Měnghǎi Bādá Mànmài chá

Мэнхай Бада Маньмай Ча (Měnghǎi Bādá Mànmài chá, 勐海巴达曼迈茶) — атауында Мэнхай уезінің Бада (巴达) ауданы мен Маньмай (曼迈) біріктірілген, Юньнань провинциясы, Сишуанбаньна-Дай автономиялық округіне қарасты шайға арналған географиялық белгі. Бада — булан ауылдарының ескі бақтарымен және 2012 жылы құлаған жабайы ата-текті ағашпен танымал уездің батысындағы таулы аймақ. Белгі қай жерді меңзеп тұрғанын құжат айтпайды: Бада ауданының сипаттамаларында Маньмай ауылы да, буландық Маньмайдуй (曼迈兑) ауылы да аталады. Оларға байланыстыру ықтимал, бірақ құжатпен расталмаған. Өнім сыныбын белгі атамайды.

1. Классификация және Шығу тегі

Түрі: Анықталмаған: белгі құжаты сыныпты атамайды. Мэнхайдың ірі жапырақты шикізатынан ең алдымен шэн пуэр (生普, shēngpǔ) жасалады, бірақ қызыл және ақ шай да өндіріледі. Бада ауданының шайын шай басылымдары пуэр ретінде сипаттайды.
Санаты: Мэнхайдың ескі бақтарының шайы; географиялық белгі. Тізім оның түрін нақтыламайды, ал баспасөз уезд белгілерін сертификаттау белгілері (证明商标) деп атайды.
Шығу тегі: Қытай, Юньнань провинциясы (云南, Yúnnán), Сишуанбаньна-Дай автономиялық округі (西双版纳, Xīshuāngbǎnnà), Мэнхай уезі (勐海县, Měnghǎi Xiàn). Бада ауданы Сидин болысына (西定哈尼族布朗族乡, Xīdìng) кіреді: 2005 жылы оған Бада болысы қосылды, бұрын Бадаға қараған Маньмай енді Сидинге тіркелген.
Қорғау аймағы: Тізім Мэнхай уезін белгі иесінің әкімшілік тиесілігі ретінде көрсетеді. Аймақтың заңды шекарасын мен тексерген жоқпын; атауды Маньмайға немесе Маньмайдуй ауылына байланыстыру ықтимал, бірақ құжатпен расталмаған.
Географиялық координаттар: Маньмай ауылы үшін бір сипаттама 21°49′ с. е. және 100°02′ ш. б. деп береді. Маньмайдуй координаттары табылған дереккөздерде жоқ. Мэнхай уезі 21°28′ және 22°28′ с. е. аралығында және 99°56′ және 100°41′ ш. б. аралығында жатыр; Бада — оның батыс бөлігі.

2. Тарихы және Мәдени Маңызы

Тарихы:
- Маньмайдуй. Сипаттама бойынша, бұл Чжанланнан жиырма шақырымнан астам қашықтықтағы ірі булан ауылы, 114 үй. Тұрғындары жазбадан қырық жылдай бұрын ауыл айналасында мың мудан астам ескі бақ болғанын, ал жартысына жуығы қалғанын айтқан.
- Бада ата-текті ағашы. Хэсун (贺松) ауылының жанында 1961 жылдың қазанында (кейбір сипаттамаларда 1962 жылы) биіктігі 32,12 м жабайы шай ағашы табылды; 1967 жылғы дауыл одан 14,7 м қалдырды. Жасын 1700 жылдан астам деп бағалады. 2012 жылы ағаш кәріліктен құлады. Ол Хэсунда өскен, Маньмайда емес, бірақ дәл осы ағаш Баданы танымал етті.
- Мэнхай белгілері. «勐海茶» қолшатыр белгісі 2012 жылы уездің шай орталығымен өтінім берілді, 2014 жылы тіркелді, 2016 жылы қолданысқа енді. Юньнаньның GI-белгілері тізімінде 2019 жылдың соңында одан кейін таулар мен ауылдар бойынша он бес белгі тұр, Бада ауданынан — «勐海章朗茶», «勐海贺松茶» және «勐海巴达曼迈茶». 2022 жылғы баспасөз уездің он алты белгісі туралы айтады — егер қолшатыр белгіні де есептесе, Мэнхайдың тізімдегі шай белгілері дәл сонша.
Атауы:
- «Бада» (巴达) — таулы аудан мен бұрынғы болыстың аты; бір сипаттама бойынша, булан тілінде «өлмес адамның ізі қалған жер» дегенді білдіреді.
- «Маньмай» (曼迈) — атау мағынасы табылған дереккөздерде түсіндірілмеген. Дай тілінен келген жергілікті атауларда «мань» (曼) «ауыл» дегенді білдіреді.
Мәдени маңызы: Маньмай және Маньмайдуй — булан ауылдары; Маньмайда, сипаттама бойынша, жүзден астам үй бар. Баданың ескі мәдени бақтарын сипаттамалар ең алдымен булан ауылдарымен байланыстырады.

