I-Wuyishan Qizhong (Wǔyíshān qízhǒng, 武夷山奇种) wuphawu lwendawo lwedolobhana lase-Wuyishan (武夷山市) esifundeni sase-Nanping, esifundazweni sase-Fujian, ngeqembu elilodwa kwezinhlanu lezimpahla zetiye le-Wuyi rock oolong. Izinga likazwelonke le-Wuyi Yancha lihlukanisa umkhiqizo ube yi-Da Hong Pao, izihlahla ezinamagama, i-Rougui, i-Shuixian, ne-Qizhong; leli qembu lokugcina selithole uphawu lwalo. Igama lisho “izinhlobo eziyinqaba”. Ezincwadini zezohwebo kubizwa kanjalo itiye le-rock elivela kubantu bendawo bembewu - “itiye lemifino” (菜茶, càichá), okwake kwakhethwa kulo izihlahla ezinamagama ezidumile. Izinga ngokwalo alinikezi le ncazelo, futhi lokhu kuphawula kubalulekile kuso sonke isihloko.
1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi
- Uhlobo: I-Oolong (乌龙茶, wūlóngchá). I-Qizhong iyiqembu ngaphakathi kwe-Wuyi Yancha, futhi i-Wuyi Yancha izinga likazwelonke i-GB/T 18745—2006 liyichaza njenge-oolong.
- Isigaba: Iqembu lezimpahla zetiye le-rock ngaphansi kophawu lwendawo yalo. Akusilo uhlobo lwesihlahla noma isigaba esihlukile.
- Imvelaphi: I-China, isifundazwe sase-Fujian (福建, Fújiàn), isifunda sasedolobheni i-Nanping (南平, Nánpíng), idolobhana lase-Wuyishan (武夷山市, Wǔyíshān shì).
- Indawo: Uhlu lwezifundazwe lwezimpawu lubiza idolobhana lase-Wuyishan njengokunamathela komphathi wophawu; umngcele womthetho wendawo angiwuphicaphicanga. I-Wuyi Yancha ngokwayo ivikelwe kulo lonke idolobhana.
- Indlela yokuvikela: Uphawu lwesitifiketi sendawo noma lweqoqo lwe-CNIPA № 15669135, impahla - itiye. Ohlwini lwangomhla zingama-30 kuNhlangulana 2026 ukubhaliswa kuyasebenza.
- Izixhumanisi zendawo: Azikhonjisiwe kuphawu. Indawo ye-Wuyi Yancha ingu-117°37′22″–118°19′44″ empumalanga kanye no-27°27′31″–28°04′49″ enyakatho.
2. Umlando Nokubaluleka Kwamasiko
- Umlando:
- Amazinga amadala etiye le-rock. Ngokulandisa okuvela ezincwadini zetiye, ngo-1921 u-Jiang Shunan emibhalweni yakhe yohambo wahlukanisa itiye le-rock ngamazinga amane: i-qizhong ephezulu, i-qizhong, i-mingzhong, ne-xiaozhong (上奇种、奇种、茗种、小种). Kamuva abanye ababhali banikeza izikali ezihlukaniswe kabanzi, lapho igama elithi “qizhong” lalivela emagameni ezigaba ezimbalwa eziphezulu, isibonelo i-mingcong qizhong, i-dancong qizhong, i-dingshang qizhong. Okusho ukuthi i-”qizhong” kwakuyisikhathi eside iyigama lesigaba sekhwalithi, hhayi kuphela imvelaphi.
- Kusuka ku-qizhong kuya ezihlahleni ezinamagama. Ngokwencazelo emaphephandabeni ezohwebo, i-qizhong yitiye elivela kubantu bendawo bembewu 菜茶 elivela ezindaweni zamatshe wangempela (正岩); kulo kwakhethwa izihlahla ezingcono kakhulu (单丛), futhi ezingcono kakhulu kuzo, ngemuva kokuthola amagama, zaba izihlahla ezinamagama (名丛).
