Yídū yíhóng chá

Yidu Yihong Cha (Yídū yíhóng chá, 宜都宜红茶) — czerwona herbata z powiatu miejskiego Yidu (宜都市) w prefekturze miejskiej Yichang w prowincji Hubei. To powiatowa część yihongu — starej eksportowej czerwonej herbaty z Yichangu. Nazwa jest chroniona od 2014 roku jako rolnicze oznaczenie geograficzne, znajduje się w pierwszej setce chińskich nazw w umowie między Chinami a Unią Europejską, a w 2025 roku Państwowy Urząd Własności Intelektualnej (CNIPA) uznał ją za produkt o oznaczeniu geograficznym i opublikował szczegółowe wymagania wobec niej.

1. Klasyfikacja i Pochodzenie

• Typ: Herbata czerwona (红茶, hóngchá), w pełni utleniona. Klasę określa zarówno nazwa, jak i technologia w wymaganiach z 2025 roku.
• Kategoria: Gongfu czerwona herbata z regionu yihongu; produkt o oznaczeniu geograficznym.
• Pochodzenie: Chiny, prowincja Hubei (湖北, Húběi), prefektura miejska Yichang (宜昌, Yíchāng), powiat miejski Yidu (宜都, Yídū).
• Strefa ochrony: Cały powiat miejski Yidu: gminy Honghuatao, Gaobazhou, Yaojiadian, Wuyanquan, Niejiahe, Songmuping i Zhicheng, gmina etniczna Tujia Panjiawan (潘家湾土家族乡), gmina Wangjiafan oraz komitet uliczny Lucheng. Specyfikacja dla rejestru europejskiego wymienia jako główne okręgi Panjiawan, Wangjiafan i Songmuping, a obszar strefy podaje jako 1357 km².
• Współrzędne geograficzne: Według wymagań CNIPA z 2025 roku — 111°05′47″–111°36′02″ dł. wsch., 30°05′55″–30°36′00″ szer. płn. W specyfikacji dla Unii Europejskiej granica południowa jest inna — 30°20′55″ szer. płn.; rozbieżności nie rozstrzygnąłem.
• Pokrewne nazwy: Yidu wchodzi w skład strefy nazwy prefekturalnej „宜昌宜红” i leży w całości w jej obrębie (111°05′–111°36′ dł. wsch. wobec 110°15′–112°04′), więc ten sam surowiec może zgodnie z prawem być wprowadzany pod obiema nazwami. W tej samej prefekturze istnieje jeszcze trzeci yihong — 五峰宜红茶 z powiatu Wufeng.

2. Historia i Znaczenie Kulturowe

• Historia:
  • Sława prefektury. Specyfikacja dla Unii Europejskiej przypomina, że Lu Yu (陆羽) w „Księdze herbaty” (《茶经》) stawiał herbatę z Xiazhou (峡州) — dzisiejszego Yichangu — na pierwszym miejscu w Shannan. To sława herbacianej prefektury, a nie czerwonej herbaty: tej wówczas jeszcze nie wytwarzano.
  • Połowa XIX wieku. Zgodnie z tą samą specyfikacją, powołującą się na archiwum Yidu i kronikę branżową hubejskiego systemu zaopatrzenia i zbytu, czerwoną herbatę w Yidu zaczęto wytwarzać w połowie XIX wieku i eksportowano ją do Europy.
  • Koniec dynastii Qing i po 1949 roku. Przedstawicielstwo Chin przy Unii Europejskiej podaje, że pod koniec dynastii Qing yihong był jedną z najbardziej znanych eksportowych czerwonych herbat w kraju, a po utworzeniu ChRL przez dziesięciolecia utrzymywał się w pierwszej trójce chińskiego eksportowego gongfu hongcha pod względem ilości i jakości.
  • 2014. 22 maja Ministerstwo Rolnictwa objęło „宜都宜红茶” ochroną jako rolnicze oznaczenie geograficzne (numer AGI01410); podmiotem uprawnionym jest stowarzyszenie yihongu z powiatu miejskiego Yidu (宜都市宜红茶协会).
  • Umowa z Unią Europejską. „宜都宜红茶” figuruje pod numerem 87 w załączniku III umowy między Chinami a Unią Europejską o ochronie oznaczeń geograficznych — wśród nazw chronionych od dnia jej wejścia w życie. Tłumaczenie poglądowe to „Yidu Black Tea”; w rejestrze europejskim jest to chronione oznaczenie geograficzne z dokumentacją PGI-CN-2748.
  • 2025. Obwieszczeniem CNIPA nr 640 z 16 lipca nazwa została uznana za produkt o oznaczeniu geograficznym (pozycja 765 pakietu 1409 produktów). Wnioskodawcą jest to samo powiatowe stowarzyszenie.
• Nazwa: „Yidu” (宜都) — nazwa powiatu miejskiego; „yihong” (宜红) — nazwa czerwonej herbaty ze starego regionu herbacianego: wymagania z 2025 roku mówią o „regionie herbacianym yihongu” (宜红茶区). Druga nazwa, „宜红工夫茶”, przedstawicielstwo przy Unii Europejskiej wyjaśnia tym, że produkcja obejmuje ponad sześćdziesiąt operacji.
• Znaczenie kulturowe: Według specyfikacji w Yidu powstał pełny łańcuch produkcji yihongu — od sadzonek po sprzedaż i badania.

