ვენან ხუანძინია (Wèng’ān huángjīnyá, 瓮安黄金芽) — მწვანე ჩაი ყვითელფოთლიანი ჯიშისგან 黄金芽, ვენანის მაზრიდან (瓮安县), ციანან-ბუი-მიაოს ავტონომიური ოლქიდან, გუიჯოუს პროვინციის ცენტრში. ჯიში აქ ადგილობრივი არ არის: ის 2012 წელს ჯეძიანიდან შემოიტანეს, ძირითადი მასივი კი დაბა ძიენჯუნში (建中镇) მდებარეობს, რომელსაც პრესა ქვეყანაში ამ ჯიშის უდიდეს ბაზად ასახელებს. სახელი 2018 წლიდან დაცულია გეოგრაფიული სერტიფიკაციის ნიშნით; მფლობელი — მაზრის ასოციაცია, თავად ჯიშის სახელწოდებით.
1. კლასიფიკაცია და წარმოშობა
- ტიპი: მწვანე ჩაი (绿茶, lǜchá) ყვითელფოთლიანი ჯიშისგან. „გუიჯოუ ჟიბაო“ (2023, სინხუას გადმობეჭდვით) მას „贵州绿茶新品种“-ად — „გუიჯოუს მწვანე ჩაის ახალ ჯიშად“ მოიხსენიებს, ხოლო მაზრის საგადასახადო სამმართველო (2024) ძიენჯუნის მთავარი კომპანიის პროდუქციის ჩამონათვალში 黄金芽-ს მწვანე ჩაის განყოფილებაში ათავსებს — თეთრფოთლიან „白茶“-სთან და დუიუნ მაო ძიენთან ერთად. ნიშნის დოკუმენტი ტექნოლოგიის აღწერით არ მინახავს. „ხუანძინი“ (黄金, „ოქრო“) სახელში ფოთლის ფერია და არა კლასი: ყვითელი ჩაისთვის დამახასიათებელი დათუთქვა ნაპოვნ აღწერებში არ გვხვდება.
- შენიშვნა: მაზრის 2021 წლის გეგმა პროდუქციას შორის ასახელებს როგორც „黄金芽“-ს, ისე დაპრესილ „黄金饼“-ს („ოქროს ბლინს“), ხოლო იმავე კომპანიის ხაზში (2024) არის „收藏黄金芽“ — „黄金芽 კოლექციისთვისაც“. რისგან და რა ტექნოლოგიით მზადდება ბლინი და რით განსხვავდება საკოლექციო ვარიანტი, წყაროები არ აკონკრეტებენ.
- კატეგორია: ჩაი ყვითელფოთლიანი, სინათლისადმი მგრძნობიარე ჯიშისგან (光照敏感型); გეოგრაფიული სერტიფიკაციის ნიშანი (证明商标, zhèngmíng shāngbiāo), 2018.
- წარმოშობა: ჩინეთი, გუიჯოუს პროვინცია (贵州, Guìzhōu), ციანან-ბუი-მიაოს ავტონომიური ოლქი (黔南, Qiánnán), ვენანის მაზრა (瓮安, Wèng’ān); მთავარი ბაზა — დაბა ძიენჯუნი (建中, Jiànzhōng).
- ნიშნის ზონა: ვენანის მაზრა მითითებულია როგორც ნიშნის მფლობელის კუთვნილება; ზონის იურიდიული საზღვარი არ გადამიმოწმებია.
- გეოგრაფიული კოორდინატები: ვენანის მაზრა — დაახლოებით ჩრდ. განედი 27,1° და აღმ. გრძედი 107,5°.
2. ისტორია და კულტურული მნიშვნელობა
- ისტორია:
- 2012. მთავარი მასივის მფლობელი კომპანიის წარმომადგენლის თქმით (ჟურნალი „ნუნჩანპინ შიჩან“, 农产品市场, 2023), მანამდე 黄金芽 ვენანში არ ხარობდა: ჯიში 2012 წელს ჯეძიანიდან შემოიტანეს. „გუიჯოუ ჟიბაო“ (2023) წერს, რომ ჯიში კომპანიამ „შეარჩია და გაავრცელა“ (选育、推广); თავად კომპანიის თხრობით ეს ინტროდუქციაა და არა სელექცია. ჯეძიანურ ჯიშზე — იხილეთ სტატია ანძი ხუან ძინ იას შესახებ.
