I-Zhenghe Gongfu (Zhènghé gōngfu, 政和工夫) itiye elibomvu lesifunda saseZhenghe (政和县) esifundeni sikamasipala iNanping enyakatho yesifundazwe saseFujian, elinye lamatiye amathathu amakhulu e-gongfu hong yaseFujian (闽红三大工夫) kanye neTanyang Gongfu (坦洋工夫) neBailin Gongfu (白琳工夫). Igama elithi “gongfu” lisho “umsebenzi owenziwa ngokucophelela”: ngokombhalo womnyango wezolimo waseFujian, igama lanikezwa ngenxa yokucubungula okucolekile nokudla isikhathi. Isisekelo saleli tiye uhlobo lwendawo i-zhenghe dabaicha (政和大白茶), “isihlahla esikhulu esimhlophe saseZhenghe”; ngokwemininingwane eyisithenjwa, eqabungeni lalolu hlobo kunezelwa kancane “itiye elincane” elivela ezihlahleni ezinamaqabunga amancane ukuze kutholakale iphunga elimnandi eliphakeme. Iphunga leZhenghe Gongfu lichazwa njengephunga le-violet.
1. Ukuhlukaniswa Nemvelaphi
- Uhlobo: Itiye elibomvu (红茶, hóngchá), elivutshelwe ngokuphelele; i-gongfu hong (工夫红茶) — elinokucubungula kokuqala ngokucophelela nokuhlukanisa ngezigaba eziningi. Umbhalo womnyango wezolimo waseFujian wangomhla ziyi-11 kuZibandlela 2007 uwubiza ngqo ngokuthi ""政和工夫”红茶”.
- Isigaba: Elinye lamagongfu hong amathathu amakhulu aseFujian; uphawu lokuqinisekisa (证明商标), ukubhaliswa okubili.
- Imvelaphi: I-China, isifundazwe saseFujian (福建, Fújiàn), isifunda sikamasipala iNanping (南平, Nánpíng), isifunda saseZhenghe (政和县, Zhènghé Xiàn). Indawo yophawu ngokwalo mbhalo indawo yokuphatha yesifunda: izigodi namalokishi ayisishiyagalolunye, ikomidi lomgwaqo kanye namapulazi amathathu kahulumeni.
- Izixhumanisi zokuma komhlaba: 118°33′–119°17′ E, 27°05′–27°23′ N.
2. Umlando Nokubaluleka Kwamasiko
- Umlando:
- 1874 — “iXianyan Gongfu”. Ngokombhalo womnyango wezolimo, ngonyaka we-13 wenkathi yobukhosi iTongzhi umthengisi wetiye waseJiangxi ongowakwaZhao — igama lakhe alilondolozekanga — waqala ukwenza eZhenghe i-gongfu hong. Isikhungo sokuqala kwaba idolobhana laseSuiyingchang (遂应场, manje okuyiJinping — 锦屏), impahla yokwenziwa kwaba “itiye elincane” (小茶) lezindawo zezintaba, kanti umkhiqizo wawubizwa nge “Xianyan gongfu” (仙岩工夫). Wawuthwalwa eFuzhou, lapho wawudayiswa ngendleko ephezulu kakhulu; ngokwenganekwane, izitolo zetiye zaseFuzhou zazilinda minyaka yonke ukuphuma kwawo ukuze zivule ukuhweba.
- 1879 — isihlahla esikhulu esimhlophe. Ngonyaka we-5 kaGuangxu esifundeni kwatholakala isihlahla setiye esikhulu esimhlophe — i-xianyan dabaicha (仙岩大白茶), igama lakudala — i-zhenghe dabaicha; lolu hlobo lwabonakala luluhle futhi lwasakazwa kabanzi.
