Liánpíng gāoshān chá

Lianping Gaoshan Cha (Liánpíng gāoshān chá, 连平高山茶) ndi “tiyi wa m’mapiri a Lianping”, dzina lodziwika la tiyi wa m’boma la Lianping (连平县) m’chigawo cha mzinda wa Heyuan kumpoto kwa chigawo cha Guangdong, m’mapiri a Jiulianshan. Ili si mtundu kapena gulu: pansi pa dzinali pali tiyi wobiriwira ndi wofiira, makamaka wochokera ku mtundu wa anthu a Hakka. Mu 2024, oimira alimi a tiyi adavotera kukhazikitsa dzinali kuti agwirizanitse mayina osiyanasiyana am’derali kukhala mtundu umodzi wodziwika kwa anthu, ndipo boma likukonzekera chizindikiro cha geographical certification pansi pa dzinali. Malinga ndi yankho la boma (Novembala 2024), pempho silinaperekedwe ndipo likuyembekezera ndalama; kaundula wa 2026 ukuwulembanso ngati lingaliro.

1. Gulu ndi Chiyambi

Mtundu: Palibe gulu limodzi. Malinga ndi “Nanfang Plus” (2018), amisiri am’derali amapanga kuchokera ku masamba makamaka tiyi wobiriwira kapena wofiira; boma likuyesa miyezo ya magulu pa onse awiri (gawo 5). “高山” ndi “wa m’mapiri” ndi chikhalidwe cha malo, osati luso.
Gulu: Mtundu waboma wodziwika kwa anthu komanso chizindikiro cha geographical certification chomwe chikulinganizidwa (sichinaperekedwe).
Chiyambi: China, chigawo cha Guangdong (广东, Guǎngdōng), chigawo cha mzinda wa Heyuan (河源, Héyuán), boma la Lianping (连平, Liánpíng).
Malo omwe akulinganizidwa: Dera lonse la boma masiku ano ndi momwe mabungwe a zaulimi, zachilengedwe ndi nkhalango a boma adagwirizana. Derali laperekedwa koma silinavomerezedwe.
Malo a geographical coordinates: Malinga ndi yankho la boma, 114°14′44″–114°56′51″ E ndi 24°05′48″–24°28′08″ N.

2. Mbiri ndi Tanthauzo la Chikhalidwe

Mbiri:
- Zolemba zakale. Sindinawone zolemba zakale za tiyi wa Lianping. Pokonzekera chizindikiro, boma linasonkhanitsa mawu ochokera ku “Heyuan Yearbook”, “Lianping County Gazetteer” ndi “Lianping Yearbook”, koma mu yankho silinawatchule. Malinga ndi “Heyuan Wanbao” (2024), mpaka zaka za m’ma 1970 m’dera la Jiulian adabzala mbewu za tiyi za m’deralo komanso kuyambira zaka za m’ma 1970 magulu adayamba kubweretsa mitundu ya wulong kuchokera kwina. Dzina “连平高山茶” lakhala likuwonekera m’manyuzipepala kuyambira 2018 (“Nanfang Plus”).
- 2022. Bungwe la boma loyang’anira msika linayamba kusonkhanitsa zinthu za “高山茶”. Malinga ndi zofalitsa za boma za kasupe wa chaka chimenecho, lamba wa tiyi umazungulira matauni a Shangping (上坪), Yuanshan (元善), Beitou (陂头) ndi Youxi (油溪) m’mphepete mwa mapiri a Jiulianshan ndi Huangniushi.
- 2023. Boma linayendera minda, mitengo yakale ndi kutalika kwa minda: minda yambiri, malinga ndi yankho lake, ili m’mapiri a Jiulianshan ndipo “makamaka imakwaniritsa zizindikiro za kumapiri”. Kuchokera ku zolemba zakale ndi zolemba zapachaka, kuwunika kwa malonda kunapangidwa kuti agwiritsire ntchito chizindikiro chomwe chikubwera.
- 2024 — dzina. Kuyang’ana kunasonyeza kuti mtundu waboma unalibe dzina limodzi, ndipo dzina lokonzedwa linali litatchulidwa m’zolemba kwa zaka zosakwana zitatu. Bungwe la tiyi la boma linasonkhanitsa oimira alimi a tiyi, ndipo mwa kuvota anasankha “连平高山茶”; dzinali linalembedwa mu “Lianping 2023 Yearbook”. Mabungwe atatu a boma anavomereza dzinali, ndi wopempha, bungwe la tiyi la boma, ndi dera lonse la boma.
- 2024 — ndalama. Boma likuyesetsa kuphatikiza chizindikiro mu pulogalamu ya chigawo ya thandizo ndipo linapereka pempho la ndalama kuchokera ku chigawo cha Nanshan cha Shenzhen, mnzake wa Lianping pa pulogalamu ya thandizo la awiri. Pofika 11 Novembala 2024, panalibe yankho. Zonsezi ndi zochokera ku yankho la boma pa lingaliro la membala wa bungwe la upangiri wa ndale la boma pa za chizindikiro cha geographical indication cha mafakitale a tiyi.
Dzina: 连平 ndi dzina la boma; 高山 ndi “mapiri atali”; 茶 ndi tiyi.
Tanthauzo la chikhalidwe: M’manyuzipepala am’derali tiyi amatchedwanso “连平客家高山茶” — “tiyi wa m’mapiri wa a Hakka a Lianping”; “Nanfang Plus” (2018) imatchula luso la a Hakka la tiyi wobiriwira wokazinga.

