Baizhangtan Cha (Bǎizhàngtán chá, 百丈潭茶) — płaska zielona herbata typu prażonego z powiatu Tongcheng (通城县), w prefekturze miejskiej Xianning, na samym południu prowincji Hubei, na styku Hubei, Hunan i Jiangxi. Główną cechą wyróżniającą w opisie produktu jest „płaski liść z widocznym meszkiem”: płaski, prosty liść z wyraźnie zaznaczonym białym puchem. Herbata jest młoda, pochodzi z lat 90. XX wieku. W 2020 roku nazwa otrzymała rolnicze oznaczenie geograficzne — drugie w powiecie — a w 2025 roku weszła do wykazu produktów z oznaczeniami geograficznymi Państwowego Urzędu Własności Intelektualnej Chin.
1. Klasyfikacja i pochodzenie
- Typ: Herbata zielona typu prażonego (炒青, chǎoqīng), płaska (扁形, biǎnxíng). Klasa została nazwana w opisie chronionego produktu: «百丈潭茶为炒青类扁形绿茶» — „płaska zielona herbata typu prażonego”.
- Kategoria: Współczesna powiatowa herbata zielona; produkt z oznaczeniem geograficznym.
- Pochodzenie: Chiny, prowincja Hubei (湖北, Húběi), prefektura miejska Xianning (咸宁, Xiánníng), powiat Tongcheng (通城, Tōngchéng).
- Strefa ochrony: Według informatora o produktach lokalnych — jedenaście gmin i miejscowości powiatu, 165 wsi administracyjnych: 马港镇, 五里镇, 隽水镇, 关刀镇, 沙堆镇, 麦市镇, 塘湖镇, 四庄乡, 大坪乡, 石南镇 i 北港镇. Katalog produktów z oznaczeniami geograficznymi jako strefę podaje „obecne terytorium administracyjne powiatu Tongcheng”.
- Współrzędne geograficzne: Według tego samego informatora — 113°36′–114°04′ E oraz 29°02′–29°24′ N.
2. Historia i znaczenie kulturowe
- Historia:
- Lata 90. XX wieku. Według wnioskodawcy podczas ekspertyzy z 2020 roku herbata została „opracowana począwszy od lat dziewięćdziesiątych” (自九十年代研制而成); portal „Jingchu Wang” (2020) podaje rok 1990, a rejestrację znaku towarowego „百丈潭” — rok 2003. W znalezionych źródłach brak wcześniejszych wzmianek pisemnych.
- 2005. Według informacji rządu powiatowego, w lipcu 2005 roku założono firmę herbacianą o tej samej nazwie (通城县百丈潭茶业有限责任公司) — wiodące przedsiębiorstwo rolne szczebla prowincjonalnego. W znalezionych źródłach nie ma informacji o jej związku z procedurą uzyskania oznaczenia.
- 2009–2017 — nagrody. Według informatora o produktach lokalnych: w 2009 roku herbata weszła do pięciu głównych promowanych marek słynnych zielonych herbat Xianning, w 2013 roku zdobyła złoto X Chińskiej (Wuhan) Wystawy Rolniczej, w 2016 roku znak uznano za znany znak towarowy Xianning, w 2017 roku herbata została uznana za słynny produkt miasta. Źródła są rozbieżne: „Jingchu Wang” odnosi uznanie znaku za znany w Xianning do 2008 roku.
- Styczeń 2020 — ekspertyza. Według komunikatu zarządu rolnictwa Xianning, eksperci rozpatrzyli wniosek Powiatowego Instytutu Badawczego Dzikiej Herbaty Tongcheng (通城县野生茶科学研究所), uznali jakość za wyróżniającą się i zatwierdzili rejestrację; zarząd nazwał Baizhangtan Cha drugim produktem powiatu z oznaczeniem rolniczym.
- Kwiecień — maj 2020 — rejestracja. Informator datuje decyzję Ministerstwa Rolnictwa i Spraw Wsi na 30 kwietnia 2020 roku. 19 maja portal „Jingchu Wang” (荆楚网) poinformował, że ogłoszeniem ministerstwa nr 290 świadectwa otrzymało dziewiętnaście produktów z Hubei, i wymienił wśród nich Baizhangtan Cha. Numer rejestracji w katalogu oznaczeń — AGI02948.