- 1896 — iZhenghe Gongfu yamanje. Ngonyaka wama-22 kaGuangxu umthengisi wetiye wendawo u-Ye Zhixiang (叶之翔) kanye nozakwabo baqala ukwenza i-gongfu ngeqabunga lesihlahla esikhulu esimhlophe. Lena iyiZhenghe Gongfu yamanje: igama labuyisa udumo, futhi itiye lafakwa ohlwini lwamagongfu amathathu amakhulu aseFujian. Ngokwawo mbhalo, ngo-1933–1936 umkhiqizo wawufinyelela ezinkulungwaneni eziyishumi zama-dan (担) ngonyaka; kulo mbhalo lesi sikhathi sibizwa ngokuthi “maphakathi nekhulu le-19”, futhi izinsuku azihambisani.
- Emva kuka-1949. Ngokombhalo ka-2007, itiye elibomvu lakhula ngokushesha ikakhulukazi ngemva kokungena kweChina kwi-WTO, futhi umkhiqizo wafinyelela emathani ayinkulungwane ngonyaka; imikhiqizo yayithunyelwa emazweni e-European Union naseRussia, kanti ezweni — eBeijing, eTianjin, eShandong, eShenyang nase-Inner Mongolia.
- 2007 — isicelo sophawu. Isiteshi sesifunda sokusabalalisa ubuchwepheshe betiye (政和县茶叶技术推广总站) safaka isicelo sophawu lokuqinisekisa ""政和工夫”红茶” ngaphansi kwesigaba sama-30, umkhiqizo — itiye; umnyango wezolimo wesifundazwe waqinisekisa indawo ngombhalo wangomhla ziyi-11 kuZibandlela 2007. Ohlwini lwezifundazwe lwezimpawu lwangomhla zingama-30 kuNhlangulana 2026 kunokubhaliswa okubili okusebenzayo kophawu lokuqinisekisa i “政和工夫” ngaphansi kwesigaba sama-30: no. 6495869 wangomhla zingama-28 kuNhlolanja 2009 kanye no. 7667931 wangomhla zingama-21 kuNhlolanja 2010; umnikazi wazo zombili lapho kubhalwa isikhungo sesifunda sokuthuthukisa imboni yetiye (政和县茶业发展中心).
- Igama:
- “iZhenghe” (政和) — isiqubulo sokubusa kombusi weSong uHuizong. Ngokwenganekwane, ngonyaka wesihlanu wale nkathi (1115) isifunda saseGuanli (关隶) sethula itiye enkantolo, futhi umbusi wanikeza isifunda isiqubulo sakhe njengegama elisha.
- “iGongfu” (工夫, gōngfu) — “umsebenzi owenziwa ngokucophelela”: itiye elibomvu elidinga ukucubungula isikhathi eside futhi ngokunemba.
- Ukubaluleka kwamasiko: Kanye neTanyang Gongfu neBailin Gongfu, iZhenghe Gongfu imele isikole setiye elibomvu saseFujian. Kusuka kulolu hlobo olufanayo isifunda senza netiye elimhlophe — iZhenghe Baicha (政和白茶).
3. Incazelo Yezitshalo Nempahla Yokusetshenziswa
- Uhlobo / I-cultivar: 政和大白茶 (Zhènghé dàbáichá) — uhlobo lwendawo lwesihlahla esikhulu esimhlophe, isisekelo “setiye elikhulu” (大茶); “itiye elincane” (小茶) linikezwa izihlahla ezinamaqabunga amancane.
- Ukuvuna: Izikhathi azikatholakali emithonjeni etholiwe.
- Izinga lokuvuna: Ngokombhalo womnyango wezolimo — lapho ihlumela likhipha ihlumela elinamaqabunga amabili kuya kwamathathu, kukhiwa ingaphezulu elincane. Iqabunga elisha ligcinwa ngokomthetho “wokuhlukanisa kathathu” (三分开): ukuvuna kwasekuseni nakusihlwa, iqabunga elomile nelimanzi, izinhlobo ezahlukene — ngokwehlukana.
- Izidingo zempahla yokusetshenziswa: Imvelaphi esifundeni saseZhenghe.