3. Kufotokoza kwa Zomera ndi Zopangira

Mtundu / Gulu la anthu: Malinga ndi “Nanfang Plus” (2018), chitsamba chachikulu ndi gulu la anthu a Hakka (客家群系种, Kèjiā qúnxìzhǒng). Zofalitsa za boma zimatchulanso mitundu ina: mu 2022, mtundu wam’deralo wa masamba aang’ono, Meizhan (梅占, Méizhàn), Hongyan No. 12 (鸿雁12号, Hóngyàn shí’èr hào) ndi mitengo yakale yakutchire; mu 2023, komanso Jinxuan (金萱, Jīnxuān) ndi Danxia No. 1 (丹霞1号, Dānxiá yī hào).
Mitengo yakale: Malinga ndi “Heyuan Wanbao” (June 2024), m’tauni ya Neiguan (内莞镇), m’mudzi wa Gaohu, ku Chiao (茶垇), adapeza nkhalango ya zitsamba zazikulu 18 za mitengo yakale ya tiyi: tsinde kuchokera 10 mpaka 50 cm m’mimba mwake, kutalika kopitilira 10 m, ndipo chachikulu kwambiri chimapitilira 20 m. Malinga ndi mlimi wa tiyi wa m’deralo, nkhalangoyi idabzalidwa ndi wachibale wake ali wamng’ono; nyuzipepala siitchula zaka zenizeni. Kuchokera ku zitsamba zina tiyi amatulutsidwa mpaka pano. Boma likufuna kufufuza ndi kulembetsa mitengo yakale ya tiyi ndi kupanga minda imodzi kapena ziwiri za “mitengo ya zaka zana”.
Nthawi yotulutsa: Mu kasupe wa 2022 zofalitsa za boma pa chikondwerero cha Qingming (清明) zinati tiyi wa kasupe adatulutsidwa; malinga ndi lipoti la 2025, tiyi wa m’mapiri a Lianping amatulutsidwa pafupifupi masiku 15 mochedwa kuposa wa m’zigwa. Palibe muyezo wa kutulutsa; boma limangopereka kuti masamba atulutsidwe “mwanzeru ndi mwadongosolo” molingana ndi gulu lofunikira ndikugwirizanitsa kutulutsa kwa manja ndi makina.