- 2002–2006. I-Wuyi Yancha yathathwa ngaphansi kokuvikelwa njengomkhiqizo wendawo yemvelaphi (2002); izinga i-GB/T 18745—2006 laqinisa i-qizhong njengelinye lamaqembu ezinhlanu ezimpahla, elinamazinga amane - kusuka phezulu kuya kwesithathu.
- Uphawu. Uphawu lwesitifiketi noma lweqoqo “武夷山奇种” № 15669135 lubhaliswe ngokuhlukile egameni le-Wuyi Yancha. Umphathi nonyaka wokubhaliswa akutholakali emithonjeni etholakele.
- 2026. Ukuhlelwa kabusha kwezinga i-GB/T 18745—2026 (kusebenza kusukela ngomhla ka-1 Ephreli 2027) kugcina i-qizhong phakathi kwamaqembu amakhulu; ngokulandisa kwabezindaba, kulungiselelwe amazinga amathathu - aphezulu, owokuqala, nowesibili - esikhundleni samane angaphambili. Umbhalo ogcwele angiwubonanga.
- Igama:
- “Wuyishan” (武夷山) yigama lezintaba kanye nedolobhana.
- “Qizhong” (奇种, qízhǒng) - “izinhlobo eziyinqaba”. Ekulandiseni kwabezindaba - yindlela amakhosi amadala ayebiza ngayo izihlahla ezinemibala exubile, ezingefani nabanye, zabantu bembewu, ezazikhule phakathi kwamatshe.
- Ukubaluleka kwamasiko: I-Qizhong iyimpande yokukhethwa kwezitshalo zase-Wuyishan: izihlahla ezinamagama, i-Wuyishan edume ngazo, ngokwezincazelo, zakhethwa kubantu bembewu abafanayo.
3. Incazelo Yezitshalo Kanye Nezinto Zokusetshenziswa
- Uhlobo / Cultivar: Ezincazelweni zezohwebo - abantu bendawo bembewu 菜茶: izihlahla ezandiswa ngembewu, ngakho ngasinye sihluke kancane kumasayithi.
- Ukungafani nezinga: Izinga lika-2006 lichaza yonke i-Wuyi Yancha njengetiye elivela ezinhlotsheni ezandiswa nge-clone, futhi lidinga ukwandiswa kwe-clone kwezithombo. Ukuthi lokhu kuhambisana kanjani nemvelo yembewu ye-qizhong yakudala, akuchaziwe emithonjeni etholakele; umngcele weqembu angiwudwebi lapha.
- Izinga lokuvuna: Elijwayelekile le-Wuyi Yancha: ukuvuna ngokuvuleka kweqabunga eliphezulu - kusuka emaqabungeni amabili kuya kwamane kuye ngokuthi livuleke kangakanani, okungcono kakhulu kubhekwa ukuvuleka okuphakathi. Azikho izidingo ezihlukile zezinto zokusetshenziswa ze-qizhong.
- Isikhathi sokuvuna: Njenge-Wuyi Yancha - entwasahlobo eduze kwesizini ye-Guyu (谷雨), ehlobo eduze kwe-Xiaoman (小满), ekwindla ngemuva kwe-Liqiu (立秋).
4. I-Terroir Nezici Zokutshala
- Isifunda: Izintaba zase-Wuyishan enyakatho ye-Fujian; ngokwezinga - imikhiqizo emincane enomswakama ophakathi kwamathambeka, amagquma, nemifudlana emine.
- Isimo sezulu: Izinga lokushisa lonyaka eliphakathi ngu-18–18,5 °C, imvula ecishe ibe ngu-2000 mm, umswakama ucishe ube ngu-80 %.
- Inhlabathi: Igraveli yentaba-mlilo, isihlabathi esibomvu, ne-slate; ungqimba omkhulu we-humus, i-pH 4–6.
