I-Pingnan Xiaozhong (Píngnán xiǎozhǒng, 屏南小种) itiye elibomvu lasentabeni lohlobo lwe-xiaozhong lwesifunda sase-Pingnan (屏南县) ngaphansi kukamasipala wase-Ningde, esifundazweni sase-Fujian. IPingnan, ngokwemininingwane yesifunda, iyisifunda esiphakeme kunawo wonke e-Fujian ngokwesilinganiso sokuphakama, esingamamitha angu-830, futhi imibhalo yendawo igcizelela “umlingiswa wasentabeni” (高山韵) waleli tiye. Igama livikelwe wuphawu lwesitifiketi sejografi kusukela ngo-2018; umnikazi wophawu yinhlangano yetiye yesifunda, futhi yona ngo-2024 yakhipha izinga leqembu, lapho “屏南小种” libizwa ngokuqondile ngetiye elibomvu le-xiaozhong.
1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi
- Uhlobo: Itiye elibomvu (红茶, hóngchá), i-xiaozhong (小种, xiǎozhǒng). Ophawini ngokwalo ikilasi alibhaliwe: umkhiqizo ubalwa nje ngokuthi “itiye” (茶). Ikilasi lichazwa yizinga leqembu T/PNCX 0002—2024 «屏南小种红茶»: ngokwencazelo yalo, ngokulandisa kwesango lezindaba, “itiye elibomvu le-xiaozhong” ngaphansi kophawu lwesitifiketi «屏南小种». Ngaphambilini ikilasi laliqinisekiswa izincazelo zabathengisi kuphela.
- Isigaba: Itiye elibomvu lasentabeni le-xiaozhong lasempumalanga ye-Fujian; uphawu lwesitifiketi sejografi (2018).
- Imvelaphi: I-China, isifundazwe sase-Fujian (福建, Fújiàn), umasipala wase-Ningde (宁德, Níngdé), isifunda sase-Pingnan (屏南, Píngnán).
- Indawo: Uhlu lwesifundazwe lwezimpawu lubiza isifunda sase-Pingnan njengobunikazi bomnikazi wophawu — lokhu akusona isiqinisekiso somthetho somngcele wendawo. Isango lezinkomba lezindawo ezikhethiwe libhala indawo njengendawo yokuphatha yesifunda esebenzayo; imithetho yophawu lapho indawo ibekwe khona angizange ngiyibone.
- Uhlelo lokuvikela: Uphawu lwesitifiketi sejografi (证明商标) № 23702418, ikilasi 30, umkhiqizo — itiye. Ngokohlu lwesifundazwe lwangomhla zingama-30 kuNhlangulana 2026: lubhaliswe zingama-28 kuMfumfu 2018, umnikazi — inhlangano yetiye yesifunda sase-Pingnan (屏南县茶业协会), ukubhaliswa kusasebenza.
- Izixhumanisi zejografi: Ayikho imininingwane emithonjeni etholakele.
2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwamasiko
- Umlando:
- Isifunda. Ngokwesithenjwa sesango, kusukela eTang kuze kube sekuqaleni kweQing izindawo zase-Pingnan zazingaphansi kwesifunda sase-Gutian endaweni yase-Fuzhou; isifunda esizimele sase-Pingnan sasungulwa ngo-1735.
- 1740. Ngokoshicilelo lwezindaba lwango-2024, “Umlando Wesifunda sase-Pingnan” wokuqala ubhala ngetiye kanje: «茶之属,各山皆有,或似武彝,或似松萝,惟产于岩头云雾中者佳» — itiye likhona kuzo zonke izintaba, ezinye zifana nesase-Wuyishan, ezinye zifana nesase-Songluo, kodwa elingcono kakhulu likhula emadwaleni phakathi kwamafu nenkungu.
- I-Qing nokuqala kweRiphabhuliki. Isithenjwa sesango sibeka ukuqala kokukhiqizwa kwetiye elibomvu lase-Pingnan ekuqaleni kwe-Qing, kanti ukuchuma kwaso kwaba sekupheleni kwe-Qing naseminyakeni yokuqala yeRiphabhuliki, lapho lalingumkhiqizo oyinhloko wesifunda, ngokwesithenjwa. Umbhalo ofanayo uthi ekuqaleni kwe-Qing itiye elibomvu lendawo lalibizwa nge-«外山小种» — “i-xiaozhong yezintaba ezingaphandle”, nokuthi phakathi kwezimpawu zesitolo setiye «六合春» somndeni wakwaZhou wase-Shuangxi, wasekupheleni kwe-Qing nasekuqaleni kweRiphabhuliki, kukhona uphawu «新山小种».
- Ukuvuselelwa. Ngokwencazelo yomthengisi, i-xiaozhong yase-Pingnan yavuselelwa ihhovisi lesifunda lezindaba zetiye kanye nongcweti bendawo.
- Amagugu. Ubuchwepheshe bokwenza itiye elibomvu le-xiaozhong lase-Pingnan bufakwe ohlwini lwamagugu amasiko angaphatheki ezingeni ledolobha (ushicilelo lwezindaba, 2024); unyaka wokufakwa angiwutholanga.
