Nàxī tèzǎochá

Nàxī Tèzǎochá (Nàxī tèzǎochá, 纳溪特早茶) dia «dite mialoha indrindra avy any Naxi»: dite maitso avy amin’ny distrikan’i Naxi (纳溪区) ao amin’ny faritra an-tanàn-dehibe Luzhou any atsimon’ny faritanin’i Sichuan. Ny lazany manontolo dia ao amin’ny fotoam-piotazana: manomboka amin’ny faran’ny volana Janoary ny fanangonana araka ny fepetra fiarovana, ary ny famaritana eo an-toerana dia miantso ilay dite hoe «diten’ny Taom-baovao» (除夕茶, chúxī chá), ka ny ravina voalohany dia azo tsapaina sahady amin’ny alin’ny Taom-baovao araka ny kalandrie sinoa. Voaaro amin’ny maha-marika ara-jeografika momba ny fambolena azy io anarana io (2011), voatanisa ao amin’ny fifanarahana eo amin’i Sina sy ny Vondrona Eoropeana, ary nanomboka tamin’ny 2025 dia nekena ho vokatra manana marika ara-jeografika avy amin’ny State Intellectual Property Office (CNIPA).

1. Fanasokajiana sy Fiaviana

• Karazana: Dite maitso (绿茶, lǜchá). Ny fepetra fiarovana tamin’ny 2025 dia mamaritra endrika roa: fisaka (扁形茶) sy maofeng (毛峰茶), ary samy manomboka amin’ny fanalefahana sy fanamafisana amin’ny hafanana (杀青) avokoa izy roa, tsy misy oksida.
• Sokajy: Dite maitso lohataona aloha avy any atsimon’i Sichuan; vokatra manana marika ara-jeografika.
• Fiaviana: Sina, faritanin’i Sichuan (四川, Sìchuān), faritra an-tanàn-dehibe Luzhou (泸州, Lúzhōu), distrikan’i Naxi (纳溪, Nàxī).
• Faritra arovana: Tanàna 176 ao amin’ny kaominina 12 ao amin’ny distrika: Dadukou (大渡口), Huguo (护国), Dagu (打古), Shangma (上马), Hemian (合面), Fengle (丰乐), Baijie (白节), Tianxian (天仙), Mianhuapo (棉花坡), Xinle (新乐), Quba (渠坝) ary Longche (龙车). Ny mpangataka tamin’ny 2025 dia ny governemantan’ny vahoakan’ny distrikan’i Naxi.
• Koordinaty ara-jeografika: 105°09′–105°37′ E, 28°02′14″–28°26′53″ N.

