shílǐxiāng

ស៊ី លី ស៊ាង (shílǐxiāng, 十里香) ជាតែបៃតងដ៏កម្រពីតំបន់ជុំវិញទីក្រុងគុនមីង ដែលជារដ្ឋធានីនៃខេត្តយូណាន ឈ្មោះរបស់វាប្រែថា «ក្លិនក្រអូបដល់ទៅដប់លី»។ ក្នុងចំណោមតែស្លឹកធំខ្លាំងៗរបស់យូណាន តែនេះមានលក្ខណៈពិសេសដាច់ដោយឡែក គឺជាតែស្លឹកតូចឆ្ងាញ់ដែលឆ្លងកាត់ការលីងក្នុងខ្ទះ (chǎoqīng, 炒青) ហើយមានពាក្យស្លោកប្រចាំទីក្រុងថា «ផឹកតែ គឺត្រូវផឹកស៊ី លី ស៊ាង» (喝茶要喝十里香)។

1. ចំណាត់ថ្នាក់ និងប្រភពដើម

• ប្រភេទ: តែបៃតង (绿茶)
• ប្រភេទរង: តែបៃតង «ល្បីនិងពិសេស» (名优绿茶, míngyōu lǜchá); ដុំល្អបំផុតគឺថ្នាក់ míngqián (明前)·名优
• ប្រភពដើម: គុនមីង (昆明) តំបន់ជុំវិញ និងទួលភ្នំជុំវិញទីក្រុង ខ្ពង់រាបយូណាន-គួយចូវ ខេត្តយូណាន
• ស្ថានភាព: កម្រមានប្រចាំតំបន់យូណាន មិនមែនជាតែផលិតម៉ាស់ទូទៅទេ
• បរិបទតំបន់ដី: ខុសពីតំបន់តែល្បីៗនៅភាគខាងលិច និងខាងត្បូងនៃខេត្ត ដូចជា លីនឆាង បាវសាន ពូអឺ ដែលគ្របដណ្តប់ដោយពូជតែស្លឹកធំ គុនមីងស្ថិតនៅខ្ពស់លើខ្ពង់រាប មានអាកាសធាតុត្រជាក់ស្រួល និងទៀងទាត់ដូច «និទាឃរដូវអស់កល្ប»។ ភាពត្រជាក់នៅទីខ្ពស់នេះបានបង្កើតប្រភេទតែប្លែកពីគេ គឺស្លឹកតូច ក្រអូប មានចរិតជិតទៅនឹងតែភាគខាងកើតនៃចិន ជាងតែយូណានដែលមានរសជាតិខ្លាំងហៅថា «ដៀនលូ»
• តែប្រចាំទីក្រុង: ស៊ី លី ស៊ាង ពីដើមគឺជាតែ «ទីក្រុង» របស់គុនមីង គឺជាតែដែលគេផឹកនៅហាងតែ និងយកមកទទួលភ្ញៀវ ដោយជាប់ទាក់ទងយ៉ាងជិតស្និទ្ធនឹងរបៀបរស់នៅចាស់របស់គុនមីង។ នៅពេលទីក្រុងរីកធំឡើង សួនតែត្រូវទទួលសម្ពាធពីការសាងសង់ ហើយសព្វថ្ងៃ ស៊ី លី ស៊ាង គឺកម្រណាស់

2. ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសារៈសំខាន់វប្បធម៌

• «តែល្បីបុរាណរបស់គុនមីង» (昆明古名茶): ក្រមវប្បធម៌របស់តែនេះស្ថិតនៅក្នុងពាក្យស្លោក «喝茶要喝十里香» មានន័យថា «ផឹកតែ គឺត្រូវផឹកស៊ី លី ស៊ាង»។ ឃ្លានេះប្រាប់ថា សម្រាប់អ្នកស្រុកគុនមីងចាស់ តែនេះគឺជាស្តង់ដារនៃរសជាតិក្នុងតំបន់ ជាកំណប់ទ្រព្យប្រចាំទីក្រុង ហើយក្លិនក្រអូបរបស់វាគឺជារង្វាស់សម្រាប់វិនិច្ឆ័យតែល្អ
• អត្ថន័យនៃឈ្មោះ: «ក្លិនក្រអូបដល់ទៅដប់លី» (十里香) គឺជាការនិយាយបំផ្លើសពីក្លិនរបស់តែ គឺក្លិនខ្លាំង និងស្អាត រហូតដល់ផ្សាយទៅបានច្រើនលី។ ឈ្មោះដែលនិយាយពីក្លិនបែបនេះក្នុងប្រពៃណីតែចិនតែងតែបង្ហាញថា តែនេះគេឲ្យតម្លៃខ្លាំងលើក្លិនក្រអូបរបស់វា។
• ភាពអស្ចារ្យនៃភាពកម្រ: ដោយជាប់នឹងតំបន់ជុំវិញទីក្រុងដែលកំពុងរីកធំ ស៊ី លី ស៊ាង ត្រូវបានរឹតត្បិតដោយការអភិវឌ្ឍទីក្រុង សួនតែត្រូវជំនួសដោយការសាងសង់ ហើយតែនេះពីភេសជ្ជៈប្រចាំថ្ងៃរបស់គុនមីងបានក្លាយជារបស់កម្រ ដែលសព្វថ្ងៃមានមនុស្សតិចណាស់ស្គាល់។ កាន់តែមានតម្លៃជាវិមានរស់ដែលបង្ហាញថា យូណានមិនមែនមានតែពូអឺស្លឹកធំប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏មានតែបៃតងស្លឹកតូចឆ្ងាញ់ៗនៅខ្ពង់រាបដែរ។

