Qīfó gòngchá

ციფო გუნჩა (Qīfó gòngchá, 七佛贡茶) — ჩაი ციფოს თემიდან, ცინჩუანის მაზრაში (青川县), გუანგიუანის საქალაქო ოლქში, სიჩუანის პროვინციის ჩრდილოეთით, განსუს საზღვართან. სახელი ორი ნაწილისგან შედგება: „ციფო“ — „შვიდი ბუდა“, თემის სახელი, „გუნჩა“ — ჩაი სამეფო კარისთვის. ბაღები განლაგებულია ზღვის დონიდან 580-დან 2100 მეტრამდე სიმაღლეზე. 2008 წლიდან ჩაი დაცულია როგორც გეოგრაფიული აღნიშვნის მქონე პროდუქტი, ხოლო მისი ჩაის კვერების დამზადების ტექნოლოგია შეტანილია არამატერიალური მემკვიდრეობის პროვინციულ სიაში.

1. კლასიფიკაცია და წარმოშობა

• ტიპი: დადგენილი არ არის: აღმოჩენილ დაცვის დოკუმენტებში კლასი არ არის დასახელებული. საცნობარო აღწერების მიხედვით, იერსახე — მოყვითალო-მწვანე ნაყენი, ორქიდეის ან წაბლის არომატი — ჩვეულებრივია მწვანე ჩაისთვის (绿茶, lǜchá), მაგრამ კლასი აქ არ მტკიცდება. ფოთლოვანი ჩაის გარდა, ამ სახელით ცნობილია დაპრესილი კვერების ტრადიცია.
• კატეგორია: ჩრდილოეთ სიჩუანის მთის ჩაი; პროდუქტი გეოგრაფიული აღნიშვნით (2008), ჩინეთის საყოველთაოდ ცნობილი სავაჭრო ნიშანი (中国驰名商标).
• წარმოშობა: ჩინეთი, სიჩუანის პროვინცია (四川, Sìchuān), გუანგიუანის საქალაქო ოლქი (广元, Guǎngyuán), ცინჩუანის მაზრა (青川县, Qīngchuān Xiàn), თემი ციფო (七佛乡). ძველი განცხადების მიხედვით, დაცვის ზონა მოიცავდა მაზრის ოცდათორმეტ დაბასა და თემს; სრული ჩამონათვალი პირველწყაროში არ მინახავს.
• გეოგრაფიული კოორდინატები: ცინჩუანის მაზრა — დაახლოებით 32,6° ჩრდ. განედი და 105,2° აღმ. გრძედი; ადგილობრივი მასალები ათავსებენ აქაურ ბაღებს „ჩაის ოქროს სარტყელში ჩრდილოეთ განედის 32°-ზე“.