4. Malo ndi Makhalidwe a Kulima

Dera: Kumpoto kwa Guangdong, mapiri a Jiulianshan, kumtunda kwa mtsinje wa Xinfengjiang (新丰江) malinga ndi “Nanfang Plus” (2018); pomwepo akuti m’boma muli nsonga 79 zopitilira 1000 m. Mapiri amayenda m’mphepete mwa Guangdong ndi Jiangxi; nsonga yayikulu kwambiri, Huangniushi (黄牛石, 1430 m), ili pamalire a zigawo.
Nyengo: Ya m’chigawo chapakati cha subtropical monsoon: chilimwe ndi nyengo yachisanu zotalika, masika ndi mphukira zaufupi, kutentha kofewa, nyengo zowonekera bwino, dzuwa lambiri ndi mvula yambiri (“Nanfang Plus”, 2018).
Kutalika kwa kulima: Palibe kuyeza kwa minda m’mabuku omwe tapeza. Boma limangolemba kuti minda yambiri “ili m’mapiri atali a Jiulianshan”; “Nanfang Plus” (2018) imatcha tiyi wa m’mapiri makamaka wochokera ku minda yopitilira 800 m, koma siitchula kutalika kwa minda ya Lianping.
Malo ndi zokolola: Ziwerengero zimasintha chaka ndi chaka. Malinga ndi zofalitsa za boma za kasupe wa 2022, pafupifupi ma 20,000 mu, zopitilira 600 t, pafupifupi 180 miliyoni yuan. Malinga ndi malipoti a chikondwerero cha kuyamba kutulutsa 2025, zopitilira ma 30,000 mu, 631.4 t, pafupifupi 270 miliyoni yuan, mafamu opitilira 500 a tiyi.

5. Luso la Kupanga

Palibe luso limodzi pansi pa dzinali: ku Lianping amapanga tiyi wobiriwira ndi wofiira. “Nanfang Plus” (2018) imatchula luso la a Hakka la tiyi wobiriwira wokazinga (客家炒青, Kèjiā chǎoqīng). Boma likufuna kuphunzira momwe ku Lianping amagwiritsira ntchito miyezo ya magulu “卷曲形长炒青绿茶” (tiyi wobiriwira wokazinga wopindika) ndi “客家中小叶种红茶产品标准” (tiyi wofiira wochokera ku mitundu ya a Hakka ya masamba aang’ono ndi apakati), ndipo m’kupita kwa nthawi kulemba miyezo yawoyawo ya “连平（九连山）高山茶”. Sitinawone malemba a miyezo imeneyi.

Ndondomeko yonse ya tiyi wobiriwira wokazinga si kufotokoza kwa tiyi uyu:

Kufowoketsa (摊放, tānfàng).
Kukhazikitsa m’mbiya (炒青杀青, chǎoqīng shāqīng).
Kupota (揉捻, róuniǎn).
Kuyanika ndi kukazinga (炒干, chǎogān).

6. Makhalidwe a Kumverera kwa Maso ndi Mkamwa

Palibe kufotokoza kofanana pansi pa dzinali. Pansipa pali kufotokoza kwa tiyi wa m’mapiri a Lianping kuchokera ku “Nanfang Plus” (2018); nkhaniyi siitchula kuti ndi gulu liti.

Maonekedwe a masamba owuma: Palibe kufotokoza m’mabuku omwe tapeza.
Funizo la masamba owuma: Palibe kufotokoza m’mabuku omwe tapeza.
Funizo la madzi: Funizo lochuluka lachilengedwe la maluwa (自然花香浓郁), lodzaza ndi lokhalitsa (茶香饱满持久). Gwero silitchula ngati nkhani ndi ya funizo la masamba owuma kapena la madzi.
Kukoma: Kotsekemera, kofewa ndi kodziwika bwino (滋味甘香醇厚), ndi kubwerera kotsekemera ndi kutulutsa malovu pambuyo pakumwa (回甘生津).
Mtundu wa madzi: Palibe kufotokoza m’mabuku omwe tapeza.
Pansi pa tiyi (masamba otayidwa): Palibe kufotokoza m’mabuku omwe tapeza.

