thetea.app · i-encyclopedia I-encyclopedia · Isikole · I-Atlas · I-Pu-erh · Izisetshenziswa EN · RU · 繁 · 简 · 粵 · FR · ES · AR · DE · JA · KO
+61 ngaphezulu
thetea.app Buka konke →

Ikhaya · Itiye elimnyama · I-Tengchong Heicha

Téngchōng hēichá

Téngchōng hēichá · 腾冲黑茶

I-Tengchong Heicha (Téngchōng hēichá, 腾冲黑茶) itiye elimnyama lesifunda sasedolobheni i-Tengchong (腾冲市) sesifunda sasedolobheni i-Baoshan entshonalanga yesifundazwe sase-Yunnan, ngasemngceleni we-Myanmar. Igama lingelinye lamagama amahlanu esitifiketi sezindawo, i-Tengchong, ngokombiko weziphathimandla zendawo, yabhalisa ngo-2016 ngezigaba ezinhlanu zetiye. Incazelo yophawu imfushane: iqabunga eliminyene elinamathiphu abonakalayo, iphunga eliminyene “elivuthiwe”, ukunambitheka okuthambile okugcwele, umbala obomvu omnyama kanye neqabunga eliphuzi elibomvu eliphekiwe. Lokhu kuyisimo setiye elivutshelwe ngemuva, kodwa ukuthi uphawu luhlobana kanjani ne-pu’er, okuvikelwa kwayo okuhlanganisa isifunda esifanayo, imithombo etholakele ayichazi.

1. Ukuhlukaniswa kanye nemvelaphi

  • Uhlobo: Itiye elimnyama (黑茶, hēichá). Isigaba siboniswe egameni, elimi emgqeni wamagama amahlanu ngezigaba — 绿茶, 红茶, 乌龙茶, 黑茶, 白茶. Incazelo yophawu iyavumelana nayo: iphunga “elivuthiwe” (陈香) kanye neqabunga elibomvu elimnyama — izici zetiye elivutshelwe ngemuva. Izidingo zobuchwepheshe angizibonanga.
  • Isigaba: Itiye elimnyama lase-Yunnan; uphawu lwesitifiketi sezindawo oluvela ochungechungeni lwe-«腾冲茶».
  • Imvelaphi: I-China, isifundazwe sase-Yunnan (云南, Yúnnán), isifunda sasedolobheni i-Baoshan (保山, Bǎoshān), idolobha lesifunda i-Tengchong (腾冲, Téngchōng).
  • Indawo yophawu: Ngokwesizindalwazi esihlanganisiwe sezinkomba zendawo «地理标志特产大全», amalokishi nezindawo eziyi-18 zesifunda, phakathi kwazo i-Tengyue (腾越镇), i-Gudong (固东镇) kanye ne-Diantan (滇滩镇). Ezimpawini eziluhlaza nezibomvu zochungechunge, indawo iyisifunda sonke; kobumnyama ibhalwe ngohlu lwamalokishi. Uhlu oluphelele nemithetho yophawu angilutholanga. Isicelo sawo womahlanu amagama ochungechunge, ngokwemininingwane yomnyango wezolimo wetiye wesifunda, safakwa yinhlangano yetiye yase-Tengchong.
  • Izixhumanisi zendawo: Cishe u-25,0° enyakatho kanye no-98,5° empumalanga.

2. Umlando kanye nokubaluleka kwamasiko

  • Umlando:
    • Isiqalo. Ngokombhalo wesifunda wango-2014, itiye e-Tengchong litshalwa kusukela eminyakeni ye-Hongwu (洪武) yobukhosi bakwa-Ming (明). Ngetiye elimnyama e-Tengchong yakudala angizange ngithole imininingwane.
    • 1912–1921. Ngokombhalo kuwebhusayithi kahulumeni wase-Tengchong (2021), u-Feng Zhenguo (封镇国), kusukela ngo-1912 owayesebenza njengomhloli e-Xiaomengtong (小猛统) eduze nendawo yetiye i-Mengku (勐库), waletha imbewu yetiye evela lapho futhi wayitshala eduze nomuzi wakubo u-Cuanlong (窜龙村). Umbhalo wesifunda wango-2014 uthi ukulethwa kwembewu kwenzeka ngawo-1920s.
    • 2015–2016. Ngokwemininingwane yomnyango wezolimo wetiye wesifunda, ngo-2015 inhlangano yetiye yase-Tengchong yafaka isicelo sezimpawu ezinhlanu ngezigaba zetiye; ngokombiko kahulumeni, ngo-2016 izimpawu zabhaliswa, phakathi kwazo i-腾冲黑茶. Ngawo lowo nyaka wezi-2016, inhlangano yalungisa ukwakheka okujwayelekile kochungechunge lwe-«腾冲茶», futhi ohlwini lwemikhiqizo yayo kubalwa itiye eliluhlaza nelibomvu, i-oolong kanye ne-«腾冲普洱茶» — i-pu’er, ngombandela othi «nezinye»; itiye elimnyama alizange libalulwe ngokwehlukana.
    • 2019. Uphawu lusohlu lwesifundazwe lwezimpawu zendawo zase-Yunnan ngo-28 Disemba 2019 (umugqa 63).
    • 2024. Umnyango wezolimo ubike ngezimpawu ezinhlanu zesitifiketi sezindawo zetiye esifundeni.
  • Igama: 腾冲 (Téngchōng) igama ledolobha lesifunda, phambilini i-Tengyue (腾越); 黑茶 (hēichá) itiye elimnyama, ngokwezwi nezwi «elimnyama».
  • Ukubaluleka kwamasiko: Isifunda sithuthukisa i-«腾冲茶» njengelinye lamaqembu ayo ayisithupha embonini. Emiqhudelwaneni yango-2023, ngokwempendulo yomnyango wezolimo wedolobha (2024), itiye lahlulelwa ngezigaba eziyisithupha — elibomvu, eliluhlaza, i-pu’er, i-oolong, elimhlophe kanye ne-«mogocha» yendawo (磨锅茶, móguōchá). Itiye elimnyama ngaphansi kwegama lalo alikho phakathi kwazo.

