I-Nanjian Lücha (Nánjiàn lǜchá, 南涧绿茶) itiye eliluhlaza laseNanjian Yi Autonomous County (南涧彝族自治县) eDali Bai Autonomous Prefecture, esifundazweni saseYunnan. Izihlahla zikhula ezintabeni zaseWuliangshan (无量山) nasezintabeni zaseAilaoshan (哀牢山) ngaphakathi kwesifunda, endaweni ephakeme ngamamitha ayi-1700–2500. Itiye lichazwa kanje: iqabunga elomile eliluhlaza okotshani okumnyama, iphunga elisha, elihlanzekile neliqinile, umbala ophuzi ngokuluhlaza ogqamile, ukunambitheka okugcwele nokuthambile kanye neqabunga elibilisiwe eliphuzi ngokuluhlaza elithambile. Igama livikelwe uphawu lwesitifiketi sendawo olunombolo 9351027, umnikazi walo okuyisiteshi setiye sesifunda. Lolu ngolunye lwezimpawu zetiye ezimbili zaseNanjian futhi okuwukuphela kwazo esezivele zisohlwini lwango-2012; olwesibili itiye elibomvu iNanjian Wuliangshan Hongcha.
1. Ukuhlukaniswa kanye nemvelaphi
- Uhlobo: Itiye eliluhlaza (绿茶, lǜchá), elingavutshelwa. Isigaba siqanjwe egameni lophawu, futhi incazelo yobuchwepheshe ifaka ukulungisa, ukusonga, ukomisa. Lokhu kuluhlaza.
- Isigaba: Itiye eliluhlaza lasezintabeni zaseYunnan; uphawu lwesitifiketi sendawo kanye nomkhiqizo womphakathi wesifunda wesifunda.
- Imvelaphi: I-China, isifundazwe saseYunnan (云南, Yúnnán), iDali Bai Autonomous Prefecture (大理, Dàlǐ), iNanjian Yi Autonomous County (南涧, Nánjiàn).
- Indawo yophawu: Uhlu lwesifundazwe lubonisa isifunda saseNanjian njengobunikazi bomnikazi wophawu. Lokhu akusona isiqiniseko somthetho sendawo; imithetho yophawu enencazelo yayo angizange ngiyibone.
- Izixhumanisi zendawo: Isikhungo sesifunda cishe singu-25.0° enyakatho no-100.5° empumalanga.
2. Umlando kanye nokubaluleka kwamasiko
- Umlando:
- Izimpande zaseTang. Ngokwe-“Yunnan ribao” (2019), umlando obhaliwe wokutshala itiye ezintabeni zaseWuliangshan uhlehlela emuva enkathini yaseTang: incwadi yeTang ethi “Manshu” (蛮书) ichaza ukuthi embusweni waseNanzhao (南诏) itshalwa kanjani futhi liphuzwa kanjani itiye.
- “Isiqongo saseNingizimu.” Incazelo yetiye engosini ethi “中国好绿茶地图” ithi ngenkathi yeNanzhao izintaba zaseWuliangshan zathola isihloko esithi “Isiqongo saseNingizimu” (南岳).
- Umzila wohwebo. Ngokombhalo wango-2022, itiye laseNanjian lalithunyelwa ngeNdlela endala yamahhashi netiye liye eTibet nasemazweni aseNingizimu-mpumalanga ye-Asia.
- Uphawu. Uphawu lwesitifiketi sendawo olunombolo 9351027 lwempahla ethi “itiye” luvela ohlwini lweTrademark Bureau lwango-2012; umnikazi yisiteshi setiye seNanjian Yi Autonomous County (南涧彝族自治县茶叶工作站). Uphawu lufakwe nohlu lwesifundazwe lwezimpawu zendawo zaseYunnan lwangomhla zingama-28 kuZibandlela 2019. Usuku oluqondile lokubhaliswa alutholakali emithonjeni etholakele.
- Umkhiqizo. I-“Yunnan wang” (2021) ibiza i-“南涧绿茶” njengomunye wemikhiqizo emithathu yomphakathi yesifunda yesifunda, kanye ne-“大理凤凰沱茶” ne-“无量高山茶”. Ngokwencazelo engosini ethi “中国好绿茶地图”, ngo-2023 igama lafakwa ohlwini lwemikhiqizo yomphakathi yesifunda.
- Igama: 南涧 (Nánjiàn) yigama lesifunda; 绿茶 (lǜchá) yitiye eliluhlaza.