3. Opis Botaniczny i Surowiec

• Odmiany: Wymagania z 2025 roku jako główne odmiany wymieniają 宜红早 (Yíhóng zǎo), 鄂茶7号 (Èchá qī hào), 乌牛早 (Wūniú zǎo) i 福鼎大白 (Fúdǐng dàbái); uzupełniają je dojrzałe ogrody z lokalnej populacji regionu yihongu (本地群体种).
• Świeży liść: Według specyfikacji dla Unii Europejskiej — żółtawo-zielony, delikatny, umiarkowanie omszony, długo zachowujący kruchość.
• Standard zbioru: Dla herbat najwyższej jakości (名优茶, míngyōuchá) — pojedynczy pąk, pąk z rozwijającym się pierwszym liściem lub pąk z jednym liściem. Dla herbaty masowej (大宗茶, dàzōngchá) — głównie pąk z dwoma liśćmi, przy okazji pąk z trzema liśćmi oraz równe pod względem kruchości liście „parzyste” (对夹叶).
• Zasady zbioru: Zbiór w kilku podejściach, z pozostawieniem części liści; pędy silne, wierzchnie i centralne zbierać, słabe, dolne i boczne — pozostawiać.

4. Terroir i Specyfika Uprawy

• Region: Zachód prowincji Hubei. Według specyfikacji Yidu graniczy na wschodzie z Zhijiang, na południu z Songzi, na zachodzie z powiatem Wufeng, na północy z powiatem Changyang.
• Klimat: Według specyfikacji — średniosubtropikalny wilgotny monsunowy, z czterema wyraźnymi porami roku, częstymi ulewami i gęstymi mgłami w dolinach górskich; średnia roczna temperatura 16,7 °C, opady około 1235,4 mm rocznie.
• Gleby: Według wymagań z 2025 roku — głównie gleby żółte na łupkach ziarnistych i żółte węglanowe, luźne i dobrze przewietrzane; pH 4,0–6,5, zawartość materii organicznej powyżej 1,5 %, wody gruntowe głębiej niż 1 m. Specyfikacja dla Unii Europejskiej przypisuje tym dwóm typom 90 % powierzchni gleb i podaje pH najczęściej 5,0–5,5.
• Wysokość: Brak danych w znalezionych źródłach.

5. Technologia Produkcji

Wymagania CNIPA z 2025 roku opisują technologię właśnie tej herbaty.

1. Obróbka wstępna: więdnięcie (萎凋, wěidiāo), zwijanie (揉捻, róuniǎn), utlenianie (发酵, fājiào) i suszenie (干燥, gānzào).
2. Uszlachetnianie: przyjęcie surowej herbaty (毛茶, máochá), sortowanie według klas, mieszanie, przesiewanie, cięcie, przewiewanie, ręczne przebieranie, ponowne mieszanie, dosuszanie (复火, fùhuǒ), wyrównywanie partii i pakowanie.

Parametrów — temperatury, czasu, wilgotności liścia — dokument nie podaje.

6. Charakterystyka Organoleptyczna

Wymagania z 2025 roku opisują dwa poziomy herbaty — herbaty najwyższej jakości i herbatę masową.

• Wygląd suchego liścia: Herbaty najwyższej jakości — cienkie, zwarte, równe skręty, czarne z oleistym połyskiem, z wyraźnymi złocistymi tipsami (条索紧细且匀齐，乌黑油润显金毫). Herbata masowa — zwarte, równe skręty, czarne z połyskiem.
• Aromat suchego liścia: Brak opisów w znalezionych źródłach.
• Aromat naparu: Herbaty najwyższej jakości — gęsty i trwały (香气浓郁持久), herbata masowa — czysty. Przedstawicielstwo przy Unii Europejskiej określa aromat jako delikatnie słodki (香气嫩甜).
• Smak: Herbaty najwyższej jakości — świeży i miękki (滋味鲜醇), masowa — miękki i wyrównany. U przedstawicielstwa — słodki i miękki (滋味甜醇).
• Kolor naparu: Herbaty najwyższej jakości — czerwony i jasny (汤色红亮), masowa — czerwony i przejrzysty. U przedstawicielstwa — jaskrawoczerwony (汤色红艳).
• Dno filiżanki (zaparzony liść): Herbaty najwyższej jakości — delikatny, równy, jasnoczerwony (叶底嫩匀红明); masowa — dość równy czerwony.

