เฉิงปู้ ต้งฉา (Chéngbù dòngchá, 城步峒茶) เป็นชาจากอำเภอปกครองตนเองชนชาติม้ง เฉิงปู้ (城步苗族自治县) ของนครเซ่าหยาง ทางตะวันตกเฉียงใต้ของมณฑลหูหนาน ใกล้พรมแดนกวางสี 峒茶 (dòngchá) เป็นชื่อประชากรท้องถิ่นของต้นชา ไม่ใช่ประเภทของชา จากประชากรนี้เคยผลิตชาแดงบดเพื่อการส่งออก ปัจจุบันผลิตทั้งชาแดงและชาเขียว และชาวม้งกับชาวต้งในอำเภอนี้ใช้ใบชาจากต้นนี้ต้มเป็นฐานสำหรับชาน้ำมันมาเป็นเวลานาน หน่วยงานกำกับดูแลตลาดของเซ่าหยางเรียกประชากรต้นชานี้ว่าเป็นหนึ่งในสี่ประชากรท้องถิ่นที่ดีที่สุดของหูหนาน และจัดประเภทเป็นชาใบใหญ่ภาคใต้ชนิดไม้ต้น ตั้งแต่ปี 2022 ชื่อนี้ได้รับการคุ้มครองโดยตรารับรองทางภูมิศาสตร์
1. การจัดประเภทและแหล่งกำเนิด
- ประเภท: ยังไม่ได้กำหนดประเภท ชื่อนี้หมายถึงประชากรต้นชาและสถานที่ แหล่งข้อมูลไม่ได้ระบุประเภทของผลิตภัณฑ์ บทความอ้างอิงเห็นว่าวัตถุดิบเหมาะสำหรับทั้งชาแดงและชาเขียว “โดยเฉพาะชาแดง”
- หมวดหมู่: ชาจากประชากรต้นชาท้องถิ่น ตรารับรองทางภูมิศาสตร์ (2022)
- แหล่งกำเนิด: จีน มณฑลหูหนาน (湖南, Húnán) นครเซ่าหยาง (邵阳, Shàoyáng) อำเภอปกครองตนเองชนชาติม้ง เฉิงปู้ (城步, Chéngbù)
- พื้นที่: บัญชีระดับมณฑลปี 2024 ระบุอำเภอเฉิงปู้เป็นเขตการปกครองของผู้ถือตรา ฉันไม่พบขอบเขตทางกฎหมายของพื้นที่ บทความอ้างอิงระบุตำบลและหมู่บ้านที่มีประชากรต้นชานี้: ทิงผิง (汀坪), เว่ยซี (威溪), หรูหลิน (儒林), หลานหรง (兰蓉), ไป๋เหมาผิง (白毛坪), อู่ถวน (五团), ฉางอันอิง (长安营) และตานโข่ว (丹口)
- พิกัดทางภูมิศาสตร์: สำหรับเขตเกาเหม่ย–เผิงตง ในตำบลทิงผิง บทความอ้างอิงให้พิกัด 25°58′–26°02′ เหนือ และ 110°14′–110°20′ ตะวันออก
2. ประวัติศาสตร์และความสำคัญทางวัฒนธรรม
- ประวัติศาสตร์:
- บันทึกเก่า. บทความอ้างอิงยกข้อความจาก “พงศาวดารท้องถิ่นเฉิงปู้” (城步乡土志): “茶有八峒茶·略可采用” — “ในบรรดาชา มีชาแปดต้ง ใช้ได้บ้าง” สิ่งพิมพ์ท้องถิ่นถ่ายทอดข้อความนี้ต่างออกไปว่า “城步有八峒茶，可采” ฉันไม่เห็นเอกสารต้นฉบับ
- ค.ศ. 1974–1982 — การค้นพบ. ตามบทความเดียวกัน ในปี 1974 พบต้นชาป่าสูงที่มีใบกว้างหนา ในปี 1975 ผู้เชี่ยวชาญจากสถาบันเกษตรหูหนานบรรยายว่าเป็นชาใบใหญ่ชนิดกึ่งไม้ต้น ในปี 1982 ที่เฉาเจียวาน (曹家湾) พบต้นชาสูง 7.28 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลางลำต้น 41.1 เซนติเมตร