- Ukubaluleka kwamasiko: Itiye lingenye yezimboni ezinkulu zesifunda. Ngokwe-“Yunnan ribao” (2019), litshalwa yimizi yabalimi abayizi-26,000, kukhona izinkampani zetiye ezingama-56 nama-cooperatives angama-35 esifundeni, futhi inani lonyaka lomkhiqizo wemboni lifinyelele ezigidini eziyinkulungwane zamayuan.
3. Incazelo yezitshalo kanye nezinto zokusetshenziswa
- I-cultivar / uhlobo lwesitshalo: Emithonjeni etholakele uhlobo alubiziwe.
- Izihlahla ezindala: Ngokwe-“Yunnan ribao” (2019), esifundeni kunezihlahla zetiye ezindala ezingaphezu kwezinkulungwane ezingama-30, imininingwane iqoqwe kwezingu-11,700 zazo; i-“Yunnan wang” (2021) ithi kunezihlahla eziyiminyaka eyikhulu ezingama-37,000. Izinombolo azifani, futhi ukuthi ingxenye engakanani yezinto zokusetshenziswa zetiye eliluhlaza zivela ezihlahleni ezindala, imithombo ayikusho.
- Indinganiso yokuvuna: Incazelo engosini ethi “中国好绿茶地图” ikhuluma kuphela ngemiqumbe emincane emincane namaqabunga (幼嫩芽叶); ukuthi mangaki amaqabunga athathwa nomqumbe, akushiwongo.
- Isikhathi sokuvuna: Akukho mininingwane emithonjeni etholakele.
4. I-terroir kanye nezici zokutshala
- Isifunda: Izintaba zaseWuliangshan naseAilaoshan ngaphakathi kwesifunda. Isifunda sisemngceleni wezifunda zaseDali, eLinecang nasePu’er; ubukhulu baso bungamakhilomitha-skwele acishe abe ngu-1.7 enkulungwane.
- Ubude bokutshala: 1700–2500 m ngokwencazelo engosini ethi “中国好绿茶地图”; i-“Yunnan ribao” (2019) ithi izingadi eziphakeme zesifunda zingu-1800–2500 m.
- Isimo sendawo kanye nemvelo: Le ncazelo ifanayo ikhuluma ngokwakheka komhlaba okuyinkimbinkimbi, isimo sezulu esihlukahlukene kanye nohlaza lokuqala olulondoloziwe kahle lwesiqiwi sikahulumeni saseWuliangshan.
- Isimo sezulu: Isimo sezulu esishisayo esinomswakama nobusika obomile. Esikhungweni sesifunda esiphakeme ngamamitha ayi-1377 izinga lokushisa eliphakathi liphakathi kuka-12.3 °C ngoJanuwari no-24.8 °C ngoJuni, imvula icishe ibe ngama-740 mm ngonyaka. Izingadi ziphakeme kakhulu, ngakho lezi zinombolo ziyinkomba nje.
- Inhlabathi: Akukho mininingwane emithonjeni etholakele.
- Izingadi: I-“Yunnan ribao” (2019) ithi kunezingadi eziphakeme eziyizi-110,000 mu (1 mu icishe ibe ngama-667 m²), kuzo ezingama-31,000 mu ziqinisekisiwe njengeziluhlaza noma eziphilayo. I-“Yunnan wang” (2021) ithi kunezingadi eziphakeme eziyizi-120,000 mu kanye nama-mu acishe abe ngu-72,000 wezingadi eziluhlaza neziphilayo.
5. Ubuchwepheshe bokukhiqiza
Incazelo engosini ethi “中国好绿茶地图” ibiza izigaba ezintathu; imininingwane ethile ayikho emithonjeni etholakele.
- Ukulungisa (杀青, shāqīng): Ukushisa kumisa ukufiphala futhi kulondoloze umbala oluhlaza weqabunga.
- Ukusonga (揉捻, róuniǎn): Iqabunga lithola ukwakheka, ijusi liphuma phezulu.
- Ukomisa (干燥, gānzào): Kususa umswakama futhi kuqinise iphunga.
Ukwomiswa kokuqala ngaphambi kokulungisa, okuvamile etiyeni eliluhlaza, incazelo ayikusho; ukuthi kukhona yini empeleni, ngokwemithombo etholakele akunakwenzeka ukuthola.
6. Izici ze-organoleptic
Incazelo engezansi ivela engosini ethi “中国好绿茶地图”; lokhu kungumthombo wesibili.
- Isimo seqabunga elomile: Kuluhlaza okotshani okumnyama, kucishe kube mnyama ngokuluhlaza (色泽墨绿); ukwakheka kweqabunga akuchazwanga.
- Iphunga leqabunga elomile: Akukho mininingwane emithonjeni etholakele.
- Iphunga lotshwala: Lisha, lihlanzekile futhi liqinile (香气鲜纯持久).