2. Tantara sy Heviny ara-kolontsaina

• Tantara:
  • Filazana fahiny. Ny famaritan’ny marika dia mitanisa ny «Huayang guozhi» (华阳国志) momba ny fanaterana dite sy tantely avy amin’ny tany Ba sy Shu tamin’ny andron’i Wuwang avy amin’ny Zhou, porofo momba ny faritra amin’ny ankapobeny izany, fa tsy momba an’i Naxi manokana.
  • «Chajing». Ny fitaovana eo an-toerana dia manome an’i Lu Yu ny «Chajing» ho filazana ny dite Naxi sy Meiling (梅岭), saingy samy hafa ny fomba andefasany azy: «纳溪、梅岭产茶» na «纳溪梅岭茶». Tsy voamarina tamin’ny loharano hita ny fampitahana ilay fehezanteny amin’ny lahatsoratry ny trakta.
  • Soratra nataon’i Huang Tingjian. Araka io famaritana io ihany, ny poeta sy mpanao kalligrafia tamin’ny vanim-potoana Song, Huang Tingjian (黄庭坚), dia namela soratra teo amin’ny vatolampy amoron’ny renirano Qingxihe (清溪河) ao amin’ny distrikan’i Naxi hoe «二月茶», izay midika hoe «dite tamin’ny volana faha-2». Ny tatitra tamin’ny 2013 (naverina navoaka tamin’ny 2019) dia mametraka ilay soratra eo amin’ny Qingxihe ao Shaiyutan (晒鱼滩) ao amin’ny kaominina Dadukou, ary milaza fa mitovy amin’ny soratr’i Huang Tingjian ny sora-tànana, saingy mbola tsy maintsy nohamafisin’ny manam-pahaizana ny maha-azo itokiana azy; ny valin’ny fandinihana dia tsy voatonona ao amin’ny loharano hita.
  • 2011. Tamin’ny 20 Desambra dia nankatoavin’ny Minisiteran’ny Fambolena ny fisoratana anarana ho marika ara-jeografika momba ny fambolena (misy gazety isam-paritra iray milaza ny taona 2017, mifanohitra amin’ny loharano hafa). Araka ny famaritan’ny marika, tamin’izay dia 20 000 ha ny velaran-tany arovana, ary 25 000 taonina isan-taona ny vokatra.
  • Fifanarahana tamin’ny Vondrona Eoropeana. Araka ny tranokalan’ny Minisiteran’ny Varotra, ny dite dia nampidirina tao amin’ny Annex III amin’ny fifanarahana eo amin’i Sina sy ny Vondrona Eoropeana momba ny marika ara-jeografika (PGI «Naxi Te Zao Cha», dosie PGI-CN-2754; ny fototra dia ny marika fambolena sinoa, ny mpangataka dia ny sampan-draharaha momba ny fambolena ao amin’ny distrikan’i Naxi). Ny boky fampiasa dia nanamarika ny fampidirana azy tamin’ny 20 Jolay 2020; ny taona 2014 izay voatonon’ny tranokalan’ny marika ara-jeografika dia tsy nohamafisin’ny antontan-taratasin’ny fifanarahana.
  • 2018–2021: fenitry ny vondrona. Araka ny tatitry ny «Sichuan Online» (2025), nanomboka tamin’ny 2018 ny sampan-draharaha momba ny fambolena ao amin’ny distrika sy ny fikambanan’ny dite dia nanomana nandritra ny telo taona ny fenitry ny vondrona «纳溪特早茶», izay nametraka ambaratonga telo amin’ny dite maitso antonony sy avo lenta: yusun (玉笋, yùsǔn), yuya (玉芽, yùyá) ary yuzhen (玉针, yùzhēn).
  • 2025. Tamin’ny alalan’ny fanambarana CNIPA № 625 (nanao sonia tamin’ny 1 Aprily, navoaka tamin’ny 14 Aprily) dia nekena ho vokatra manana marika ara-jeografika ny dite.
• Anarana: 纳溪 dia ny distrikan’i Naxi; 特早 dia «aloha indrindra», «mialoha indrindra»; 茶 dia dite.
• Heviny ara-kolontsaina: Ny distrika dia mitondra ny anaram-boninahitra hoe «tanindrazan’ny dite mialoha indrindra ao Sina» (中国特早茶之乡), ary ny fitaovana eo an-toerana dia miantso azy hoe «ny aloha indrindra amin’ity latitude ity maneran-tany», saingy raikipohy dokam-barotra avy amin’ny loharano izany.

3. Famaritana Botanika sy Akora

• Karazany / Kultivara: Araka ny fepetra tamin’ny 2025 dia karazany mialoha indrindra: 乌牛早 (Wūniú zǎo), 福选9号 (Fúxuǎn 9), 福鼎大白 (Fúdǐng dàbái), 中黄2号 (Zhōnghuáng 2), 黄金芽 (Huángjīn yá) sy ny hafa. Ny famaritana boky fampiasa sy ny fanamarihan’ny sampan-draharaha momba ny fambolena ao amin’ny distrika dia manampy 平阳特早 sy 巴渝特早; araka ny tatitra tamin’ny 2023, ny fototry ny fambolena dia 乌牛早, 福选9号 ary 峨眉问春 (Éméi wènchūn).
• Fiotazana: Manomboka amin’ny faran’ny Janoary ka hatramin’ny fiandohan’ny Aprily.
• Fenitry ny fiotazana: Manomboka amin’ny tsimoka tokana ka hatramin’ny tsimoka misy ravina roa; fiotazana «amin’ny alàlan’ny fanandratana» (提采), tsy maintsy mijanona ho tsy simba, vaovao ary mitovy ny tsimoka sy ny ravina.

