Guānyīnhú lǜchá

Guanyinhu Lücha (Guānyīnhú lǜchá, 观音湖绿茶) — płaska zielona herbata z powiatu Xiaochang (孝昌县) w prefekturze miejskiej Xiaogan, w północno-wschodniej części prowincji Hubei. Nazwa pochodzi od jeziora Guanyinhu, wokół którego rozciąga się strefa turystyczna; wraz z nią obszar ochrony obejmuje cztery gminy i miasteczka powiatu. Od 29 grudnia 2015 roku herbata jest chroniona jako produkt z oznaczeniem geograficznym, a w 2021 roku otrzymała normę prefektury miejskiej. Opisy sprowadzają jej wygląd do „czterech czystości”: czysto szmaragdowego suchego liścia, czysto przejrzystego naparu, czystego aromatu i zielonego dna filiżanki.

1. Klasyfikacja i pochodzenie

• Typ: Zielona herbata (绿茶, lǜchá). Klasa jest wymieniona w chronionej nazwie.
• Kategoria: Płaska zielona herbata z Xiaogan; produkt z oznaczeniem geograficznym (2015).
• Pochodzenie: Chiny, prowincja Hubei (湖北, Húběi), prefektura miejska Xiaogan (孝感, Xiàogǎn), powiat Xiaochang (孝昌, Xiàochāng).
• Strefa ochrony: Pięć jednostek powiatu Xiaochang w ich obecnych granicach administracyjnych: strefa turystyczna ekologii i kultury jeziora Guanyinhu (观音湖生态文化旅游度假区), gmina Xiaowu (小悟乡) oraz miasteczka Xiaohe (小河镇), Weidian (卫店镇) i Wangdian (王店镇). Wykaz pochodzi z bazy produktów z oznaczeniem geograficznym; nie porównywałem go z tekstem samego ogłoszenia.
• Współrzędne geograficzne: Centrum powiatu Xiaochang leży na około 31,3° szerokości północnej i 114,0° długości wschodniej; dokładnych współrzędnych strefy ochrony nie podano w znalezionych źródłach.

2. Historia i znaczenie kulturowe

• Historia:
  • Podanie. Urząd Nadzoru Rynku Xiaogan (2023) podaje, że historia herbaty sięga podań, daje się prześledzić do epok Sui i Tang i rozkwitła w czasach Ming i Qing, po czym od razu podaje okres ponad dwóch tysięcy lat, nie wyjaśniając tej rozbieżności. Opis informacyjny przytacza dwa podania. Według pierwszego, w latach Sui i Tang „król Nanyang” Wu Yunzhao (伍云昭), uciekając przed wojskami Tang, rzucił się ze skały góry Shaohuashan (少华山), został uratowany, został mnichem i zasadził sto krzewów herbaty przy skale na brzegu jeziora Guanyinhu. Według drugiego, w epoce Ming uczony Li Daoyuan (李道元), który został mnichem na górze Shaohuashan, przywiózł nasiona herbaty z innych miejsc i zasiał je w okolicach jeziora. Tak, według opisu, zapisano na steli. Nie widziałem tekstu steli; nie ma dokumentalnego potwierdzenia tych informacji.
  • 2015. Główny Urząd Nadzoru Jakości, Inspekcji i Kwarantanny (AQSIQ) ogłoszeniem nr 162 z 2015 roku objął „观音湖绿茶” ochroną jako produkt z oznaczeniem geograficznym; baza informacyjna datuje decyzję na 29 grudnia 2015 roku. Publikacja Urzędu Nadzoru Rynku Xiaogan (2023) jako rok uznania podaje 2016; nie rozstrzygnąłem tej rozbieżności. Produkt figuruje w wykazie oznaczeń geograficznych Hubei, który Urząd Własności Intelektualnej prowincji opublikował w styczniu 2022 roku.
  • 2021. Pojawiła się norma prefektury miejskiej Xiaogan DB4209/T 21—2021 „地理标志产品 观音湖绿茶”; jej numer i nazwa są znane z wykazów norm. Nie sprawdzałem, czy obecnie obowiązuje; nie widziałem jej tekstu i nie przytaczam wymagań normy.
• Nazwa: „Guanyinhu” (观音湖) — nazwa jeziora; „lücha” (绿茶) — zielona herbata.
• Znaczenie kulturowe: Opis informacyjny przytacza miejscowe porzekadło „正月眠枣二月花，三月雨前观音茶” — „w pierwszym miesiącu śpi daktyl, w drugim kwitnie, w trzecim, przed deszczami, herbata Guanyin”. Opis nazywa je starą pieśnią ludową; nie podaje autora ani czasu zapisu.

