ཞ་ཕུ་ཡོན་ཞའོ་ཇ (Xiápǔ yuánxiāo chá, 霞浦元宵茶) — ཧྥུའུ་ཅན་ཞིང་ཆེན་གྱི་བྱང་ཤར་མཚོ་འགྲམ་གྱི་ནིང་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཞ་ཕུ་རྫོང་(霞浦县)གི་ཇ་དང་། མིང་གཅིག་པའི་ཧ་ཅང་སྔ་བའི་རིགས་ནས་བཟོས་པ་ཞིག་ཡིན། «ཡོན་ཞའོ» — ཞུ་མར་མེ་ཏོག་གི་དུས་སྟོན་ཡིན་པ་དང་། ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་ཡིན། རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ལོར་ཇ་བསྡུ་བ་དུས་སྟོན་གྱི་སྔོན་ཉིན་གཅིག་གཉིས་སམ་རྗེས་སུ་འགོ་ཚུགས་ཤིང་། སྔ་བའི་ལོར་ལོ་གསར་གྱི་ཚེས་༢–༣་ཉིན་ནས་འགོ་ཚུགས་ཀྱི་ཡོད། མིང་འདི་ས་ཁུལ་གྱི་ངོས་འཛིན་ཐོ་འགོད་རྟགས་ཅན་གྱིས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྟགས་ཅན་གྱི་གསལ་བཤད་ནང་ལོ་མ་ལྗང་ཁུ་དང་ཁ་དོག་སེར་གསལ་གྱི་ཁུ་བ་ཞེས་པ་ནི་ལྗང་ཇར་མཐུན་ཡོད་ཀྱང་། ཡིག་ཆའི་ནང་ཐོན་རྫས་ཀྱི་རིགས་དབྱེ་བཀོད་པ་ངས་མ་མཐོང་།
1. རིགས་དབྱེ་དང་འབྱུང་ཁུངས།
- རིགས། རྟགས་ཅན་གྱི་ཡིག་ཆས་གཏན་ལ་མ་ཕབ། རྟགས་ཅན་གྱི་གསལ་བཤད་ནང་སྐམ་ལོ་མ་ལྗང་ཁུ། ཁུ་བ་སེར་གསལ། ཇ་རྩ་བ་གསལ་ཞིང་མྱུ་གུ་མངོན་གསལ་ཞེས་པ་ནི་ལྗང་ཇར་མཐུན་ཡོད་ཀྱང་། རིགས་དབྱེ་ནི་རྙེད་ཐུབ་པའི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སུ་བཀོད་མེད་ལ། མིང་«霞浦元宵茶»་ནི་ལྗང་ཀུན་གྱི་ལྗང་བུའི་རིགས་ཀྱི་མིང་ཡང་ཡིན། དེར་བརྟེན་རིགས་དབྱེ་འདིར་བདེན་པར་བཀོད་མེད།
- ཁག ཧ་ཅང་སྔ་བའི་རིགས་དང་དེ་ལས་བཟོས་པའི་ཇ། ས་ཁུལ་གྱི་ངོས་འཛིན་ཐོ་འགོད་རྟགས་ཅན། (2012)
- འབྱུང་ཁུངས། རྒྱ་ནག ཧྥུའུ་ཅན་ཞིང་ཆེན (福建, Fújiàn) ནིང་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར (宁德, Níngdé) ཞ་ཕུ་རྫོང (霞浦县, Xiápǔ Xiàn) རྟགས་ཅན་གྱི་ཡིག་ཆའི་ས་ཁུལ་ནི་རྫོང་གི་ཤང་དང་གྲོང་རྡལ། སྲང་ལམ་བདག་གཉེར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་བཅུ་གསུམ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ནང་ཁྲང་ཆུན (长春) ཡ་ཁྲེང (牙城) ཞི་ནན (溪南) བཅས་ཡོད། ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རྟགས་ཅན་ཐོ་ཡིག་ནང་བདག་འཛིན་གྱི་སྲིད་འཛིན་ཁོངས་སུ་རྫོང་ཡིན་པར་བཀོད་ཡོད།