- 2018. Ukubhaliswa kophawu lwesitifiketi № 23702418.
- 2024. Mhla ziyi-13 kuNdasa inhlangano yetiye yesifunda yashicilela amazinga amathathu eqembu kanyekanye: «凤茶» (T/PNCX 0001—2024), «屏南小种红茶» (T/PNCX 0002—2024) kanye ne-«鹫峰乌龙茶» (T/PNCX 0003—2024). Ngokoshicilelo lwezindaba, inhlangano yetiye yesifunda okokuqala yakhipha amazinga ezinhlobo ezintathu zetiye ngasikhathi sinye.
- Igama: «Pingnan» — igama lesifunda; «xiaozhong» (小种) — “uhlobo oluncane”, igama lendabuko lamatiye abomvu ase-Fujian alolu hlobo.
- Ukubaluleka kwamasiko: Ngokoshicilelo lwezindaba, e-Pingnan kuyinkambiso ukupheka itiye neqanda (蛋茶, dànchá), futhi cishe yonke imindeni yayikwazi ukwenza itiye. Abathengisi babhala “ngomlando weminyaka engamakhulu amane”; lesi sibalo asiqinisekiswanga ngumbhalo.
3. Incazelo Yezitshalo kanye Nezinto Ezingavuthiwe
- Uhlobo lwesityalo: Izinga leqembu likhuluma “ngezinhlobo ezifanele i-xiaozhong ebomvu yasentabeni yase-Pingnan”, ngaphandle kokuzibiza ekulandiseni. Isithenjwa sesango sibiza isisekelo somlando ngokuthi uhlobo lwendawo olunamaqabunga amancane «菜茶» (càichá) — inani lembewu.
- Amasimu: Ngokoshicilelo lwezindaba, esifundeni kusekhona izindawo ezinkulu ze-菜茶 yendawo endala iminyaka engaphezu kwengu-30, ngaphezu kwezinkulungwane eziyi-10 ze-mu ngokubalwa okungaphelele; kulezi zinto ezingavuthiwe kwenziwa itiye elibomvu le-xiaozhong, itiye eliluhlaza netiye elimhlophe. Eduze kwazo eminyakeni yamuva kutshalwe cishe izinkulungwane eziyi-10 ze-mu zezinhlobo u-Rougui (肉桂), Shuixian (水仙), Jinguanyin (金观音) ne-Jinmudan (金牡丹).
- Izinga nesikhathi sokuvuna: Ayikho imininingwane emithonjeni etholakele.
4. Indawo Yokutshala kanye Nezici Zokutshala
- Isifunda: IMpumalanga ye-Fujian, izintaba zesifunda sase-Ningde; ngokoshicilelo lwezindaba, isifunda siphakathi “nendawo emaphakathi kwezindawo eziningana ezidumile zetiye”.
- Ukuphakama: Isilinganiso sokuphakama kwesifunda singamamitha angu-830, esikhulu kunazo zonke ezifundeni zase-Fujian (ushicilelo lwezindaba ngokwamazwi esikhungo sesifunda sokuthuthukisa imboni yetiye). Ukuphakama kwamasimu ngokwawo akukho emithonjeni etholakele.
- Isimo sezulu: Isisho sendawo esithi «一山有四季,十里不同天» — “entabeni eyodwa kunezinkathi ezine zonyaka, emakhilomitheni ayishumi isimo sezulu sesihlukile” — sichaza izimo zezulu ezihlukahlukene zezintaba. Isikhungo sesifunda sixhuma nalokhu ukusha nobumnandi bokunambitheka kwetiye lendawo.
- Inhlabathi: Ayikho imininingwane emithonjeni etholakele.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza
Izinga leqembu lango-2024, ngokulandisa koshicelelo lwezindaba, libeka ukulandelana okulandelayo — lena incazelo ye-xiaozhong yase-Pingnan ngokuqondile:
- Ukucubungula kokuqala: ukuvuna, ukubunisa (萎凋, wěidiāo), ukusonga (揉捻, róuniǎn), ukufakwa komoya (发酵, fājiào), “ukudlula ebhodweni elibomvu” (过红锅, guò hóngguō), ukubhema nokushisisa (熏焙, xūnbèi), ukomisa.
- Ukuqedela: ukuhlunga, ukuqinisa iphunga, ukupakisha.
- Isimo: itiye elixegayo noma elicindezelwe.
Izigaba «过红锅» kanye ne-«熏焙» zinamagama afanayo nawase-Wuyishan zhengshan xiaozhong. Amapharamitha — izinga lokushisa, ubude besikhathi, uphethiloli wokubhema — awekho ekulandiseni, futhi ukuthi iphunga linentuthu yini, imibhalo etholakele ayikusho.
Isithenjwa sesango sichaza ubuchwepheshe bomlando kafushane: ukubunisa, ukusonga (noma ukusika), ukufakwa komoya nokomisa — ngaphandle kokubhema. Ukuthi lokhu kuhlobana kanjani nezinga, ngemibhalo etholakele akucaci.
