Fúzhōu mòlìhuā chá

Fuzhou Molihua Cha (Fúzhōu mòlìhuā chá, 福州茉莉花茶) is jasmijnthee uit de stedelijke prefectuur Fuzhou, provincie Fujian. Fuzhou geldt als de historische bakermat van jasmijnthee: de erfgoedbeschrijving voert de geschiedenis terug tot de Noordelijke Song-dynastie, en de plaatselijke aromatiseringstechniek is opgenomen in de nationale lijst van immaterieel erfgoed. De basis is groene thee hongqing, gedroogd door verhitting (烘青绿茶, hōngqīng lǜchá), die meermaals wordt verzadigd met het aroma van zich openende jasmijnbloemen en daarna daarvan wordt gescheiden. Vandaar de plaatselijke formule „de thee is zichtbaar, de bloemen niet” (见茶不见花). De benaming wordt in China op drie manieren beschermd: als product met een geografische aanduiding, als certificeringsmerk en als agrarische geografische aanduiding; in de Europese Unie als BGA.

1. Classificatie en herkomst

Type: Met bloemen gearomatiseerde thee (花茶, huāchá) op basis van groene thee. De provinciale norm DB35/T 991—2010 noemt als grondstoffen uitdrukkelijk jasmijnbloemen en groene thee hongqing. Daarom staat het artikel bij de groene theeën, net als de andere jasmijntheeën in de reeks.
Categorie: Jasmijnthee uit het historische productiecentrum; een benaming met een wettelijk afgebakend gebied, geen generieke naam voor jasmijnthee.
Herkomst: China, provincie Fujian (福建, Fújiàn), stedelijke prefectuur Fuzhou (福州, Fúzhōu).
Beschermd gebied: Tien bestuurlijke eenheden van Fuzhou binnen hun huidige grenzen: de districten Jin’an (晋安), Cangshan (仓山), Mawei (马尾) en Changle (长乐), de stadsprovincie Fuqing (福清), de arrondissementen Minhou (闽侯), Lianjiang (连江), Luoyuan (罗源), Minqing (闽清) en Yongtai (永泰). Dezelfde opsomming geven de bekendmaking van 2009 en de provinciale norm. In de CNIPA-registratie van 2025 wordt Changle nog altijd stadsprovincie (长乐市) genoemd, hoewel het tegen die tijd al een district van Fuzhou was geworden; de formule „binnen de huidige grenzen” dekt dat af, maar de naam zelf in de registratie is verouderd.
Geografische coördinaten: De beschermingsdocumenten geven geen coördinatenkader.

2. Geschiedenis en culturele betekenis

Geschiedenis:
- Song – Qing. Volgens de beschrijving voor de nationale lijst van immaterieel erfgoed verschijnt jasmijnthee in Fuzhou ten tijde van de Noordelijke Song, krijgt de aromatiseringstechniek vorm onder de Ming en wordt de thee onder de Qing tribuutgoed voor het hof. Het productoverzicht bij de overeenkomst China–EU, gepubliceerd door de Missie van China bij de EU, noemt de Qing de bloeitijd en de periode na 1949 de tijd waarin de thee als diplomatiek geschenk diende.
- 2008–2009. De benaming kreeg het certificeringsmerk „福州茉莉花茶” nr. 4939090, en bij bekendmaking nr. 87 van 2009 nam het Algemeen Bestuur voor Kwaliteitstoezicht, Inspectie en Quarantaine (AQSIQ) de naam in bescherming als product met een geografische aanduiding. Bovendien is de benaming door het ministerie van Landbouw geregistreerd als agrarische GI; het jaar van die registratie heb ik in de primaire bron niet gezien.
- 2010. De provinciale norm DB35/T 991—2010 „Product met geografische aanduiding. Fuzhou Molihua Cha” verscheen; in 2022 publiceerde de provincie een Engelse versie daarvan.
- 2011. Volgens het overzicht van de Missie van China bij de EU riep het Internationaal Theecomité Fuzhou uit tot „wereldbakermat van de jasmijnthee”.
- 2013–2014. Volgens hetzelfde overzicht kwamen de jasmijn uit Fuzhou en de theecultuur eerst op de eerste lijst van belangrijk agrarisch erfgoed van China en vervolgens op de FAO-lijst van wereldwijd belangrijke agrarische erfgoedsystemen. In 2014 werd de aromatiseringstechniek met de vierde tranche opgenomen in de nationale lijst van immaterieel erfgoed, onder punt Ⅷ-147 „techniek voor de bereiding van bloementhee” (花茶制作技艺); als aanvrager staat in de registratie het district Cangshan vermeld.
- 2025. CNIPA bevestigde bij bekendmaking nr. 640 de erkenning als product met een geografische aanduiding; in de registratie staat merknummer 4939090.
- Europese Unie. Op grond van de overeenkomst China–EU wordt de benaming beschermd als BGA (dossier BGA-CN-2675). De basis is hetzelfde merk; aanvrager is de Tuinbouwvereniging van Fuzhou (福州市园艺学会), die ook een van de drie opstellende organisaties van de provinciale norm is.
Naam: „Fuzhou” (福州) is de naam van de stad; „molihua cha” (茉莉花茶, mòlìhuā chá) betekent „thee met jasmijnbloemen”.
Culturele betekenis: De Fuzhou-school van het aromatiseren van thee met verse bloemen is op drie niveaus erkend: als techniek, als agrarisch systeem en als benaming met een beschermd gebied.