4. I-Terroir Nezici Zokutshala
- Isifunda: Ngokombhalo ka-2007 — indawo enamagquma nezintaba yogu oluseningizimu-mpumalanga: izintaba ziyindilinga, kunemifula eminingi. Indawo yophawu — amalokishi nezigodi iDongping (东平镇), iShitun (石屯镇), iXingxi (星溪乡), iTieshan (铁山镇), iLingyao (岭腰乡), iWaitun (外屯乡), iZhenqian (镇前镇), iYangyuan (杨源乡), iChengyuan (澄源乡), ikomidi lomgwaqo iXiongshan (熊山街道) kanye namapulazi amathathu kahulumeni.
- Ukuphakama kokutshala: Imininingwane ayikho emithonjeni etholiwe.
- Isimo sezulu: Ngokwawo mbhalo — izinga lokushisa lonyaka eliphakathi nendawo 14.2–18.5 °C, imvula ecishe ibe ngu-1600 mm ngonyaka; umoya unomswakama, kuvame ukuba nenkungu, ukukhanya okusabalalisekayo kuningi.
- Umhlabathi: Obomvu nobomvu-phuzi, ungqimba ngokwesilinganiso lungaphezu kwemitha, luyathambile, luyi-medium loam. Izinto eziphilayo zingu-3.14 %, i-nitrogen ephelele ngokwesilinganiso 0.65 %, i-phosphorus 0.097 %, i-potassium 2.74 %; i-pH 5.4–6.2. Izimila — amahlathi ahlala eluhlaza anamaqabunga abanzi asezindaweni ezipholile.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza
Ngokombhalo womnyango wezolimo waseFujian, iZhenghe Gongfu itiye lokubuna okuphelele; ukucubungula kuhlukaniswa kwasekuqaleni nokulungisa.
- Ukubuna (萎凋 — wěidiāo): Esimweni sezulu esicacile iqabunga lendlalwa libe lincane futhi lilingane, ukuze lilahlekelwe umswakama ngokulinganayo.
- Ukusonga (揉捻 — róuniǎn): Kwephula amaseli eqabunga, ijusi liphuma ngaphandle.
- Ukuvutshelwa (发酵 — fājiào): I-oxidation, lapho kwakhiwa khona umbala, iphunga, ukunambitheka kanye nesimo.
- Ukomisa (干燥 — gānzào): Izinga lokushisa eliphezulu limisa ukuvutshelwa; kutholakala i-maocha — umkhiqizo ongakaqedwa.
- Ukulungisa (精制 — jīngzhì): Ngokomgomo “wohlobo olulodwa ekungeneni, eziningi ekuphumeni” (单级付制,多级收回): ukuhlunga (筛分), ukusefa ngomoya (风选), ukukhetha (拣剔), ukuxuba nokulinganisa (拼配匀堆), ukomisa okwengeziwe (补火), ukupakisha.
- Ukuxuba: Ngokwemininingwane eyisithenjwa, isisekelo — “itiye elikhulu” elivela ku-zhenghe dabaicha, okunezelwa kulo ngokulingene “itiye elincane” elinephunga elimnandi eliphakeme.
6. Izici Zokunambitheka
Ngokombhalo womnyango wezolimo, ifomula evamile yekhwalithi — “iphunga eliphakeme, umbala ogqamile, ukunambitheka okujulile” (香高、色艳、味浓):
- Isimo seqabunga elomile: Ukusonga okuwugqinsi, okuminyene, okulinganayo (条索肥壮紧结匀齐); umbala omnyama, onamafutha, amathiphu amahlumela asagolide (色泽乌润、毫心金黄).
- Iphunga leqabunga elomile: Incazelo ehlukile ayikho.
- Iphunga lotshala: I-violet egcwele (紫罗兰香浓郁), ihlala isikhathi eside.
- Ukunambitheka: Kuhlanzekile, kuthambile, kumnandi futhi kugcwele (纯和甘浓); isimo sihlala ngemva kokuthelwa okuningana.
- Umbala wotshala: Obomvu ogqamile (红艳), ngemva kokuthelwa okuningana uhlala unobala futhi ugqamile.
- Amacembe asezansi (iqabunga eliphekiwe): Abomvu ogqamile (红艳).