- Izindawo zokukhula: Ngokwencazelo emaphephandabeni ezohwebo, ekuqondeni kwakudala i-qizhong yitiye lezindawo zamatshe wangempela; itiye elivela ngaphandle kwazo ohwebeni lwakudala lalibizwa ngenye indlela - i-mingzhong (名种). Ezingeni lemithetho lokhu kuhlukaniswa akuqinisiwe.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza
Abukho ubuchwepheshe obuhlukile be-qizhong emithonjeni etholakele. Izinga linikeza ukulandelana okuvamile kwayo yonke i-Wuyi Yancha:
- Ukomiswa elangeni noma endlini (晒青 / 萎凋, shàiqīng / wěidiāo).
- Ukunyakazisa nokwenza i-oxidation (做青, zuòqīng).
- Ukuqinisa (杀青, shāqīng).
- Ukusonga (揉捻, róuniǎn).
- Ukomisa (烘干, hōnggān): ukomisa kokuqala, ukuphola, ukomisa kabusha - kutholakala itiye eliluhlaza (毛茶, máochá).
- Ukuqeda: ukuhlunga, ukukhetha ngezihlungi, ukukhipha iziqu, ukupeperula, ukuhlanganisa izingxenyana, ukomisa, ukuxuba ube yinqwaba efanayo, ukupakisha.
Lena indlela yezinga yawo wonke amaqembu e-Wuyi Yancha, hhayi incazelo eqinisekiswe ngokukhethekile ngeqizhong.
6. Izici Zokuzwa Ngezitho
Izinga i-GB/T 18745—2006 linikeza iqembu le-qizhong ithebula elihlukile. Ngezansi - izinga eliphezulu (特级) kanye nezinga lokuqala (一级) kubakaki.
- Ukubukeka kweqabunga elomile: Liminyene futhi linesisindo (紧结重实), umbala uhlanzekile, ucwebezelayo okwesamaretha (翠润); ulinganayo, uhlanzekile. Ezingeni lokuqala - umane uminyene (结实), ucwebezela ngamafutha (油润).
- Iphunga leqabunga elomile: Azikho izincazelo emithonjeni etholakele.
- Iphunga lomuthi: Liphezulu futhi lihlanzekile (清高); ezingeni lokuqala - lihlanzekile (清纯).
- Ukunambitheka: Kuhlanzekile, kuthambile, kumnandi futhi kusha, nokuzwana kwamatshe (清醇甘爽、岩韵显); ezingeni lokuqala - kugcwele impela, ukuzwana kwamatshe kucacile (尚醇厚、岩韵明).
- Umbala womuthi: Ophuzi okwegolide, ocacile (金黄清澈).
- Isisekelo setiye (iqabunga elisetshenzisiwe): Lithambile, licwebezelayo, lilinganayo, linomngcele obomvu ogqamile (软亮匀齐、红边鲜艳).
| Izinga | Iphunga | Ukunambitheka | Umuthi | Isisekelo setiye |
|---|---|---|---|---|
| 特级 | 清高 | 清醇甘爽、岩韵显 | 金黄清澈 | 软亮匀齐、红边鲜艳 |
| 一级 | 清纯 | 尚醇厚、岩韵明 | 较金黄清澈 | 软亮较匀齐、红边明显 |
| 二级 | 尚浓 | 尚醇正 | 金黄稍深 | 尚软亮匀整 |
| 三级 | 平正 | 欠醇 | 橙黄稍深 | 欠匀稍亮 |
Eceleni kwamanye amaqembu kuyabonakala umehluko: ku-Da Hong Pao iphunga lezinga eliphezulu “libukhali, lijiyile futhi lide noma licolekile, lihlanzekile futhi likude”, ku-qizhong - “liphezulu futhi lihlanzekile”. Amagama ezinga achaza i-qizhong njengephrofayela elula futhi ehlanzekile.
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali
Azikho izinkomba ezihlukile ze-qizhong; kusebenza imikhawulo ejwayelekile ye-Wuyi Yancha: umswakama ungabi ngaphezu kuka-6,5 %, umlotha ophelele ungabi ngaphezu kuka-6,5 %, imvuthela ingabi ngaphezu kuka-15,0 %, uthuli lungabi ngaphezu kuka-1,3 %. Imininingwane nge-polyphenols, ama-amino acid, ne-caffeine ye-qizhong ngokwayo ayikho emithonjeni etholakele.
