I-Baise Hongcha (Bǎisè hóngchá, 百色红茶) — itiye elibomvu lesifunda sikaMasipala wase-Baise (百色市) entshonalanga ye-Guangxi Zhuang Autonomous Region, emngceleni we-Yunnan ne-Vietnam. Leli yigama lesifunda: indawo evikelwe ihlanganisa izifunda eziyishumi namadolobha, kodwa hhayi wonke, kodwa izigodi namadolobhana angama-39 kanye nemizana eyi-118 kuzo. Impahla eluhlaza — uhlobo lwendawo lwe-Lingyun Baihao (凌云白毫茶), futhi luyohlobo lukahulumeni lwe-Huacha No. 26. Kusukela ngo-2016 igama liyinkomba yezolimo yendawo, ngo-2024 kwakhishelwa lona indinganiso yeqembu, kwathi ngo-2025 langena ohlwini lwemikhiqizo enezinkomba zendawo ze-CNIPA.
1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi
- Uhlobo: Itiye elibomvu (红茶, hóngchá), eline-oxidized ngokuphelele. Isigaba siqanjwe egameni nasegameni lendinganiso yeqembu yango-2024.
- Isigaba: Itiye elibomvu lesifunda sase-Guangxi; inkombandlela yezolimo yendawo (2016) kanye nomkhiqizo onenkombandlela yendawo ohlwini lwe-CNIPA (2025).
- Imvelaphi: I-China, i-Guangxi Zhuang Autonomous Region (广西, Guǎngxī), uMasipala wase-Baise (百色, Bǎisè).
- Indawo evikelwe: Ngokwesimemezelo sikaNgqongqoshe wezoLimo No. 2384 (2016) — izigodi namadolobhana angama-39 kanye nemizana yokuphatha eyi-118 ezifundeni eziyishumi, amadolobha nezifunda zesifunda: i-Youjiang (右江), i-Pingguo (平果), i-Debao (德保), i-Jingxi (靖西), i-Napo (那坡), i-Lingyun (凌云), i-Leye (乐业), i-Tianlin (田林), i-Longlin (隆林) ne-Xilin (西林).
- Izixhumanisi zendawo: 104°42′–107°48′ empumalanga, 22°53′–25°02′ enyakatho.
2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwamasiko
- Umlando:
- Imibhalo yasekuqaleni. Ngokwencazelo yenkomba, imibhalo ebhaliwe ngokutshalwa kwetiye esifundeni iqala ngeminyaka ye-Hongzhi (弘治) yoMbusi u-Xiaozong woBukhosi bakwa-Ming — kusukela ngo-1488. Kuthiwa futhi esifundeni kugcinwe izihlahla eziningi zetiye ezindala zasendle.
- 1970–1980. Ngokwencazelo efanayo, i-Baise yayiyisizinda sikahulumeni sokukhiqiza itiye elibomvu elisikiwe lokuthumela ngaphandle (红碎茶).
- 2001. Ngokwencazelo yenkomba, «itiye elibomvu le-gongfu, ibanga lokuqala» lathola igolide emqhudelwaneni we-III Wamazwe Ngamazwe Wamatiye Adumile.
- 2009–2014. Ngokwencazelo yenkomba, emiqhudelwaneni ye-VIII–X ye-«Zhongcha Bei» (中茶杯) ka-2009–2013, kusuka emiklomelweni ephezulu engama-79 eqenjini letiye elibomvu ezweni lonke, eziyi-15 zazitholwa amatiye ase-Baise, kanti emiqhudelwaneni ye-I–III ye-«Guoyin Bei» (国饮杯) ka-2010–2014 — eziyi-15 kwezingama-42.
- 2016. UNgqongqoshe wezoLimo ngesimemezelo No. 2384 sangoMashi 31, 2016 wabhalisa i-Baise Hongcha eqenjini lokuqala lezinkomba zezolimo zendawo zalowo nyaka. Umfakisicelo — isikhungo sokuthuthukisa itiye sesifunda (百色市茶叶开发中心); inombolo yenqubo yekhwalithi yobuchwepheshe — AGI2016-01-1855.
- 2024. NgoMeyi 21, ngoSuku Lwetiye Lomhlaba, i-Guangxi Tea Industry Association yakhipha izindinganiso zeqembu i-T/TEAGX 006-2024 «Umkhiqizo wezolimo onenkombandlela yendawo. I-Baise Hongcha» kanye ne-T/TEAGX 007-2024 ngobuchwepheshe bokuphrosesa kwayo; zombili zisebenza kusukela ngoJuni 21, 2024. Ngokwamagama, eyokuqala ibeka izidingo zomkhiqizo, eyesibili — izidingo zobuchwepheshe bokuphrosesa. Umbhalo wezindinganiso angiwubonanga.
- 2025. Igama langena ohlwini lwemikhiqizo enezinkomba zendawo, olugunyazwe isimemezelo se-CNIPA No. 640.
- Igama: «Baise» (百色) — igama likamasipala wesifunda; «hongcha» (红茶) — «itiye elibomvu».
