Shāxiàn gōngfu chá

შასიან გუნფუ ჩა (Shāxiàn gōngfu chá, 沙县工夫茶) — წითელი ჩაი შასიანის რაიონიდან (沙县区), ქალაქ სანმინის ოლქიდან, ფუძიანის პროვინციიდან. გეოგრაფიული აღნიშვნების პლატფორმის ცნობა მას წვრილფოთლიან წითელ ჩაის უწოდებს (小叶种红茶) და აღწერს შავი ზეთოვანი ფერის წვრილ სწორ გრეხილებს, კაშკაშა წითელ ნაყენს ოქროსფერი რგოლით და გემოს — „სქელი, ტკბილი, რბილი“, თაფლის ელფერით. 2021 წლიდან სახელი დაცულია გეოგრაფიული სერტიფიკაციის ნიშნით. მისი მფლობელი იგივეა, ვინც ულუნ შასიან ხუნბიან ჩასი, რომლის ნიშანიც უფრო ადრე გამოჩნდა, — შასიანის რაიონის სიამაოს ჩაის ასოციაცია.

1. კლასიფიკაცია და წარმოშობა

• ტიპი: წითელი ჩაი (红茶, hóngchá), სრულად ფერმენტირებული. ნიშნის საქონლის პროვინციულ რეესტრში ჩაწერილია როგორც „红茶“; პლატფორმის ცნობა აზუსტებს — წვრილფოთლიანი წითელი ჩაი.
• სახელის ხაფანგი: „工夫茶“ სახელში — ეს არ არის მოხარშვის ხერხი, რომელიც ცნობილია როგორც გუნფუ-ჩა, არამედ საგულდაგულო დამუშავების წითელი ჩაის ჯგუფის სახელია. ეროვნული სტანდარტი GB/T 13738.2-2017 სწორედ ასე უწოდებს ამ ჯგუფს — „工夫红茶“, ინგლისურად Congou black tea.
• კატეგორია: ფუძიანური გუნფუ-წითელი ჩაი გეოგრაფიული სერტიფიკაციის ნიშნით (2021).
• წარმოშობა: ჩინეთი, ფუძიანის პროვინცია (福建, Fújiàn), ქალაქ სანმინის ოლქი (三明, Sānmíng), შასიანის რაიონი (沙县, Shāxiàn).
• დაცვის ზონა: პლატფორმის ცნობის მიხედვით — შასიანის ამჟამინდელი ადმინისტრაციული ტერიტორია. პროვინციული რეესტრი შასიანს ნიშნის მფლობელის კუთვნილებად მიუთითებს.
• დაცვის რეჟიმი: ჩინეთის სახელმწიფო ინტელექტუალური საკუთრების სამმართველოს (CNIPA) გეოგრაფიული სერტიფიკაციის ნიშანი № 50240050, კლასი 30, საქონელი — წითელი ჩაი. რეგისტრაციის თარიღი პროვინციული რეესტრის მიხედვით — 2021 წლის 7 დეკემბერი; მფლობელი — შასიანის რაიონის სიამაოს ჩაის ასოციაცია (沙县夏茂茶叶协会). 2026 წლის 30 ივნისის მდგომარეობით რეგისტრაცია მოქმედად ითვლება.

2. ისტორია და კულტურული მნიშვნელობა

• ისტორია:
  • გარე სიაოჭუნი. ჩინური ვიკიპედია წითელი ჩაის სტატიაში შასიანს ჭენხესთან, ტანიანთან და გუტიანთან ერთად ასახელებს „გარე სიაოჭუნის“ (外山小种, wàishān xiǎozhǒng) მთავარ რაიონებად — სიაოჭუნის ტიპის წითელი ჩაი, რომელიც უშანის ტუნმუს ზონის გარეთ მზადდება. ამ სტრიქონს თარიღი და პირველადი წყარო არ აქვს.
  • 2015. პროვინციული რეესტრის მიხედვით, რაიონის პირველი ჩაის ნიშანი გახდა ულუნ შასიან ხუნბიან ჩა: ნიშანი № 13908849 დარეგისტრირდა 2015 წლის 28 თებერვალს.
  • 2021. 7 დეკემბერს დარეგისტრირდა ნიშანი „沙县工夫茶“ — იმავე ასოციაციაზე და იმავე მისამართზე, სიამაოს ჩაის ფაბრიკასთან.
  • როდის დაიწყეს შასიანში გუნფუ-წითელი ჩაის დამზადება, ნაპოვნ წყაროებში ნათქვამი არ არის.
• სახელი:
  • „შასიან“ (沙县) — სიტყვასიტყვით „ქვიშიანი მაზრა“; ახლა ეს სანმინის რაიონია (沙县区).
  • „გუნფუ“ (工夫, gōngfu) — „შრომა, დამუშავება“: ასე უწოდებენ ჩინეთში საგულდაგულო დამუშავების წითელ ჩაის.
  • „ჩა“ (茶) — „ჩაი“.
• კულტურული მნიშვნელობა: ნიშნის მფლობელი დარეგისტრირებულია დაბა სიამაოში (夏茂镇). რაიონის გვერდი დაბის შესახებ ჩაის და ხილ-ბოსტნეულ კულტურებს იმ განსაკუთრებულ დარგებს მიაკუთვნებს, რომლებიც იქ მხოლოდ ყალიბდება; ადგილობრივ ჩაითა შორის ნიშნის მფლობელად ის მხოლოდ ხუნბიანს ასახელებს, წითელ ჩაიზე დუმს. სხვა ცნობები ამ ჩაის ადგილის შესახებ ადგილობრივ კულტურაში ნაპოვნ წყაროებში არ არის.

