Qifó Gòngchá (Qīfó gòngchá, 七佛贡茶) ndi tiyi wa mdera la Qifó m’boma la Qingchuān (青川县) m’chigawo cha Guangyuan kumpoto kwa chigawo cha Sichuan, kumalire ndi Gansu. Dzinalo limapangidwa ndi magawo awiri: “Qifó” ndi “mabuddha asanu ndi awiri,” dzina la mderalo, pamene “gòngchá” ndi tiyi wa ku nyumba ya mfumu. Minda ya tiyi ili pamalo otalika kuyambira 580 mpaka 2100 m. Kuyambira 2008, tiyiyu akutetezedwa ngati malonda okhala ndi chizindikiro cha malo, ndipo luso lopanga masikono ake a tiyi linalembedwa m’ndandanda wa zolowa za chigawo za Sichuan.
1. Gulu ndi Chiyambi
- Mtundu: Sinadziwike: m’zolemba zotetezedwa zomwe anapeza, kalasi sinatchulidwe. Maonekedwe malinga ndi mafotokozedwe a kabuku ndi madzi obiriwira achikasu, fungo la maluwa a orchid kapena mtedza wa chestnut, zomwe ndi zofala kwa tiyi wobiriwira (绿茶, lǜchá), koma kalasi pano sichikutsimikizidwa. Kupatula tiyi wa masamba, pansi pa dzinali pali mwambo wodziwika wa masikono oponderezedwa.
- Gulu lalikulu: Tiyi wa m’mapiri a kumpoto kwa Sichuan; malonda okhala ndi chizindikiro cha malo (2008), chizindikiro chodziwika bwino cha malonda ku China (中国驰名商标).
- Chiyambi: China, chigawo cha Sichuan (四川, Sìchuān), mzinda wa Guangyuan (广元, Guǎngyuán), boma la Qingchuān (青川县, Qīngchuān Xiàn), mdera la Qifó (七佛乡). Malinga ndi chilengezo chakale, dera lotetezedwa linkaphatikizapo matauni ndi midzi makumi atatu ndi iwiri ya boma; mndandanda wonse sunapezeke m’gwero loyambirira.
- Zogwirizana za malo: Boma la Qingchuān lili pafupifupi 32,6° kumpoto ndi 105,2° kum’mawa; zolemba za m’deralo zimayika minda ya kuno mu “mkanda wagolide wa tiyi pa 32° kumpoto kwa latitude.”
2. Mbiri ndi Kufunika kwa Chikhalidwe
- Mbiri:
- Dzina. Mawu oti “gòngchá” m’dzinali amanena za msonkho wa ku nyumba ya mfumu, koma zolemba za msonkho wochokera ku Qifó sizinapezeke m’magwero omwe anapeza; nthano za m’deralo za msonkhowu sizikuyikidwa m’nkhaniyi.
- 2008. Bungwe lalikulu loyang’anira za ubwino, kuyendera ndi kukhoma malire (AQSIQ) pa chilengezo nambala 52 linateteza Qifó Gòngchá ngati malonda okhala ndi chizindikiro cha malo.
- Pofika kumapeto kwa 2022, malinga ndi bungwe loyang’anira msika la boma, m’bomali munalembedwa makampani 26 a tiyi, ndipo 14 mwa iwo analandira ufulu woyika chizindikiro chapadera cha malo; mtengo wonse wa malonda awo unali 1,6 biliyoni ya yuan. Panapangidwanso muyezo wa m’deralo wotchedwa “Malonda okhala ndi chizindikiro cha malo. Qifó Gòngchá. Malamulo a luso la kupanga” (《地理标志产品 七佛贡茶生产技术规程》).
- 2023. Dzinali linalowa m’ndandanda wachiwiri wa zizindikiro zomwe Sichuan ndi Chongqing amateteza pamodzi; kuchokera ku chigawo cha Guangyuan, ndi lokhalo.
- 2024. Malinga ndi kuyerekezera komwe bungwe loyang’anira msika la Guangyuan linapereka, mtengo wa brand unali 2,297 biliyoni ya yuan, malo achisanu ndi chiwiri mu Sichuan.
- 2025. Pa 9 Mayi, pamisonkhano yamasiku a zizindikiro za China ku Chengdu, tiyiyi anaikidwa m’gulu loyamba la pulogalamu ya Sichuan ya “一县一品”, yomwe ndi “boma limodzi, malonda amodzi.”
- Dzina:
- “Qifó” (七佛) ndi “mabuddha asanu ndi awiri,” dzina la mderalo. Chiyambi cha dzinali sichinafotokozedwe m’magwero omwe ndinapeza.
- “Gòngchá” (贡茶, gòngchá) ndi “tiyi wa ku nyumba ya mfumu.”
- Kufunika kwa chikhalidwe: Luso lopanga masikono a tiyi a Qifó Gòngchá linalembedwa m’ndandanda wa zolowa za chigawo za Sichuan. Tiyiyi alinso ndi dzina loti “中华文化名茶”, lomwe ndi “tiyi wotchuka wa chikhalidwe cha China.”
3. Kufotokozera kwa Botanical ndi Zopangira
- Mtundu / Cultivar: Sunatchulidwe m’magwero omwe anapeza.
- Kututa: Kuyambira koyambirira kwa March mpaka kumapeto kwa September.
- Muyezo wa kututa: Sunaperekedwe m’magwero omwe anapeza.
- Zofunika pa zopangira: Kuchokera m’dera lotetezedwa.