- 2018. გუიჯოუს ყველა გეოგრაფიული ნიშნის ნუსხის მიხედვით, რომელიც თან ერთვის პროვინციული ინტელექტუალური საკუთრების სამმართველოს 2022 წლის 22 აგვისტოს შეტყობინებას, ნიშანი „瓮安黄金芽“ დათარიღებულია 2018 წლის 28 ოქტომბრით; მფლობელი — ვენანის მაზრის ხუანძინიას ჩაის დარგის ასოციაცია (瓮安县黄金芽茶业协会). ნუსხა ნიშნის ნომერს არ იძლევა. ნუსხა და „გუიჯოუ ჟიბაო“ სერტიფიკაციის ნიშანზე საუბრობენ; დაცვის, როგორც გეოგრაფიული აღნიშვნის მქონე პროდუქტის, დოკუმენტი არ მიპოვია.
- 2021. მაზრის ჩაის დარგის განვითარების გეგმა აყენებს ამოცანას „გამოვიყენოთ ნიშნები 瓮安白茶 და 瓮安黄金芽“ და ჩამოთვლის მაზრის შვიდ სახეობა პროდუქციას, მათ შორის „黄金芽“-ს და „黄金饼“-ს.
- 2023. „გუიჯოუ ჟიბაოს“ ცნობით, ძიენჯუნში 35,6 ათასი მუ ბაღია (1 მუ — დაახლოებით 667 მ²) და ქვეყანაში 黄金芽-ს უდიდესი ბაზაა; დაბა ხუთი ფერის ჩაის ამზადებს — წითელს, მუქს, მწვანეს, თეთრს და ყვითელს.
- 2024. მაზრის საგადასახადო სამმართველო წერს, რომ ძიენჯუნის მთავარ კომპანიას 1800-ზე მეტი მუ 黄金芽 აქვს, 6000 მუ თეთრფოთლიანი და 4800 მუ მწვანე ჩაი.
- 2025. მაზრის საორგანიზაციო განყოფილებისა და დაბის მთავრობის მასალა იუწყება, რომ 黄金芽-მ ვენანის დავარგებულ თეთრ და წითელ ჩაისთან ერთად გაიარა სერტიფიკაცია, როგორც ქვეყნის ცნობილმა, განსაკუთრებულმა, ხარისხიანმა და ახალმა სასოფლო პროდუქტმა (全国名特优新农产品).
- სახელწოდება: „ვენანი“ (瓮安) — მაზრის სახელი; „ხუანძინია“ (黄金芽) — „ოქროს ყლორტი“, ჯიშის სახელი. პორტალ „ჩჟუნგო ვანის“ რეპორტაჟი (中国网, 2019) ასე ხსნის: მცენარე მთელი წელი ყვითელია, მშრალი ჩაი კაშკაშა ყვითელია, ნაყენი ნათელი ყვითელია, გემო ახალია, ჯიში კი ოქროსავით ფასობს.
- კულტურული მნიშვნელობა: 2019 წლის პუბლიკაციები მოჰყავს ჯიშის მეტსახელს დარგში — „茶中大熊猫“, „დიდი პანდა ჩაის შორის“: იშვიათობის, მოვლის სირთულისა და ძვირი მოვლის გამო. მაზრის მთავარი ბრენდი კი ეს ჩაი არ არის: 2021 წლის გეგმა დარგს „瓮安欧标茶“-ს — ევროპული ნორმების ჩაის — ირგვლივ აშენებს, დუიუნ მაო ძიენის სახელით.
3. ბოტანიკური აღწერა და ნედლეული
- ჯიში: 黄金芽 (Huángjīnyá), ყვითელფოთლიანი. 2019 წლის პუბლიკაციის მიხედვით, ეს არის სინათლისადმი მგრძნობიარე ჯიში ყვითელი მუტანტური ფორმებიდან (光照敏感型、黄色系变异). „ჩჟუნგო ვანის“ (2019) ცნობით, მცენარე მთელი წელი ყვითელია, მზეზე კი, 2019 და 2023 წლების აღწერით, ოქროსფრად ბრწყინავს. ჯიში ინტროდუცირებულია და არა გამოყვანილი ვენანში (ნაწილი 2).
- კრეფა: ვადები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
- კრეფის სტანდარტი: მონაცემები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
- მოთხოვნები ნედლეულზე: მონაცემები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
4. ტერუარი და მოყვანის თავისებურებები
- რეგიონი: გუიჯოუს პროვინციის ცენტრი. „ჩჟუნგო ვანის“ (2019) ცნობით, მაზრის კლიმატი სუბტროპიკული ნოტიო მუსონურია, ოთხი გამოკვეთილი სეზონით: საშუალო წლიური ტემპერატურა 13,6 °C, უყინვო პერიოდი 260–280 დღე, მზის ნათების 1226 საათი და 1148,2 მმ ნალექი წელიწადში. „გუიჯოუ ჟიბაო“ (2023) ძიენჯუნზე დასძენს მაღალ გატყიანებას, წყლის სიუხვეს, მთებსა და ბორცვებს, ღრმა ნოყიერ ნიადაგის ფენას.
