thetea.app · i-encyclopedia I-encyclopedia · Isikole · I-Atlas · I-Pu-erh · Izisetshenziswa EN · RU · 繁 · 简 · 粵 · FR · ES · AR · DE · JA · KO
+61 ngaphezulu
thetea.app Buka konke →

Ikhaya · Itiye elibomvu · UChalin Hongcha

Chálíng hóngchá

Chálíng hóngchá · 茶陵红茶

UChalin Hongcha (Chálíng hóngchá, 茶陵红茶) itiye elibomvu lesifunda saseChaling (茶陵县) ngaphansi kukamasipala waseZhuzhou empumalanga yesifundazwe saseHunan, emngceleni weJiangxi. Isifunda sizibiza ngokuthi siyisifunda sokuphatha kuphela eChina esinegama eliqukethe uhlamvu lwesiShayina oluthi «itiye». Umlando waso wetiye wekhulu lama-20 uhlobene netiye elibomvu eligayiwe (红碎茶): kusukela ngo-1974 iChaling iyisizinda sesifundazwe saleli tiye, kwathi ngo-1984 isampula yetiye laseChaling eligayiwe elibomvu lakhethwa njengezinga likazwelonke lokulinganisa. Kusukela ngo-2018 «茶陵红茶» kungumkhiqizo wokukhethekileyo kwesifunda ohlelweni lwesifundazwe, kusukela ngo-2020 kuwuphawu lwesitifiketi sendawo.

1. Ukuhlukaniswa kanye nemvelaphi

  • Uhlobo: Itiye elibomvu (红茶, hóngchá), elivutshelwe ngokuphelele. Isigaba siqanjwe egameni. Umbhalo onezimfuneko zomkhiqizo angizange ngiwubone; ukuthi uphawu lusatshalaliswa ngokufanayo etiyeni eligayiwe nasetiyeni elibomvu elineqabunga, akushiwongo emithonjeni etholakele.
  • Isigaba: Uphawu lwesifunda lwetiye elibomvu; uphawu lwesitifiketi sendawo (2020).
  • Imvelaphi: IChina, isifundazwe saseHunan (湖南, Húnán), umasipala waseZhuzhou (株洲, Zhūzhōu), isifunda saseChaling (茶陵, Chálíng).
  • Indawo: Uhlu lwesifundazwe lwango-2024 luhlobanisa uphawu nesifunda saseChaling, lokhu kuwukuhlobana kokuphatha komnikazi, hhayi umngcele osemthethweni wendawo; angizange ngiwuhlole. Ngokwemininingwane yesifunda, kuso kunezindawo eziyi-16 ezisezingeni lomasipala kanye nemiphakathi nemizana engama-244, ubukhulu bendawo bucishe bube ngama-2496 km².
  • Izixhumanisi zendawo: Cishe u-26.8° enyakatho kanye no-113.6° empumalanga.

