ძიანსია გუანმინ ჩა (Jiāngxià Guāngmíng chá, 江夏光明茶) — მწვანე ჩაი ოთხი სოფლიდან, შანპოს ქუჩის კომიტეტიდან (山坡街) ძიანსიას რაიონში, უხანის სამხრეთით, ხუბეის პროვინციაში. „გუანმინ“ (光明, „სინათლე“) აქ ჩაის თვისება კი არ არის, არამედ სოფლის სახელი, სადაც მთავარი ბაღი მდებარეობს — ლიანძიხუს ტბის (梁子湖) ნაპირზე, ტიანძიშანის მთასთან (天子山). 2018 წლიდან სახელი დაცულია როგორც სასოფლო-სამეურნეო გეოგრაფიული მითითება, 2025 წლიდან — როგორც გეოგრაფიული მითითების პროდუქტი.
1. კლასიფიკაცია და წარმოშობა
- ტიპი: მწვანე ჩაი (绿茶, lǜchá). 2025 წლის დაცვის მოთხოვნები კლასს სიტყვით არ ასახელებს, მაგრამ განსაზღვრავს მწვანე ჩაის ტექნოლოგიას — ფიქსაციით, დაჟანგვისთვის გაშლისა და დაყოვნების გარეშე. უხანის სოფლის მეურნეობის სამმართველოც მწვანე ჩაიზე წერს.
- კატეგორია: უხანის სამხრეთის ტბისპირა ბორცვების მწვანე ჩაი; სასოფლო-სამეურნეო გეოგრაფიული მითითება (2018) და გეოგრაფიული მითითების პროდუქტი (2025).
- წარმოშობა: ჩინეთი, ხუბეის პროვინცია (湖北, Húběi), ქალაქი უხანი (武汉, Wǔhàn), ძიანსიას რაიონი (江夏, Jiāngxià), შანპოს ქუჩის კომიტეტი (山坡, Shānpō).
- დაცვის ზონა: შანპოს ქუჩის კომიტეტის ოთხი სოფელი — გუანმინი (光明村), გუანსინი (光星村), გუანხუა (光华村) და შანციაო (尚桥村). განმცხადებელი — შანპოს ქუჩის კომიტეტის გუანმინის ჩაის ასოციაცია (武汉市江夏区山坡街光明茶叶协会).
- გეოგრაფიული კოორდინატები: 114°01′–114°35′ აღ. გ., 29°58′–30°32′ ჩ. გ. — 2025 წლის განცხადების მიხედვით. ოთხი სოფლისთვის მართკუთხედი უჩვეულოდ ფართოა; განმარტება დოკუმენტში არ არის.
2. ისტორია და კულტურული მნიშვნელობა
- ისტორია:
- 1970-იანები. უხანის სოფლის მეურნეობის სამმართველოს ცნობით, სოფლის მცხოვრებნი ჩაის ხელოსნურად, შეშის ცეცხლზე ამზადებდნენ. მწარმოებელი კომპანია ისტორიას „გუანმინ № 2“ ჩაის ფაბრიკიდან (原光明二茶场) იწყებს, რომელიც 1972 წელს აშენდა.
- რეფორმების დაწყების შემდეგ. ძველი ადგილობრივი ბუჩქები — დაახლოებით ასი მუ — გაუმჯობესებული ჯიშებით შეცვალეს.
- 1986. მაზრის ქრონიკა „უჩანსიანის მდგომარეობა“ (武昌县情) (1986–1990), სამმართველოს გადმოცემით, წერს, რომ 1986 წლიდან გუანმინის ფერმის მწვანე ჩაი ზედიზედ რამდენიმე წელი იღებდა პროვინციულ ხარისხიანი პროდუქტის წოდებას. კომპანია აზუსტებს: წლები ოთხი იყო, ჩაის კი „ბილოჩუნი“ (碧螺春) და შემოდგომის „ლუნძინი“ (龙井) ერქვა. სახელი „ძიანსია გუანმინ ჩა“ მაშინ ჯერ არ არსებობდა — მარკა მხოლოდ 2006 წელს განაცხადეს.
- 1993. გამყიდველის სავაჭრო გვერდის მიხედვით, გუანმინის ფერმის ჩაიმა „ცუიხაო“ (翠毫) პროვინციული საშემოდგომო ცნობილი ჩაის კონკურსის უმაღლესი ჯილდო მიიღო; სხვა დადასტურება ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
- 2006. ადგილობრივი ხელისუფლების მხარდაჭერით სოფელ გუანმინში ჩაის ასოციაცია შეიქმნა და მან მარკა „ძიანსია გუანმინ ჩა“ განაცხადა.