3. ბოტანიკური აღწერა და ნედლეული

• ჯიში / კულტივარი: პლატფორმის ცნობა მხოლოდ წვრილფოთლიან ჯიშებზე საუბრობს (小叶种). კონკრეტული ჯიშები ნაპოვნ წყაროებში არ არის დასახელებული.
• ნედლეული: ცნობა ნედლეულის შერჩევას საგულდაგულოს უწოდებს (选料精细), დეტალების გარეშე.
• კრეფის სტანდარტი: მონაცემები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
• კრეფის დრო: მონაცემები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.

4. ტერუარი და მოყვანის თავისებურებები

• რეგიონი: ფუძიანის პროვინცია, სანმინის ოლქი. დაბა სიამაოს ფართობი, რაიონის საიტის მიხედვით, — 248 კმ².
• მოყვანის სიმაღლე: მონაცემები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.
• კლიმატი და ნიადაგები: მონაცემები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.

5. წარმოების ტექნოლოგია

პლატფორმის ცნობა დამუშავებას საგულდაგულოს უწოდებს (做工考究), მაგრამ ნაბიჯებსა და პარამეტრებს არ ასახელებს; ამ ჩაის ტექნოლოგიის დოკუმენტი მე არ მინახავს.

გუნფუ-წითელი ჩაის ზოგადი სქემა ეროვნული სტანდარტის GB/T 13738.2-2017 მიხედვით — ეს არის კლასის სქემა და არა შასიანური ტექნოლოგიის აღწერა:

1. გაჭკნობა (萎凋, wěidiāo): ფოთოლი კარგავს ტენის ნაწილს და რბილი ხდება.
2. გრეხვა (揉捻, róuniǎn): ფოთლის უჯრედები ირღვევა, წვენი ზედაპირზე გამოდის.
3. ფერმენტაცია (发酵, fājiào): დაჟანგვა, რომელიც ნაყენსა და ფინჯნის ძირს წითელ ფერს აძლევს.
4. გაშრობა (干燥, gānzào).
5. დახარისხება და დასრულება (精制, jīngzhì): ჩაი იყოფა ფრაქციებად და ხარისხებად.

6. ორგანოლეპტიკური მახასიათებლები

ქვემოთ მოცემული აღწერა გეოგრაფიული აღნიშვნების პლატფორმის ცნობამ მოგვცა. ნიშნის დოკუმენტთან ის მე არ შემიმოწმებია.

• მშრალი ფოთლის გარეგნული სახე: გრეხილები მკვრივი და წვრილია, მოხდენილი, სწორი და თანაბარი (条索紧细苗秀，挺直匀齐); ფერი შავია, ზეთოვან-ბრწყინავი (乌润油亮).
• მშრალი ფოთლის არომატი: მზა ჩაის აღწერაში, მოხარშვამდე, — სუფთა, ნორჩი, მაღალი და დახვეწილი (香气清芳高雅).
• ნაყენის არომატი: სქელი და ძლიერი, ყვავილოვან-ხილოვანი, სუფთა და ხანგრძლივი (浓厚强烈，香味如花似果，清鲜持久).
• გემო: სქელი, ტკბილი, რბილი და გამამხნევებელი (浓、甜、醇而爽口); ყელში — სიტკბო თაფლის ელფერით (喉韵甘怡带蜜), ტკბილი დაბრუნებით.
• ნაყენის ფერი: შუაში კაშკაშა წითელი და გამჭვირვალე, კიდეზე — ოქროსფერ-ყვითელი (中间红艳透亮，边缘金黄).
• ჩაის ძირი (მოხარშული ფოთოლი): წვრილი და ნაზი, შესამჩნევი კვირტებით, სპილენძისფერ-წითელი, თანაბარი და კაშკაშა, აბრეშუმისებრი ბზინვარებით (细嫩，显芽铜红匀亮，富有绸面光泽).

იმავე ცნობის მიხედვით, ჩაი ზედიზედ 6–8 მოსხმას უძლებს ისე, რომ არ კარგავს ფერს, არომატსა და გემოს.

7. ქიმიური შემადგენლობა

ამ ჩაის ფიზიკურ-ქიმიური მონაცემები ნაპოვნ წყაროებში არ არის. ზოგადი მოთხოვნები საშუალო და წვრილფოთლიანი ჯიშების გუნფუ-წითელი ჩაის მიმართ განსაზღვრავს ეროვნული სტანდარტი GB/T 13738.2-2017; ამოწმებდა თუ არა ვინმე შასიანურ ჩაის მასთან შესაბამისობას, არ ვიცი.