3. Ботаникалық Сипаттама және Шикізат

Сорт / Культивар: Ескі бақтардың жергілікті ірі жапырақты шайы; сорт табылған дереккөздерде аталмаған.
Ескі ағаштар: Сипаттама бойынша, Маньмайда ескі ағаштар көбінесе ауылдың артындағы орманда өседі, онда астыңғы өсімдік қабаты дерлік тазаланбаған; ағаштар діңгекті, көбінесе екі метрден биік, ірі жапырақты шай басым, аздап ұсақ жапырақты да бар. Маньмайдуй бақтары ауылға тікелей жақындап, жолдан беткейдің шыңына дейін созылады.
Жинау: Мерзімдері табылған дереккөздерде көрсетілмеген.
Жинау стандарты: Табылған дереккөздерде келтірілмеген.
Шикізатқа қойылатын талаптар: Сипаттамалар Баданың ескі бақтарын булан ауылдары Чжанлан, Маньмайдуй және Маньпалэ (曼帕勒) маңында — шамамен 3451 му деп атайды. Белгінің талаптарын мен көрген жоқпын.

4. Терруар және Өсіру Ерекшеліктері

Аймақ: Мэнхай уезінің батыс бөлігі; батыста және оңтүстікте уезд Мьянмамен шектеседі.
Өсу биіктігі: Маньмай ауылы, бір сипаттама бойынша, 1560 м биіктікте тұр; бақтардың биіктіктері бөлек көрсетілмеген.
Топырақ: Сары-қоңыр және сары (黄棕壤、黄壤) — шай басылымдары Баданың жалпы да, Маньмай маңының да топырағын осылай сипаттайды. Басқа сипаттама Маньмай топырағын күлгін-қызыл тасты (紫红羊矸石土) деп атайды; қайшылықты мен шешкен жоқпын.
Климат: Жылы және ылғалды. Сипаттамалар бойынша, Маньмайда тұман жылына 126 күнге дейін тұрады; Бада ауданының жылдық орташа температурасын сипаттамалар шамамен 20 °C деп атайды.
Орман: Хэсунда, 2004 жылғы провинция мен округтің зерттеуін шай басылымдары қайталап айтқандай, — 6000 мудан астам жабайы шай қауымдастығы бар.

5. Өндіріс Технологиясы

Белгі астындағы шайдың технологиясы табылған дереккөздерде сипатталмаған. Ескі ауылдардың шэн пуэрі үшін әдеттегі реттілік мынадай:

Жинау (采摘, cǎizhāi).
Жапырақты салқындату (摊晾, tānliàng).
Қазанда бекіту (杀青, shāqīng).
Илеу (揉捻, róuniǎn).
Күнге кептіру (晒干, shàigān): Үгітілетін маоча (晒青毛茶, shàiqīng máochá) алынады.
Престеу (紧压, jǐnyā): Міндетті емес.

Бұл сыныптың жалпы схемасы, Мэнхай Бада Маньмай Ча технологиясының сипаттамасы емес.

6. Органолептикалық Сипаттамалары

Бұл белгі астындағы шайдың сипаттамалары жоқ. Төменде — шай басылымының Бада шайына берген жалпы сипаттамасы; оны Маньмайға және белгі астындағы өнімге ешкім байланыстырмаған.

