Наньцзянь Люйча (Nánjiàn lǜchá, 南涧绿茶) — Юньнань провинциясы, Дали-Бай автономиялық округінің Наньцзянь-И автономиялық уезінің (南涧彝族自治县) жасыл шайы. Бұталар уезд аумағындағы Уляншань (无量山) және Айлаошань (哀牢山) тауларында, 1700–2500 м биіктікте өседі. Шай былай сипатталады: қою жасыл құрғақ жапырақ, балғын, таза әрі тұрақты хош иіс, сары-жасыл ашық тұнба, қанық әрі жұмсақ дәм және нәзік сары-жасыл қайнатылған жапырақ. Атау № 9351027 географиялық сертификаттау белгісімен қорғалған, оның иесі — уездің шай станциясы. Бұл Наньцзяньнің екі шай белгісінің бірі және солардың ішінде 2012 жылғы тізімде табылған жалғызы; екіншісі — қызыл Наньцзянь Уляншань Хунча.
1. Жіктелуі және шығу тегі
- Түрі: Жасыл шай (绿茶, lǜchá), ферменттелмеген. Сынып белгі атауында көрсетілген, ал технология сипаттамасы — фиксация, ширату, кептіру — жасыл шайға тән.
- Санаты: Юньнань таулы жасыл шайы; географиялық сертификаттау белгісі және уездің аймақтық қоғамдық бренді.
- Шығу тегі: Қытай, Юньнань провинциясы (云南, Yúnnán), Дали-Бай автономиялық округі (大理, Dàlǐ), Наньцзянь-И автономиялық уезі (南涧, Nánjiàn).
- Белгі аймағы: Провинциялық тізім белгі иесінің әкімшілік тиесілігі ретінде Наньцзянь уезін көрсетеді. Бұл заңды шекара емес; оны сипаттайтын белгі ережелерін мен көрмедім.
- Географиялық координаттар: Уезд орталығы — шамамен 25,0° с. е. және 100,5° ш. б.
2. Тарихы және мәдени маңызы
- Тарихы:
- Таң дәуіріндегі тамырлар. «Юньнань жибао» (2019) мәліметі бойынша, Уляншань тауларындағы шай өсірудің жазбаша тарихы Таң дәуірінен басталады: Таң трактаты «Маньшу» (蛮书) Наньчжао (南诏) патшалығында шайдың қалай өсіріліп, ішілгенін сипаттайды.
- «Оңтүстік шың». «中国好绿茶地图» порталындағы шай сипаттамасы Наньчжао дәуірінде Уляншань таулары «Оңтүстік шың» (南岳) атағын алғанын хабарлайды.
- Сауда жолы. 2022 жылғы жарияланымға сәйкес, Наньцзянь шайы ескі Шай-ат жолы арқылы Тибетке және Оңтүстік-Шығыс Азия елдеріне жөнелтілген.
- Белгі. Тауартану бюросының 2012 жылғы тізімінде «шай» тауарына берілген № 9351027 географиялық сертификаттау белгісі көрсетілген; иесі — Наньцзянь-И автономиялық уезінің шай станциясы (南涧彝族自治县茶叶工作站). Белгі 2019 жылғы 28 желтоқсандағы Юньнань географиялық белгілерінің провинциялық тізіміне де енгізілген. Табылған дереккөздерде нақты тіркеу күні жоқ.
- Бренд. «Юньнань ван» (2021) «南涧绿茶» атауын уездің үш аймақтық қоғамдық брендінің бірі деп атайды — «大理凤凰沱茶» және «无量高山茶» брендтерімен бірге. «中国好绿茶地图» порталындағы сипаттамаға сәйкес, 2023 жылы атау аймақтық қоғамдық брендтер тізіміне енген.
- Атауы: 南涧 (Nánjiàn) — уезд атауы; 绿茶 (lǜchá) — жасыл шай.
