Ханьмэй Люйча (Hánméi lǜchá, 含眉绿茶) — Аньхуэй провинциясының шығысындағы Мааньшань (马鞍山, Mǎ’ānshān) қалалық округіне қарасты Ханьшань (含山县) уезінің көк шайы. Атау уез атауының бірінші иероглифі мен «қас» деген сөзден құралады: анықтамалық сипаттамалар жапырақты сәл жалпақ, қасқа ұқсас (微扁似眉) деп атайды. Сыртқы келбетінің басты ерекшеліктері — түзу, тегіс, нәзік жасыл жапырақ және тұрақты орхидея немесе каштан хош иісі. Шай географиялық көрсеткіші бар өнім ретінде қорғалады, ал 2023 жылы провинция оған жергілікті стандарт бекітті.
1. Жіктелуі және Шығу тегі
- Түрі: Көк шай (绿茶, lǜchá). Сынып қорғалатын атаудың өзінде және стандарт атауында көрсетілген.
- Санаты: Аньхуэйдің аймақтық көк шайы; географиялық көрсеткіші бар өнім.
- Шығу тегі: Қытай, Аньхуэй провинциясы (安徽, Ānhuī), Мааньшань (马鞍山, Mǎ’ānshān) қалалық округі, Ханьшань (含山, Hánshān) уезі.
- Қорғау аймағы: Қорғау актісімен және стандартпен белгіленген; олардың мәтіндерін көрмедім, сондықтан шекараларын келтірмеймін. Танымал анықтама бақтарды Цинси (清溪镇) кенті маңындағы Чаншань Далун (长山大垄) жерінде орналастырады; құжатпен салыстырылмаған.
- Географиялық координаттары: Ханьшань уезі — шамамен 31,7° с. е. және 118,1° ш. б.
2. Тарихы және Мәдени Маңызы
- Тарихы:
- Уезд шайы. Чаоху университетінің (巢湖学院) жарияланымы бойынша, уезде шай бұтасына қолайлы Чаншань (长山) және Фушань (福山) таулары бар; уезд Аньхуэйдің ежелден шай өсірумен айналысқан белгілі аудандарының бірі ретінде аталған. Жарияланым күндер мен жазбаша дәлелдер келтірмейді, мен де оларды қоспаймын.
- 2018. Географиялық көрсеткіштердің қытайлық порталының хабарына (2023) және анықтамалық сипаттамаларға сәйкес, 2018 жылдың наурызында Ханьмэй Люйча географиялық көрсеткіші бар өнім мәртебесін алды. Актің нөмірі мен нақты күнін көрмедім.
- 2023. Аньхуэй провинциясының нарықты қадағалау басқармасы DB34/T 4529-2023 «地理标志产品 含眉绿茶» жергілікті стандартын бекітті. Ол 31 шілдеде жарияланып, 2023 жылғы 31 тамызда күшіне енді. Құрастырушылар — «Аньхуэй Ханьмэй шэнтай чае» (安徽含眉生态茶叶有限公司) компаниясы және Ханьшань уезінің нарықты қадағалау басқармасы. Стандарт қорғау аймағын, өсіруді, технологияны, өнім сорттарын, сапаға қойылатын талаптарды, сынау әдістерін, қабылдау ережелерін, таңбалауды, қаптауды, тасымалдауды және сақтауды қамтиды.
- 2024. Атау Қытайдың зияткерлік меншік мемлекеттік басқармасының (CNIPA) 2024 жылғы үшінші тізіміне өндірушілердің географиялық көрсеткіштің арнайы белгісіне құқығы туралы енді.
- Атауы: «Хань» (含) — Ханьшань уезі атауының бірінші иероглифі; «мэй» (眉) — «қас», жапырақ пішініне қарай; «люйча» (绿茶) — «көк шай».
- Мәдени маңызы: Чаоху университетінің жарияланымы Ханьмэй Люйчаны уездің соңғы жылдары дамытып жатқан шай маркаларының тізімінде «昭关翠须», «长相思» және «刘武梅山翠须» қатарында бірінші орынға қояды.