3. Botanische beschrijving en grondstoffen

Aromatiserende plant: Arabische jasmijn (Jasminum sambac). De norm laat twee rassen toe: enkelbloemig (单瓣茉莉) en dubbelbloemig (双瓣茉莉). Het overzicht van de Missie van China bij de EU noemt de enkelbloemige jasmijn een bijzonderheid van Fuzhou en het meest aromatische ras; daarin staat ook dat de jasmijn uit het Golfgebied kwam en meer dan tweeduizend jaar geleden via India China bereikte.
Eisen aan de bloemen: De kroonbuis is al uitgerekt; de bloem is vol, groot, wit, gaaf en schoon, met kelk en bloemsteel. Groene knoppen (青蕾) mogen er niet in zitten, evenmin als stengels en vreemde bestanddelen.
Bloemenpluk: Men plukt „bloemen van de dag” (当天花), knoppen die dezelfde dag nog opengaan. Reeds geopende bloemen en groene knoppen worden niet geplukt. Het plukken begint na tien uur ‘s ochtends.
Theebasis: Groene thee hongqing van daarvoor geschikte rassen: 榕春早, 鼓山菜茶, 罗源七境菜茶, 福云6号, 福云7号 en andere.
Norm voor theepluk: Eén knop, een knop met één, twee of drie bladeren; de scheuten zijn gaaf, vers en schoon, zonder schubben, vruchten en oude bladeren.

4. Terroir en teeltkenmerken

Regio: Volgens het overzicht van de Missie van China bij de EU ligt Fuzhou in een estuariumbekken aan de zuidoostkust. Jasmijn groeit vooral op aangeslibde zandbanken aan beide oevers van de rivier de Minjiang, op zandige leem.
Klimaat: Warm, met overvloedige neerslag en een groot verschil tussen dag- en nachttemperatuur (volgens dezelfde beschrijving). Cijfermatige gegevens zijn in de geraadpleegde bronnen niet gevonden.
Jasmijnpercelen: Volgens de bijlage bij de norm zonnige vlakten of heuvels met bevloeiing en afwatering; leem en zandige leem met pH 6,0–6,5.
Theetuinen: Rode aarde op hellingen; een bodemlaag van minstens 0,8 m, minstens 1 % organische stof, pH 4,0–6,5, helling niet meer dan 25°, bij voorkeur op het zuiden gericht.

5. Productietechniek

De norm beschrijft drie fasen: de eerste verwerking van de theebasis, het afwerken daarvan en de aromatisering (窨制, xūnzhì).