2. Umlando kanye nokubaluleka kwamasiko

  • Umlando:
    • Endulo, ngokwesiko nangokwamazwi esifunda. UShennong (神农) ubitwa ngokuthi «ukhokho wetiye» (茶祖) njengalowo owaqala ukuthola itiye; isiko eliphindwa ushicilelo lwango-2021 lithi walithola entabeni iYunyangshan (云阳山) eChaling, kanti ngokwenguqulo elethwa isifunda, kulapha, «emaphethelweni omhlaba wetiye», wangcwatshwa khona (崩葬于茶乡之尾). Isifunda sibhala ukuthi ku-«Canon yetiye» (茶经) kaLu Yu phakathi kwezindawo zetiye zaseHunan iChaling iqanjwe kuqala, futhi siphindaphinda isisho esithi «千年国饮、始于茶陵» — «isiphuzo sikazwelonke seminyaka eyinkulungwane saqala eChaling». Isifunda sasungulwa ngo-202 BCE.
    • 1974. IChaling yamiswa njengesizinda sesifundazwe sokukhiqiza itiye elibomvu eligayiwe.
    • 1978. Isifunda sangena phakathi kwezizinda zikahulumeni eziyikhulu zokukhiqiza itiye; ushicilelo lwango-2021 lucacisa ukuthi kwakuyizizinda ezinokukhiqizwa konyaka okungama-50 000 amadan (担).
    • 1984. Itiye elibomvu eligayiwe elakhiwa eChaling, okuyisampula № 2 yesethi yesithathu yamazinga (三套样二号), ngokombiko wesifunda, lahlonishwa ngumnyango wezokukhiqiza njengomkhiqizo wekhwalithi, lakhethwa njengezinga likazwelonke lokusetshenziswa (全国执行标准) futhi lafakwa ku-«Great reference of famous teas of China» (中国名茶大典).
    • 2018. «茶陵红茶» waba umkhiqizo wohlelo lwesifundazwe «一县一特» — «isifunda esisodwa, ukukhetheka okukodwa».
    • 2020. Ngokombiko wesifunda, i-State Intellectual Property Office (CNIPA) yabhalisa «茶陵红茶» njengophawu lwesitifiketi sendawo. Ushicilelo lwango-2021 lubiza ngokuthi «umkhiqizo kazwelonke onophawu lwendawo», umbiko womnyango wezolimo wesifundazwe wango-2023 nawo uthi «umkhiqizo onophawu lwendawo». Kodwa uhlu lwesifundazwe lwango-2024 lubeka uphawu phakathi kwezimpawu ezihlanganyelwe nezesitifiketi, kanti ohlwini lwemikhiqizo enophawu lwendawo alukho; alukho futhi esazisweni se-CNIPA № 640 sango-2025, lapho iHunan yathola khona izinkomba ezimbalwa zetiye. Cishe, ushicilelo lubiza uphawu ngaleyo ndlela.
    • 2023. Umnyango wezolimo wesifundazwe wabika ukuthi esifundeni kusungulwa amazinga omkhiqizo nobuchwepheshe be-«茶陵红茶»; umbhalo wamazinga angizange ngiwubone.
  • Igama: 茶 — «itiye», 陵 — «igquma», kanye nokuthi «ithuna lenkosi». Isifunda sichaza igama ngale ndlela: izindawo «ngasohlangothini olunomthunzi wezintaba zetiye» (茶山之阴) zazibizwa ngokuthi «izwe letiye» (茶乡), kanti ekugcineni kwalo, ngokwesiko, kwangcwatshwa uShennong. «Hongcha» (红茶) — «itiye elibomvu».
  • Ukubaluleka kwamasiko: Itiye eChaling liyingxenye yegama nokuzichaza kwesifunda: izimpawu zendawo zinegama lentaba iYunyangshan kanye negama lendawo iMijiang (洣江), kanti emagameni eminye imikhiqizo kubhalwe «茶祖» — «ukhokho wetiye», isidlaliso sikaShennong.

3. Incazelo yezitshalo kanye nezinto zokusetshenziswa

  • Izinhlobo / Ama-cultivar: Esifundeni sonke ushicilelo lwango-2021 nolwango-2023 lubiza izinhlobo eziholayo njengeHuangjincha (黄金茶, Huángjīnchá), iZhuyeqi (槠叶齐, Zhūyèqí), iXiaoxianghong (潇湘红, Xiāoxiānghóng) kanye neJinmudan (金牡丹, Jīnmǔdān). Ukuthi yiziphi ezisetshenziswa etiyeni elibomvu ngaphansi kophawu, akushiwongo.
  • Izihlahla ezindala: Ngokwe-«Hunan Daily» (湖南日报, 2026), edolobhaneni laseHukou (湖口镇) kukhula isihlahla setiye sasendle esinenombolo yokuvikela engu-00001; insizakalo yetiye yesifunda ilinganisela ukuthi iminyaka yaso ingaphezu kwama-860 futhi isibiza ngokuthi indala kunazo zonke ezitholakele eChaling nakuso sonke isifunda saseZhuzhou. Eduze kwaso kunezihlahla ezindala ezingaphezu kwama-200 ezinesiqu esingaphezu kwama-5 cm ubukhulu. Ngokophenyo lwemithombo yetiye yesifunda, olucashunwe yiphephandaba, eChaling kukhona ama-120 000 mu etiye lasendle.
  • Izinga lokuqoqa: Azikho izimfuneko zophawu emithonjeni etholakele. Itiye elibomvu lasendle laseChaling (茶陵野生红茶), ngokwe-«Hunan Daily», lenziwa ngeqabunga elilodwa elinamaqabunga amabili ezihlahla ezindala; lokhu akuhambisani nophawu luphela.
  • Ukuqoqa: Ayikho imininingwane ngezikhathi emithonjeni etholakele.