3. ការពិពណ៌នារុក្ខសាស្ត្រ និងវត្ថុធាតុដើម

• ពូជ/គុលទីវ៉ា: ពូជស្លឹកតូចគុនមីង (昆明小叶群体种, kūnmíng xiǎoyè qúntǐzhǒng) ជាពូជក្នុងតំបន់ដែលដាំពីគ្រាប់ មានស្លឹកតូច
• ភាពផ្ទុយគ្នាជាមួយខេត្តទាំងមូល: យូណានក្នុងការយល់ឃើញទូទៅគឺជាទឹកដីនៃតែស្លឹកធំ (云南大叶种) ដែលគេយកធ្វើពូអឺ និងតែបៃតងលីង/សម្ងួតដែលមានរសជាតិខ្លាំង។ រីឯស៊ី លី ស៊ាង វិញជាប្រភេទស្លឹកតូចដ៏កម្រសម្រាប់ខេត្តនេះ។ ភាពផ្ទុយគ្នាដូចគ្នាក៏ឃើញលើឧទាហរណ៍មួយទៀតដែរគឺ បាវ ហុង ឆា (宝洪茶) ពីអ៊ីលៀង (宜良) ដែលក៏ជាតែស្លឹកតូច និងមានក្លិនក្រអូបខ្លាំងដែរ។
• ឥទ្ធិពលនៃស្លឹកតូច: ស្លឹកតូចនៅខ្ពង់រាបត្រជាក់ផ្តល់ក្លិនក្រអូបស្រទន់ «ខ្ពស់» ជាង និងរសជាតិស្រាលស្រួល មិនស្វិតស្វាញដូចពូជស្លឹកធំៗឡើយ
• «群体种» (ពូជដាំពីគ្រាប់): នេះមិនមែនជាក្លូនតែមួយទេ តែជាពូជក្នុងតំបន់ដែលមានភាពចម្រុះហ្សែន ដែលត្រូវបានជ្រើសរើសពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ។ ពូជចាស់ៗបែបនេះគេឲ្យតម្លៃចំពោះភាពស្មុគស្មាញនៃក្លិន និងការជាប់ទាក់ទងនឹងកន្លែងជាក់លាក់ ហើយពួកវាច្រើនតែជាប្រភពនៃ «តែល្បីបុរាណ» (古名茶) ដែលរួមមាន ស៊ី លី ស៊ាង ផងដែរ។

4. តំបន់ដី និងលក្ខណៈពិសេសនៃការដាំដុះ

• តំបន់ដី: គុនមីង នៅលើខ្ពង់រាបយូណាន-គួយចូវ ជាខ្ពង់រាបខ្ពស់មានអាកាសធាតុត្រជាក់ស្រួល និងទៀងទាត់ដូច «និទាឃរដូវអស់កល្ប»
• ឥទ្ធិពលនៃកម្ពស់: ភាពត្រជាក់នៅទីខ្ពស់បង្កើតប្រភេទតែស្លឹកតូច ក្រអូប មានចរិតជិតទៅនឹងតែភាគខាងកើតនៃចិន ជាងតែយូណានដែលមានរសជាតិខ្លាំងហៅថា «ដៀនលូ»
• តែទីក្រុង តែខ្ពង់រាប: ខុសពីតំបន់តែនៅខាងលិច/ខាងត្បូងនៃយូណាន

