Lípíng quèshé

Liping Queshe (Lípíng quèshé, 黎平雀舌) — płaska zielona herbata z powiatu Liping (黎平县) w Autonomicznej Prefekturze Miao i Dong Qiandongnan, na południowym wschodzie prowincji Guizhou. «雀舌» oznacza „wróbli języczek”: tak w Chinach nazywa się herbatę, w której pączek przypomina mały, płaski języczek. Opisy źródłowe zaliczają Liping Queshe do płaskich zielonych herbat prażonych w kotle i podają, że wytwarza się ją z pojedynczego pączka zebranego przed świętem Qingming. Nazwa jest chroniona geograficznym znakiem certyfikacyjnym: właścicielem jest rolnicze stowarzyszenie branżowe powiatu Liping, w prowincjonalnym wykazie znak datowany jest na 14 kwietnia 2018 roku. Dokumentów z wymaganiami dotyczącymi samej herbaty nie znalazłem, dlatego wygląd i technologia poniżej pochodzą z opisów źródłowych.

1. Klasyfikacja i pochodzenie

• Typ: Zielona herbata (绿茶, lǜchá), płaska, z utrwaleniem i suszeniem w kotle (扁形炒青绿茶, biǎnxíng chǎoqīng lǜchá) — według opisów źródłowych. W dokumentach o znaku, które widziałem, klasa nie została wymieniona.
• Kategoria: Płaska zielona herbata pączkowa typu „wróbli języczek”; geograficzny znak certyfikacyjny (2018).
• Pochodzenie: Chiny, prowincja Guizhou (贵州, Guìzhōu), Autonomiczna Prefektura Miao i Dong Qiandongnan (黔东南, Qiándōngnán), powiat Liping (黎平, Lípíng).
• Strefa: Powiat Liping jest wskazany jako przynależność administracyjna właściciela znaku. Prawnej granicy strefy nie weryfikowałem.
• Współrzędne geograficzne: Powiat Liping — około 26° szer. geogr. płn. i 109° dług. geogr. wsch.

2. Historia i znaczenie kulturowe

• Historia:
  • Wczesna historia. W znalezionych źródłach brak danych. Dat i kronik o Liping Queshe nie podaję: żadnej nie widziałem w otwartym tekście.
  • 2011. Według opisu źródłowego herbata otrzymała najwyższą złotą nagrodę Światowego Konkursu Zielonej Herbaty (世界绿茶评比会) w 2011 roku.
  • 2018. Znak «黎平雀舌» zatwierdzono 14 kwietnia 2018 roku — taką datę podano w wykazie wszystkich znaków geograficznych Guizhou, załączonym do zawiadomienia prowincjonalnego urzędu własności intelektualnej. Właściciel — rolnicze stowarzyszenie branżowe powiatu Liping (黎平县农业产业协会). Miesiąc później, 21 maja 2018 roku, to samo stowarzyszenie otrzymało drugi znak — na olej kameliowy z Liping (黎平山茶油).
  • 2022. Zawiadomienie urzędu własności intelektualnej Guizhou z 22 sierpnia 2022 roku o przypomnieniach dla właścicieli w sprawie przedłużania znaków umieszcza «黎平雀舌» w ogólnym wykazie znaków prowincji. Nie trafił on na listę znaków, których termin wkrótce upływa.
  • 2025. Według doniesienia „Zhongguo Lüse Shibao” (中国绿色时报), na krótko przed publikacją z 24 stycznia 2025 roku kolejne trzy firmy z powiatu uzyskały prawo do używania specjalnego znaku «黎平雀舌»; łącznie takich firm było już cztery.
• Nazwa: „Liping” (黎平) — nazwa powiatu. „Queshe” (雀舌) — „wróbli języczek”: według opisów źródłowych herbata została nazwana od kształtu — płaski, prosty pączek przypomina języczek ptaka.
• Znaczenie kulturowe: Według tego samego doniesienia z 2025 roku znaki z oznaczeniem geograficznym w powiecie stosuje dziesięć firm — na queshe, olej kameliowy i ryż kleisty „xianghe” (黎平香禾糯); łącznie zużywają one około 473 tys. znaków rocznie. Doniesienie przedstawia to jako sposób na podniesienie rozpoznawalności lokalnych marek.

3. Opis botaniczny i surowiec

• Odmiana / Kultywar: W znalezionych źródłach brak danych.
• Surowiec: Pojedynczy pączek (单芽), delikatny i cały (细嫩完整) — według opisu źródłowego.
• Czas zbioru: Przed świętem Qingming (清明, Qīngmíng), czyli do początku kwietnia.
• Standard zbioru: Jeden pączek bez liści. Dokumentu, który to ustala, nie widziałem.
• Wymagania wobec surowca: W znalezionych źródłach brak danych.

4. Terroir i cechy uprawy

• Region: Południowo-wschodni Guizhou, Autonomiczna Prefektura Miao i Dong Qiandongnan.
• Wysokość uprawy: Brak wiarygodnych danych. Jedna strona źródłowa podaje 500–800 m, ale nie znalazłem potwierdzenia.
• Gleby i klimat: W znalezionych źródłach brak danych.

5. Technologia produkcji

Opis źródłowy podaje technologię maszynową z parametrami. Jest to opis ze źródła, a nie wymagania znaku; nie wymienia on etapów rozłożenia i przestudzenia liścia.