- მოყვანის სიმაღლე: 2019 წლის რეპორტაჟში ბაზის ხელმძღვანელი უბნის საშუალო სიმაღლეს ასახელებს — 1350 მ; 2025 წლის მაზრის მასალა ახსენებს სათვალთვალო მოედანს ძიენჯუნის ბაღებს შორის 1200 მ სიმაღლეზე. ზუსტად 黄金芽-ს ბაღების სიმაღლეების გაზომვები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
- ნიადაგი: ნიადაგის ტიპი ნაპოვნ წყაროებში არ არის; პრესა მხოლოდ ნოყიერ ნიადაგზე წერს.
- მოვლა: კომპანიის წარმომადგენლის თქმით (2023), ამინომჟავების მაღალი შემცველობის გამო ჯიში ძლიერ განიცდის მავნებლებს და ბაღის მოვლა მეტ ძალისხმევას მოითხოვს.
- ჯიშის თავისებურება: ფოთლის ფერს ჯიში განსაზღვრავს და არა ადგილის პირობები: იგივე 黄金芽 ხარობს როგორც ჯეძიანში, ისე სხვა პროვინციებში.
5. წარმოების ტექნოლოგია
ვენან ხუანძინიას ტექნოლოგიის დოკუმენტი ნაპოვნ წყაროებში არ არის. მაზრის საგადასახადო სამმართველო (2024) ძიენჯუნის მთავარი კომპანიის 黄金芽-ს მწვანე ჩაის მიაკუთვნებს, მაგრამ დამუშავების ეტაპებს არ აღწერს.
ქვემოთ მოცემულია მწვანე ჩაის ზოგადი სქემა და არა ზუსტად ამ ჩაის აღწერა:
- ახალი ფოთლის გადანაწილება (摊青 — tānqīng): ფოთოლს თხელ ფენად ანაწილებენ, რომ ტენის ნაწილი გასცეს.
- ფიქსაცია (杀青 — shāqīng): გაცხელება აჩერებს დაჟანგვას და ინარჩუნებს ფოთლის ფერს.
- დახვევა (揉捻 — róuniǎn).
- გაშრობა (干燥 — gānzào).
6. ორგანოლეპტიკური მახასიათებლები
ჯიშის სახეს პრესა „სამ ყვითელამდე“ ამცირებს — 干茶亮黄、汤色明黄、叶底纯黄: კაშკაშა ყვითელი მშრალი ჩაი, ნათელი ყვითელი ნაყენი, სუფთა ყვითელი ფოთლის ძირი. ასე წერს ჟურნალი „ნუნჩანპინ შიჩან“ (2023) ძიენჯუნის მთავარი კომპანიის ჩაიზე; პირველი ორი მახასიათებელი არის „ჩჟუნგო ვანის“ 2019 წლის რეპორტაჟშიც.
- მშრალი ფოთლის გარეგნული სახე: კაშკაშა ყვითელი (干茶亮黄).
- მშრალი ფოთლის არომატი: ცალკე აღწერა ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
- ნაყენის არომატი: ცალკე აღწერა არ არის; 2019 და 2023 წლების პუბლიკაციები ზოგადად სუფთა ახალ არომატზე (清香) საუბრობენ, ისე რომ არ აკონკრეტებენ, მშრალი ფოთლისაა თუ ნაყენის.
- გემო: ახალი (味道鲜美 — „ჩჟუნგო ვან“, 2019); ახალი და სასიამოვნო (鲜爽怡人 — ჟურნალი, 2023).
- ნაყენის ფერი: ნათელი ყვითელი (汤色明黄).
- ჩაის ძირი (დაყენებული ფოთოლი): სუფთა ყვითელი (叶底纯黄).
7. ქიმიური შემადგენლობა
ამ სახელწოდების ფიზიკურ-ქიმიური ნორმები ნაპოვნ წყაროებში არ არის. მთავარი მასივის მფლობელი კომპანიის წარმომადგენელმა ჟურნალ „ნუნჩანპინ შიჩანს“ უთხრა (2023): ჩვეულებრივ ჩაიში ამინომჟავები 3–4 %-ია, 黄金芽-ში — დაახლოებით 10 %, კომპანიის ჩაიში — 11,7 %-მდე. ეს მწარმოებლის სიტყვებია მეთოდისა და შერჩევის გარეშე და არა გაზომვა.
8. მოხარშვა
კლასის პრაქტიკა ნაზი მწვანე ჩაისთვის.
- წყლის ტემპერატურა: 75–80 °C.
- ჩაის რაოდენობა: 3 გ 150 მლ-ზე.