3. Ботаникалық Сипаттама және Шикізат
- Сорт / Культивар: Табылған дереккөздерде сорттар аталмаған.
- Бұталардың ерекшеліктері: Университет жарияланымы бойынша, аудан жағдайлары бүршіктердің ерте және біркелкі оянуын беріп, жаңа жапырақ ұзақ уақыт нәзік болып қалады және қайта өңдеуге жақсы жарамды (发芽早、发芽齐，鲜叶持嫩性好、适制性好).
- Жинау стандарты және мерзімдері: Табылған дереккөздерде деректер жоқ. Стандарт өнімді сорттарға бөледі, бірақ оның мәтінін көрмедім.
4. Терруар және Өсіру Ерекшеліктері
- Аймақ: Аньхуэйдің шығысы, Мааньшань округі.
- Рельеф: Университет сипаттамасы бойынша, шай ауданы үш жағынан таулармен қоршалған және бір жағы суға ашық (三面环山一面迎水). Бұл жағдай, сол жарияланымға сәйкес, бұталарды суық желдер мен үсіктен қорғайды.
- Таулар: Чаншань және Фушань.
- Биіктігі, климаты, топырағы: Табылған дереккөздерде деректер жоқ.
5. Өндіріс Технологиясы
DB34/T 4529-2023 стандарты технологияны белгілейді, бірақ оның мәтінін көрмедім, сондықтан бұл шайдың нақты кезеңдері мен параметрлерін келтірмеймін. Сәл жалпақ түзу жапырақ пішіні қалай алынатынын табылған дереккөздер сипаттамайды.
Төменде — көк шайдың жалпы схемасы, Ханьмэй Люйчаның сипаттамасы емес:
- Жаңа жапырақты жайып қою (摊放, tānfàng): Жапырақты жұқа қабатпен жайып, ылғалдың бір бөлігін бөліп шығаруына мүмкіндік береді.
- Фиксация (杀青, shāqīng): Қыздыру тотығуды тоқтатып, жасыл түсті сақтайды.
- Пішіндеу және бұрау (揉捻, róuniǎn): Жапыраққа шайға тән пішін береді.
- Кептіру (干燥, gānzào): Ылғалдылықты сақтау деңгейіне дейін жеткізеді.
6. Органолептикалық Сипаттамалары
Сипаттама карточкадан, географиялық көрсеткіштер порталының хабарынан және анықтамалық сипаттамалардан жиналды; стандарттың келбетке қоятын талаптарын көрмедім.
- Құрғақ жапырақтың сыртқы түрі: Сәл жалпақ, қасқа ұқсас, тығыз, әсем және түзу (微扁似眉、紧秀挺直), беті тегіс, нәзік жасыл және жарқын (嫩绿鲜润); географиялық көрсеткіштер порталының хабары бойынша — изумруд жасыл және тегіс (色泽绿翠匀整).
- Құрғақ жапырақтың хош иісі: Табылған дереккөздерде жеке сипаттама жоқ.
- Тұнбаның хош иісі: Анықтамалар хош иісті орхидея немесе каштан, тұрақты (兰花香或栗香持久) деп атайды, бірақ бұл құрғақ жапырақтың немесе тұнбаның хош иісі екенін нақтыламайды. Университет жарияланымы — жоғары және ұзақ (香气高长).
- Дәмі: Жаңа, жұмсақ және сергітетін (鲜醇爽口); басқа тұжырым бойынша — тәттілеу жұмсақ және сергітетін (甘醇爽口).
- Тұнбаның түсі: Нәзік жасыл, ашық (嫩绿明亮) — портал хабары бойынша; изумруд және мөлдір (碧绿清澈) — университет жарияланымы бойынша.
- Шай түбі (демделген жапырақ): Табылған дереккөздерде деректер жоқ.
7. Химиялық Құрамы
Анықтамалық сипаттамалар шайға «көп амин қышқылдары, аз полифенолдар» (高氨低酚) тіркесімін телиді, бірақ сандар келтірмейді. Физика-химиялық талаптарды DB34/T 4529-2023 стандарты белгілейді; оның мәтінін көрмедім, сондықтан сандарды келтірмеймін.