- ས་ཁམས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར། ཞ་ཕུ་རྫོང་ནི་བྱང་འཁོར་ཏུའུ་༢༦.༩་དང་ཤར་རིང་ཏུའུ་༡༢༠.༠་ཙམ་ཡིན།
2. ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གཞུང་གི་གལ་ཆེན།
- ལོ་རྒྱུས།
- 1981 — རིགས། ཞ་ཕུ་རྫོང་གི་ཇ་བྱ་གཉེར་སྒྲིག་ཅུས་(霞浦县茶业局)ནས་ཁྲུང་རུའུ་ཤང་(崇儒乡)གི་ཧོའུ་ཞི་ལིང་སྡེ་བ་(后溪岭村)གི་ས་གནས་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་རིགས་«春分茶»ལས་སྡོང་སྤུན་ཁག་གཅིག་ནས་བདམས་པའི་འདེམས་སྒྲིག་(单株选种)གིས་རིགས་གསར་པ་བཟོས།
- 2012 — རྟགས་ཅན། མིང་འདི་ས་ཁུལ་གྱི་ངོས་འཛིན་ཐོ་འགོད་རྟགས་ཅན་དུ་ཐོ་འགོད་བྱས་པ་དང་། ཐོ་འགོད་གཉིས་ཡོད་པ་ནི་ཨང་༡༠༤༣༠༧༨༢་དང་ཨང་༡༠༤༣༠༧༨༣་ཡིན།
- 2015 — ཐོ་ཡིག ཇ་འདི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཞིང་ལས་ཐོན་རྫས་«名特优新»ཀྱི་ཐོ་ཡིག་ནང་བཅུག་པ།
- དེང་རབས། ཧྥུའུ་ཅན་གྱི་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ཐོ་ཡིག་ནང་༢༠༢༦ལོའི་ཟླ་༦པའི་ཚེས་༣༠ཉིན་གྱི་བར་ཐོ་འགོད་གཉིས་ཀ་བྱེད་བཞིན་པར་བཀོད་ཡོད།
- དེའི་སྔོན་གྱི་དམངས་ཁྲོད་རིགས་«春分茶»ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིགས་འདེམས་ནས་ངོས་འཛིན་བར་གྱི་ལམ་ཁ་ནི་རྙེད་ཐུབ་པའི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སུ་གསལ་བཀོད་མེད།
- མིང་།
- «ཞ་ཕུ» (霞浦) — གཞི་གྲངས་སུ་«སྔ་བའི་མཚོ་འགྲམ»ཞེས་པ་ཡིན། རྫོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་ལྟར་ན། རྫོང་འདི་ཞ་ཕུ་ཆུ་བོའི་མིང་ནས་བཏགས་ཤིང་། ཆུ་བོའི་ཆུ་ནི་ཉི་མ་ཤར་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས་གསལ་བའི་སྐབས་སུ་སྔ་བའི་མདོག་ལྡན་དུ་མངོན་པ་ལས་ཡིན།
- «ཡོན་ཞའོ» (元宵) — ཞུ་མར་མེ་ཏོག་གི་དུས་སྟོན་ཡིན་པ་དང་། ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་ཡིན།
- «春分茶» — རྩ་བའི་དམངས་ཁྲོད་རིགས་ཀྱི་མིང་སྟེ། གཞི་གྲངས་སུ་«དཔྱིད་ཀྱི་ཉིན་མཉམ་གི་ཇ»ཞེས་པ་ཡིན།
- རིག་གཞུང་གི་གལ་ཆེན། རིགས་འདིས་ཇ་དང་ལོ་ཐོ་སྦྲེལ་ཡོད་དེ། ཇ་བསྡུ་བ་ནི་ཞུ་མར་མེ་ཏོག་གི་དུས་སྟོན་གྱི་ཐོག་འགོ་ཚུགས་ཤིང་། ཧྥུའུ་ཅན་གྱི་གྲགས་ཅན་རིགས་福云6号ལས་ཉིན་བཅུ་ནས་བཅོ་ལྔའི་བར་སྔ་བ་ཡིན།