- 2018. თებერვალში — სახელმწიფო სასოფლო-სამეურნეო გეოგრაფიული მითითება (ნომერი AGI02321). სავაჭრო გვერდი გვერდით 2017 წლის ნოემბერსაც ასახელებს; ოფიციალური წყაროები 2018 წელს იძლევიან. სასაქონლო ნიშანი „ძიანსია გუანმინ ჩა“, იმავე სავაჭრო გვერდის მიხედვით, 2018 წლის ნოემბერში დარეგისტრირდა.
- 2019. VII მსოფლიო სამხედრო თამაშების სპორტსმენთა სოფლის ჩაის მომწოდებელი.
- 2020. სავაჭრო გვერდის მიხედვით, მარკა „გუანმინის“ მწვანე „ცუიხაომ“ 21-ე „მწვანე“ პროდუქტების გამოფენის ოქროს ჯილდო მიიღო.
- 2025. 2025 წლის 16 ივლისის № 640 განცხადებით (გამოქვეყნდა 13 აგვისტოს) ინტელექტუალური საკუთრების სახელმწიფო სამმართველომ სახელი გეოგრაფიული მითითების პროდუქტად ცნო. უხანიდან გავრცელებული ცნობებით, ეს ძველი სასოფლო-სამეურნეო მითითებების ერთიან რეჟიმში გადაყვანის ნაწილია; იმავე განცხადებაში ქალაქს თვრამეტი პროდუქტი აქვს.
- სახელი: „ძიანსია“ (江夏) — რაიონის სახელი; „გუანმინ“ (光明) — სოფლის სახელი. ზონის ორი სხვა სოფელი, გუანსინი და გუანხუა, იმავე იეროგლიფით 光 იწყება.
- კულტურული მნიშვნელობა: უხანის სამმართველო (2023) მთავარ ოსტატს ძიანსია გუანმინ ჩას არამატერიალური მემკვიდრეობის მესამე თაობის მატარებლად ასახელებს; კომპანიის საიტის მიხედვით, ჩაი არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობად ძიანსიას რაიონის კულტურის სამმართველომ აღიარა. ჩაი ქალაქის ბრენდში „ძიანჩენ ბაიჭენი“ (江城百臻) შედის. იმავე სამმართველოს ცნობით, პროდუქციას აქვს „მწვანე პროდუქტის“ სერტიფიკატი (绿色食品, lǜsè shípǐn); სავაჭრო გვერდი „გუანმინის“ მწვანე და წითელი ჩაის ასეთ სერტიფიკატებს 2017 წლის ნოემბრით ათარიღებს.
3. ბოტანიკური აღწერა და ნედლეული
- ჯიშები / კულტივარები: დაცვის მოთხოვნების მიხედვით — ჭუნჩა 108 (中茶108, Zhōngchá 108), ფუდინ დაბაიჩა (福鼎大白茶, Fúdǐng dàbáichá), ეჩა № 1 (鄂茶一号, Èchá 1) და სხვები.
- კრეფის სტანდარტი: მოთხოვნები ასახელებს ახალი ფოთლის გრადაციებს: ცალკე კვირტი (单芽, dānyá), კვირტი ერთი ფოთლით, სადაც კვირტი ფოთოლზე გრძელია, თანაბარი სიგრძის კვირტი ერთი ფოთლით და სხვები. კრეფა დროულად და პარტიებად უნდა მოხდეს — იმის მიხედვით, თუ რომელ მშრალ ჩაის და ხარისხის რომელ კლასს ამზადებენ.
- ყლორტის წონა: ასი ყლორტი „კვირტი ფოთლით“ დაახლოებით 8,5 გ იწონის — ეს რიცხვი პირდაპირ მოთხოვნებშია ჩაწერილი.
- კრეფის დრო: ზუსტი ვადები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
4. ტერუარი და მოყვანის თავისებურებები
- რეგიონი: ტბისპირა ბორცვები უხანის სამხრეთით. უხანის სოფლის მეურნეობის სამმართველოს მასალაში (2022) ერთ-ერთი ადგილობრივი კომპანიის ხელმძღვანელი ამბობს, რომ მისი ჩაის ბაზა იქ მდებარეობს, სადაც ტიანძიშანის მთა, ლიანძიხუს ტბა და შანპოხუს ტბა (山坡湖) ერთმანეთს ხვდება. იმავე სამმართველოს სხვა მასალის მიხედვით (2023), ჩაის მეურნეობა ლიანძიხუს ტბასთან თითქმის მთელი წელი ნისლშია გახვეული.
- მოყვანის სიმაღლე: მონაცემები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
- ნიადაგები: დაცვის მოთხოვნების მიხედვით — მძლავრი პროფილი, სახნავი ფენა 50 სმ-ზე სქელი, ორგანული ნივთიერება სახნავ ჰორიზონტში 1 %-ზე მეტი, pH 4,7–6,0. ბაიდუს ქსელური ენციკლოპედიის სტატია წითელმიწებზე წერს pH 4,7–6,5-ით; ზედა ზღვარში შეუსაბამობა რჩება.