5. បច្ចេកវិទ្យាផលិតកម្ម

ស៊ី លី ស៊ាង គឺជា chǎoqīng (炒青) ជាតែបៃតងដែលលីងក្នុងខ្ទះ មានរាងមូល/បន្ទាត់ (条形)។ តក្កវិជ្ជាគ្រឹះនៃការផលិតតែបៃតងនៅទីនេះគឺបុរាណ៖

• ការបេះ។ ស៊ី លី ស៊ាង ល្អបំផុតគឺតែកម្រិត míngqián (明前) ដែលបេះមុនពិធីបុណ្យឈីងមីង ពីពន្លក និងស្លឹកខ្ចីៗនៅដើមនិទាឃរដូវ។ នេះជាផ្នែក 名优 មានន័យថា «ល្បីនិងពិសេស»។
• ការទុកឲ្យស្រពោន (摊放). ការទុកស្លឹកស្រស់ឲ្យបាត់បង់សំណើមបន្តិច និងបញ្ចេញក្លិនក្រអូប។
• ការបញ្ឈប់អុកស៊ីតកម្ម (杀青). ការកំដៅក្នុងខ្ទះដើម្បីបញ្ឈប់ការកត់សុីអង់ស៊ីម ហើយ «ជួសជុល» លក្ខណៈបៃតង។ ការលីងក្នុងខ្ទះ មិនមែនការចំហុយ ឬការសម្ងួត បង្កើតក្លិនលីង-គ្រាប់ធញ្ញជាតិ ដែលជាលក្ខណៈពិសេសរបស់ chǎoqīng។
• ការមូរស្លឹក (揉捻). បង្កើតរាងបន្ទាត់នៃស្លឹក និងធ្វើឲ្យកោសិកាប្រេះបែកមួយផ្នែក ដើម្បីសម្រួលដល់ការស្រង់រសជាតិពេលញ៉ាំ។
• ការសម្ងួត (干燥). កាត់បន្ថយសំណើមឲ្យនៅនឹង ហើយក្នុងពេលតែមួយ «បណ្តុះ» ក្លិនក្រអូបឲ្យទុំ។

លទ្ធផលគឺស្លឹកស្ងួតមានរាងជាបន្ទាត់មូរ (条形) មិនរាបស្មើ (ដូចឡុងជីង) និងមិនម្ជុល។ វិធី chǎoqīng ពន្យល់ពីឈ្មោះ គឺ «ក្លិនក្រអូបដល់ទៅដប់លី» ដែលសំដៅលើក្លិនក្រអូបខ្ពស់ដែលផ្សាយបានឆ្ងាយ ដែលកើតចេញពីការលីងក្នុងខ្ទះដ៏ល្អលើវត្ថុធាតុដើមស្លឹកតូច។

6. លក្ខណៈសរីរាង្គ

• លក្ខណៈទូទៅ: កើតចេញពីកត្តាបីគឺ ស្លឹកតូច តំបន់ខ្ពស់ត្រជាក់ និងការលីងក្នុងខ្ទះ។ នេះជាតែដែលមានក្លិនក្រអូបច្បាស់ «ខ្ពស់» (ហេតុនេះហើយបានជាឈ្មោះ) មានរសជាតិស្រស់ ស្អាត និងមានតួរសជាតិស្រទន់ជាងតែបៃតងស្លឹកធំរបស់យូណាន
• ការប្រៀបធៀប: បើប្រៀបធៀបនឹងដៀនលូ (滇绿) ដែលមានរសជាតិខ្លាំង ស្វិត និង «ធ្ងន់» ស៊ី លី ស៊ាង គឺទន់ជាង ក្រអូបជាង និងស្រទន់ជាង
• រូបរាងស្លឹកស្ងួត: រាងបន្ទាត់ (条形) មូរ មិនរាបស្មើដូចឡុងជីង និងមិនម្ជុល
• ក្លិនក្រអូប: ច្បាស់ «ផ្សាយឆ្ងាយ» មានក្លិនលីង-ក្រអូប ផ្ទុយពីដៀនលូដែលមានរសជាតិខ្លាំង និងស្វិត