3. སྡོང་རིགས་ཀྱི་གསལ་བཤད་དང་ཉེར་སྤྱོད་རྒྱུ་ཆ།
- རིགས། 霞浦元宵茶 — ལྗང་གུ་ཅན་གྱི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། ལོ་མ་འབྲིང་ཚད་ཡིན། ལྗང་གུ་ནི་ཚད་འབྲིང་ཡིན་པ་དང་། ཡལ་ག་ཁ་ཕྱེད་གཏོང་བའི་རྣམ་པ་ཡིན། ཡལ་ག་ཐོགས་ས་ཚ་པོ་ཡིན་པ་དང་། ལོ་མ་རྣམས་ཐད་ཀར་དུ་འཕེལ་ཡོད། ལོ་མ་ནི་རིང་ཐུང་གི་སྒོང་དབྱིབས་ཡིན་པ་དང་། ལྗང་ཁུ་ཡིན་པ། འོད་འབར་ཡིན་པ། ངོས་ཅུང་ཟད་འབུར་དུ་ཡོད་པ། མུ་མཐའ་ཅུང་ཟད་རླབས་ཆགས་ཡོད་པ། རྩེ་མོ་རིམ་བཞིན་དུ་རྣོ་བ་ཡིན། ཤུན་པ་ཚ་པོ་ཞིང་མཉེན་པོ་ཡིན། མྱུ་གུ་གཞོན་ནུ་ནི་སེར་ལྗང་ཡིན་པ་དང་། སྤུ་ཚ་པོ་ཡོད། མྱུ་གུ་བརྒྱའི་«མྱུ་གུ་དང་ལོ་མ་གསུམ»གྱི་ལྗིད་ཚད་ནི་གྲམ་༤༡ཡིན།
- ཇ་བསྡུ་བ། རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ལོར་ཇ་བསྡུ་བ་དུས་སྟོན་གྱི་སྔོན་ཉིན་གཅིག་གཉིས་སམ་རྗེས་སུ་འགོ་ཚུགས་ཤིང་། སྔ་བའི་ལོར་ལོ་གསར་གྱི་ཚེས་༢–༣་ཉིན་ནས་འགོ་ཚུགས་ཀྱི་ཡོད། འདི་ནི་རིགས་福云6号ལས་ཉིན་**བཅུ་ནས་བཅོ་ལྔའི་**བར་སྔ་བ་ཡིན།
- ཇ་བསྡུ་བའི་ཚད་གཞི། རྙེད་ཐུབ་པའི་རྟགས་ཅན་གྱི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སུ་བཀོད་མེད།
- ཉེར་སྤྱོད་རྒྱུ་ཆའི་དགོས་མཁོ། རིགས་霞浦元宵茶ཡིན་པ་དང་། ས་ཁུལ་བཅུ་གསུམ་ནས་འབྱུང་བའི་ཡིན་པ།
4. ས་བབ་དང་འཕེལ་སྐྱེད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།
- ས་ཁུལ། ཧྥུའུ་ཅན་གྱི་བྱང་ཤར་གྱི་མཚོ་འགྲམ་རྫོང་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཐའེ་ཝན་མཚོ་འགག་གི་བྱང་ནུབ་མཚོ་འགྲམ་དུ་ཡོད། དཔྱད་གཞིའི་གནས་ཚུལ་ལྟར་ན། རྫོང་གི་མཚོ་འགྲམ་གྱི་རིང་ཚད་ནི་སྤྱི་ལེ་༤༨༠ཡིན་པ་དང་། ཞིང་ཆེན་གྱི་མཚོ་འགྲམ་ཅན་གྱི་རྫོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་གི་ནང་ནས་རིང་ཤོས་ཡིན།
- མཐོ་ཚད་དང་ས་གཞི། རྙེད་ཐུབ་པའི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སུ་གནས་ཚུལ་མེད།
- གནམ་གཤིས། ཇ་ཞིང་གི་ཚད་འཇལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ནི་རྙེད་ཐུབ་པའི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སུ་མེད།