2. ისტორია და კულტურული მნიშვნელობა

• ისტორია:
  • სახელი. სიტყვა „გუნჩა“ სახელში მიუთითებს სამეფო კარის ხარკზე, მაგრამ დოკუმენტები ხარკის შესახებ კონკრეტულად ციფოდან აღმოჩენილ წყაროებში არ არის; ადგილობრივი გადმოცემები მის შესახებ სტატიაში არ გადმოდის.
  • 2008. ხარისხის ზედამხედველობის, ინსპექციისა და კარანტინის მთავარმა სამმართველომ (AQSIQ) № 52 განცხადებით ციფო გუნჩა დაიცვა როგორც გეოგრაფიული აღნიშვნის მქონე პროდუქტი.
  • 2022 წლის ბოლოსთვის, მაზრის ბაზრის ზედამხედველობის სამმართველოს მონაცემებით, მაზრაში რეგისტრირებული იყო 26 ჩაის საწარმო, მათგან 14-მა მიიღო უფლება დაესვა გეოგრაფიული აღნიშვნის სპეციალური ნიშანი; მათი პროდუქციის ჯამური ღირებულება — 1,6 მლრდ იუანი. შემუშავებულია ადგილობრივი სტანდარტიც „გეოგრაფიული აღნიშვნის მქონე პროდუქტი. ციფო გუნჩა. წარმოების ტექნიკური წესები“ (《地理标志产品 七佛贡茶生产技术规程》).
  • 2023. დასახელება შევიდა ნიშნების მეორე სიაში, რომელსაც სიჩუანი და ჩუნცინი ერთობლივად იცავენ; გუანგიუანის ოლქიდან — ერთადერთი.
  • 2024. შეფასებით, რომელსაც გუანგიუანის ბაზრის ზედამხედველობის სამმართველო ასახელებს, ბრენდის ღირებულებამ შეადგინა 2,297 მლრდ იუანი — მეშვიდე ადგილი სიჩუანში.
  • 2025. 9 მაისს, ჩენდუში, ჩინური ბრენდების დღის სიჩუანურ ღონისძიებებზე, ჩაი შეიყვანეს სიჩუანის პროგრამის „一县一品“ — „ერთი მაზრა, ერთი პროდუქტი“ პირველ ჯგუფში.
• სახელწოდება:
  • „ციფო“ (七佛) — „შვიდი ბუდა“, თემის სახელი. სახელის წარმოშობა ჩემს მიერ გახსნილ წყაროებში არ არის ახსნილი.
  • „გუნჩა“ (贡茶, gòngchá) — „ჩაი სამეფო კარისთვის“.
• კულტურული მნიშვნელობა: ციფო გუნჩას ჩაის კვერების დამზადების ტექნოლოგია შეტანილია სიჩუანის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის წარმომადგენლობითი ობიექტების პროვინციულ სიაში. ჩაი ატარებს აგრეთვე წოდებას „中华文化名茶“ — „ჩინური კულტურის სახელგანთქმული ჩაი“.

3. ბოტანიკური აღწერა და ნედლეული

• ჯიში / კულტივარი: აღმოჩენილ წყაროებში არ არის დასახელებული.
• კრეფა: მარტის დასაწყისიდან სექტემბრის ბოლომდე.
• კრეფის სტანდარტი: აღმოჩენილ წყაროებში არ არის მოყვანილი.
• მოთხოვნები ნედლეულზე: წარმოშობა დაცვის ზონიდან.

4. ტერუარი და მოყვანის თავისებურებები

• რეგიონი: ცინჩუანი — მთის მაზრა სიჩუანისა და განსუს საზღვარზე.
• მოყვანის სიმაღლე: 580-დან 2100 მეტრამდე, საშუალოდ დაახლოებით 800 მ.
• ნიადაგები: მონაცემები აღმოჩენილ წყაროებში არ არის.
• კლიმატი: გაზომილი მონაცემები აღმოჩენილ წყაროებში არ არის.

5. წარმოების ტექნოლოგია

ფოთლოვანი ჩაის ტექნოლოგია აღმოჩენილ წყაროებში არ არის აღწერილი. ადგილობრივი წარმოების სტანდარტი არსებობს, მაგრამ მისი ტექსტი არ მინახავს, ამიტომ კლასის სქემას აქ არ გადმოვიტან.

ცალკე ტრადიციაა — დაპრესილი ჩაის კვერები (茶饼): მათი დამზადების ტექნოლოგია შეტანილია სიჩუანის არამატერიალური მემკვიდრეობის პროვინციულ სიაში. როგორ კეთდება ისინი ზუსტად, აღმოჩენილ წყაროებში არ არის ნათქვამი.

6. ორგანოლეპტიკური მახასიათებლები

• მშრალი ფოთლის გარეგნული სახე: მონაცემები შემოწმებულ წყაროებში არ არის.
• მშრალი ფოთლის არომატი: ცალკე აღწერა არ არის.
• ნაყენის არომატი: საცნობარო აღწერების მიხედვით — ორქიდეის ან წაბლის ტონი.
• გემო: მონაცემები შემოწმებულ წყაროებში არ არის.
• ნაყენის ფერი: საცნობარო აღწერების მიხედვით — მოყვითალო-მწვანე.
• ჩაის ფსკერი (გაფუსფუსებული ფოთოლი): მონაცემები შემოწმებულ წყაროებში არ არის.

7. ქიმიური შემადგენლობა

ფიზიკურ-ქიმიური მონაცემები აღმოჩენილ წყაროებში არ არის.

8. მოხარშვა

კლასის პრაქტიკა მწვანე ჩაისთვის, რომელსაც აღწერილი იერსახე შეესაბამება.