- ჭურჭელი: შუშის ჭიქა — მასში ყვითელი კვირტები ჩანს.
- პროცესი:
- გაათბეთ ჭიქა.
- ჩაყარეთ ჩაი და დაასხით წყალი კედელზე.
- პირველი ნაყენი — 40–60 წამში.
- სვით, ნაყენის ნაწილს ტოვებთ.
- დაამატეთ წყალი.
- ორი-სამი განმეორებითი დასხმა.
9. შენახვა
კლასის პრაქტიკა. ჰერმეტულ შეფუთვაში, მაცივარში 0–5 °C-ზე, სინათლის, ტენისა და სუნის გარეშე. უმჯობესია ერთი წლის განმავლობაში დალიოთ.
10. ფასი და ყალბი პროდუქცია
ფასების შესახებ მონაცემები ნაპოვნ წყაროებში არ არის. პრესა ჯიშს ძვირს უწოდებს — „贵如黄金“, „ძვირფასი, როგორც ოქრო“, — კომპანიის წარმომადგენელი კი ამბობს (2023), რომ ჩაის მაღალი ფასის მიუხედავად ყიდულობენ; ციფრებს არავინ ასახელებს.
- როგორ ავირიდოთ ყალბი პროდუქცია:
- მოძებნეთ სერტიფიკაციის ნიშანი „瓮安黄金芽“; მფლობელი — ვენანის მაზრის ხუანძინიას ჩაის დარგის ასოციაცია.
- შეამოწმეთ, რომ მწარმოებელი ვენანის მაზრიდანაა: ჯიში 黄金芽 ბევრ პროვინციაში ხარობს და თავად ჯიშის სახელი ადგილს არ ასახელებს.
- არ აურიოთ მაზრის მეორე ნიშანში — „瓮安白茶“: ეს სხვა სახელწოდებაა.
- მშრალი ფოთოლი — კაშკაშა ყვითელი, ნაყენი — ნათელი ყვითელი, ძირი — ყვითელი.
11. საინტერესო ფაქტები
- 2018 წელს მაზრამ „ფერადი“ სახელების მქონე ორი ნიშანი მიიღო: „თეთრი“ (瓮安白茶) — 7 ივნისს და „ოქროსფერი“ (瓮安黄金芽) — 28 ოქტომბერს.
- ნიშნის მფლობელი — მაზრის ასოციაცია, რომელსაც ბუჩქის ჯიშის სახელი ჰქვია: „ხუანძინიას ჩაის დარგის ასოციაცია“.
- დაბა ძიენჯუნს, სადაც 黄金芽-ს მთავარი მასივი იზრდება, „გუიჯოუ ჟიბაო“ (2023) უწოდებს „გუიჯოუს ელიტური თეთრი ჩაის პირველ დაბასაც“ (贵州省精品白茶第一镇).
- ძიენჯუნის მთავარ კომპანიას, საგადასახადო სამმართველოს მონაცემებით (2024), თეთრფოთლიანი ჩაი სამჯერ მეტი აქვს, ვიდრე 黄金芽, მწვანე კი — ორნახევარჯერ მეტი; და 黄金芽, და „白茶“ მის ჩამონათვალში მწვანე ჩაადაა მითითებული.
12. შედარება სხვა ჩაისთან
- ანძი ხუან ძინ ია (安吉黄金芽): იგივე ჯიში ანძის მაზრაში, ჯეძიანის ჩრდილოეთში.
- ძინიუნ ხუანჩა (缙云黄茶): ჯეძიანის ყვითელფოთლიანი მწვანე ჩაი, მაგრამ სხვა ჯიშისგან — 中黄2号.
- ვენან ბაიჩა (瓮安白茶): იმავე მაზრის მეორე ნიშანი; მის კლასს დოკუმენტები არ ადგენენ.
- დუიუნ მაო ძიენი (都匀毛尖): ციანანის ოლქის მთავარი მწვანე ჩაი, მისი სახელით ავრცელებს ვენანი ძირითად პროდუქციას.
დასკვნა:
ვენან ხუანძინია — მწვანე ჩაი ყვითელფოთლიანი ჯიშისგან 黄金芽, რომელმაც ფესვი მოიკიდა ძიენჯუნის მთებში 2012 წლის შემდეგ. პრესა მას „სამი ყვითელით“ აღწერს: კაშკაშა ყვითელი მშრალი ჩაი, ნათელი ყვითელი ნაყენი და ყვითელი ძირი, ახალი არომატითა და გემოთი. სახელწოდება 2018 წლის ნიშნითაა დაცული, ჯიში კი ამ ჩაის ანძისთან ამსგავსებს — ადგილი განასხვავებს.