Jiàn'ōu shuǐxiān chá

Жяньоу Шуйсянь Ча (Jiàn’ōu shuǐxiān chá, 建瓯水仙茶) — Фужянь мужийн умард хэсэгт орших Наньпин тойргийн Жяньоу (建瓯市) хотын харьяаны шуйсянь сортын улун. Умард Фужянийн шуйсянийг Уишань, Жяньян, Жяньоу гэсэн гурван салаа болгон хуваадаг бол Жяньоугийнхыг цааш нь Бэйюань, Наньлу, Гаошань гэж ангилдаг. 2019 оноос энэ нэр «水仙茶» гэсэн бараанд олгосон газар зүйн гэрчилгээний тэмдгээр хамгаалагдаж байна. Лавлах номонд үүнийг том, ногоовтор хүрэн, тослог навчтай, цахирмаа цэцгийн анхилам үнэртэй, тунгалаг улбар шар өнгийн шөлтэй хагас исгэсэн цай хэмээн тодорхойлдог. Жяньоу бол улунгийн түүхий эдийн томоохон нийлүүлэгч бөгөөд нутгийн удирдлагын хэлснээр түүний бэлэн цай Уишанийхаас илт хямд байдаг.

1. Ангилал ба Гарал үүсэл

Төрөл: Улун (乌龙茶, wūlóngchá). Тэмдгийн бараа «水仙茶» гэж бүртгэгдсэн; лавлах ном энэ цайг улун (乌龙茶类) бөгөөд хагас исгэсэн цайн ангилалд хамааруулдаг. Мөн сортоос Жяньоуд цагаан Шуйсянь Бай (水仙白) хийгддэг боловч энэ нь тусдаа бүтээгдэхүүн юм.
Ангилал: Шуйсянь сортын умард Фужянийн (闽北, Mǐnběi) улун; газар зүйн гэрчилгээний тэмдэг (2019).
Гарал үүсэл: Хятад, Фужянь муж (福建, Fújiàn), Наньпин (南平, Nánpíng) тойргийн харьяа Жяньоу (建瓯, Jiàn’ōu) хотын хошуу.
Тэмдгийн бүс: Мужийн жагсаалтад Жяньоуг эзэмшигч болох Жяньоугийн Онцгой Бүтээгдэхүүн Хөгжүүлэх Нийгэмлэгийн (建瓯市特色产品发展研究会) захиргааны харьяалал хэмээн нэрлэдэг. Бүсийн хуулийн заагийг би хараагүй.
Хамгаалалтын горим: CNIPA № 30317804 газар зүйн гэрчилгээний тэмдэг, 30-р анги, бараа — 水仙茶; 2019 оны 9-р сарын 14-нд бүртгэгдсэн. 2026 оны 6-р сарын 30-ны өдрийн жагсаалтад бүртгэл хүчинтэй байна.
Бүлгийн стандарт: Хайлтаар T/JOTF 002—2021 «地理标志证明商标建瓯水仙茶» бүлгийн стандарт гарч ирдэг. Стандартын бүртгэлийн сайт робот шалгах хаалттай тул текстийг нь үзээгүй бөгөөд шаардлагыг нь дурдаагүй болно.
Хөрш хамгаалалтын горим: Бүх хошууг 2025 онд CNIPA хүлээн зөвшөөрсөн «北苑贡茶» газар зүйн заалтаар хамруулдаг; түүний шаардлагын сортуудын дунд шуйсянь болон айцзяо улун нэрлэгдсэн. Энэ нь өөр нэг өргөдөл гаргагчийн тусдаа бүртгэл юм.
Газар зүйн координат: «北苑贡茶» заалтын шаардлагаар, бүс нь хошуутай давхцдаг тул — 26°38′54″–27°20′26″ х. ө., 117°58′45″–118°57′11″ з. ур.