3. Opis botaniczny i surowiec

• Odmiany / kultywary: Według opisu informacyjnego sadzi się głównie ulepszone odmiany Echa nr 1 (鄂茶1号, Èchá 1) i Fuding Dabai (福鼎大白, Fúdǐng dàbái); w innym miejscu tego samego opisu wymieniono także Zhongcha 108 (中茶108, Zhōngchá 108).
• Standard zbioru: Brak danych w znalezionych źródłach.
• Czas zbioru: Brak dokładnych terminów w znalezionych źródłach. Porzekadło o „trzecim miesiącu przed deszczami” mówi o herbacie wiosennej, ale to folklor, a nie wymaganie.

4. Terroir i cechy uprawy

• Region: Wzgórza i góry powiatu Xiaochang wokół jeziora Guanyinhu, w północno-wschodniej części prowincji Hubei.
• Wysokość upraw: 450–800 m — według opisu informacyjnego, które, sądząc po formie, powtarza wymagania dotyczące warunków miejsca.
• Gleby: Według tego samego opisu — gleby żółtobrunatne (黄棕壤), pH 5,5–6,5, zasobne w materię organiczną, z warstwą żyzną nie mniejszą niż 0,5 m.
• Klimat: Brak dokładnych danych dla strefy ochrony w znalezionych źródłach.

5. Technologia produkcji

Nie widziałem dokumentu z technologią Guanyinhu Lücha. Dla płaskiej zielonej herbaty typowa kolejność wygląda następująco:

1. Rozkładanie świeżego liścia (摊放, tānfàng): Liść rozkłada się cienką warstwą, aby oddał część wilgoci.
2. Fiksacja (杀青, shāqīng): Ogrzewanie zatrzymuje utlenianie i zachowuje zielony kolor.
3. Formowanie kształtu (做形, zuòxíng): Liść jest prostowany i dociskany, aż staje się płaski.
4. Suszenie (干燥, gānzào): Dosuszanie do trwałej wilgotności i wydobycie aromatu.

To ogólny schemat klasy, a nie opis technologii Guanyinhu Lücha.

Publikacja Urzędu Nadzoru Rynku Xiaogan (2023) wymienia miejscowe techniki tylko z nazwy: zbiór i obróbka w porze deszczów meiyu, „podwójna fiksacja” (二次杀青), „opóźniony powrót wilgoci” (延时回潮) i „usuwanie meszku na dwóch maszynach” (双机脱毫). Nie podaje parametrów tych technik.

6. Cechy organoleptyczne

Poniższy opis dotyczy najwyższego gatunku (特级) — według opisu informacyjnego i bazy produktów z oznaczeniem geograficznym.

• Wygląd suchego liścia: Płaski, gładki i prosty, smukły, szmaragdowozielony (扁平光直，挺秀翠绿); równy i czysty, z widocznym meszkiem (匀齐光洁，显毫).
• Aromat suchego liścia: Brak osobnego opisu w znalezionych źródłach.
• Aromat naparu: Czysty i trwały, z wyraźną nutą kwiatową (清香持久，显花香).
• Smak: Świeży i miękki, soczysty i rześki (鲜醇，润爽).
• Kolor naparu: Delikatnie zielony i jasny (嫩绿明亮).
• Dno filiżanki (zaparzony liść): Miękkie, delikatne i równe (柔嫩匀齐).

„Cztery czystości” (四清) opisu wyjaśniają to tak: sucha herbata jest czysto szmaragdowa (干茶清翠), napar przejrzysty (茶汤清亮), smak ma czysty aromat (茶味清香), dno filiżanki jest zielone (叶底青绿).

Opis Urzędu Nadzoru Rynku Xiaogan (2023) charakteryzuje aromat inaczej — „wyraźnie kasztanowy, z lekką nutą kwiatową” (明显栗香，略显花香). Jest to rozbieżne z opisem jakości; nie wiem, który z nich jest bliższy obecnej herbacie.