4. I-Terroir kanye nezici zokutshala

  • Isifunda: Empumalanga yeHunan, emngceleni nesifundazwe saseJiangxi: ngokwemininingwane yesifunda, iChaling inomngcele nezifunda zaseJiangxi iLianhua neYongxin kanye nedolobha laseJinggangshan.
  • Isimo sezulu: Ngokombiko womnyango wezolimo wesifundazwe (2023), isimo sezulu singesase-subtropical monsoon enomswakama; ezintabeni kunenkungu eningi, amahora elanga mancane, kukhona ukukhanya okuningi okuhlakazekile, futhi umehluko omkhulu phakathi kokushisa kwemini nobusuku.
  • Ukuphakama kanye nenhlabathi: Ayikho imininingwane emithonjeni etholakele.
  • Ubukhulu nokukhiqiza: Izinombolo ziyaphikisana, futhi zilinganisa izinto ezahlukene:
    • ushicilelo lwango-2021 luthi kukhona ama-65 000 mu wezingadi, amathani angama-2830 etiye, kanye namabhilioni angu-1.2 ama-yuan enani eliphelele lokuhweba ngetiye;
    • umnyango wezolimo wesifundazwe, ngo-2023, uthi kukhona ama-156.5 ayizinkulungwane zama-mu wezingadi, ngaphezu kwama-10 000 amathani ngonyaka, kanye namabhilioni angu-3.5 ama-yuan kulo lonke uchungechunge;
    • i-«Hunan Daily», ngo-2026, ithi kukhona ama-35.4 ayizinkulungwane zama-mu wezingadi kanye nama-120 000 mu etiye lasendle, izinkampani zetiye ezingama-24, amathani angama-490 etiye elomile ngonyaka (kuhlanganise namathani angama-62 etiye lasendle), kanye nama-yuan acishe abe yizigidi ezingama-300 ngonyaka. Zonke izinombolo zibhekisela etiyeni lesifunda jikelele, hhayi etiyeni elibomvu kuphela; ushicilelo lwango-2021 luchaza ukwakheka komkhakha kanje: itiye elibomvu liyinhloko, itiye eliluhlaza liyinsiza.

5. Ubuchwepheshe bokukhiqiza

Umbhalo onezimfuneko zobuchwepheshe be-«茶陵红茶» awukho emithonjeni etholakele. Ngezansi kunohlelo olujwayelekile lwesigaba, hhayi incazelo yaleli tiye:

  1. Ukubuna (萎凋, wěidiāo): Iqabunga lilahlekelwa ingxenye yomswakama bese lithamba.
  2. Ukusonga (揉捻, róuniǎn): Etiyeni elineqabunga, kusongwa kube yimicu; etiyeni eligayiwe iqabunga liyadatshulwa futhi lisikwe libe yizingcezu ezincane.
  3. Ukuvutshelwa (发酵, fājiào): I-oxidation, ebangela ukuthi iqabunga nengxube kube bomvu.
  4. Ukomiswa (干燥, gānzào).

6. Izici ze-Organoleptic

Umbhalo onencazelo yokubukeka awukho emithonjeni etholakele.

  • Ukubukeka kweqabunga elomile: Azikho izincazelo emithonjeni etholakele.
  • Iphunga leqabunga elomile: Azikho izincazelo emithonjeni etholakele.
  • Iphunga lengxube: Azikho izincazelo zophawu. «Iphunga lezimbali nezithelo» (花果香), elishiwo ushicilelo lwango-2021, alihlobene nophawu, kodwa ne-«三湘红» — itiye elibomvu lophawu oluthile lwendawo.
  • Ukunambitheka: Azikho izincazelo emithonjeni etholakele.
  • Umbala wengxube: Azikho izincazelo emithonjeni etholakele.
  • Izinsalela zetiye (iqabunga eliphekiwe): Azikho izincazelo emithonjeni etholakele.