1. Utrwalenie (杀青, shāqīng): Maszyna bębnowa, podawanie liścia 15 kg na godzinę, temperatura około 100 °C. Źródło nie precyzuje, gdzie dokładnie mierzona jest temperatura.
2. Formowanie (整形, zhěngxíng): Wielofunkcyjna maszyna z rowkami; wsad 1,25–1,50 kg, temperatura rowka około 90 °C. Po tym etapie, według tego samego opisu, liść staje się płaski.
3. Trzeci etap — w tej samej maszynie: Częstotliwość ruchu rowka 130 razy na minutę, temperatura około 80 °C. Źródło nie podaje nazwy etapu; w sensie jest to dosuszanie.

Dla porównania — ogólny schemat płaskiej zielonej herbaty: rozłożenie świeżego liścia (摊放, tānfàng), utrwalenie, nadanie płaskiego kształtu i suszenie. Jest to schemat klasy, a nie opis akurat tej herbaty.

6. Cechy organoleptyczne

Opis poniżej pochodzi z opisów źródłowych.

• Wygląd suchego liścia: Równe, podobne do wróblego języczka, płaskie i proste; kolor zielony z połyskiem (条索匀整，状如雀舌，干茶色泽绿润，扁平挺直).
• Aromat suchego liścia: W znalezionych źródłach brak danych.
• Aromat naparu: Czysty i wysoki (香气清高).
• Smak: Świeży i rześki (滋味鲜爽).
• Kolor naparu: Jasny (汤色明亮); według jednej strony źródłowej w najwyższym gatunku — delikatnie zielony i jasny (嫩绿明亮).
• Liść po zaparzeniu: Delikatny, równy, pączki rozwijają się „kwiatami”, jasny (叶底嫩匀成朵明亮).

Ta sama strona dzieli herbatę na trzy gatunki — najwyższy, pierwszy i drugi — według równości „nici”, koloru naparu i siły aromatu. Z jakiego dokumentu wzięto tę skalę, nie podaje.

7. Skład chemiczny

Opis źródłowy podaje jedynie, że ekstraktu wodnego, polifenoli, aminokwasów i kofeiny jest w herbacie „stosunkowo dużo”. Liczb i norm w znalezionych źródłach nie ma.

8. Parzenie

Praktyka klasy dla zielonej herbaty.

• Temperatura wody: 80–85 °C. Strony źródłowe o Liping Queshe zalecają 85–90 °C i proporcję herbaty do wody 1:50.
• Ilość herbaty: 3 g na 150 ml.
• Naczynie: Szklana szklanka — widać w niej, jak pączki się ustawiają.
• Proces:
  1. Ogrzać szklankę.
  2. Wsypać herbatę i nalać wodę po ściance.
  3. Pierwszy napar — po 40–60 sekundach.
  4. Pić, zostawiając około jednej trzeciej naparu.
  5. Dolać wody.
  6. Dwa–trzy kolejne zalania.

9. Przechowywanie

Praktyka klasy. W szczelnym opakowaniu, w lodówce w 0–5 °C, bez światła, wilgoci i zapachów. Najlepiej wypić w ciągu roku.

10. Cena i podróbki

W znalezionych źródłach brak danych o cenach.

• Jak unikać podróbek:
  • Szukać geograficznego znaku certyfikacyjnego «黎平雀舌». W styczniu 2025 roku prawo do jego umieszczania miały cztery firmy z powiatu.
  • Sprawdzać, czy producent pochodzi z powiatu Liping.
  • Liść — płaski, prosty pączek bez liści, zielony z połyskiem.

11. Ciekawostki

• Znak na herbatę i znak na olej kameliowy to samo stowarzyszenie powiatowe otrzymało w odstępie miesiąca.
• Trzy z czterech firm z prawem do znaku otrzymały je na krótko przed doniesieniem ze stycznia 2025 roku.
• „Wróblich języczków” w Chinach jest wiele i wszystkie są różne: nazwa mówi o kształcie pączka, a nie o odmianie czy miejscu.
• Powiat ma też inną herbatę — Liping Xiang Cha (黎平香茶); to osobny produkt.

12. Porównanie z innymi herbatami

• Liping Xiang Cha (黎平香茶): Zielona herbata z tego samego powiatu; w korpusie encyklopedii opisana osobno.
• Meitan Cui Ya (湄潭翠芽): Płaska zielona herbata z innej części Guizhou — z powiatu Meitan.
• Pujiang Que She (蒲江雀舌): Syczuański „wróbli języczek”.
• Jintan Que She (金坛雀舌): „Wróbli języczek” z prowincji Jiangsu.
• Que She (雀舌): Artykuł przeglądowy o samej formie „wróblego języczka”.

Podsumowanie:

Liping Queshe — płaska zielona herbata pączkowa z południowo-wschodniego Guizhou: pojedyncze pączki sprzed Qingming, maszynowe utrwalenie i formowanie, płaski, prosty liść, czysty, wysoki aromat i świeży smak. Zweryfikowanych informacji o niej jest niewiele — głównie historia znaku: zatwierdzenie w 2018 roku na rzecz stowarzyszenia powiatowego i cztery firmy z prawem do znaku do 2025 roku. Wszystko o liściu i smaku opiera się na razie na opisach źródłowych.