2. Түүх ба Соёлын Ач холбогдол

Түүх:
- Сортын олдвор ба Жяньоу. Жяньян дүүргийн сонины (2017) дамжуулснаар «Жяньоу хошууны он цагийн бичиг» (《建瓯县志》, 1929)-т шуйсянь «Сяоху хошууны Даху тосгоны Яньча уулаас гаралтай» бөгөөд Жутаосянийн (祝桃仙洞) агуйн дэргэд цайтай төстэй анхилам бут олж, түүнийг цэцэрлэгт шилжүүлэн суулгасан гэж бичсэн байдаг. Мөн сонинд Даху түүхэн хувьд өнөөгийн Жяньоуд захирагдаж байсан газар нутагт багтдаг байсан бөгөөд Жяньоу аялгуунд агуйн нэр болох «祝仙» болон «水仙» хоёр адилхан сонсогддог гэж тэмдэглэжээ. Одоо Даху Жяньян дүүргийн Сяоху сууринд багтдаг; «Фужянь жибао» (2025) Сяоху нэгэн үед Жяньоуд харьяалагдаж байсныг баталж байна.
- Цаг хугацаа. Мөн сонин Даогуаны эхэн он ба Даогуаны он жилүүд гэсэн хоёр хувилбарыг дурдсан; «Сяоху суурингийн он цагийн бичиг» шуйсянь тарьж ургуулж байсан Жяньоугийн цайны Жань Жиньпу (詹金圃茶庄) дэлгүүрийн түүхтэй тулган үзээд эхнийх буюу 1820-иод он руу хандуулах хандлагатай. Хятад Википедиа хоолны толь бичигт үндэслэн өөрөөр бичдэг: Жяньян болон Жяньоу нутгаас энэ бут мянган жилийн өмнө олдсон бөгөөд Кансигийн үеэс тариалж эхэлсэн. Энэ зөрүүг би шийдвэрлээгүй.
- Бэйюань. Жяньоу бол эртний Жяньжөү юм. Хятадын Төв Ардын Радиогийн сайтын материалд (2024) дурдсанаар, 933 онд Бэйюаний цайны уулсыг Минь улсад ордны цэцэрлэг болгон өгч, 977 оноос Сүн улсын ордон нутгийн хатаах цехүүдийг өөрөө удирдаж байжээ. Өнөөдөр хошууны бүх цайг «北苑贡茶» хэмээх нийтлэг брендээр худалддаг; радиогийн дурдсан брендийн сул цайнуудын дунд жяньоугийн шуйсянь орж, Ай Жяо Улун, мэйжань, жоугуй болон Шуйсянь Байтай зэрэгцэн нэрлэгддэг.
- 2019. «建瓯水仙茶» № 30317804 гэрчилгээний тэмдэг бүртгэгдсэн — суурингийн «南路水仙» (2018) тэмдгээс хожуу.
Нэр: «Жяньоу» (建瓯) — хошууны нэр; «шуйсянь» (水仙, shuǐxiān) — сортын нэр, шууд утгаараа «усны дагина», хятадаар нарцисс цэцгийг ийнхүү нэрлэдэг; «ча» (茶) — цай.
Соёлын ач холбогдол: «Фужянь жибао» (2025) Жяньоуг Жяньян, Уишань, Жанпин, Юнчунь нартай хамт шуйсяний «таван алтан цэцэг»-ийн тоонд оруулж, жяньянгийн болон жяньоугийн шуйсянь Бэйюаний ордны цайны уламжлалыг үргэлжлүүлдэг гэж бичжээ.

3. Ботаникийн Тодорхойлолт ба Түүхий эд

Сорт: Шуйсянь (水仙), Фужянийн шуйсянь. «Фужянь жибао» (2025)-д дурдсанаар — хагас мод (小乔木型), том навчит (大叶类), зузаан махлаг навчтай, улунд онцгой тохиромжтой; триплоид, мөчир ба үндэсний найлзуураар үрждэг, нахиа нь орой гардаг. 1984 онд улсын элит сорт «华茶9号» (GSCT9)-оор хүлээн зөвшөөрөгдсөн.
Хураалтын хугацаа: Жяньян дүүргийн сонинд (2017) дурдсанаар сорт орой нахиалдаг тул хураалт ихэвчлэн Чинмин баярын дараа эхэлдэг. Олдсон эх сурвалжид тэмдгийн хугацаа заагаагүй.
Хураалтын стандарт: Тэмдгийн хувьд олдоогүй. Улун шуйсяний үндэсний GB/T 30357.4—2015 стандарт түүхий эдэд сортын навч, «зогссон» нахиа (驻芽) болон зөөлөн найлзуурыг нэрлэдэг — энэ нь ангиллын шаардлага юм.