- Ukubaluleka kwamasiko: Ibhrendi yesifunda phezu kwamatiye ezifunda eziyishumi namadolobha; ngeminyaka yawo-1970–1980 isifunda, ngokwencazelo yenkomba, sasiyisizinda sikahulumeni setiye elibomvu elisikiwe lokuthumela ngaphandle.
3. Incazelo Ye-Botanical kanye Nezinto Ezingavuthiwe
- Uhlobo: I-Lingyun Baihao (凌云白毫茶) — ngo-1985 yamukelwa yikhomishini kahulumeni yezinhlobo zezitshalo zezolimo eqenjini lokuqala lezinhlobo zetiye zikahulumeni ngaphansi kwegama le-Huacha No. 26 (华茶26号), inombolo GS13026-1985. Ngokwencazelo yenkomba, iqabunga lalolu hlobo lincane futhi lithambile, uboya obuningi kakhulu, amahlumela amakhulu.
- Amabanga ahlukene ohlotsheni olulodwa. Nge-Lingyun Baihao benza kokubili itiye eliluhlaza nelibomvu — bheka isigaba 13. Nge-Baise Hongcha benza elibomvu ngalo.
- Indinganiso yokukha nezikhathi: Imininingwane ayitholakalanga emithonjeni etholakele.
4. I-Terroir kanye Nezici Zokutshala
Ngokwencazelo yenkomba:
- Ukwakheka komhlaba: Ushintsho olusuka e-Yunnan-Guizhou Plateau luye emagqumeni ase-Lingnan. Maphakathi kunesigodi soMfula i-Youjiang, ezinhlangothini kunezintaba; eningizimu kugcwele izintaba ze-limestone, enyakatho — izintaba ezinomhlabathi othambile.
- Ukuphakama kokutshala: 600–1800 m.
- Izindawo zesimo sezulu: Isimo sezulu se-subtropical monsoon sihlukaniswe lapha izindawo ezintathu — isigodi esifudumele nesishisayo sase-Youjiang, izintaba ezifudumele ngokuphakathi enyakatho naseningizimu, kanye nezindawo eziphakeme ezipholile. Izingadi ikakhulukazi zisezindaweni ezifudumele ngokuphakathi.
- Isimo sezulu sendawo efudumele ngokuphakathi: Izinga lokushisa eliphakathi ngonyaka 18–20 °C, isikhathi esingenasithwathwa izinsuku ezingama-340–350, ukukhanya kwelanga amahora angama-1400–1600 ngonyaka, imvula 1600–1700 mm. Ubusika bufudumele, umehluko wezinga lokushisa lobusuku nomini mkhulu.
- Ihlathi nomswakama: Ukumbozwa kwehlathi cishe 75 %, umswakama ophakathi wonyaka womoya 80 %, inkungu evamile.
- Inhlabathi: I-red soil e-pheni nasema-slate, inhlabathi ephuzi-ebomvu nephuzi, ukujula okungaphezu kwe-1 m, ikakhulukazi i-loam.
| Inkomba yenhlabathi | Inani |
|---|---|
| pH | 4,5–6,5 |
| Izinto eziphilayo | 20–35 g/kg |
| I-nitrogen ephelele | 0,6–1,0 g/kg |
| I-phosphorus ephelele | 0,35–0,80 g/kg |
| I-potassium ephelele | 8–15 g/kg |
| I-potassium etholakalayo | 40–80 mg/kg |
Incazelo yenkomba ithi inhlabathi inothile nge-selenium, kodwa ayizinikezi izinombolo.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza
Ubuchwepheshe bubekwa yindinganiso yeqembu i-T/TEAGX 007-2024; umbhalo wayo angiwubonanga, ngakho angizinikezi amapharamitha. Ngezansi — uhlelo olujwayelekile lwetiye elibomvu le-gongfu, hhayi incazelo yaleli tiye ngqo:
- Ukubuna (萎凋, wěidiāo): Iqabunga lilahlekelwa umswakama futhi libe lithambile.
- Ukusonga (揉捻, róuniǎn): Amaseli eqabunga ayaphuka, ijusi liphumela phezulu.
- I-oxidation (发酵, fājiào): Iqabunga liba bomvu, kwakheka ama-theaflavin nama-thearubigin.
- Ukumisa (干燥, gānzào): I-oxidation iyamiswa, iqabunga liyomiswa.
Ngeminyaka yawo-1970–1980 isifunda, ngokwencazelo yenkomba, sasenza itiye elibomvu elisikiwe lokuthumela ngaphandle, kanti umklomelo ka-2001 unikezwe itiye elibomvu le-gongfu.
6. Izici Ze-Organoleptic
Ngokwencazelo yenkomba:
- Ukubukeka kweqabunga elomile: Imichilo eminyene, emikhulu, umbala omnyama ocwebezelayo, amathiphu esagolide abonakala kahle (色泽乌润,金毫显露,条索紧结肥壮).
- Iphunga leqabunga elomile: Incazelo ehlukile ayitholakalanga emithonjeni etholakele.