- Ukunambitheka: Kugcwele futhi kuthambile (滋味浓醇).
- Umbala wotshwala: Uphuzi ngokuluhlaza futhi ugqamile (汤色黄绿明亮).
- Isisekelo setiye (iqabunga elibilisiwe): Liphuzi ngokuluhlaza, lilingana futhi lithambile (叶底黄绿匀嫩).
7. Ukwakheka kwamakhemikhali
Ayikho imininingwane ye-physicochemical yetiye eliluhlaza lophawu emithonjeni etholakele. I-“Yunnan ribao” (2019) ibhala ngetiye lasezintabeni zaseWuliangshan jikelele: ukukhishwa kwamanzi kuvame ukuba ngaphezu kwama-40 %, ama-polyphenol avame ukuba ngaphezu kwama-30 %, ama-amino acid angaphezu kuka-3 %. Indlela, isampula nokuthi kubhekiselwa ezintweni zokusetshenziswa noma etiyeni eliphelele, iphephandaba alikusho, ngakho lezi zinombolo azihlobene ngqo netiye eliluhlaza lophawu.
8. Ukuphisa
Umkhuba wesigaba setiye eliluhlaza.
- Izinga lokushisa lamanzi: 80–85 °C.
- Inani letiye: 3 g ku-150 ml.
- Izitsha: Ingilazi engilazi noma i-gaiwan emhlophe.
- Inqubo:
- Shisisa izitsha.
- Faka itiye bese uthela amanzi ngasodongeni.
- Ukuphisa kokuqala, emva kwemizuzwana engama-40–60.
- Phuza, ushiya ingxenye yotshwala.
- Thela amanzi futhi.
- Ukuphisa okuphindwe kabili noma kathathu.
9. Ukugcina
Umkhuba wesigaba. Epaketheni elivalekile, esiqandisini ku-0–5 °C, ngaphandle kokukhanya, umswakama nephunga. Kungcono ukuphuza phakathi nonyaka.
10. Intengo kanye namanga
Ayikho imininingwane ngentengo emithonjeni etholakele.
- Ungawagwema kanjani amanga:
- Funafuna uphawu lwesitifiketi sendawo “南涧绿茶” (inombolo 9351027).
- Hlola ukuthi umkhiqizi uvela esifundeni saseNanjian.
- Iqabunga elomile limnyama ngokuluhlaza, utshwala buphuzi ngokuluhlaza futhi bugqamile, iqabunga elibilisiwe liphuzi ngokuluhlaza futhi lithambile.
11. Amaqiniso athokozisayo
- Uphawu lwetiye eliluhlaza luvele kakade ohlwini lweTrademark Bureau lwango-2012; uphawu lwetiye elibomvu ngiluthole kuphela ohlwini lwango-2019.
- Umnikazi wophawu akusiyona inhlangano noma inkampani, kodwa yisiteshi setiye sesifunda.
- Izingadi zisezintabeni ezimbili ngesikhathi esisodwa, i-Wuliangshan ne-Ailaoshan.
- I-“Yunnan wang” (2021) ithi isifunda senza izigaba ezinhlanu zetiye, okuluhlaza, i-pu’er, i-oolong, ebomvu nemhlophe, kodwa uphawu lwetiye eliluhlaza lunye kuphela.
12. Ukuqhathaniswa namanye amatiye aluhlaza aseYunnan
- INanjian Wuliangshan Hongcha (南涧无量山红茶): Itiye elibomvu lesifunda esifanayo, uphawu lwetiye lwesibili lwaseNanjian.
- ICangshan Xue Lü (苍山雪绿): Itiye eliluhlaza elisongiwe lesifunda saseDali, elakhiwe embonini yetiye yaseXiaguan.
- IHuilong Lücha (回龙绿茶): Itiye eliluhlaza lasezintabeni eziphakeme lwesifunda saseLianghe entshonalanga yeYunnan.
Ekuphetheni:
INanjian Lücha itiye eliluhlaza lasezintabeni lesifunda, lapho izingadi zikhuphukela ku-1700–2500 m emithambekeni yaseWuliangshan naseAilaoshan. Uphawu lwalo luvela ezinhleni kusukela ngo-2012 futhi lungolwesiteshi setiye sesifunda, kanti incazelo imfushane futhi iphelele: iqabunga elimnyama ngokuluhlaza, iphunga elisha eliqinile, utshwala obuphuzi ngokuluhlaza obugqamile, ukunambitheka okugcwele nokuthambile. Uhlobo, izikhathi zokuvuna nemininingwane yobuchwepheshe, imithombo etholakele ayikusho.
Imithombo
Inkomba yendawo
Uhlu oluphelele — ekhasini elithi Imithombo