- 2025 — wykaz Państwowego Urzędu. Ogłoszeniem nr 640, podpisanym 16 lipca i opublikowanym 13 sierpnia 2025 roku, Państwowy Urząd Własności Intelektualnej uznał 1409 nazw za produkty z oznaczeniami geograficznymi; katalog oznaczeń odnosi Baizhangtan Cha do tego ogłoszenia.
- Nazwa: 百 (bǎi) — sto, 丈 (zhàng) — zhang, dawna jednostka długości, 潭 (tán) — głębia, toń: „toń głęboka na sto zhangów”. Jest to miejscowy toponim: według informacji powiatowej tak nazywa się jeden z trzech kaskadowych łańcuchów małych elektrowni wodnych w powiecie, a miejscową wódkę nazywa się 百丈潭酒. Dlaczego nazwę nadano herbacie, w znalezionych źródłach nie wyjaśniono.
- Znaczenie kulturowe: W wykazie „smaków Tongcheng” powiatowego biura kultury i turystyki (2021) herbata figuruje jako «百丈潭有机茶» — organiczna herbata Baizhangtan.
3. Opis botaniczny i surowiec
- Odmiana / kultywar: W znalezionych źródłach odmiana nie została wymieniona.
- Surowiec: Wskaźniki fizykochemiczne informator podaje dla zbioru wiosennego „jeden pąk z jednym liściem” (一芽一叶). W znalezionych źródłach brak standardu zbioru.
- Czas zbioru: W znalezionych źródłach brak dokładnych terminów.
- Certyfikacja organiczna: Według wnioskodawcy z ekspertyzy 2020 roku herbata osiemnaście lat z rzędu przechodziła państwową certyfikację herbaty organicznej.
4. Terroir i specyfika uprawy
- Region: Według informacji powiatowej Tongcheng leży u północnego podnóża gór Mufu Shan (幕阜山), gdzie stykają się Hunan, Hubei i Jiangxi. Na wschodzie powiat graniczy z Xiushui (Jiangxi), na południu z Pingjiang (Hunan), na zachodzie z Yueyang i Linxiang (Hunan), na północy z Chongyang (Hubei).
- Wysokość upraw: Według informatora o produktach lokalnych wysokości w strefie wynoszą 250–1528 m; brak osobnych danych dla ogrodów.
- Klimat: Podzwrotnikowy monsunowy. Dane są rozbieżne: informacja powiatowa podaje średnią roczną temperaturę 15,5–16,7 °C i około 1500 mm opadów, informator podaje 17 °C, 1627,3 mm opadów, 1694,5 godziny słońca rocznie i roczną sumę temperatur aktywnych od 3000 do 5100 °C. Lesistość w obu źródłach wynosi 57,5 %.
- Gleby: Według informatora — głównie gleby czerwone i żółtobrunatne, pH 4,5–6,8.
- Skala: Według informatora powierzchnia ogrodów herbacianych w strefie wynosi 4620 ha; brak roku danych. To samo źródło nazywa Tongcheng jednym z trzech największych powiatów herbacianych Hubei.
5. Technologia produkcji
Opis produktu zalicza herbatę do typu płaskiego prażonego (炒青); w znalezionych źródłach brak karty technologicznej i parametrów.
Dla płaskiej zielonej herbaty prażonej typowa kolejność działań jest następująca:
- Rozkładanie świeżego liścia (摊青, tānqīng).
- Fiksacja (杀青, shāqīng): Ogrzewanie zatrzymuje utlenianie.
- Prostowanie (理条, lǐtiáo).
- Spłaszczanie (压扁, yābiǎn): Liść uzyskuje płaski kształt.
- Suszenie (干燥, gānzào).
Jest to ogólny schemat klasy, a nie opis technologii Baizhangtan Cha.
6. Charakterystyka organoleptyczna
Opis poniżej pochodzi z opisu chronionego produktu w katalogu oznaczeń; informator go powtarza.
- Wygląd suchego liścia: Płaski i prosty (扁平挺直), ciężki i zwarty (身骨重实), zielony, z białym meszkiem (色绿有白毫). Cechą wyróżniającą jest „płaski liść z widocznym meszkiem” (扁平显毫).