7. Skład chemiczny

Opis informacyjny podaje następujące wskaźniki; nie wskazano, jakiego gatunku dotyczą:

Wskaźnik	Wartość
Wilgotność	nie więcej niż 6,5 %
Pył i drobne kawałki	nie więcej niż 5,5 %
Popiół całkowity	nie więcej niż 7 %
Substancje ekstrakcyjne rozpuszczalne w wodzie	nie mniej niż 42 %
Włókno surowe	nie więcej niż 10 %

To powtórzenie wymagań, a nie dane z badań; nie widziałem oryginalnego źródła z tabelą. Próg substancji ekstrakcyjnych jest tu wyższy niż w normie sąsiedniego Xiaochang Fenghuangshan Cha (nie mniej niż 38 %).

8. Parzenie

Praktyka klasy dla herbaty zielonej.

• Temperatura wody: 80–85 °C.
• Ilość herbaty: 3 g na 150 ml.
• Naczynie: Szklana szklanka lub biały gaiwan — w szkle widać, jak płaski liść ustawia się pionowo w wodzie.
• Proces:
  1. Ogrzać naczynie.
  2. Wsypać herbatę i nalać wody po ściance.
  3. Pierwszy napar — po 40–60 sekundach.
  4. Pić, zostawiając część naparu.
  5. Dolać wody.
  6. Dwa-trzy kolejne zalania.

9. Przechowywanie

Praktyka klasy. W szczelnym opakowaniu, w lodówce w temperaturze 0–5 °C, bez światła, wilgoci i obcych zapachów. Nutka kwiatowa i zielony kolor znikają najszybciej, dlatego herbatę najlepiej wypić w ciągu roku.

10. Cena i podróbki

Brak danych o cenach w znalezionych źródłach.

• Jak unikać podróbek:
  • Szukać znaku produktu z oznaczeniem geograficznym i nazwy „观音湖绿茶”.
  • Sprawdzać, czy producent pochodzi ze strefy ochrony: strefa turystyczna Guanyinhu, gmina Xiaowu, miasteczka Xiaohe, Weidian lub Wangdian powiatu Xiaochang.
  • Liść — płaski, prosty i szmaragdowy, z meszkiem; napar — delikatnie zielony i przejrzysty.

11. Ciekawostki

• Jeden powiat Xiaochang ma trzy chronione nazwy herbaciane i wszystkie trzy są opisane jako zielona herbata; dwie pozostałe związane są z miasteczkiem Zhouxiang, które nie wchodzi w strefę Guanyinhu Lücha.
• Nazwa herbaty to toponim: „观音” odnosi się tu do jeziora, a z fujiańskimi oolongami Tie Guanyin (铁观音) lub Huang Guanyin (黄观音) herbata nie ma nic wspólnego poza tym słowem.
• Miejscowe porzekadło stawia „herbatę Guanyin” w jednym rzędzie z kwitnieniem daktyla — jako oznakę trzeciego miesiąca.

12. Porównanie z sąsiednimi herbatami

• Xiaochang Fenghuangshan Cha (孝昌凤凰山茶): Płaska zielona herbata z miasteczka Zhouxiang w tym samym powiecie, znak certyfikacyjny z 2015 roku; ma normę z pełną technologią.
• Zhouxiang Fenghuang Cha (周巷凤凰茶): Produkt z oznaczeniem geograficznym z tego samego miasteczka Zhouxiang, chroniony od 2014 roku.
• Dawu Lücha (大悟绿茶): Zielona herbata z sąsiedniego powiatu Dawu w tej samej prefekturze Xiaogan, produkt z oznaczeniem geograficznym z 2012 roku, w trzech formach liścia.

Podsumowując:

Guanyinhu Lücha to płaska zielona herbata z powiatu Xiaochang, z ogrodów na wysokości 450–800 m wokół jeziora, od którego wzięła nazwę. Opis ukazuje prosty szmaragdowy liść z meszkiem, trwały aromat z nutą kwiatową i delikatnie zielony napar. Dokumenty potwierdzają ochronę od 2015 roku i normę z 2021 roku; dawna historia, którą przytaczają informatory, pozostaje podaniem.

Źródła

Normy

• DB4209/T 21-2021

Oznaczenie geograficzne

• 原质检总局地理标志产品保护 №2015年第162号

Pełna lista — na stronie „Źródła”