• წყლის ტემპერატურა: 80–85 °C.
• ჩაის რაოდენობა: 3 გ 150 მლ-ზე.
• ჭურჭელი: მინის ჭიქა ან თეთრი გაივანი.
• პროცესი:
  1. გაათბეთ ჭურჭელი.
  2. ჩაყარეთ ჩაი.
  3. დაასხით ცოტა წყალი და მიეცით ფოთოლს გაშლის საშუალება 30–60 წამით.
  4. შეავსეთ წყლით; პირველი ნაყენი — 1–2 წუთი.
  5. დალიეთ, დატოვეთ ნაყენის ნაწილი.
  6. ორი-სამი განმეორებითი მოსხმა.

დაპრესილი კვერებისთვის ეს პარამეტრები არ გამოდგება: მოხარშვის ხერხი დამოკიდებულია იმაზე, როგორ არის კვერი გაკეთებული.

9. შენახვა

კლასის პრაქტიკა მწვანე ჩაისთვის. ჰერმეტულ შეფუთვაში, მაცივარში 0–5 °C-ზე, სინათლის, ტენისა და სუნის გარეშე. ფოთლოვანი ჩაი უმჯობესია სეზონის განმავლობაში დალიოთ.

10. ფასი და გაყალბებები

მონაცემები ფასებზე აღმოჩენილ წყაროებში არ არის.

• როგორ ავირიდოთ გაყალბებები:
  • ეძიეთ გეოგრაფიული აღნიშვნის სპეციალური ნიშანი.
  • შეამოწმეთ, რომ მწარმოებელი არის ცინჩუანის მაზრიდან და დაშვებულია ნიშანზე: მაზრის მონაცემებით, 2022 წლის ბოლოს ასეთი საწარმო იყო 14.
  • გახსოვდეთ, რომ სიტყვა „贡茶“ მრავალი ჩაის სახელში გვხვდება; დაცულია კონკრეტულად სრული სახელი „七佛贡茶“.

11. საინტერესო ფაქტები

• კრეფის სეზონი მარტიდან სექტემბრამდე გრძელდება.
• ციფო გუნჩას ჩაის კვერების ტექნოლოგია — სიჩუანის პროვინციული არამატერიალური მემკვიდრეობა.
• სიჩუანისა და ჩუნცინის 2023 წლის ერთობლივ დაცვის სიაში ციფო გუნჩა — ერთადერთი ნიშანია გუანგიუანის ოლქიდან.
• 2024 წლის შეფასებით, ბრენდის ღირებულება — 2,297 მლრდ იუანი, მეშვიდე ადგილი პროვინციაში.

12. შედარება სხვა სიჩუანურ ჩაისთან

• ემეი ჯუეცინი (峨眉竹叶青): ცნობილი სიჩუანური მწვანე ჩაი ემეის მთიდან.
• მენდინ გან ლუ (蒙顶甘露): გრეხილი მწვანე ჩაი მენდინშანის მთიდან, ჩინეთის ერთ-ერთი უძველესი სახელოვანი ჩაი.
• გუანგიუან ჰუანჩა (广元黄茶): მწვანე ჩაი ყვითელფოთლიანი ჯიშებიდან, იმავე გუანგიუანის ოლქიდან; „ყვითელი“ სახელში ფოთლის ფერია და არა კლასი.

დასასრულს:

ციფო გუნჩა — ჩრდილოეთ სიჩუანის მთის ჩაი, რომლის სახელი სამეფო კარის ისტორიას გვპირდება, დოკუმენტები კი სხვას ადასტურებს: პროდუქტის დაცვას გეოგრაფიული აღნიშვნით 2008 წლიდან, ბაღების სიმაღლეებს 580-დან 2100 მეტრამდე, კრეფის ხანგრძლივ სეზონს მარტიდან სექტემბრამდე და პროვინციულ მემკვიდრეობას — ჩაის კვერების ტექნოლოგიას. კლასზე, ტექნოლოგიასა და ფოთლოვანი ჩაის იერსახეზე აღმოჩენილი წყაროები ცოტას ამბობენ; საცნობარო აღწერები აღნიშნავენ მოყვითალო-მწვანე ნაყენსა და ორქიდეის ან წაბლის არომატს.