4. Терруар ба Тариалалтын Онцлог

Бүс нутаг: Фужяний умард хэсэг, Наньпин тойрог, Жяньси мөрний сав газар.
Хэмжээ: Радиогийн материалд (2024) дурдсанаар хошуунд 141 мянган му талбайтай цайны цэцэрлэг бий; түүхий цайны 80 орчим хувийг Сяоцяо суурингийн фирмүүд худалдан авч боловсруулдаг — жилд 7000 гаруй тонн, голчлон Чаожөү, Шаньтоу, Шэньжэнь, Юньсяо, Жаоань, Жанпу руу нийлүүлдэг. Үүний хэд нь шуйсянь болохыг эх сурвалж дурдаагүй.
Өндөршил, хөрс, уур амьсгал: Олдсон эх сурвалжид тэмдгийн бүсийн мэдээлэл байхгүй.

5. Үйлдвэрлэлийн Технологи

Тэмдгийн баримт бичгийн технологийг би үзээгүй. Үндэсний GB/T 30357.4—2015 стандарт улун шуйсяний дараах дарааллыг тогтоодог:

Дунд зэргийн хатаалт (萎凋, wěidiāo).
Сэгсрэх ба исгэлт (做青, zuòqīng).
Фиксаци (杀青, shāqīng).
Мушгих (揉捻, róuniǎn).
Хатаалт (烘干, hōnggān).

Энэ нь ангиллын ерөнхий схем бөгөөд жяньоугийн шуйсяний тодорхойлолт биш; эх сурвалжид шаралтын горимыг дурдаагүй.

6. Органолептик шинж чанар

Тэмдгийн гадаад төрхийг тодорхойлсон баримт бичгийг би үзээгүй. Лавлах ном жяньоугийн шуйсянийг дараах байдлаар дүрсэлдэг: навч нь том, нягт, ногоовтор хүрэн, тослог; шөл нь улбар шар, тунгалаг, гэрэлтэй; цахирмаа төрлийн үнэртэй; амт нь дүүрэн, эргэж ирэх чихэрлэг амттай (外形肥壮绿褐油润，汤色橙黄透亮，具有兰花香型，滋味醇厚回甘). «Фужянь жибао» (2025) нь Жяньоугийн салбаруудыг багтаасан «өөрийн амтны сургууль» (本味系)-ийг бүхэлд нь төстэй тодорхойлдог: цэвэр цахирмаа цэцгийн үнэр, дүүрэн, зөөлөн, чихэрлэг амт.

Хуурай навчны гадаад төрх: Том, нягт, ногоовтор хүрэн, тослог (肥壮绿褐油润).
Хуурай навчны үнэр: Олдсон эх сурвалжид дүрслэл байхгүй.
Шөлний үнэр: Цахирмаа төрлийн (兰花香型); сонинд цэвэр цахирмаа цэцгийн үнэр (清雅的兰香) гэж бичдэг.
Амт: Дүүрэн, эргэж ирэх чихэрлэг амттай (醇厚回甘); сонинд дурдсанаар — дүүрэн, зөөлөн, чихэрлэг (绵柔甜润).
Шөлний өнгө: Улбар шар, тунгалаг, гэрэлтэй (橙黄透亮).
Цайны лаг (уусгасан навч): Олдсон эх сурвалжид дүрслэл байхгүй. Мушгимал шуйсяний дээд зэрэглэлд GB/T 30357.4—2015 стандарт зузаан, зөөлөн, гялалзсан навч (肥厚软亮) шаарддаг — энэ нь тэмдэгт бус сортын бүх улунд тавигдах шаардлага юм.

7. Химийн найрлага

Олдсон эх сурвалжид тэмдгийн бүтээгдэхүүний физик-химийн мэдээлэл байхгүй.

8. Чанах арга

Том навчит сортын улунгийн ангиллын практик.