Eerste verwerking van de basis: vers blad → fixatie (杀青, shāqīng) bij 200–280 °C in de pan, tot het blad ongeveer 60 % vocht bevat → rollen (揉捻, róuniǎn): oud blad warm, jong blad afgekoeld, met druk „licht — sterk — licht” in tijdverhouding 2 : 3 : 1 → drogen (干燥, gānzào) machinaal of in korven boven vuur → ruwe thee (毛茶, máochá) met minder dan 6 % vocht.
Afwerking van de basis: zeven, snijden, wannen, verwijderen van onzuiverheden, mengen en drogen leveren de theebasis (茶坯, chápī) op.
Aromatisering:
1. Voorbereiding van de basis. De basis wordt nagedroogd bij 100–110 °C tot 4–5 % vocht en afgekoeld tot de hoop niet meer dan 3 °C warmer is dan de ruimte.
2. Verzorging van de bloemen (鲜花养护, xiānhuā yǎnghù). De bloemen worden in een dunne laag uitgespreid; in een koele werkplaats (onder 30 °C) worden ze tot een hoop van 15–20 cm opgezet om te verwarmen en bij 38 °C opnieuw uitgespreid. Bij 60 % geopende bloemen worden ze gezeefd van knoppen en kelken; bij 80 % begint de aromatisering.
3. Mengen met bloemen (窨花拌和, xūnhuā bànhé). Een hoop thee met bloemen van 25–35 cm dik.
4. Luchten (通花, tōnghuā). Na 5–6 uur, wanneer de hoop tot 40–48 °C is opgewarmd (bij de eerste aromatisering tot 45–48 °C), wordt de hoop 0,5–1 uur uitgespreid.
5. Opnieuw opzetten van de hoop (收堆复窨, shōuduī fùxūn). De afgekoelde hoop wordt nog 5–6 uur op een hoogte van 20–30 cm opgezet, tot de bloemen verwelkt en vergeeld zijn.
6. Scheiden van de bloemen (起花, qǐhuā). Na 10–12 uur vanaf het begin worden de bloemen eruit gezeefd. Het vochtgehalte van de thee is na de eerste aromatisering 17–18 %, na de vierde en volgende 10–11 %.
7. Drogen (烘焙, hōngbèi). Snel, bij 90–110 °C, om het aroma niet te verliezen; daarna wordt de thee afgekoeld tot de hoop niet warmer is dan 40 °C.
8. Herhaalde aromatiseringen (转窨, zhuǎnxūn). De cyclus wordt herhaald; voor Fuzhou-thee moeten het er minstens vier zijn.
9. Laatste aromaverfrissing (提花, tíhuā). Met de beste grote witte bloemen, 5–10 % van het theegewicht, gedurende 6–8 uur; daarna is het vochtgehalte van de thee niet hoger dan 8 %.
10. Mengen en verpakken (匀堆装箱, yúnduī zhuāngxiāng) na proefmenging en controle.

Het overzicht van de Missie van China bij de EU noemt als hoogste trap negen aromatiseringen en eenentachtig bewerkingen. De erfgoedbeschrijving beschouwt het drogen na de aromatisering als het moeilijkste deel van het ambacht.

6. Organoleptische kenmerken

De norm deelt de thee in vijf graden in: 特级, 香毫, 春毫, 银毫 en bijzondere theeën boven 银毫. De schaal loopt van onder naar boven: 特级, letterlijk „hoogste graad”, is hier de laagste trede.

Uiterlijk van het droge blad: Bij bijzondere theeën ronde, platte, naaldvormige, spiraalvormige, parelachtige of samengebonden vormen; bij 银毫 dicht blad met stevige knoppen en zichtbare dons; bij 特级 dicht, geelgroen.
Aroma van het droge blad: In de geraadpleegde bronnen zijn geen beschrijvingen gevonden.
Aroma van het infuus: Bij bijzondere theeën en 银毫 fris en levendig (鲜灵), vol en aanhoudend; bij 特级 gewoon fris en vol (鲜浓).
Smaak: Fris, vol en rond (鲜浓醇厚); het overzicht van de Missie van China bij de EU noemt als kenmerkend de „smaak van kandijsuiker” (冰糖味).
Kleur van het infuus: Geelgroen, helder en glanzend; bij 特级 lichtgeel.
Theeblad na het zetten: Bij bijzondere theeën vlezige, zachte knoppen met dons; bij 特级 zachtgroen en gelijkmatig.

Aantal aromatiseringen per graad: bij bijzondere theeën zes of meer; bij 银毫 zes plus aromaverfrissing; bij 春毫 en 香毫 vijf plus aromaverfrissing; bij 特级 vier plus aromaverfrissing.