8. Пайдалы Қасиеттері
Осы нақты шайдың әсері туралы тексерілген деректер жоқ. Анықтамалар дәлелсіз «сауықтыру әсері» туралы жазады; мен мұны қайталамаймын.
9. Демдеу
Көк шайға арналған сынып практикасы.
- Судың температурасы: 80–85 °C.
- Шай мөлшері: 150 мл-ге 3 г.
- Ыдыс: Түзу жапырақ көрінетін шыны стақан немесе ақ гайвань.
- Процесс:
- Ыдысты жылыту.
- Шайды салып, суды қабырғасымен құю.
- Бірінші тұнба — 40–60 секундтан кейін.
- Тұнбаның бір бөлігін қалдырып ішу.
- Суды қайта құю.
- Екі-үш қайталама құю.
10. Сақтау
Сынып практикасы. Герметикалық қаптамада, тоңазытқышта 0–5 °C температурада, жарықтан, ылғалдан және бөгде иістерден аулақ. Жаңа хош иіс бірінші болып кетеді, сондықтан шайды бір жыл ішінде ішіп бітірген дұрыс.
11. Бағасы және Жалған Өнімдер
Табылған дереккөздерде баға туралы деректер жоқ.
- Жалған өнімдерден қалай аулақ болуға болады:
- Қаптамадағы географиялық көрсеткіштің арнайы белгісін іздеу.
- Өндірушінің Ханьшань уезінен екенін тексеру.
- Жапырақ — сәл жалпақ, түзу, тегіс және нәзік жасыл.
- Хош иісі — орхидея немесе каштан; тұнбасы — нәзік жасыл және мөлдір.
- Уездің басқа маркаларымен шатастырмау: «昭关翠须», «长相思» және басқалары — бөлек атаулар.
12. Қызықты Фактілер
- Стандартты құрастырған екі ұйымның бірі — атауында сол «Ханьмэй» бар компания: өнім атауы мен фирма атауы сәйкес келеді.
- Сипаттамаға сәйкес хош иіс қосарланған — орхидея немесе каштан. Қайсысының білінетіні неге байланысты екенін анықтамалар түсіндірмейді.
- Уездің «шай» маркалары арасында университет жарияланымы «龙须绞股蓝» — гиностеммадан (绞股蓝, jiǎogǔlán), шай бұтасына қатысы жоқ өсімдіктен жасалған сусынды да атайды.
- Географиялық көрсеткіші бар өнім мәртебесінен (2018, анықтама бойынша) өзінің провинциялық стандартына (2023) дейін бес жыл өтті.
13. Басқа аньхуэйлік көк шайлармен салыстыру
- Лю Ань Гуа Пянь (六安瓜片): Бұл да жалпақ жапырақ, бірақ бүршіксіз, жеке жапырақ тақталарынан; Ханьмэй Люйча сәл жалпақ, түзу және тегіс деп сипатталған.
- Шучэн Сяо Лань Хуа (舒城小兰花): Орхидея хош иісімен танымал аньхуэйлік көк шай — Ханьмэй Люйчада бірінші аталған сол нота.
- Тунчэн Сяо Хуа (桐城小花): «Ланьхуа ча» (兰花茶) тұқымдасынан шыққан тағы бір аньхуэйлік «орхидеялы» шай.
Қорытынды:
Ханьмэй Люйча — атауы уез атауы мен қасқа ұқсас жапырақ пішінін біріктіретін Ханьшань уезінің көк шайы. Ол туралы құжаттар көп емес, бірақ олар дәйекті: қорғалатын атау, 2023 жылғы провинциялық стандарт және 2024 жылы өндірушілердің арнайы белгіге жіберілуі. Сипаттамалар түзу тегіс нәзік жасыл жапырақта, тұрақты орхидея немесе каштан хош иісінде және жұмсақ сергітетін дәмде тоғысады; қалғанын — сорттарды, биіктіктерді, технологияны — әлі стандарт мәтінінен оқу керек.
Дереккөздер
Стандарттар
Географиялық нұсқама
Толық тізім — «Дереккөздер» бетінде