- Iphunga lokuphisa: Limnandi, linephunga elicacile «loboya» (甜香,浓毫香显).
- Ukunambitheka: Kunothile, kunamandla futhi kusha, kumnandi ngokuthambile, nokubuya okumnandi (浓强鲜爽,甜醇回甘). Itiye likwazi ukumelana nokuphiswa okuningi.
- Umbala wokuphisa: Obomvu ogqamile, ocacile (红艳明亮).
- Ingaphansi letiye (iqabunga eliphisiwe): Elibomvu, elicwebezelayo, elilinganayo (红亮匀整).
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali
Izindinganiso ze-physicochemical azitholakalanga emithonjeni etholakele; izidingo zekhwalithi zibekwa yindinganiso yeqembu yango-2024, engingayibonanga. Incazelo yenkomba ithi itiye linothile nge-selenium nange-«zinto zangaphakathi» (内含物丰富), kodwa ayizinikezi izinombolo.
8. Ukuphisa
Umkhuba wesigaba setiye elibomvu.
- Izinga lokushisa lamanzi: 90–95 °C.
- Inani letiye: 3–5 g nge-150 ml.
- Izitsha: I-gaiwan noma i-teapot ye-porcelain.
- Inqubo:
- Ukushisisa izitsha.
- Ukubeka itiye.
- Ukuhlambulula ngokushesha iqabunga ngamanzi ashisayo bese uyawachitha.
- Ukuphisa kokuqala — imizuzwana eyi-10–20 ku-gaiwan noma cishe umzuzu ku-teapot.
- Ukuthulula konke ukuphisa.
- Ukuphinda, ukwandisa isikhathi sokuphisa.
9. Ukugcina
Umkhuba wesigaba. Endaweni eyomile emnyama ezingeni lokushisa legumbi, ephaketheni eliqinile, kude nephunga nomswakama.
10. Intengo kanye Nokukhwabanisa
Imininingwane ngezintengo ayitholakalanga emithonjeni etholakele.
- Ukwazi ukugwema ukukhwabanisa:
- Ukufuna uphawu lwenkomba yezolimo yendawo nokuhlola ukuthi izinto ezingavuthiwe zivela endaweni — imizana eyi-118 yezifunda eziyishumi zesifunda sase-Baise.
- Ukungadidanisi namagama ezinga lesifunda: i-Lingyun Baihao inokubhaliswa kwayo.
- Iqabunga — imichilo emnyama eminyene enamathiphu esagolide, ukuphisa — okubomvu okugqamile.
11. Amaqiniso Athakazelisayo
- Ububanzi be-longitude bendawo — bungaphezu kwamadigri amathathu, kodwa kuvikelwe kuyo kuphela imizana eyi-118.
- Ngaphakathi kwendawo kunesifunda sase-Lingyun — indawo yokuzalwa kohlobo kanye negama elivikelwe elihlukile. Amagama avikela imikhiqizo ehlukene, awahlukanisi umhlaba.
- Izindinganiso zeqembu zegama zakhishelwa ngoMeyi 21, 2024, ngoSuku Lwetiye Lomhlaba, ephaketheni elilodwa nomthethonqubo wobuchwepheshe wokuphrosesa itiye elimnyama laseNtshonalanga Guangxi (桂西黑茶).
12. Ukuqhathanisa namanye amatiye
- I-Lingyun Hongcha (凌云红茶): Itiye elibomvu lesifunda sase-Lingyun kusuka ohlotsheni olufanayo; umkhiqizo wesifunda, kanti i-Baise Hongcha — igama lesifunda, lapho i-Lingyun ingena khona njengesinye sezifunda eziyishumi.
- I-Lingyun Lücha (凌云绿茶): Itiye eliluhlaza kusuka ohlotsheni olufanayo — isibonelo sokuthi i-Lingyun Baihao ingena kanjani ezigabeni ezahlukene.
- I-Zhaoping Hongcha (昭平红茶): Itiye elibomvu le-gongfu lempumalanga ye-Guangxi.
- I-Qimen Hongcha (祁门红茶): Itiye elibomvu le-gongfu elidume kakhulu e-China, elivela esifundazweni sase-Anhui.
Ekuphetheni:
I-Baise Hongcha — itiye elibomvu lesifunda lasentshonalanga ye-Guangxi: igama elilodwa phezu kwezifunda eziyishumi, imizana eyi-118 nokuphakama kusuka ku-600 kuye ku-1800 m, uhlobo olulodwa — i-Lingyun Baihao — nokubhaliswa kwango-2016. Imibhalo ikuchaza ngokuningiliziwe ezingeni lomhlaba — isimo sezulu, inhlabathi, izixhumanisi — futhi kancane ezingeni lenkomishi: imichilo emnyama eminyene enamathiphu esagolide, ukuphisa okubomvu okugqamile, ukubuya okumnandi. Izinombolo zekhwalithi — kusezingeni lika-2024.
Imithombo
Amazinga
Inkomba yendawo
Uhlu oluphelele — ekhasini elithi Imithombo