3. Incazelo yezitshalo kanye nezinto zokusetshenziswa

  • Uhlobo / Cultivar: Encazelweni yophawu alubaluliwe. Ngokomnyango wezolimo, ngo-2023 esifundeni kwakunama-mu angaphezu kuka-50 000 enani labantu 云南群体大叶种 (Yúnnán qúntǐ dàyèzhǒng), ama-mu angama-64 000 ohlobo lwe-clone 云抗10号 (Yúnkàng shí hào) kanye nama-mu angama-47 000 emiphakathi yezihlahla zetiye ezindala (1 mu — cishe amamitha-skwele angama-667). Ukuthi yikuphi kwalokhu okusetshenziselwa itiye elimnyama, umthombo awusho.
  • Izinto zokusetshenziswa: «Amathiphu abonakalayo» etiyeni elomile kanye neqabunga eliphekiwe «elincanyana elithambile» encazelweni yophawu zikhombisa izinto ezithambile okungenani emkhiqizweni othile. Izinga lokuqoqa angilitholanga.
  • Isikhathi sokuqoqa: Ayikho imininingwane emithonjeni etholakele.

4. Indawo kanye nezici zokutshala

  • Isifunda: Intshonalanga ye-Yunnan, eduze kwe-Gaoligong Shan (高黎贡山). Ngokwemininingwane kahulumeni wase-Tengchong, entshonalanga isifunda sinomngcele ne-Myanmar; umngcele ungamakhilomitha ayi-150.
  • Isimo sezulu nenhlabathi: I-Tengchong yaziwa ngezintaba-mlilo. Ngokombhalo wesifunda wango-2014, isimo sezulu lapha siyisimo sezulu se-tropical monsoon, izinga lokushisa lonyaka eliphakathi lingu-14,9 °C, imvula ingu-1400–1700 mm ngonyaka, futhi itiye likhula emathafeni e-lava yezintaba-mlilo, enhlabathini evundile yomlotha wezintaba-mlilo. Le ncazelo ingeyesifunda, hhayi izidingo zophawu.
  • Ukuphakama kokukhula: Endaweni yophawu ayikho imininingwane. Ngokombhalo wesifunda wango-2014, ukuphakama e-Tengchong kusuka ku-930 kuye ku-3780 m.
  • Ukuhlobana ne-pu’er: Ngokwesithasiselo A sezinga likazwelonke i-GB/T 22111-2008, endaweni yokuvikelwa kwe-pu’er kufakwe amalokishi nezindawo zesifunda sangaleso sikhathi i-Tengchong — phakathi kwazo i-Tengyue, i-Gudong kanye ne-Diantan, ezibalulwe endaweni yalolu phawu.

5. Ubuchwepheshe bokukhiqiza

Ubuchwepheshe baleli tiye kanye nemingcele yalo emithonjeni etholakele abukho. Itiye elimnyama ngokuvamile lenziwa kanje:

  1. Ukuqinisa (杀青, shāqīng).
  2. Ukusonteka (揉捻, róuniǎn).
  3. Ukumiswa kwezinto zokusetshenziswa zokuqala — etiyeni lase-Yunnan lamahlamvu amakhulu ngokuvamile elangeni (晒青, shàiqīng).
  4. Ukunqwabelana okumanzi (渥堆, wòduī): Izinto zokusetshenziswa ziyamanziswa futhi zigcinwe ezinqwabeni; ngaphansi kwesenzo samagciwane iqabunga liba nsundu, ukunambitheka kuthambile.
  5. Ukumiswa, uma kunesidingo ukucindezelwa.

Lokhu kuyindlela ejwayelekile yesigaba, hhayi incazelo yobuchwepheshe be-Tengchong Heicha.

6. Izici ze-Organoleptic

Isimo — ngokwencazelo yophawu kusizindalwazi esihlanganisiwe sezinkomba zendawo.