- Мәдени маңызы: Шай — уездің басты салаларының бірі. «Юньнань жибао» (2019) мәліметі бойынша, оны 26 мың шаруа қожалығы өсіреді, уезде 56 шай кәсіпорны мен 35 кооператив бар, ал саланың жылдық өнім құны 1 млрд юаньға жеткен.
3. Ботаникалық сипаттамасы және шикізаты
- Сорты / Культивары: Табылған дереккөздерде сорт аталмаған.
- Ескі ағаштар: «Юньнань жибао» (2019) мәліметі бойынша, уезде 30 мыңнан астам ескі шай ағашы бар, олардың 11 700-і туралы деректер жиналған; «Юньнань ван» (2021) 37 мың ғасырлық ағашты атайды. Сандар әртүрлі, ал жасыл шай шикізатының қандай үлесін ескі ағаштар беретіні туралы дереккөздер айтпайды.
- Жинау стандарты: «中国好绿茶地图» порталындағы сипаттама тек жас нәзік бүршіктер мен жапырақтарды (幼嫩芽叶) айтады; бүршікпен бірге қанша жапырақ алынатыны айтылмаған.
- Жинау уақыты: Табылған дереккөздерде деректер жоқ.
4. Терруары және өсіру ерекшеліктері
- Аймағы: Уезд аумағындағы Уляншань және Айлаошань таулары. Уезд Дали, Линьцан және Пуэр округтерінің түйіскен жерінде орналасқан; ауданы — шамамен 1,7 мың км².
- Өсу биіктігі: 1700–2500 м «中国好绿茶地图» порталындағы сипаттама бойынша; «Юньнань жибао» (2019) уездің биік таулы бақтары үшін 1800–2500 м деп атайды.
- Рельефі және табиғаты: Сол сипаттама күрделі рельеф, әртүрлі климат және Уляншань мемлекеттік қорығының жақсы сақталған алғашқы өсімдік жамылғысы туралы айтады.
- Климаты: Құрғақ қысты ылғалды субтропиктік. 1377 м биіктіктегі уезд орталығы үшін орташа температура — қаңтарда 12,3 °C-ден маусымда 24,8 °C-ге дейін, жауын-шашын жылына шамамен 740 мм. Бақтар одан жоғары орналасқан, сондықтан бұл сандар тек бағдар ғана.
- Топырағы: Табылған дереккөздерде деректер жоқ.
- Бақтары: «Юньнань жибао» (2019) 110 мың му биік таулы бақты атайды (1 му — шамамен 667 м²), оның 31 мың муы «жасыл» немесе органикалық деп сертификатталған. «Юньнань ван» (2021) — 120 мың му биік таулы бақ және шамамен 72 мың му «жасыл» және органикалық бақ.
5. Өндіру технологиясы
«中国好绿茶地图» порталындағы сипаттама үш кезеңді атайды; табылған дереккөздерде параметрлер жоқ.
- Фиксация (杀青, shāqīng): Қыздыру тотығуды тоқтатады және жапырақтың жасыл түсін сақтайды.
- Ширату (揉捻, róuniǎn): Жапырақ пішін алады, шырын бетіне шығады.
- Кептіру (干燥, gānzào): Ылғалды кетіреді және хош иісті бекітеді.
Жасыл шайға тән фиксация алдындағы қысқа солдыруды сипаттама атамайды; оның іс жүзінде бар-жоғын табылған дереккөздерден анықтау мүмкін емес.
6. Органолептикалық сипаттамалары
Төмендегі сипаттама — «中国好绿茶地图» порталынан; бұл екінші реттік дереккөз.
- Құрғақ жапырақтың сыртқы түрі: Қою жасыл, дерлік қара-жасыл (色泽墨绿); жапырақ пішіні сипатталмаған.
- Құрғақ жапырақтың хош иісі: Табылған дереккөздерде деректер жоқ.
- Тұнба хош иісі: Балғын, таза әрі тұрақты (香气鲜纯持久).
- Дәмі: Қанық әрі жұмсақ (滋味浓醇).