8. მოხარშვა

კლასის პრაქტიკა წითელი ჩაისთვის.

• წყლის ტემპერატურა: 90–95 °C.
• ჩაის რაოდენობა: 3–4 გ 150 მლ-ზე.
• ჭურჭელი: თეთრი ფაიფურის გაივანი — მასში ჩანს ნაყენის ოქროსფერი რგოლი.
• პროცესი:
  1. გაათბეთ ჭურჭელი.
  2. ჩაყარეთ ჩაი.
  3. პირველი ნაყენი — 10–20 წამი.
  4. გადმოასხით ბოლომდე, წყალი ფოთოლზე არ დატოვოთ.
  5. ყოველი შემდეგი ნაყენი — ოდნავ უფრო დიდხანს.
  6. პლატფორმის ცნობა 6–8 მოსხმას გვპირდება.

9. შენახვა

კლასის პრაქტიკა. ჰერმეტულ შეფუთვაში, ოთახის ტემპერატურაზე, მშრალ ბნელ ადგილას, უცხო სუნის გარეშე. წითელი ჩაი შენახვას მწვანეზე უკეთ იტანს, მაგრამ ყვავილოვან-ხილოვანი არომატი დროთა განმავლობაში სუსტდება.

10. ფასი და ფალსიფიკაციები

ფასების შესახებ მონაცემები ნაპოვნ წყაროებში არ არის.

• როგორ ავირიდოთ ფალსიფიკაციები:
  • ეძებეთ შეფუთვაზე გეოგრაფიული აღნიშვნის ნიშანი; ნიშნის ნომერი — 50240050.
  • შეამოწმეთ, რომ ჩაი შასიანშია დამზადებული.
  • გრეხილები — წვრილი, სწორი, შავი და ბრწყინავი; ნაყენი — წითელი ოქროსფერი კიდით; ძირი — სპილენძისფერ-წითელი.
  • არ აურიოთ შასიანურ ხუნბიანში: ეს ულუნია, მას საკუთარი ნიშანი აქვს.

11. საინტერესო ფაქტები

• შასიანის ორ ჩაის ნიშანს — წითელსა და ულუნს — ერთი მფლობელი და ერთი მისამართი აქვს: დაბა სიამაოს ჩაის ფაბრიკა.
• ხუნბიანის ნიშნის რეგისტრაციასა და გუნფუ-წითელი ჩაის ნიშანს შორის თითქმის შვიდი წელი გავიდა: 2015 და 2021 წლები.
• ოქროსფერ რგოლს წითელი ნაყენის კიდეზე ცნობა აღწერაში ცალკე ნიშნად გამოყოფს.
• სიტყვა „工夫茶“ სახელში ადვილად შეიძლება მივიღოთ გუნფუ-ჩად — მოხარშვის ხერხად; აქ ეს წითელი ჩაის კლასის სახელია.

12. შედარება სხვა ფუძიანურ წითელ ჩაიებთან

• შასიან ხუნბიან ჩა (沙县红边茶): იმავე რაიონის და იმავე ნიშნის მფლობელის ულუნი; გუნფუ-წითელ ჩაისთან მას მხოლოდ ადგილი აკავშირებს.
• იუსი ხუნ (尤溪红): სანმინის იმავე ოლქის იუსის მაზრის წითელი ჩაი, საკუთარი ნიშნითა და ჯგუფური სტანდარტით.
• ჭენხე გუნფუ (政和工夫): ჩრდილოეთ ფუძიანის გუნფუ-წითელი ჩაი; ჭენხე შასიანის გვერდით დგას გარე სიაოჭუნის რაიონების სიაში.
• ტანიან გუნფუ (坦洋工夫): პროვინციის აღმოსავლეთის ძველი გუნფუ-წითელი ჩაი, ერთ-ერთი „ფუძიანის სამ დიდ გუნფუს“ შორის.
• ჭენ შან სიაო ჭუნ (正山小种): უშანის ტუნმუს ზონის სიაოჭუნი — ათვლის წერტილი, საიდანაც „გარე“ სიაოჭუნს ითვლიან.

დასკვნა:

შასიან გუნფუ ჩა — ახალგაზრდა დაცვით, 2021 წლიდან, წვრილფოთლიანი წითელი ჩაი სანმინის ოლქიდან. მის შესახებ დოკუმენტები მწირია: ნიშანი, მფლობელი და ერთი აღწერა იერის შესახებ. მაგრამ ეს აღწერა დეტალურია — წვრილი სწორი შავი გრეხილები, წითელი ნაყენი ოქროსფერი რგოლით, სქელი ტკბილი გემო თაფლის დაბრუნებით, სპილენძისფერ-წითელი ძირი აბრეშუმისებრი ბზინვარებით და 6–8 მოსხმა. ჯიშები, კრეფის ვადები და ტექნოლოგიის ნაბიჯები ჯერ კიდევ ელოდება თავის წყაროს.

წყაროები

სტანდარტები

• GB/T 13738.2-2017

გეოგრაფიული აღნიშვნა

• CNIPA 地理标志证明商标 №50240050

სრული სია — გვერდზე „წყაროები“