- การทดลองย้ายปลูก. ระหว่างปี 1975–1980 มีการทดลองนำประชากรนี้ไปปลูกในอีกพื้นที่หนึ่งของเซ่าหยาง ต้นชากลายเป็นไม้พุ่ม ใบเล็กลง และประชากรนี้ถูกจัดเป็น ecotype ที่ผูกกับท้องถิ่น
- ทศวรรษ 1980 — ชาแดงบด. บทความอ้างอิงเขียนว่าในปี 1984 ชาแดงบดจากประชากรนี้ของโรงงานชีหลี่ผิง (七里坪) ได้รับตำแหน่งผลิตภัณฑ์คุณภาพระดับมณฑล และช่วงกลางทศวรรษ 1980 เป็นยุครุ่งเรือง ใบชาทั้งหมดถูกกว้านซื้อเพื่อการส่งออก เมื่อชาแดงจีนออกจากตลาดต่างประเทศกลางทศวรรษ 1990 ประชากรต้นชานี้ก็เสื่อมถอยลง
- ค.ศ. 1986–1987 — พันธุ์ชา. ในเดือนมิถุนายน 1986 ประชากรนี้ได้รับการรับรองเป็นพันธุ์ท้องถิ่นระดับมณฑล และในปี 1987 โดยคณะกรรมการพันธุ์ชาระดับมณฑล
- ค.ศ. 2020. ตามบทความอ้างอิง อำเภอประกาศการคุ้มครองและขึ้นทะเบียนต้นชาเก่า
- ค.ศ. 2022 — ตรารับรอง. สำนักงานทรัพย์สินทางปัญญาแห่งชาติประกาศ “城步峒茶” เป็นตรารับรองทางภูมิศาสตร์ในจดหมายข่าวเครื่องหมายการค้าฉบับที่ 1777 บทความอ้างอิงระบุวันเริ่มมีผล 28 มกราคม 2022 สำหรับเซ่าหยาง นี่เป็นตราทางภูมิศาสตร์ใหม่รายการแรกของปีนั้น ตามที่หน่วยงานกำกับดูแลตลาดของนครรายงานเมื่อ 23 กุมภาพันธ์
- ชื่อ:
- “เฉิงปู้” (城步) เป็นชื่ออำเภอ
- “ต้ง” (峒, dòng) ตามบทความอ้างอิง เป็นชื่อหน่วยปกครองในพื้นที่ภูเขาของชนชาติม้ง ในสมัยราชวงศ์หมิง เฉิงปู้มี “ต้ง” เช่นนี้ห้าแห่ง ชา “ตั้งชื่อตามสถานที่” จึงเรียกว่า 峒茶
- ความสำคัญทางวัฒนธรรม: “หูหนาน ริเป้า” เขียนว่าชาวม้งและชาวต้งในเฉิงปู้มีประเพณีดื่มชาน้ำมัน (油茶, yóuchá) มายาวนาน ชาน้ำมันเฉิงปู้ได้รับการขึ้นทะเบียนในบัญชีมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ระดับมณฑล และวัตถุดิบหลักคือใบชาจากต้น 峒茶
3. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และวัตถุดิบ
- ประชากร: ประชากรท้องถิ่นที่ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด (有性系) ประกาศทางการเรียกประชากรนี้ว่าเป็นชาใบใหญ่ภาคใต้ชนิดไม้ต้น (南方大叶种乔木型) แต่บทความอ้างอิงในอีกตอนหนึ่งเขียนว่า “ไม้ต้นขนาดเล็ก ใบขนาดกลาง แตกใบกลางฤดู” (小乔木型，中叶类，中生种) แหล่งข้อมูลไม่ได้อธิบายความแตกต่างนี้
- สองรูปแบบ: ตามสีของใบแก่ ชาวบ้านแบ่งเป็น “ต้งฉาใบเขียว” (青叶峒茶 หรือเรียกอีกชื่อว่า 竹叶茶 และ 绵茶) และ “ต้งฉาใบเหลือง” (黄叶峒茶)