- Тұнба түсі: Сары-жасыл әрі ашық (汤色黄绿明亮).
- Шай түбі (қайнатылған жапырақ): Сары-жасыл, тегіс әрі нәзік (叶底黄绿匀嫩).
7. Химиялық құрамы
Белгінің жасыл шайы туралы физикалық-химиялық деректер табылған дереккөздерде жоқ. «Юньнань жибао» (2019) Уляншань тауларының шайы туралы жалпы жазады: сулы экстракт әдетте 40 %-дан жоғары, полифенолдар әдетте 30 %-дан жоғары, аминқышқылдары — 3 %-дан жоғары. Әдісін, таңдамасын және сөз шикізат туралы ма, әлде дайын шай туралы ма екенін газет атамайды, сондықтан бұл сандар белгінің жасыл шайына тікелей қатысты емес.
8. Қайнату
Жасыл шай сыныбына арналған тәжірибе.
- Су температурасы: 80–85 °C.
- Шай мөлшері: 150 мл-ге 3 г.
- Ыдыс: Шыны стақан немесе ақ гайвань.
- Процесс:
- Ыдысты жылыту.
- Шайды салып, суды қабырғасымен құю.
- Бірінші тұнба — 40–60 секундтан кейін.
- Тұнбаның бір бөлігін қалдырып ішу.
- Су құю.
- Екі-үш қайта құю.
9. Сақтау
Сынып тәжірибесі. Герметикалық қаптамада, тоңазытқышта 0–5 °C температурада, жарықтан, ылғалдан және иістен алыс. Бір жыл ішінде ішкен дұрыс.
10. Бағасы және жалған өнімдер
Табылған дереккөздерде баға туралы деректер жоқ.
- Жалған өнімдерден қалай аулақ болуға болады:
- «南涧绿茶» географиялық сертификаттау белгісін іздеу (№ 9351027).
- Өндірушінің Наньцзянь уезінен екенін тексеру.
- Құрғақ жапырақ — қою жасыл, тұнба — сары-жасыл әрі ашық, қайнатылған жапырақ — сары-жасыл әрі нәзік.
11. Қызықты деректер
- Жасыл шайға берілген белгі Тауартану бюросының 2012 жылғы тізімінде тұр; қызыл шайға берілген белгіні мен тек 2019 жылғы тізімнен таптым.
- Белгі иесі — қауымдастық немесе фирма емес, уездік шай станциясы.
- Бақтар бірден екі тау жүйесінде — Уляншань мен Айлаошаньда орналасқан.
- «Юньнань ван» (2021) уезд шайдың бес сыныбын — жасыл, пуэр, улун, қызыл және ақ шай жасайтынын жазады, бірақ жасыл шайға берілген белгі онда біреу ғана.
12. Басқа юньнань жасыл шайларымен салыстыру
- Наньцзянь Уляншань Хунча (南涧无量山红茶): Сол уездің қызыл шайы, Наньцзяньнің екінші шай белгісі.
- Цаншань Сюэ Люй (苍山雪绿): Дали округінің ширатылған жасыл шайы, Сягуань шай фабрикасында жасалған.
- Хуйлун Люйча (回龙绿茶): Юньнаньнің батысындағы Лянхэ уезінің биік таулы жасыл шайы.
Қорытындылай келе:
Наньцзянь Люйча — бақтары Уляншань мен Айлаошань беткейлерінде 1700–2500 м-ге дейін көтерілетін уездің таулы жасыл шайы. Оның белгісі тізімдерде 2012 жылдан бері бар және уездік шай станциясына тиесілі, ал сипаттамасы қысқа әрі тұтас: қою жасыл жапырақ, балғын тұрақты хош иіс, сары-жасыл ашық тұнба, қанық әрі жұмсақ дәм. Сортты, жинау мерзімдерін және технология параметрлерін табылған дереккөздер атамайды.
Дереккөздер
Географиялық нұсқама
Толық тізім — «Дереккөздер» бетінде