- კლიმატი: იმავე ენციკლოპედიური სტატიის მიხედვით — ნოტიო მუსონური: საშუალოდ 16,8 °C წელიწადში, 1347,7 მმ ნალექი, 268 უყინავი დღე. პირველწყაროსთან ამ რიცხვების შემოწმება ვერ მოხერხდა.
- აგროტექნიკა მოთხოვნების მიხედვით: გაზაფხულზე და ზაფხულში — ნიადაგის წვრილი დამუშავება, ზამთრის წინ — ღრმა; სასუქის ძირითადი შეტანა, კვება და ფოთლოვანი კვება; დაცვა — აგროტექნიკური, ბიოლოგიური და ფიზიკური.
- მასშტაბი: 2022 წლის რეპორტაჟის მიხედვით, მწარმოებელ კომპანიას 300 მუზე მეტი საკუთარი ბაღი აქვს, კიდევ ათასზე მეტ მუს პარტნიორად მოიცავს და საქმეში დაახლოებით ხუთასი გლეხური მეურნეობაა ჩართული. გადამუშავების სიმძლავრე, კომპანიის საიტის მიხედვით, წელიწადში 50 ტონაა. ეს ერთი კომპანიის მონაცემებია და არა მთელი დაცვის ზონის.
5. წარმოების ტექნოლოგია
დაცვის მოთხოვნები შემდეგ ჯაჭვს განსაზღვრავს:
- ახალი ფოთლის გაშლა (摊放, tānfàng).
- ფიქსაცია (杀青, shāqīng).
- გაციება (摊凉, tānliáng).
- ფოთლის გასწორება (理条, lǐtiáo).
- ბზინვარებამდე მოხალვა (辉炒, huīchǎo).
- საბოლოო გაშრობა არომატის გამოვლენით (足干, zúgān; 提香, tíxiāng).
- გადარჩევა (精选, jīngxuǎn).
ტემპერატურებსა და ვადებს დოკუმენტი არ იძლევა. უხანის სამმართველოს ცნობით (2023), მეურნეობაში ნახევრად ხელით — ნახევრად მანქანურ სქემას იცავენ: ხელით მუშაობა რეწვას ინარჩუნებს, მანქანები კი მის სისუსტეებს ხსნის — დაბალ პროდუქტიულობას და ფოთლის არათანაბარ სისქეს.
6. ორგანოლეპტიკური მახასიათებლები
- მშრალი ფოთლის გარეგნობა: თხელი, დახვეწილი გრეხა (条索纤细), მწვანე ფერი ზეთოვანი ბზინვარებით (色泽绿润), თეთრი ბუსუსი გახსნილია (白毫显露).
- მშრალი ფოთლის არომატი: ცალკე აღწერა ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
- ნაყენის არომატი: კომპანიის მიხედვით — დახვეწილი (气味清雅). უხანის სამმართველო წვრილ, ღრმა არომატზე წერს (香幽), ისე რომ არ აკონკრეტებს, მშრალ ფოთოლს ეხება თუ ნაყენს.
- გემო: სამმართველოს მიხედვით — ნაყენი ახალი და სუფთაა, გემოს შეგრძნება პირში დიდხანს რჩება. კომპანია წერს ახალ, ცოცხალ გემოზე ტკბილი დაბრუნებით (鲜爽回甘).
- ნაყენის ფერი: კომპანიის მიხედვით — გამჭვირვალე, ზომიერად ძლიერი (汤色透明，浓淡相宜); იგივე პირდება „სამ მწვანეს“ (三绿): მწვანე მშრალი ფოთოლი, მწვანე ნაყენი და მწვანე გაშლილი ფოთოლი.
- ჩაის ფსკერი (გაშლილი ფოთოლი): ნაზად მწვანე (叶底嫩绿) — დაცვის მოთხოვნების მიხედვით.
7. ქიმიური შემადგენლობა
დაცვის მოთხოვნები სამი მაჩვენებლის ქვედა ზღურბლებს ადგენს:
| მაჩვენებელი | მოთხოვნა |
|---|---|
| ჩაის პოლიფენოლები | არანაკლებ 17 % |
| თავისუფალი ამინომჟავები | არანაკლებ 4 % |
| წყალში ხსნადი ექსტრაქტული ნივთიერებები | არანაკლებ 40 % |
ეს ნორმებია და არა რომელიმე პარტიის გაზომვა. კოფეინისა და სხვა ნივთიერებების მონაცემები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
8. მოხარშვა
კლასის პრაქტიკა მწვანე ჩაისთვის.