Усны температур: 95–100 °C.
Цайны хэмжээ: 110 мл-ийн гайваньд 7–8 г.
Сав суулга: Гайвань эсвэл шавар цайны аяга.
Процесс:
1. Сав суулгыг халааж, навчийг богино хугацаанд угаана.
2. Эхний хандмалыг — 15–30 секунд.
3. Хийх бүрд хугацааг нэмнэ.
4. Таваас долоон хандмал.

9. Хадгалалт

Ангиллын практик. Агаар нэвтрэхгүй, хуурай, сэрүүн газар, гэрэл болон гадны үнэргүй орчинд хадгална.

10. Үнэ ба Хуурамч бүтээгдэхүүн

Олдсон эх сурвалжид жяньоугийн шуйсяний үнийн мэдээлэл байхгүй. Радиогийн материалд (2024) дурдсанаар Сяоцяо суурингийн удирдлага Жяньоугийн бэлэн цайг хямд, Уишанийхаас илт хямд хэмээн нэрлэж, ялгааг нь чанарын талаар бага мэддэгтэй холбон тайлбарладаг.

Хуурамчаас зайлсхийх арга:
- «建瓯水仙茶» № 30317804 тэмдэг болон Жяньоугийн үйлдвэрлэгчийг хайх.
- Шуйсянь бол Фужянь даяар ургадаг сортын нэр гэдгийг санах; газрыг зөвхөн тэмдэг батална.
- Нийт хошууны тэмдгийг суурингийн «南路水仙» № 20516889 тэмдэгтэй андуурахгүй байх — эдгээр нь өөр өөр эзэмшигчийн өөр тэмдэг юм.
- Ангиллыг тодруулах: Жяньоуд шуйсянээс цагаан цай ч хийгддэг.

11. Сонирхолтой баримтууд

Жяньян дүүргийн сонин, сортын олдворыг өөрийн нутаг дээр өгүүлэхдээ хөрш Жяньоугийн он цагийн бичгийг ишлэдэг.
Нэг хошуунд шуйсянь хоёр тэмдэгтэй: 2019 оны нийт хошууны тэмдэг ба 2018 оны суурингийн «南路水仙» тэмдэг.
Радиогийн мэдээлснээр хошууны түүхий цайны 80 орчим хувь нь нэг суурингийн — Сяоцяогийн фирмүүдээр дамждаг.

12. Шуйсянь сортын бусад цайтай харьцуулалт

Наньлу Шуйсянь (南路水仙): Жяньоугийн шуйсяний өмнөд салбар, өөрийн гэсэн суурингийн тэмдэгтэй.
Сяоху Шуйсянь (小湖水仙) ба Жяньян Шуйсянь (建阳水仙): Сортын олдворын газар одоо байрладаг хөрш Жяньянгийн тэмдгүүд.
Уи Яньча (武夷岩茶): Уишаний шуйсянь — шаралтанд анхаардаг хадан цай.
Жанпин Шуйсянь (漳平水仙): Мөн сортын өмнөд Фужянийн улун, дөрвөлжин хэлбэрээр пресслэсэн.
Шуйсянь Бай (水仙白): Мөн сортоос гаргаж авсан цагаан цай, Жяньоуд хийгддэг.
Ай Жяо Улун (矮脚乌龙): Жяньоугийн өөр сорт, өөр улун.
Бэйюань Гунча (北苑贡茶): Шуйсянь, айцзяо улун болон бусад сортоос гаргаж авсан Жяньоу хошууны бүх цайнд олгосон 2025 оны газар зүйн заалт; нэрийг Бэйюаний ордны цайнаас авсан.

Эцэст:

Жяньоу Шуйсянь Ча — олдворын анхны бичлэгийг Жяньоугийн он цагийн бичигт хадгалсан сортын улунд олгосон нийт хошууны тэмдэг юм. Лавлах ном ногоовтор хүрэн тослог навч, цахирмаа цэцгийн үнэр, улбар шар өнгийн шөлийг дүрсэлдэг; энэ дүрслэлийг баталгаажуулсан тэмдгийн баримт бичгийг би үзээгүй. Өөр нэг зүйл найдвартай: 2019 оны тэмдэг, хошууны эзэмшигч, мөн хилийн чанадад улунгийн түүхий эд ургуулдаг хошуу.