7. Chemische samenstelling

De norm stelt fysisch-chemische grenzen aan de afgewerkte thee:

Parameter	Niet meer dan
Vocht	8,0 %
Totale as	5,0 %
Gruis	5,0 %
Stof	0,5 %

Gegevens over polyfenolen, aminozuren, cafeïne en aromastoffen specifiek van Fuzhou-thee zijn in de geraadpleegde bronnen niet gevonden.

8. Zetten

Gangbare praktijk voor jasmijnthee op groene basis.

Watertemperatuur: 85–90 °C.
Hoeveelheid thee: 3 g op 150 ml.
Servies: Gaiwan met deksel, die houdt het aroma vast, of een glazen beker voor bijzondere vormen.
Werkwijze:
1. Verwarm het servies voor.
2. Doe de thee erin.
3. Schenk water op en leg het deksel erop.
4. Eerste infusie 1–2 minuten.
5. Til voor het drinken het deksel op en adem het aroma in.
6. Twee tot drie keer opnieuw opgieten.

9. Bewaren

Gangbare praktijk. Luchtdicht, op een droge, koele, donkere plaats, strikt zonder vreemde geuren. De norm verlangt opslag in een geventileerd, droog magazijn, gescheiden van sterk ruikende en verontreinigende stoffen, en geeft een houdbaarheid van 18 maanden bij kamertemperatuur.

10. Prijs en vervalsingen

Prijsgegevens zijn in de geraadpleegde bronnen niet gevonden.

Hoe vervalsingen te vermijden:
- Let op het merk van geografische aanduiding en herkomst uit de tien districten en arrondissementen van Fuzhou.
- Volgens de norm wordt de thee minstens vier keer gearomatiseerd en daarna nog eens verfrist; toevoegingen zijn verboden. Een scherpe „parfumachtige” geur die in het infuus snel verdwijnt, is reden tot argwaan.
- Gedroogde bloemen in de verpakking bewijzen geen kwaliteit: de norm staat slechts een beetje droge jasmijn toe, en de techniek zelf scheidt de bloemen van de thee.
- Controleer de graad aan de hand van de normschaal: 特级 is bij Fuzhou-jasmijnthee de onderste trede, niet de hoogste.

11. Wetenswaardigheden

Fuzhou-jasmijnthee kent drie Chinese beschermingsregimes tegelijk: product met geografische aanduiding, merk en agrarische GI, plus bescherming in de EU.
De bloemen worden overdag geplukt, na tien uur ‘s ochtends, nog als knoppen; ze gaan pas in de werkplaats open.
In de gradenschaal kreeg de naam „hoogste graad” (特级) de bescheidenste trede toegewezen.
De aanvrager van de EU-bescherming is een tuinbouwvereniging, geen theeassociatie; zij wordt ook als eerste genoemd onder de opstellers van de provinciale norm.

12. Vergelijking met andere jasmijntheeën

Jasmijnthee (茉莉花茶): Generieke naam voor jasmijnthee als categorie; Fuzhou Molihua Cha is een benaming met een wettelijk afgebakend gebied en een eigen norm.
Hengxian Molihua Cha (横县茉莉花茶): Jasmijnthee uit het arrondissement Hengxian in Guangxi met een eigen beschermde benaming, zowel in China als volgens de overeenkomst China–EU; een ander gebied en een ander document.
Moli Yinhao (茉莉银毫): Jasmijnthee waarvan de naam samenvalt met de graad 银毫 van de Fuzhou-schaal.
Moli Longzhu (茉莉龙珠): Tot balletjes gerolde jasmijnthee; dergelijke vormen rekent de norm tot de bijzondere theeën.

Tot besluit:

Fuzhou Molihua Cha is jasmijnthee uit haar historische centrum, door de norm beschreven tot op graad en uur nauwkeurig: groene basis hongqing, overdag geplukte verse bloemen, aromatiseringscycli van 10–12 uur, van vier tot zes of meer, aromaverfrissing en scheiding van de bloemen. De beschermingsdocumenten stemmen overeen over een gebied van tien districten en arrondissementen, en het ambacht is erkend als nationaal immaterieel erfgoed. Het is thee waarvan het aroma afkomstig is van de bloem, niet van een aromastof.

Bronnen

Normen

DB35/T 991-2010

Geografische aanduiding

CNIPA 地理标志产品认定 №640

Volledige lijst — op de pagina Bronnen