- წყლის ტემპერატურა: 80–85 °C.
- ჩაის რაოდენობა: 3 გ 150 მლ-ზე.
- ჭურჭელი: შუშის ჭიქა ან თეთრი გაივანი.
- პროცესი:
- გაათბეთ ჭურჭელი.
- ჩაყარეთ ჩაი და წყალი კედელზე დაასხით.
- პირველი ნაყენი — 40–60 წამის შემდეგ.
- დალიეთ, ნაყენის ნაწილი დატოვეთ.
- წყალი დაამატეთ.
- ორი-სამი განმეორებითი ჩასხმა.
9. შენახვა
კლასის პრაქტიკა. ჰერმეტულ შეფუთვაში, მაცივარში 0–5 °C-ზე, სინათლის, ტენისა და სუნის გარეშე. უმჯობესია ერთი წლის განმავლობაში დალიოთ.
10. ფასი და ფალსიფიკაციები
ფასების მონაცემები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
- როგორ ავიცილოთ თავიდან ფალსიფიკაცია:
- მოძებნეთ გეოგრაფიული მითითების პროდუქტის ნიშანი ან სასოფლო-სამეურნეო მითითების ნიშანი.
- შეამოწმეთ, რომ ჩაი შანპოს ქუჩის კომიტეტის ოთხი სოფლიდან ერთ-ერთშია დამზადებული და არა უბრალოდ ძიანსიას რაიონში.
- ფოთოლი — თხელი, მწვანე ბზინვარებით, გახსნილი ბუსუსით; გაშლილი ფოთოლი — ნაზად მწვანე.
- გახსოვდეთ, რომ ზონის მეურნეობები სხვა ჩაისაც უშვებენ: უხანის სამმართველოს საიტზე განთავსებული მასალის მიხედვით, ერთ-ერთი კომპანია ყვითელს, „ანძი ბაიჩას“ (安吉白茶) და წითელ „ძინძიუნმეის“ (金骏眉) ამზადებს. დაცვის მოთხოვნები მხოლოდ მწვანე ჩაის აღწერს.
11. საინტერესო ფაქტები
- საკუთარ სახელამდე გუანმინის ფერმის ჩაი პროვინციულ ხარისხის წოდებებს სხვა სახელებით იღებდა — „ბილოჩუნით“ და შემოდგომის „ლუნძინით“.
- ამინომჟავების 4 %-იანი ზღურბლი ყველაზე მაღალია 2025 წლის განცხადების სამ უხანურ ჩაის შორის: ძიანსია ბიფანში ის 1,8 %-ია, ბაიციუან ლიუიჩაში — 2,8 %.
- ერთ-ერთი ადგილობრივი კომპანიის „თეთრი ჩაი“, უხანის სამმართველოს აღწერით, გადის გაშლას, ფიქსაციას, გრეხას და გაშრობას; ფიქსაცია და გრეხა მწვანე და არა თეთრი ჩაის ხერხებია.
12. შედარება უხანის სხვა ჩაისთან
- ძიანსია ბიფანი (江夏碧舫): ბრტყელი მწვანე ჩაი იმავე რაიონიდან, ულუნციუანის ქუჩის კომიტეტიდან; დაცვა — იგივე 2025 წლის განცხადებით.
- ბაიციუან ლიუიჩა (柏泉绿茶): ბრტყელი მწვანე ჩაი დუნსიხუს რაიონიდან უხანის ჩრდილო-დასავლეთით, ასევე 2025 წლის განცხადებიდან.
- ხუანპი ლიუიჩა (黄陂绿茶): ჩრდილოეთ უხანის მწვანე ჩაი.
- ბილოჩუნი (碧螺春): ძიანსუს გრეხილი მწვანე ჩაი, რომლის სახელითაც გუანმინის ფერმა 1980-იანებში ჩაის უშვებდა.
დასკვნა:
ძიანსია გუანმინ ჩა — ოთხი სოფლის მწვანე ჩაი ლიანძიხუს ტბასთან, გაზრდილი 1970-იანების ხელოსნური ფაბრიკიდან, რომელიც პროვინციულ ხარისხის წოდებებს სხვა სახელებით იღებდა. საკუთარი სახელი მარკამ 2006 წელს მიიღო, დაცვა — 2018 და 2025 წლებში. დოკუმენტები მას ზუსტად აღწერს: თხელი გრეხა, მწვანე ფოთოლი ბზინვარებით და გახსნილი ბუსუსით, ნაზად მწვანე გაშლილი ფოთოლი და ამინომჟავების მაღალი ზღურბლი.
წყაროები
გეოგრაფიული აღნიშვნა
სრული სია — გვერდზე „წყაროები“