8. Ukuphisa
Umkhuba wezinga letiye le-rock oolong.
- Izinga lokushisa kwamanzi: 95–100 °C.
- Inani letiye: 7–8 g nge-gaiwan engu-110 ml.
- Izitsha: I-gaiwan noma i-Yixing teapot.
- Inqubo:
- Shisa izitsha.
- Geza kafushane iqabunga ngamanzi abilayo.
- Ukumunca kokuqala - imizuzwana engu-10–20.
- Kwengeza imizuzwana embalwa ekugezeni ngakunye.
- Ukugeza kahlanu kuya kweziyisikhombisa.
9. Ukugcina
Umkhuba wezinga. Kuvaliwe, endaweni eyomile futhi epholile, ngaphandle kokukhanya namaphunga angaphandle.
10. Intengo Nemikhohlisi
Ayikho imininingwane ngamanani emithonjeni etholakele.
- Indlela yokugwema imikhohlisi:
- Bheka uphawu № 15669135 noma uphawu lwendawo ye-Wuyi Yancha kanye nomkhiqizi ovela edolobhaneni lase-Wuyishan.
- Ngokwezinga, ilebula ikhombisa igama leqembu (品种) nezinga - “奇种” kanye nesinye sezigaba kusuka ku-特级 kuya ku-三级.
- Umuthi ngokwezinga uphuzi okwegolide futhi ucacile, iqabunga linomngcele obomvu.
11. Amaqiniso Athakazelisayo
- Igama elithi “qizhong” laliyigama lesigaba sekhwalithi isikhathi eside ngaphambi kokuba libe igama leqembu lezimpahla lezinga.
- Ngokwezincazelo, kubantu bembewu abafanayo abanikeze i-qizhong, kwakhethwa futhi izihlahla ezinamagama zase-Wuyishan.
- I-qizhong ezingeni lika-2006 inamazinga amane - wona lawa akwa-Shuixian, futhi amaningi kune-Da Hong Pao ne-Rougui.
- Imvelo yembewu ye-qizhong yakudala kanye nedinga lezinga lokwandiswa kwe-clone kuyaphikisana - lokhu kungumbuzo ovulekile.
12. Ukuqhathanisa namanye amatiye ase-Wuyishan
- I-Wuyi Yancha (武夷岩茶): Igama lesambulela, lapho i-qizhong ingelinye lamaqembu amahlanu.
- I-Da Hong Pao (大红袍): Iqembu elidume kakhulu; ezingeni eliphezulu - iphunga “elibukhali, elijiyile futhi elide noma elicolekile, elihlanzekile futhi elikude” ngokumelene “nephezulu futhi elihlanzekile” le-qizhong.
- I-Tie Luohan (铁罗汉): Esinye sezihlahla ezinamagama zase-Wuyishan; ngokwezincazelo zezohwebo, izihlahla ezinamagama zakhethwa ngokukhetha kubantu bendawo bembewu abafanayo.
- I-Shuixian (水仙): Uhlobo olungenisiwe olunamazinga amane afanayo, kodwa nokunambitheka kwesihlahla okucacile.
Ekuphetheni:
I-Wuyishan Qizhong iyiqembu letiye le-rock lase-Wuyishan, igama lalo elidala kunezinga ngokwalo. Kugcine igama elithi “qizhong” lalivela emagameni ezigaba eziphezulu zekhwalithi futhi lalichaza izihlahla ezinemibala exubile zabantu bembewu phakathi kwamatshe; namuhla lingelinye lamaqembu amahlanu ezinga elinethebula lalo - iphunga eliphezulu elihlanzekile, ukunambitheka okuhlanzekile okumnandi, umuthi ophuzi okwegolide, neqabunga elinomngcele obomvu ogqamile - kanye nophawu lwalo. Ukuthi umngcele walo uhlangana kuphi nezinhlobo ze-clone, amadokhumenti awakasho okwamanje.
Imithombo
Amazinga
Inkomba yendawo
Uhlu oluphelele — ekhasini elithi Imithombo