Kumkhiqizo ohlukile — itiye elibomvu lasendle laseChaling elenziwe ngamaqabunga ezihlahla ezindala — i-«Hunan Daily» ngo-2026 inikeza le ncazelo: iqabunga elomile limnyama futhi licwebezela, imicu mincane futhi iqinile, ingxube isagolide futhi icacile, ukunambitheka kuthambile futhi kugcwele, kunephunga lasentabeni lasendle kanye nephunga le-orchid. Le ncazelo ayihlobene nophawu.

7. Ukwakheka kwamakhemikhali

Ayikho imininingwane ye-physicochemical emithonjeni etholakele.

8. Ukuphisa

Umkhuba wesigaba wetiye elibomvu.

  • Izinga lokushisa lamanzi: 90–95 °C.
  • Inani letiye: amagremu ama-3 ku-150 ml.
  • Izitsha: I-gaiwan noma i-teapot ye-porcelain.
  • Inqubo:
    1. Fudumeza izitsha.
    2. Faka itiye.
    3. Ukugcwaliswa kokuqala cishe umzuzu owodwa; itiye eligayiwe likhipha ingxube ngokushesha, ngakho isikhathi siyancishiswa.
    4. Thela ingxube ngokuphelele.
    5. Ukugcwaliswa kabusha, kancane kancane kwandise isikhathi.

9. Ukugcinwa

Umkhuba wesigaba. Endaweni eyomile emnyama ngezinga lokushisa legumbi, kupakishwe ngokuqinile, kude namaphunga nomswakama.

10. Intengo kanye nokukhwabanisa

Ayikho imininingwane ngentengo emithonjeni etholakele.

  • Ungakugwema kanjani ukukhwabanisa:
    • Bheka uphawu lwesitifiketi sendawo «茶陵红茶».
    • Qiniseka ukuthi umkhiqizi ungowesifunda saseChaling.
    • Khumbula ukuthi igama lentaba noma lomfula epaketheni wuphawu lwentengiso lwendawo, hhayi uphawu.

11. Amaqiniso athakazelisayo

  • IChaling izibiza ngokuthi iyisifunda sokuphatha kuphela eChina esinegama eliqukethe uhlamvu lwesiShayina oluthi «itiye».
  • Itiye laseChaling eligayiwe elibomvu ngo-1984 lakhethwa njengezinga likazwelonke lokulinganisa.
  • Edolobhaneni laseHukou kukhula isihlahla setiye sasendle esinenombolo yokuvikela engu-00001; ngokwesilinganiso sensizakalo yetiye yesifunda, sineminyaka engaphezu kwama-860.

12. Ukuqhathaniswa namanye amatiye abomvu aseHunan

  • U-Anhua Hongcha (安化红茶): Itiye elibomvu lesifunda sase-Anhua, elaziwa kakhulu ngetiye elimnyama.
  • UXinhua Hongcha (新化红茶): Itiye elibomvu lesifunda saseXinhua emithambekeni ye-Xuefengshan range.
  • UShimen Hongcha (石门红茶): Itiye elibomvu lasenyakatho-ntshona yesifundazwe, lisuka endaweni endala yase-宜红.
  • UBaojing Huangjin Hongcha (保靖黄金红茶): Itiye elibomvu lohlobo lwe-Huangjincha, okuwuhlobo olufanayo nolubizwa njengoluholayo eChaling.

Ekuphetheni:

UChalin Hongcha wuphawu lwetiye elibomvu lesifunda esinegama eliqukethe igama elithi «itiye». Imibhalo ngalo ikhuluma kakhulu ngomlando nangokubhaliswa kunokunambitheka: isizinda setiye eligayiwe elibomvu kusukela ngo-1974, isampula kazwelonke yango-1984, uphawu lwango-2020. Izincazelo zokubukeka okugxilwe uphawu angizange ngizithole.