4. Terroir sy Toetoetran’ny Fambolena

• Faritra: Atsimon’ny lembalemba Sichuan, havoana sy faritra ambany amoron’ny renirano Yangtze sy ny sampany Yongninghe (永宁河).
• Haavony: Araka ny fepetra tamin’ny 2025 dia 230–960 m. Ny famaritana tamin’ny 2011 dia manazava fa ny fambolena dia mipetraka indrindra amin’ny faritra ambany 400–700 m.
• Tany: Araka ny fepetra tamin’ny 2025 dia tany mavo sy tany mavo-mavo (黄壤、黄棕壤), matevina mihoatra ny 60 sm, zavatra organika tsy latsaky ny 1,5 %, pH 4,5–6,5. Ny famaritana tamin’ny 2011 dia nilaza zavatra hafa: ao amin’ny distrika dia mibahan-toerana ny tany volomparasy asidra (酸性紫色土) eo ambonin’ny vato fasika volomparasy efa niharatsy. Tsy voazava ny tsy fitovian-kevitra.
• Toetrandro (araka ny famaritan’ny marika): mando tropikaly misy mosonina; salan’isa mari-pana isan-taona 18,3 °C, fe-potoana tsy misy fanala eo amin’ny 350 andro, rotsak’orana 1184,9 mm, hamandoana 83 %.
• Nahoana no aloha: Araka ny tatitra tamin’ny 2025, ao amin’ireo lohasaha dite lehibe dia ny salan’isa 10 °C isan’andro, izay mahatonga ny tsimoka hifoha, dia tonga mialoha ny fetin’ny Lohataona, 7–10 andro mialoha noho ny any andrefan’i Sichuan, ary mihoatra ny iray volana mialoha noho ny any Jiangsu sy Zhejiang.
• Fandrefesana: Araka ny tatitry ny «Sichuan Online» (2025), tamin’ny faran’ny 2024 dia 315 000 mu ny fambolena ary 24 000 taonina dite manta isan-taona.

5. Teknolojian’ny Famokarana

Ny fepetra fiarovana tamin’ny 2025 dia mametraka rafitra roa.

Dite fisaka (扁形茶):

1. Fanalefahana (摊放, tānfàng): Sava 2–3 sm, 4–8 ora, mandra-panjavonan’ny fofona ahitra; ny hamandoana dia eo amin’ny 70 % eo ho eo.
2. Fanafanana (杀青, shāqīng): 120–130 °C, mandra-pahalemen’ny ravina tsy misy famirapiratana; ny hamandoana dia eo amin’ny 65 % eo ho eo.
3. Fanamainana voalohany (初烘, chūhōng): 90–110 °C, eo amin’ny 20 minitra; ny hamandoana dia 50–58 %.
4. Fanamafisana sy famolavolana (理条、做形, lǐtiáo, zuòxíng): 110–120 °C, 5–8 minitra; ny hamandoana dia eo amin’ny 45 % eo ho eo.
5. Fanesorana ny volo (脱毫, tuōháo): 110–130 °C, 50–70 minitra, mandra-pahatongan’ny ravina mahitsy tsy misy volo fotsy.
6. Fanamainana faharoa (二烘, èrhōng): Eo amin’ny 90 °C eo ho eo.
7. Famaranana ao anaty vilany (辉锅, huīguō): 80–100 °C, mandra-pahazoany famirapiratana mavo-maitso ary ny hamandoana tsy mihoatra ny 6 %.

Maofeng (毛峰茶): fanalefahana 4–10 ora mandra-pahatongan’ny hamandoana 65–70 %; fanafanana eo amin’ny 120 °C eo ho eo, 1–1,5 minitra; fikoriana maivana 5–7 minitra; fanamainana voalohany amin’ny 90–110 °C; fikoriana miverina 25–30 minitra; fanamafisana amin’ny fampisehoana ny volo amin’ny 70–80 °C, 10–15 minitra; fanamainana farany amin’ny 90–100 °C mandra-pahatongan’ny hamandoana 5–6 %.

Tsy navoha ny lahatsoratry ny fenitry ny vondrona tao amin’ny loharano hita.

6. Toetra manara-pihetseham-po

Araka ny fepetra fiarovana tamin’ny 2025:

• Endriky ny ravina maina: Fisaka sy mahitsy (扁平挺直), mavo-maitso misy volo miafina (黄绿隐毫), mitovy sy madio.
• Fofon’ny ravina maina: Tsy misy famaritana manokana ao amin’ny loharano hita.
• Fofon’ny ranony: Kastany, feno sy maharitra (栗香浓郁持久).
• Tsirony: Vaovao, malefaka ary mamelombelona (鲜醇爽口).
• Lokon’ny ranony: Mavo-maitso, mamirapiratra.
• Ravina efa nandrahoina: Mavo-maitso, mitovy, mamirapiratra.

Ny famaritan’ny endrika dia mikasika ny endrika fisaka, na dia mamaritra ny teknolojian’ny maofeng koa aza io fiarovana io ihany; tsy misy famaritana manokana ho an’izany ao amin’ny antontan-taratasy. Ny famaritana boky fampiasa dia miantso ny lokon’ny dite fisaka hoe emeraoda (色泽翠绿).