6. Izici Zokunambitha Nokubukeka
Izincazelo ezivela emithonjeni ehlukene ziyaphikisana, ikakhulukazi embala woketshezi; izinga elinezimfuneko zokubukeka angizange ngilibone.
- Ukubukeka kweqabunga elomile: Izisongo eziminyene nezigcwele, ezimnyama ezicwebezelayo (条索紧结肥壮,色泽乌润) — ngokwesithenjwa sesango.
- Iphunga leqabunga elomile: Ayikho imininingwane emithonjeni etholakele.
- Iphunga loketshezi: Eliphezulu, elisha futhi elimnandi (香气高而鲜甜) — ngokwesithenjwa sesango; umthengisi ubhala ngethoni lezimbali nezithelo.
- Ukunambitha: Isithenjwa sesango: «耐泡而不浓烈、厚重而不煞口、馨香而不生腻» — simelana nokuthelwa kaningi kodwa asibuhlungu, sinzima kodwa asibambeki, sinephunga elimnandi kodwa asidini; sisha, simnandi futhi bushelelezi.
- Umbala woketshezi: Lapha imithombo iyaphikisana. Isithenjwa sesango sibhala «红浓» — obomvu okuminyene; umthengisi — osagolide-osawolintshi.
- Isisekelo setiye (iqabunga elisetshenzisiwe): Eligcwele, elibomvu kancane (叶底肥壮尚红) — ngokwesithenjwa sesango.
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali
Ayikho imininingwane yamakhemikhali emithonjeni etholakele.
8. Ukuphisa
Umkhuba wekilasi.
- Izinga lokushisa lamanzi: 90–95 °C.
- Inani letiye: 3–5 g nge-150 ml.
- Isitsha: I-gaiwan noma i-teapot ye-porcelain.
- Inqubo:
- Shisisa isitsha.
- Thela itiye ngamanzi.
- Ukuphisa kokuqala — imizuzwana engu-10–20.
- Khipha uketshezi ngokuphelele.
- Phinda, unwebe kancane isikhathi sokuphisa.
9. Ukugcinwa
Umkhuba wekilasi. Endaweni eyomile emnyama ezingeni lokushisa legumbi, epakishweni eliqinile, kude namaphunga.
10. Intengo kanye Nemikhiqizo Yokweba
Ayikho imininingwane yamanani emithonjeni etholakele.
- Ungakugwema kanjani ukukhwabanisa:
- Funa uphawu lwesitifiketi «屏南小种» № 23702418.
- Qinisekisa ukuthi umkhiqizi ungowesifunda sase-Pingnan.
- Khumbula ukuthi izinga leqembu liwumbhalo wokuzithandela wenhlangano, hhayi umthetho kahulumeni.
11. Amaqiniso Athakazelisayo
- Igama elidala elithi «外山小种» — “i-xiaozhong yezintaba ezingaphandle” — lime ngakwelinye ne-«正山小种», “i-xiaozhong yezintaba zangempela” zase-Wuyishan.
- Usuku olulodwa lwango-2024 lwanikeza isifunda amazinga amathathu ezinhlobo ngesikhathi sinye: i-xiaozhong ebomvu, i-oolong «鹫峰乌龙茶» kanye ne-«凤茶» — itiye eliphuzi elifakwa umusi futhi licwiliswe.
- Phakathi kwemikhuba yendawo kukhona itiye eliphekwe neqanda.
12. Ukuqhathanisa namanye ama-xiaozhong namatiye abomvu ase-Fujian
- I-Zheng Shan Xiao Zhong (正山小种): Itiye elibomvu elibhemayo lase-Tongmu ezintabeni zase-Wuyishan; amagama afanayo ezigaba «过红锅» kanye ne-«熏焙».
- I-Gankeng Xiaozhong Hongcha (干坑小种红茶): I-xiaozhong engumakhelwane we-Tongmu yesifunda sase-Guangze, nayo inegama layo elivikelwe.
- I-Tanyang Gong Fu (坦洋工夫): Itiye elibomvu le-gongfu lomasipala ofanayo wase-Ningde.
- I-Tianshan Lü Cha (天山绿茶): Itiye eliluhlaza lezintaba zase-Tianshan, indawo yalo ehlanganisa nesifunda sase-Pingnan.
Ekuphetheni:
I-Pingnan Xiaozhong itiye elibomvu lasentabeni lesifunda esiphakeme kunawo wonke e-Fujian. Uphawu lwango-2018 luvikela igama, kanti izinga lango-2024 liqinisekisa ikilasi nobuchwepheshe “ngebhodwe elibomvu” nokubhema nokushisisa. Ukubukeka emithonjeni kuchazwe ngokuhlukile, ikakhulukazi umbala woketshezi, ngakho ngenkomishi kungcono ukwahlulela ngeqoqo elithile.
Imithombo
Inkomba yendawo
Uhlu oluphelele — ekhasini elithi Imithombo