Sætt te“ frá Dàyáoshān-fjöllum í Guangxi, einnig vara með landfræðilegri merkingarvernd.
• Chéngbù Dòngchá (城步峒茶): Til samanburðar, raunverulegt te frá nágrannasýslunni Chéngbù.

Að lokum:

Suíníng qīngqiánliǔ chá er brugg úr ungum laufum cyclocarya-trésins í fjöllum suðvesturhluta Hunan, verndað frá 2016: stutt vortínsla, hitafesting og þurrkun samkvæmt ferli sem líkist tevinnslu, brún lauf, gullið brugg og sætt bragð. Kröfur um hana mæla gæði með flavonóíðum og sapónínum cyclocarya en ekki með teefnum: þetta er „te“ í alþýðulegum skilningi orðsins en ekki í grasafræðilegum.

Heimildir

Staðlar

• DB43/T 2873-2023

Heildarlisti — á síðunni Heimildir