4. Terroir ndi Makhalidwe a Kulima
- Dera: Qingchuān ndi boma lamapiri kumalire a Sichuan ndi Gansu.
- Utali wa malo: Kuyambira 580 mpaka 2100 m, pafupifupi 800 m.
- Dothi: Palibe deta m’magwero omwe anapeza.
- Nyengo: Palibe deta yoyezedwa m’magwero omwe anapeza.
5. Luso la Kupanga
Luso la tiyi wa masamba silinafotokozedwe m’magwero omwe anapeza. Muyezo wa m’deralo wa kupanga ulipo, koma sindinawone malemba ake, chifukwa chake ndondomeko ya kalasi sinayikidwe pano.
Mwambo wina ndi masikono a tiyi oponderezedwa (茶饼): luso la kupanga kwawo linalembedwa m’ndandanda wa zolowa za chigawo za Sichuan. Momwe amapangidwira, sizinatchulidwe m’magwero omwe anapeza.
6. Makhalidwe a Organoleptic
- Maonekedwe a masamba owuma: Palibe deta m’magwero otsimikizidwa.
- Fungo la masamba owuma: Palibe kufotokozera kwapadera.
- Fungo la madzi: Malinga ndi mafotokozedwe a kabuku, fungo la maluwa a orchid kapena mtedza wa chestnut.
- Kukoma: Palibe deta m’magwero otsimikizidwa.
- Mtundu wa madzi: Malinga ndi mafotokozedwe a kabuku, wachikasu wobiriwira.
- Pansi pa tiyi (masamba ophikidwa): Palibe deta m’magwero otsimikizidwa.
7. Kapangidwe ka Mankhwala
Palibe deta ya physicochemical m’magwero omwe anapeza.
8. Kupanga Tiyi
Njira ya kalasi ya tiyi wobiriwira, yomwe ikugwirizana ndi maonekedwe ofotokozedwa.
- Kutentha kwa madzi: 80–85 °C.
- Kuchuluka kwa tiyi: 3 g pa 150 ml.
- Chombo: Kapu ya galasi kapena gaiwan yoyera.
- Njira:
- Tenthetsa chombo.
- Ikani tiyi.
- Thirani madzi pang’ono ndi kusiya masamba atseguke kwa masekondi 30–60.
- Onjezani madzi; kuthira koyamba kwa mphindi 1–2.
- Imwani, kusiya madzi otsala.
- Thirani kawiri kapena katatu.
Kwa masikono oponderezedwa, magawo amenewa sakuyenera: njira yopangira imadalira momwe sikono linapangidwira.
9. Kusunga
Njira ya kalasi ya tiyi wobiriwira. Mu phukusi lotsekedwa, mu furiji pa 0–5 °C, popanda kuwala, chinyezi ndi fungo. Tiyi wa masamba ndi bwino kumwa mkati mwa nyengo.
10. Mtengo ndi Zonyenga
Palibe deta ya mitengo m’magwero omwe anapeza.
- Momwe mungapewere zonyenga:
- Fufuzani chizindikiro chapadera cha malo.
- Onetsetsani kuti wopanga akuchokera ku boma la Qingchuān ndipo ndi wololedwa ku chizindikiro: malinga ndi deta ya boma kumapeto kwa 2022, makampani otere anali 14.
- Kumbukirani kuti mawu oti “贡茶” amapezeka m’mayina a tiyi ambiri; chotetezedwa ndi dzina lonse “七佛贡茶”.
11. Mfundo Zosangalatsa
- Nyengo ya kututa imayamba March mpaka September.
- Luso la masikono a tiyi a Qifó Gòngchá ndi cholowa chosadziwika cha chigawo cha Sichuan.
- M’ndandanda wophatikizidwa wa chitetezo cha Sichuan ndi Chongqing wa 2023, Qifó Gòngchá ndi chizindikiro chokha kuchokera ku chigawo cha Guangyuan.
- Malinga ndi kuyerekezera kwa 2024, mtengo wa brand ndi 2,297 biliyoni ya yuan, malo achisanu ndi chiwiri m’chigawo.
12. Kuyerekeza ndi tiyi wina wa Sichuan
- Éméi Zhúyèqīng (峨眉竹叶青): Tiyi wodziwika wobiriwira wa ku Sichuan wa phiri la Éméi.
- Méngdǐng Gān Lù (蒙顶甘露): Tiyi wobiriwira wopota wa phiri la Méngdǐngshān, umodzi mwa tiyi akale kwambiri otchuka ku China.
- Guǎngyuán Huángchá (广元黄茶): Tiyi wobiriwira wa mitundu ya masamba achikasu wa m’chigawo chomwecho cha Guangyuan; mawu oti “yellow” m’dzinali ndi mtundu wa masamba, osati kalasi.
Pomaliza:
Qifó Gòngchá ndi tiyi wamapiri a kumpoto kwa Sichuan, amene dzina lake limalonjeza mbiri ya ku nyumba ya mfumu, koma zolemba zimatsimikizira zina: chitetezo cha malonda okhala ndi chizindikiro cha malo kuyambira 2008, utali wa minda kuyambira 580 mpaka 2100 m, nyengo yayitali ya kututa kuyambira March mpaka September, ndi cholowa cha chigawo, luso la masikono a tiyi. Za kalasi, luso ndi maonekedwe a tiyi wa masamba, magwero omwe anapeza amanena zochepa; mafotokozedwe a kabuku amatchula madzi achikasu obiriwira ndi fungo la maluwa a orchid kapena mtedza wa chestnut.