Ngokwemininingwane eyisithenjwa, izingxenye ezimbili ngokwahlukana zinjena: “itiye elikhulu” — ukusonga okuyindilinga okuminyene, utshala obomvu onsundu, iphunga elimnandi eliphakeme elisha, ukunambitheka okugcwele, iqabunga eliwugqinsi elibomvu; “itiye elincane” — ukusonga okucolekile okuminyene, iphunga elifana nele-Qimen, ukunambitheka okuthambile, iqabunga elibomvu ngokulingana.
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali
Imininingwane ye-physicochemical ngqo ngeZhenghe Gongfu ayikho emithonjeni etholiwe.
8. Ukuphisa
Umkhuba wesigaba. Izincomo ezihlukile azikho; ngezansi — amapharamitha avamile e-gongfu hong.
- Izinga lokushisa lamanzi: 90–95 °C.
- Inani letiye: 3–5 g nge-150 ml.
- Isitsha: I-gaiwan emhlophe ye-porcelain noma itiye pot.
- Inqubo:
- Fudumeza isitsha.
- Faka itiye.
- Mboza kafushane iqabunga ngamanzi ashisayo bese uwachitha.
- Ukuthelwa kokuqala — imizuzwana engu-15–30 e-gaiwan noma imizuzu engu-3–4 etiye pot enkulu.
- Thela ngokuphelele.
- Ukuthelwa okuphindaphindiwe ngokukhulisa isikhathi.
9. Ukugcina
Umkhuba wesigaba. Ekupakisheni okuqinile, endaweni eyomile epholile emnyama, ngaphandle kwamaphunga angaphandle. Isiqandisi asidingeki.
10. Intengo Nemikhiqizo Yomgunyathi
Imininingwane ngezintengo ayikho emithonjeni etholiwe.
- Ungayigwema kanjani imikhiqizo yomgunyathi:
- Bheka uphawu lokuqinisekisa i “政和工夫”.
- Qinisekisa ukuthi umkhiqizi ungowaseZhenghe.
- Qhathanisa isimo nencazelo yombhalo: ukusonga okuwugqinsi okuminyene, okumnyama okunamathiphu asagolide.
- Utshala — obomvu ogqamile, iphunga elinethoni ye-violet.
11. Amaqiniso Athakazelisayo
- Isifunda, ngokwenganekwane, sathola igama laso esiqubulweni sokubusa kombusi uHuizong njengomvuzo ngetiye.
- Ngohlobo olulodwa, i-政和大白茶, esifundeni kwenziwa kokubili i-gongfu ebomvu netiye elimhlophe.
- Imikhiqizo yomgunyathi yaleli tiye iyinkinga yakudala: ngokombhalo ka-2007, vele ngekhulu le-19 igama elithi “Xianyan gongfu” laliqanjwa kangako ukuthi ukuthengisa kwehla.
12. Ukuqhathaniswa Namanye Amatiye
- I-Tanyang Gongfu (坦洋工夫): Elinye lamagongfu amathathu amakhulu aseFujian, elivela eFu’an.
- I-Bailin Gongfu (白琳工夫): Elwesithathu “kwabathathu abakhulu”, elivela eFuding.
- I-Qimen Hongcha (祁门红茶): I-gongfu yakudala yase-Anhui; iphunga “letiye elincane” laseZhenghe izincwadi ziyifanisa naleli.
- I-Zhenghe Baicha (政和白茶): Itiye elimhlophe lesifunda esifanayo nohlobo olufanayo — isigaba esihlukile, i-athikili ehlukile.
Ekuphetheni:
I-Zhenghe Gongfu itiye elibomvu lesikole saseFujian elinomlando wengxenye yekhulu nengxenye, kusukela e “Xianyan gongfu” kuya eqabungeni lesihlahla esikhulu esimhlophe. Enkomishini lona wutshala obomvu ogqamile, ukunambitheka okuthambile okumnandi okugcwele kanye nephunga eliqinile elinethoni ye-violet. Kanye netiye elimhlophe lesifunda esifanayo likhombisa ukuthi uhlobo olulodwa lungathwala kanjani izigaba ezimbili ezahlukene.
Imithombo
Inkomba yendawo
Uhlu oluphelele — ekhasini elithi Imithombo