- ཁྱད་ཆོས། ཧ་ཅང་སྔ་བའི་ཇ་བསྡུ་བ་ནི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་པ་དང་། ས་ཆ་ཁོ་ན་མིན། (དུམ་བུ་གསུམ་ལ་གཟིགས)
5. བཟོ་སྐྲུན་གྱི་ལག་རྩལ།
རྟགས་ཅན་གྱི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སུ་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་སྒྲིག་གཞི་གསལ་བཀོད་མེད། རྟགས་ཅན་གྱི་གསལ་བཤད་ནང་ལོ་མ་ལྗང་ཁུ་དང་ཁུ་བ་སེར་གསལ་ཞེས་པ་ནི་ལྗང་ཇར་མཐུན་ཡོད། ལྗང་ཇའི་སྤྱིའི་བཟོ་སྐྲུན་གྱི་རིམ་པ་ནི་དཔེ་མཚོན་ཙམ་ཡིན་གྱི། ཐོན་རྫས་འདིའི་གསལ་བཤད་མིན། སོས་ལོ་མ་གསར་པ་རྒྱ་བསྐྲམ་བྱེད་པ། ཚོད་འཛིན་བྱེད་པ། བསྒྲིལ་བམ་དབྱིབས་གཏོང་བ། སྐམ་པར་བྱེད་པ་བཅས་ཡིན།
6. དབང་པོ་རྟོག་བྱེད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།
རྟགས་ཅན་གྱི་གསལ་བཤད་ལྟར་ན། མཇུག་མཐའི་ཚིག་སྦྱོར་ནི་«ཁ་དོག དྲི་ཞིམ རོ་བཅས་དབྱིབས་ཚང་མ་ལེགས» (色香味形俱佳) ཞེས་པ་ཡིན།
- སྐམ་ལོ་མའི་ཕྱི་དབྱིབས། དབྱིབས་མཛེས་ཤིང་ལྗང་ཁུ་ཡིན། (外形优美、色绿)
- སྐམ་ལོ་མའི་དྲི་ཞིམ། གསལ་བཤད་ལོགས་སུ་མེད།
- ཁུ་བའི་དྲི་ཞིམ། ཚ་ཞིང་རྒྱུན་བརྟན་ཡིན། (香气浓郁持久)
- རོ། མཉེན་ཞིང་མཐུག་པོ་ཡིན། (滋味醇厚)
- ཁུ་བའི་ཁ་དོག སེར་གསལ་ཡིན། (汤色黄亮)
- ཇ་རྩ་བ། གསལ་ཞིང་མྱུ་གུ་མངོན་གསལ་ཡིན། (叶底明亮显芽)
7. རྫས་འགྱུར་གྱི་རྣམ་པ།
རྙེད་ཐུབ་པའི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སུ་དབྱེ་ཞིབ་མེད།
8. ཇ་སྦྲུས་ཚུལ།
ལྗང་ཇའི་རིགས་དབྱེའི་ལག་ལེན་དང་། རྟགས་ཅན་གྱི་གསལ་བཤད་དང་མཐུན་པ་ཡིན།
- ཆུ་ཚོད། ༨༠–༨༥ °C
- ཇའི་ཚད། གྲམ་གསུམ་ལ་མི་ལི་ལི་ཐར་༡༥༠
- སྣོད། ཤེལ་གྱི་ཀ་པར་རམ་དཀར་པོའི་གའེ་ཝན།
- རིམ་པ།
- སྣོད་ཚ་བར་བྱེད་པ།
- ཇ་བླུགས་པ།
- ཆུ་ཉུང་ཙམ་བླུགས་ཏེ་ལོ་མ་ཁ་ཕྱེ་བར་སྐར་མ་༢༠–༣༠་བཞག་པ།
- ཆུ་སྣོན་པ། དང་པོའི་ཁུ་བ་ནི་སྐར་མ་༡–༢་བཞག་པ།
- ཁུ་བ་ཅུང་ཟད་ལུས་པར་བཞག་སྟེ་འཐུང་བ།
- ཐེངས་གཉིས་གསུམ་ཡང་བསྐྱར་དུ་ཆུ་བླུགས་པ།
9. ཉར་ཚགས།
ལྗང་ཇའི་རིགས་དབྱེའི་ལག་ལེན་དང་མཐུན་པ་ཡིན། ཤུགས་ཚད་དམ་པོའི་ཐུམ་སྒྲིལ་ནང་དུ་ཉར་བ་དང་། གྲང་ཁང་ནང་དུ་ཚད་༠–༥°Cཡི་ཐོག་ཉར་བ། འོད་དང་རླན་པ། ཕྱིའི་དྲི་ངན་བཅས་ལས་བསྲུང་བ། སྔ་བའི་ཇ་ནི་སོས་པའི་དྲི་ཞིམ་གྱི་ཆེད་དུ་གཙོ་བོར་བྱེད་པས། དུས་ཚོད་ཀྱི་ནང་དུ་འཐུང་བ་ལེགས།