7. Zomwe Zili M’masamba

Palibe zomwe zapezeka za mankhwala m’mabuku omwe tapeza. Boma likungofuna kuyerekezera zomwe tiyi wa Lianping ali nazo ndi tiyi wobiriwira wamba kuti apeze “zinthu zapadera”.

8. Kukonza

Mchitidwe wa gulu, zomwe zimadalira tiyi amene muli nawo.

Wobiriwira: 80–85 °C, 3 g pa 150 ml, kuthira koyamba masekondi 40–60, galasi kapena gaiwan, kuthira kawiri kapena katatu.
Wofiira: 90–95 °C, 3 g pa 150 ml, kuthira koyamba pafupifupi miniti imodzi, gaiwan kapena galasi la porcelain, kuthira kangapo ndi kutalikitsa nthawi.

9. Kusunga

Mchitidwe wa gulu. Tiyi wobiriwira mu phukusi lotsekedwa, m’firiji pa 0–5 °C, popanda kuwala, chinyezi ndi fungo, amwe chaka chimodzi. Wofiira pamalo owuma, amdima, pa kutentha kwa chipinda, mu phukusi lolimba, kutali ndi fungo.

10. Mtengo ndi Zonamizira

Palibe zomwe zapezeka za mitengo m’mabuku omwe tapeza.

Momwe mungapewere zonamizira:
- Chizindikiro cha geographical “连平高山茶” sichinakhalepo: pempho silinaperekedwe.
- Onetsetsani kuti wopanga ndi wa m’boma la Lianping m’chigawo cha mzinda wa Heyuan.
- “高山茶” popanda dzina la malo ndi mawu wamba, osati dzina la tiyi uyu.

11. Zinthu Zosangalatsa

Malinga ndi “Heyuan Wanbao” (2024), pa zitsamba zakale za nkhalango ya Neiguan, tsamba lalikulu kwambiri limafika 25 cm m’litali.
Dzinali linasankhidwa mwa kuvota kwa alimi a tiyi ndipo nthawi yomweyo linalembedwa mu buku la pachaka la boma: boma linanena kuti dzina lokonzedwa linali litatchulidwa m’zolemba kwa zaka zosakwana zitatu, ndipo linawona izi ngati chopinga cha chizindikiro.
Chikondwerero choyamba cha boma cha kuyamba kutulutsa tiyi wa kasupe chinachitika 3 April 2025 m’munda wa mudzi wa Dabu (大埠) wa tauni ya Yuanshan.

12. Kuyerekeza ndi Tiyi Ina

Kanghe Cha (康禾茶): Tiyi wobiriwira wa boma la Dongyuan m’chigawo chomwecho cha Heyuan, mwambiri woperekedwa ku khothi.
Shangguan Xian Hu Cha (上莞仙湖茶): Tiyi wobiriwira wa mapiri a Xianhu m’chigawo cha Heyuan, wopangidwa ndi luso lakale la tiyi wobiriwira wokazinga.
Zijin Hong Cha (紫金红茶): Tiyi wofiira wa boma la Zijin m’chigawo chomwecho.
Huidong Lü Cha (惠东绿茶): Tiyi wobiriwira wa boma la Huidong m’chigawo cha Huizhou, nawonso mu mwambo wa a Hakka wa kukazinga.

Pomaliza:

Lianping Gaoshan Cha ndi dzina limene boma likungolisonkhanitsa: kuvota kwa alimi a tiyi, kulembedwa m’buku la pachaka, kuvomereza kwa mabungwe kwa dera lonse la boma ndi kufunafuna ndalama za pempho. Pambuyo pake pali tiyi wa m’mapiri a Lianping, wobiriwira ndi wofiira, makamaka wochokera ku gulu la anthu a Hakka, ndi nkhalango ya mitengo yakale ku Neiguan, koma palibe muyezo umene ungafotokoze maonekedwe ake, ndipo “wa m’mapiri” pa phukusi akunena za malo, osati za khalidwe.