Құрғақ жапырақтың сыртқы түрі: Тығыз бұралған, күңгірт және жылтыр (条索黑亮紧结).
Құрғақ жапырақтың хош иісі: Табылған дереккөздерде сипаттамалар жоқ.
Тұнбаның хош иісі: Таза және айқын, күшті «тау-орман» нотасымен; хош иіс кесенің түбінде сақталады (香气纯正明显，山野气强，杯底香强且持久).
Дәмі: Ащылық пен тұтқырлық байқалады, бірақ тұнбада тәттілік бар; тәтті қайту айтарлықтай жылдам, тұнба айтарлықтай толық әрі тегіс, «шай күші» байқалады (苦涩较显，汤中带甜，回甘较快较好，汤较饱满滑顺，茶气较强).
Тұнбаның түсі: Алтын сары, ашық (汤色金黄明亮).
Шай түбі (демделген жапырақ): Сары-жасыл, тегіс (叶底黄绿匀整).

7. Химиялық Құрамы

Физика-химиялық деректер табылған дереккөздерде жоқ.

8. Демдеу

Сынып практикасы. Белгі сыныпты атамайды; төмендегі бағдарлар Бада ауданының шайы ретінде шай басылымдарында сипатталған шэн пуэр үшін берілген.

Су температурасы: 95–100 °C.
Шай мөлшері: 110–150 мл-ге 5–8 г.
Ыдыс: Гайвань немесе саз шәйнек.
Процесс:
1. Ыдысты жылыту.
2. Шайды салу; престелген шайды жапырақты ұсақтамай, абайлап сындыру.
3. Жапырақты қайнаған сумен қысқаша шаю және төгу.
4. Алғашқы тұнбалар — 10–15 секунд.
5. Толығымен құйып алу.
6. Әр құю сайын уақытты арттыру.

9. Сақтау

Сынып практикасы. Шэн пуэрді құрғақ, таза, желдетілетін, жарықсыз және бөгде иіссіз жерде, дем алатын қаптамада сақтайды. Мұндай шай жылдар бойы өзгереді және оны көбінесе арнайы ұстайды.

10. Баға және Жалған Өнімдер

Бағалар туралы деректер табылған дереккөздерде жоқ.

Жалған өнімдерден қалай аулақ болуға болады:
- «勐海巴达曼迈茶» белгісін іздеу және өндірушінің Мэнхай уезінен екенін тексеру.
- Орнын нақтылау: белгі ауылды да, ауылдық комитетті де атамайды, ал «Бада шайы» әлі «Маньмай шайы» дегенді білдірмейді — ауданда басқа да белгілер бар, «勐海章朗茶» және «勐海贺松茶».
- «Бада ата-текті ағашының шайы» дегенге сенбеу: Хэсунның атақты ағашы 2012 жылы құлаған.

11. Қызықты Фактілер

Бада атауы, бір сипаттама бойынша, булан тілінде «өлмес адамның ізі қалған жер» дегенді білдіреді.
Маньмайдуйден Сидин болыс орталығына дейінгі жиырма шақырымнан астам жолды, шай бақтары арасымен өтетінін, сипаттама «шай бақтарын шолу жолы» деп атайды: оның бойында Мэнхай шай фабрикасының шикізат базалары жатыр.
Биіктігі 32 м-ге дейін өскен атақты Бада ата-текті ағашы Маньмайда емес, көршілес Хэсун ауылының жанында өскен.

12. Көршілес Шайлармен Салыстыру

Мэнхай Чжанлан Ча (勐海章朗茶): Бада ауданындағы көршілес булан ауылының белгісі.
Цяньцзячжай және Бада (千家寨 · 巴达): Біздің энциклопедияның жабайы ата-текті ағаштар туралы мақаласы, олардың ішінде Бада ағашы да бар.
Буланшань (布朗山): Уездің оңтүстік-шығысындағы массив; бада шайының дәмін сипаттамалар буланшань шайымен салыстырады.
Мэнхай (勐海): Уезд және қолшатыр белгі.

Қорытынды:

Мэнхай Бада Маньмай Ча — атауы уездің батысындағы Бада таулы аймағын және Маньмайды көрсететін белгі, бірақ нақты қай жер екенін құжат айтпайды. Ықтимал мекенжайлар — шамамен 1560 м биіктіктегі буландық Маньмай ауылы және үйлердің дәл жанындағы ескі бақтары бар Маньмайдуй. Бада шайын жалпы алғанда күңгірт тығыз жапырақ және айқын ащылығы мен тәттілігі бар алтын сары тұнба ретінде сипаттайды; белгі астындағы өнімнің өзінің тексерілген сипаттамалары жоқ.