  • Isimo seqabunga elomile: Liminyene (紧结), lilingene, linamathiphu abonakalayo (显毫), lihlanzekile.
  • Iphunga leqabunga elomile: Azikho izincazelo emithonjeni etholakele.
  • Iphunga lokuphisa: Liminyene “elivuthiwe” (陈香浓郁).
  • Ukunambitheka: Kugcwele futhi kuthambile (浓醇).
  • Umbala wokuphisa: Incazelo ibiza «umbala» (色泽) obomvu omnyama ogqamile noma nje obomvu omnyama (红浓明亮或红浓). Ohlwini umi phakathi kokunambitheka neqabunga eliphekiwe, endaweni yombala wokuphisa, kodwa ukuthi ukuphisa noma iqabunga elomile, umbhalo awusho ngokuqondile.
  • Isisekelo setiye (iqabunga eliphekiwe): Libomvu elimnyama (褐红), lincanyana futhi lithambile noma linenyama futhi lithambile, lithambile, licwebezela kakhulu.

7. Ukwakheka kwamakhemikhali

Ayikho imininingwane ye-physicochemical emithonjeni etholakele.

8. Ukuphisa

Umkhuba wesigaba setiye elimnyama.

  • Izinga lokushisa lamanzi: 95–100 °C.
  • Inani letiye: 5–7 g ku-150 ml.
  • Izitsha: Iteapot yobumba noma i-gaiwan.
  • Inqubo: Ukushisisa izitsha, itiye ligezwe kafushane; ukuphisa kokuqala — imizuzwana eyi-10–20, ngokulandelayo kube kude ngalunye ukuthelwa. Itiye elimnyama likwazi ukumelana nokuphisa okuningi.

9. Ukugcinwa

Umkhuba wesigaba. Endaweni eyomile enomoya ongenayo ngaphandle kwelanga eliqondile nephunga langaphandle, ezingeni lokushisa lekamelo. Itiye elimnyama livame ukugcinwa futhi, kodwa ngokuguga kwaleli tiye ngokwalo ayikho imininingwane.

10. Intengo kanye nemikhiqizo yomgunyathi

Ayikho imininingwane ngezintengo emithonjeni etholakele.

  • Uzivikela kanjani emikhiqizweni yomgunyathi:
    • Funa uphawu lwesitifiketi sezindawo «腾冲黑茶»; ngokwesizindalwazi esihlanganisiwe sezinkomba zendawo, inombolo yalo — 17259279.
    • Hlola ukuthi umkhiqizi ungowase-Tengchong, — ngokwencazelo yendawo, ungowelinye lamalokishi nezindawo zayo eziyi-18.
    • Ungaphambanisi uphawu ne-pu’er: i-pu’er inerejimi yayo yokuvikelwa nezinga layo likazwelonke.
    • Khumbula ukuthi isigaba ngasinye sochungechunge sinonophawu lwaso.

11. Amaqiniso athakazelisayo

  • Kuzincazelo zezindawo zezimpawu zochungechunge lwase-Tengchong, isifunda sisabizwa ngesifunda (腾冲县), hhayi idolobha lesifunda: laba idolobha lesifunda kamuva.
  • Etafuleni lezinga le-pu’er lango-2008, isifunda sase-Tengchong sibhalwe amalokishi nezindawo eziyi-17, encazelweni yendawo yophawu olumnyama — eziyi-18.
  • I-Pu’er e-Tengchong isenziwa nanamuhla: ngokwempendulo yomnyango wezolimo (2024), ngo-2023 isifunda sisekela izinkampani ezikhuphula ukukhiqizwa kwetiye eliluhlaza ne-pu’er.

12. Ukuqhathaniswa namanye amatiye amnyama

  • I-Pu’er Shu Cha (普洱熟茶): Itiye lase-Yunnan elivutshelwe ngemuva ngaphansi kwerejimi yalo yokuvikelwa; isifunda sase-Tengchong singena endaweni yalo.
  • I-Hei Cha (黑茶): Ukubukeka kwesigaba setiye elimnyama.
  • I-Liu Bao Cha (六堡茶): Itiye elimnyama lase-Guangxi — esinye isikole setiye elimnyama.
  • I-Qionglai Heicha (邛崃黑茶): Itiye elimnyama lase-Sichuan elinophawu lwendawo — nalo liyi-«heicha» elinegama lendawo.
  • I-Tengchong Hongcha (腾冲红茶): Uphawu olungumakhelwane lochungechunge olufanayo — itiye elibomvu.

Ekuphetheni:

I-Tengchong Heicha wuphawu oluyindida kakhulu kuhlanu lwase-Tengchong. Incazelo ithembisa itiye elivutshelwe ngemuva elinephunga “elivuthiwe”, umbala obomvu omnyama kanye neqabunga elibomvu elimnyama, indawo ibhalwe ngohlu lwamalokishi, futhi inombolo yophawu yaziwa. Kodwa ubuchwepheshe nemithetho imithombo etholakele ayikubizi, futhi okubalulekile kuhlala kuvulekile: ukuthi i-«heicha» yase-Tengchong yehluke kanjani ku-pu’er, okuyingxenye yendawo yayo yesifunda esifanayo.

Imithombo

Amazinga

Uhlu oluphelele — ekhasini elithi Imithombo