7. Firafitra Simika

Mpamaritra	Fenitra
Zavatra azo alaina anaty rano	tsy latsaky ny 42 %
Polyfenol dite	tsy latsaky ny 16 %

Mikasika ny asidra amine dia milaza fotsiny ny fepetra fa «betsaka» izy ireo; tsy misy fetra isa.

8. Fomba fanaovana dite

Fomba fanao mahazatra ho an’ny dite maitso. Rano 80–85 °C, 3 g isaky ny 150 ml, tavoara fitaratra na gaiwan fotsy. Araraka eo amin’ny rindrina ny rano, ny ranony voalohany dia atao aorian’ny 40–60 segondra; sotroina, avela ampahany amin’ny ranony, ary arotsaka indray, indroa na intelo ny famenoana.

9. Fitehirizana

Fomba fanao mahazatra. Amin’ny fonosana tsy mampiditra rivotra, ao anaty vata fampangatsiahana amin’ny 0–5 °C, tsy misy hazavana, hamandoana na fofona; tsara indrindra raha sotroina ao anatin’ny herintaona.

10. Vidiny sy hosoka

• Vidiny: Tsy misy angon-drakitra raikitra. Araka ny tenin’ny mpamokatra iray ao amin’ny tatitra tamin’ny 2025, ny vokatra aloha indrindra avy amin’ny karazany 中黄2号 dia amidy mihoatra ny 3000 yuan isaky ny jin (500 g), ary rehefa mivoaka betsaka eny an-tsena ny dite dia mihena ho antsasany na ampahatelony ny vidiny.
• Ahoana no hisorohana ny hosoka:
  • Mitadiava marika manokana ara-jeografika: ny zon’ny mpamokatra ao amin’ny faritra dia omen’ny CNIPA araka ny fangatahan’ny distrika sy ny faritany.
  • Araka ny tatitra tamin’ny 2025, ny mpampiasa ny marika dia tsy maintsy manaraka ny «firaisan-kina efatra»: fahazoan-dàlana tokana, fonosana tokana, famaritana tokana ary marika tokana.
  • Ny ravina dia fisaka, mahitsy, mavo-maitso misy volo miafina; fofona kastany.

11. Zava-misy mahaliana

• Ny fiotazana araka ny fepetra fiarovana dia manomboka amin’ny faran’ny Janoary; ny herinandro famokarana tamin’ny 2025, araka ny tatitra, dia natao tao amin’ny distrika tamin’ny teny filamatra hoe «kaopy dite voalohany amin’ny lohataona ao Sina».
• Anisan’ireo karazany nekena ny 中黄2号 sy 黄金芽, izay manana ravina mavo.
• Araka ny tatitra tamin’ny 2025, eo amin’ny 60 % monja amin’ny ravina voaangona no voahodina ao amin’ny distrika mihitsy: ny ambiny dia mandeha any Yibin, Leshan ary Ya’an, ary ny dite manta dia vidin’ny mpivarotra avy any ivelany.

12. Fampitahana amin’ny dite hafa

• Wuniu Zao (乌牛早): Dite aloha avy any amin’ny faritanin’i Yongjia ao Zhejiang; ny karazany mitovy anarana dia ao amin’ny lisitry ny karazana Naxi.
• Xihu Longjing (西湖龙井): Ny fenitry ny dite maitso fisaka; ny endrika voaaro lehibe amin’ny Naxi Tezaocha dia fisaka ihany koa.
• Jinyun Huangcha (缙云黄茶): Dite maitso avy amin’ny karazana 中黄2号, izay nekena ao Naxi ihany koa.
• Gulin Niupi Cha (古蔺牛皮茶): Dite avy any amin’ny faritanin’i Gulin ao amin’ny faritra an-tanàn-dehibe Luzhou ihany.

Ho famaranana:

Naxi Tezaocha dia dite izay mivarotra fotoana: fiotazana manomboka amin’ny faran’ny Janoary, ravina fisaka mavo-maitso misy volo miafina ary fofona kastany maharitra. Ao ambadiky ny fotoana aloha dia misy ny ririnina mafana ao amin’ny lohasahan’i Yongninghe sy ny karazany mialoha indrindra, ary ao ambadiky ny anarana dia misy ambaratonga telo amin’ny fiarovana sy fepetra feno momba ny endrika roa amin’ny ravina.

Loharano

Famantarana ara-jeografika

• CNIPA 地理标志产品认定 №625

Lisitra feno — ao amin'ny pejy Loharano