Stygnący napar, według opisów przedstawicielstwa i specyfikacji dla Unii Europejskiej, daje „zimne zmętnienie” (冷后浑, lěng hòu hún).

7. Skład Chemiczny

Normy fizykochemiczne w dwóch dokumentach są różne:

Wskaźnik	Wymagania CNIPA, 2025	Specyfikacja dla Unii Europejskiej
Polifenole herbaciane	nie mniej niż 11 %	nie mniej niż 10 %
Wilgotność	nie więcej niż 6,0 %	nie więcej niż 7 %
Substancje ekstraktywne	nie mniej niż 30,0 %	nie mniej niż 30 %
Aminokwasy (suma)	nie mniej niż 1,7 %	brak normy

Są to progi dla produktu pod znakiem, a nie analiza konkretnej partii.

8. Parzenie

Praktyka klasy dla herbaty czerwonej.

• Temperatura wody: 90–95 °C.
• Ilość herbaty: 3–5 g na 150 ml.
• Naczynie: Gaiwan lub porcelanowy czajniczek.
• Proces: Ogrzać naczynie, pierwsze parzenie — przez 30–60 sekund, kolejne — ze stopniowym wydłużaniem; pięć do sześciu parzeń.

9. Przechowywanie

Praktyka klasy. W szczelnym opakowaniu, w suchym, ciemnym miejscu, w temperaturze pokojowej, z dala od zapachów.

10. Cena i Podróbki

Brak danych o cenach w znalezionych źródłach.

• Jak unikać podróbek:
  • Szukać specjalnego znaku oznaczenia geograficznego: prawo do niego dla producenta ze strefy przyznaje CNIPA po weryfikacji przez Urząd Własności Intelektualnej prowincji Hubei.
  • Sprawdzać, czy producent pochodzi z powiatu miejskiego Yidu.
  • Nie mylić z prefekturalnym yihongiem z Yichangu ani z 五峰宜红茶: to odrębne nazwy. Strefa Yidu leży wewnątrz strefy prefekturalnej 宜昌宜红, a z powiatem Wufeng się nie krzyżuje.

11. Ciekawostki

• Normy w wymaganiach z 2025 roku są surowsze niż w specyfikacji dla Unii Europejskiej, która opiera się na ochronie z 2014 roku: wilgotność — nie więcej niż 6 % wobec 7 %, polifenole — nie mniej niż 11 % wobec 10 %, dodano też normę aminokwasów.
• Laboratorium do badania herbaty pod znakiem wybiera Urząd Własności Intelektualnej prowincji Hubei.
• Strefy powiatowego i prefekturalnego yihongu są zagnieżdżone jedna w drugiej: ten sam liść może mieć dwie legalne nazwy.

12. Porównanie z innymi czerwonymi herbatami

• Yihong Gong Fu (宜红工夫): Regionalna czerwona gongfu z Yichangu i Enshi; Yidu to jej powiatowa część z własną ochroną.
• Wufeng Hongcha (五峰红茶): Czerwona herbata z sąsiedniego powiatu Wufeng w tej samej prefekturze; jej drugą chronioną nazwą jest 五峰宜红茶, powiatowy yihong.
• Shimen Hongcha (石门红茶): Czerwona herbata z hunańskiej części starego regionu yihongu.
• Lichuan Hong (利川红): Czerwona gongfu z prefektury autonomicznej Enshi-Tujia-Miao, na zachód od Yichangu.
• Qimen Hongcha (祁门红茶): Gongfu czerwona herbata z Anhui — dla kontrastu.

Podsumowując:

Yidu Yihong Cha — powiatowy yihong z rzadką dla oznaczeń geograficznych pełnią dokumentów: wykaz gmin i współrzędne, odmiany, zasady zbioru, obróbkę wstępną i uszlachetnianie, wygląd dwóch poziomów oraz normy fizykochemiczne. Herbaty najwyższej jakości — cienkie czarne skręty ze złocistymi tipsami, jasny czerwony napar i jasnoczerwony liść.

Źródła

Oznaczenie geograficzne

• CNIPA 地理标志产品认定 №640

Pełna lista — na stronie „Źródła”