- Aromat suchego liścia: W znalezionych źródłach brak opisów.
- Aromat naparu: Wysoki i trwały (香高持久).
- Smak: Pełny, z powracającą słodyczą (醇厚回甘); herbata wytrzymuje wiele zalewań (耐冲泡).
- Kolor naparu: Zielony i jasny (绿亮).
- Dno herbaciane (liść po zaparzeniu): Równe i jasne (匀整明亮).
Wnioskodawca z ekspertyzy 2020 roku opisał smak jako „pełny, słodki i świeży” (醇厚甘鲜), a liść po zaparzeniu jako równy, delikatny, rozwijający się w całe „kwiaty” (匀嫩成朵).
7. Skład chemiczny
Informator o produktach lokalnych podaje następujące wskaźniki dla zbioru wiosennego „jeden pąk z jednym liściem”:
| Wskaźnik | Wartość |
|---|---|
| Polifenole herbaciane | nie mniej niż 15 % |
| Wolne aminokwasy | nie mniej niż 2 % |
| Substancje ekstrahowane wodą | nie mniej niż 36 % |
| Wilgotność | nie więcej niż 6,5 % |
Liczb nie porównano z tekstem wymagań Państwowego Urzędu; brak danych o kofeinie.
8. Parzenie
Praktyka klasy dla herbaty zielonej.
- Temperatura wody: 80–85 °C.
- Ilość herbaty: 3 g na 150 ml.
- Naczynie: Szklana filiżanka lub biały gaiwan.
- Proces:
- Ogrzać naczynie.
- Wsypać herbatę i nalać wodę po ściance.
- Pierwszy napar — po 40–60 sekundach.
- Pić, pozostawiając część naparu.
- Dolać wody.
- Dwa lub trzy kolejne zalania.
9. Przechowywanie
Praktyka klasy. W szczelnym opakowaniu, w lodówce w 0–5 °C, bez dostępu światła, wilgoci i zapachów. Najlepiej wypić w ciągu roku.
10. Cena i podróbki
W znalezionych źródłach brak danych o cenach.
- Jak unikać podróbek:
- Szukać znaku oznaczenia geograficznego na opakowaniu.
- Sprawdzać, czy producent pochodzi z powiatu Tongcheng.
- Liść ma być płaski, prosty, z wyraźnym białym meszkiem. Taki wygląd ma wiele herbat płaskich, dlatego pochodzenie i znak są pewniejsze niż wygląd zewnętrzny.
11. Ciekawostki
- Nazwa herbaty to miejscowy toponim, który noszą zarówno łańcuch małych elektrowni wodnych, jak i powiatowa wódka.
- W tym samym ogłoszeniu ministerstwa z 2020 roku oznaczenie otrzymało jeszcze osiemnaście produktów z Hubei, wśród nich sąsiedzi z serii — Donghe Bizhen Cha (董河碧珍茶) i Luotian Xianglu Cha (罗田香露茶).
12. Porównanie z innymi herbatami zielonymi
- Tongcheng Haolü (通城毫绿): Inna herbata zielona z tego samego powiatu — puszyste, proste skręty typu maojian; w Baizhangtan Cha liść jest płaski.
- Xi Hu Long Jing (西湖龙井): Wzorzec płaskiej zielonej herbaty prażonej; Baizhangtan Cha jest późną hubejską herbatą o tej samej formie.
- Sanxia Long Jing (三峡龙井): Hubejska herbata zielona wytwarzana technologią longjing, z zachodniej części prowincji.
- Shuangjing Lü (双井绿): Skręcona puszysta herbata zielona z sąsiedniego powiatu Xiushui — po drugiej stronie granicy prowincji, w Jiangxi.
Podsumowując:
Baizhangtan Cha to młoda płaska zielona herbata z gór Tongcheng na styku trzech prowincji: prosty liść z białym meszkiem, wysoki trwały aromat, pełny smak ze słodkim powrotem. Dokumenty mówią o strefie, wyglądzie i rejestracji, ale nie podają ani odmiany, ani karty technologicznej.
Źródła
Oznaczenie geograficzne
Pełna lista — na stronie „Źródła”