10. རིན་གོང་དང་བརྫུས་མ།
རྙེད་ཐུབ་པའི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སུ་རིན་གོང་གི་གནས་ཚུལ་མེད།
- བརྫུས་མ་སྤང་ཚུལ།
- ས་ཁུལ་གྱི་རྟགས་ཅན་«霞浦元宵茶»འཚོལ་བ།
- བཟོ་གྲྭ་ནི་ཞ་ཕུ་རྫོང་ནས་ཡིན་པ་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་པ།
- མིང་ནང་གི་«元宵»ཞེས་པ་ནི་རིགས་དང་རྟགས་ཅན་གྱི་མིང་ཡིན་པ་དང་། ཞ་ཕུའི་ས་ཁུལ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ལས། དཔྱིད་ཀའི་ཇ་བསྡུ་བ་ཙམ་གྱི་བརྡ་མིན་པ་རྟོགས་པ།
11. ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་གནས་ཚུལ།
- སྔ་བའི་ལོར་ཇ་བསྡུ་བ་ལོ་གསར་གྱི་ཚེས་༢–༣་ཉིན་ནས་འགོ་ཚུགས་ཀྱི་ཡོད།
- རིགས་འདི་福云6号ལས་ཉིན་བཅུ་ནས་བཅོ་ལྔའི་བར་སྔ་བར་ལོ་མ་འགྲེམས་ཀྱི་ཡོད།
- རྩ་བའི་དམངས་ཁྲོད་རིགས་ལ་«春分茶»ཞེས་པ་དང་། དེ་ནི་«དཔྱིད་ཀྱི་ཉིན་མཉམ་གྱི་ཇ»ཞེས་པ་ཡིན།
- རྟགས་ཅན་ལ་ཐོ་འགོད་གཉིས་ཡོད་པ་ནི་ཨང་༡༠༤༣༠༧༨༢་དང་ཨང་༡༠༤༣༠༧༨༣་ཡིན།
12. སྔ་བའི་ཇ་གཞན་དང་བསྡུར་བ།
- ཨུ་ངིའུ་ཙའོ (乌牛早) ཀྲེ་ཅང་གི་སྔ་བའི་ལྗང་ཇ་ཡིན་པ་དང་། དཔྱིད་ཀའི་ཇ་བསྡུ་བ་དང་པོ་ཡིན་པས་གཙོ་བོར་བྱེད།
- ཐན་ཧྲན་ལིའུ་ཇ (天山绿茶) ནིང་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཁོངས་ཀྱི་ལྗང་ཇ་ཡིན་པ་དང་། ཐན་ཧྲན་རི་བོ་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན།
མཇུག་བསྡུ་བ།
ཞ་ཕུ་ཡོན་ཞའོ་ཇ་ནི་དུས་སྟོན་གྱི་མིང་ནས་བཏགས་པའི་ཇ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དུས་ཚོད་ཀྱིས་གྲགས་པ་ཡིན། དེའི་མྱུ་གུ་ནི་ཞུ་མར་མེ་ཏོག་གི་དུས་སྟོན་གྱི་ཐོག་ཏུ་གྲུབ་པ་དང་། སྔ་བའི་ལོར་ལོ་གསར་རྗེས་ཀྱི་ཐད་ཀར་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན། རིགས་འདི་ནི་༡༩༨༡ལོར་ས་གནས་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་རིགས་«春分茶»ལས་བདམས་པ་དང་། རྟགས་ཅན་ནི་༢༠༡༢ལོར་ཐོབ་པ་ཡིན། རྟགས་ཅན་གྱི་གསལ་བཤད་ནང་ལོ་མ་ལྗང་ཁུ་དང་ཁུ་བ་སེར་གསལ། དྲི་ཞིམ་རྒྱུན་བརྟན་ཞེས་པ་ཡིན་ལ། ཇ་འདིའི་གཙོ་བོ་ནི་དུས་ཚོད་སྔ་བ་ཡིན།