- ต้นและใบ: ตามบทความอ้างอิง ลำต้นชัดเจน กิ่งก้านห่าง ใบรูปไข่ยาว สีเขียวหรือเขียวเข้ม เป็นมัน ยอดอ่อนสีเขียวอมเหลือง มีขนหนาแน่น และคงความอ่อนนุ่มได้นาน
- ช่วงเวลา: ตาใบฤดูใบไม้ผลิเริ่มแตกปลายเดือนมีนาคม การเก็บเริ่มกลางเดือนเมษายน ตามบทความเดียวกัน
- มาตรฐานการเก็บ: ไม่พบข้อมูลในแหล่งที่ค้นหาเกี่ยวกับชาที่อยู่ภายใต้ตรารับรอง
4. แตร์รัวร์และลักษณะการเพาะปลูก
- ภูมิภาค: ตะวันตกเฉียงใต้ของหูหนาน จุดบรรจบกับกวางสี “พงศาวดารเซ่าหยาง” ที่บทความอ้างอิงอ้างถึง วางพื้นที่หลักไว้ในตำบลทิงผิง ติดกับอำเภอหลงเชิงและจือหยวนของกวางสี บนขอบตะวันตกเฉียงเหนือของเทือกเขาเยว่เฉิงหลิ่ง (越城岭)
- ระดับความสูง: 300–700 เมตรในเขตทิงผิง ตามบทความอ้างอิง บทความเดียวกันกล่าวถึงกลุ่มต้นชาเก่าเหนือระดับ 1700 เมตรในอุทยานแห่งชาติหนานซาน
- ภูมิอากาศ: ตามบทความอ้างอิง อุณหภูมิเฉลี่ยรายปีประมาณ 18 °C ปริมาณน้ำฝน 1560.7 มิลลิเมตร และวันที่มีหมอกประมาณหนึ่งร้อยวันต่อปี
- ดิน: ส่วนใหญ่เป็นดินแดง เป็นกรดอ่อน (pH 5.0–5.5) มีอินทรียวัตถุร้อยละ 3.09 ตามบทความอ้างอิงและพงศาวดารนครที่อ้างถึง
- ขนาด: ตามรายงานของหน่วยงานกำกับดูแลตลาดเซ่าหยาง (2022) มีพื้นที่ปลูก 30,000 หมู่ บทความอ้างอิงระบุต้นชาป่าและต้นชาปลูกมากกว่า 40,000 หมู่ในปี 2020
5. เทคโนโลยีการผลิต
ฉันไม่เห็นเอกสารข้อกำหนดด้านเทคโนโลยีสำหรับชาที่อยู่ภายใต้ตรารับรอง แหล่งข้อมูลที่พบอธิบายสามแนวทาง
- ชาแดงบด. ผลิตภัณฑ์หลักของทศวรรษ 1980 เพื่อการส่งออก ไม่พบรายละเอียดกรรมวิธีในแหล่งที่ค้นหา
- ชาร่วมสมัย. บทความอ้างอิงกล่าวถึงการผลิตชาแดงและชาเขียว แต่ไม่บรรยายกรรมวิธี
- ชาอัดแผ่นสำหรับชาน้ำมัน. ตามบทความอ้างอิง ใบชาเก็บราวช่วงชิงหมิงและกู้อวี่ ต้มในกระทะเหล็กกับน้ำซาวข้าว เคี่ยวไฟอ่อนหลายชั่วโมง นวดขณะร้อน ปั้นเป็นแผ่นขนาดเท่ากำมือ แล้วทำให้แห้งด้วยไฟและแดด
6. ลักษณะทางประสาทสัมผัส
ชาที่อยู่ภายใต้ตรารับรองมีหลายประเภท จึงไม่มีคำอธิบายรวม ต่อไปนี้เป็นคำอธิบายชาแดงจากประชากรนี้ตามบทความอ้างอิง
- ลักษณะใบชาแห้ง: ไม่พบคำอธิบายในแหล่งที่ค้นหา
- กลิ่นใบชาแห้ง: ไม่พบคำอธิบายในแหล่งที่ค้นหา
- กลิ่นน้ำชา: สำหรับชาแดง กลิ่นเข้มข้นและยาวนาน (香气浓郁持久) มีโทนดอกไม้และน้ำผึ้ง (花蜜香)
- รสชาติ: สำหรับชาแดง นุ่มนวล (醇和) อีกตอนหนึ่งของบทความเดียวกันระบุว่านุ่มนวลและสดชื่น (醇和爽口)
- สีน้ำชา: สำหรับชาแดง แดงเข้มและสว่าง (红浓明亮)
- ก้นชา (ใบชาหลังการชง): ไม่พบคำอธิบายในแหล่งที่ค้นหา
สำหรับชาน้ำมัน ตามบทความเดียวกัน รูปแบบใบเหลืองให้รสเข้มข้นกว่าและทนการรินน้ำซ้ำได้มากกว่ารูปแบบใบเขียว
7. องค์ประกอบทางเคมี
เอกสารอ้างอิงระบุร้อยละของโพลีฟีนอล กรดอะมิโน คาเทชิน และสารสกัด แต่ตัวเลขขัดแย้งกันแม้ภายในเอกสารเดียวกัน และไม่ระบุวิธีการหรือตัวอย่าง ฉันจึงไม่นำตัวเลขเหล่านั้นมาแสดง
8. การชง
แนวปฏิบัติตามประเภท พารามิเตอร์ขึ้นอยู่กับว่าชาในมือเป็นชนิดใด
- ชาแดง: 90–95 °C ใบชา 3–5 กรัมต่อน้ำ 150 มิลลิลิตร การรินครั้งแรก 15–30 วินาทีในไก่วาน แล้วรินซ้ำสี่ถึงห้าครั้ง เพิ่มเวลาครั้งละ 10–15 วินาที
- ชาเขียว: 80–85 °C ใบชา 3 กรัมต่อน้ำ 150 มิลลิลิตร การรินครั้งแรก 40–60 วินาทีในแก้วหรือไก่วาน รินซ้ำสองถึงสามครั้ง
9. การเก็บรักษา
แนวปฏิบัติตามประเภท ชาเขียวเก็บในบรรจุภัณฑ์ปิดสนิท ในตู้เย็นที่ 0–5 °C หลีกเลี่ยงแสง ความชื้น และกลิ่น ดื่มภายในหนึ่งปี ชาแดงเก็บในที่แห้งและมืดที่อุณหภูมิห้อง ในบรรจุภัณฑ์แน่นหนา ห่างจากกลิ่น
10. ราคาและการปลอมแปลง
ไม่พบข้อมูลราคาในแหล่งที่ค้นหา
- วิธีหลีกเลี่ยงของปลอม:
- มองหาตรารับรองทางภูมิศาสตร์ “城步峒茶” บนบรรจุภัณฑ์
- ตรวจสอบว่าผู้ผลิตมาจากอำเภอเฉิงปู้
- ดูประเภทของชาบนฉลาก ภายใต้ชื่อเดียวกันมีทั้งชาแดงและชาเขียว
11. ข้อเท็จจริงน่าสนใจ
- ต้นชาสูง 7.28 เมตรจากเฉาเจียวาน บทความอ้างอิงระบุว่าเป็นต้นชาที่สูงที่สุดในหูหนาน
- คำว่า “峒” ในชื่อไม่ใช่ “ถ้ำ” แต่เป็นหน่วยปกครองเก่าในพื้นที่ภูเขาของชนชาติม้ง
12. การเปรียบเทียบกับชาอื่น
- เถาหยวน ต้าเย่ฉา (桃源大叶茶): ชื่อหูหนานอีกชื่อหนึ่งที่อิงกับพันธุ์ใบใหญ่ท้องถิ่น และไม่มีประเภทเดียวเช่นกัน
- หรู่เฉิง ไป๋เหมาฉา (汝城白毛茶): ชาหูหนานจากทรัพยากรใบใหญ่ป่าท้องถิ่น
- เป่าจิ้ง หวงจินฉา (保靖黄金茶): ชาหูหนานที่ตั้งชื่อตามพันธุ์ท้องถิ่น เป็นชาเขียว และจากพันธุ์เดียวกันก็ผลิตชาแดงด้วย
โดยสรุป:
เฉิงปู้ ต้งฉา ไม่ใช่ชื่อประเภทชา แต่เป็นชื่อประชากรต้นชาที่มีชีวิตจากภูเขาบนรอยต่อระหว่างหูหนานและกวางสี ประวัติของชานี้คือต้นไม้เก่าแก่ที่พบในทศวรรษ 1970–1980 ชาแดงบดเพื่อการส่งออก ความเสื่อมถอย และการหวนคืนภายใต้ตรารับรองทางภูมิศาสตร์ในปี 2022 แหล่งข้อมูลเห็นตรงกันในประเด็นหลัก วัตถุดิบนี้แสดงศักยภาพดีที่สุดในชาแดง และในถิ่นฐานของชาวม้งและชาวต้งใช้ทำชาน้ำมัน