9. ការញ៉ាំ

ដោយសារវាជាតែបៃតងស្លឹកតូចឆ្ងាញ់ គួរញ៉ាំដោយថ្នមៗ៖

• សីតុណ្ហភាព: មិនត្រូវទឹកពុះខ្លាំងទេ គឺប្រហែល 80–85 °C ទឹកពុះខ្លាំងនឹង «ដុត» ពន្លកខ្ចី និងធ្វើឲ្យរសជាតិស្វិត
• ភាជន៍: កែវថ្លា ឬហ្គាយវ៉ាន់ ដើម្បីមើលការរីកនៃស្លឹក និងចាប់ក្លិនក្រអូប
• សមាមាត្រ និងរយៈពេល: ស្លឹកតិចតួច ចាក់ទឹកខ្លីៗ តែបៃតងពីពន្លក និងស្លឹកខ្ចីមិនចូលចិត្តការត្រាំយូរ និងការស្រង់រសជាតិច្រើនពេកទេ
• ទឹក: ទន់ ស្អាត ដែលមិន «បិទបាំង» ក្លិនក្រអូបស្រទន់

ដូចតែបៃតងភាគច្រើន ស៊ី លី ស៊ាង បញ្ចេញរសជាតិល្អនៅនិទាឃរដូវ និងដើមរដូវក្តៅ នេះជាតែ «ផលបច្ចុប្បន្ន» ដែលគេផឹកពេលថ្មីៗ ដោយឲ្យតម្លៃលើភាពស្រស់ មិនមែនការទុកយូរទេ។

11. តម្លៃ និងការក្លែងបន្លំ

• ស្តង់ដារ និងប្រភេទ: ស៊ី លី ស៊ាង ជារបស់តែបៃតង (绿茶) ក្នុងក្រុម «ល្បីនិងពិសេស» (名优绿茶) ដោយដុំល្អបំផុតគឺកម្រិត míngqián·名优។ ក្នុងប្រព័ន្ធឯកសារយោង វាត្រូវបានចាត់ជាតែកម្រប្រចាំតំបន់យូណាន មិនមែនជាតែផលិតម៉ាស់ទូទៅទេ។ លេខស្តង់ដារជាក់លាក់ (GB/T) សម្រាប់តែក្នុងតំបន់តូចនេះមិនត្រូវបានបង្ហាញទេ ដើម្បីកុំឲ្យដាក់លេខដែលមិនបានបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់
• គោលការណ៍គុណភាពសំខាន់ៗ: ប្រភពដើម (គុនមីង) ពូជស្លឹកតូចគុនមីង ការបេះនៅដើមនិទាឃរដូវ និងការផលិតបែបលីង (炒青) រាងបន្ទាត់
• របៀបសម្គាល់ស៊ី លី ស៊ាង (លក្ខណៈគោល):
  • ប្រភពដើម: គឺគុនមីង (昆明) ពិតប្រាកដ មិនមែនតំបន់តែខាងលិច/ខាងត្បូងនៃយូណានទេ។ នេះជាតែទីក្រុង តែខ្ពង់រាប
  • ប្រភេទគុម្ព: ពូជស្លឹកតូចគុនមីង (昆明小叶群体种) មិនមែនស្លឹកធំ 云南大叶种 ទេ។ នេះភ្លាមៗដាក់ ស៊ី លី ស៊ាង ចេញពីគំរូ «ពូអឺ»
  • វិធីសាស្ត្រ: 炒青 ជាតែបៃតងលីង ដែលមានក្លិនលីង-ក្រអូបខ្ពស់ ជាលក្ខណៈពិសេសនៃការលីងក្នុងខ្ទះ
  • រូបរាង: រាងបន្ទាត់ (条形) មូរ មិនរាបស្មើដូចឡុងជីង និងមិនម្ជុល
  • លក្ខណៈទូទៅ: ក្លិនក្រអូបច្បាស់ «ផ្សាយឆ្ងាយ» និងរសជាតិស្រស់ ស្អាត ស្រទន់ ផ្ទុយពីដៀនលូដែលខ្លាំង និងស្វិត
  • អ្នកជិតខាងតាមតក្កវិជ្ជា: សូមគិតអំពី បាវ ហុង ឆា (宝洪茶) ពីអ៊ីលៀង ដែលជាតែបៃតងស្លឹកតូចក្រអូបខ្លាំងដ៏កម្រមួយទៀតរបស់យូណាន តែទាំងពីរបង្ហាញពី «មុខមួយទៀត» នៃខេត្តនេះ

12. ហេតុការណ៍គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍

• ស៊ី លី ស៊ាង ជាតែដែលងាយយល់ជាង មិនមែនតាមរយៈរសជាតិស្លឹកធំខ្លាំងរបស់យូណានទេ ប៉ុន្តែតាមរយៈគំនិតនៃក្លិនក្រអូបស្រទន់នៅតំបន់ខ្ពស់ និងតាមរយៈការចងចាំរបស់គុនមីងចាស់ ដែលគេនិយាយពីតែល្អយ៉ាងសាមញ្ញថា «ផឹក គឺត្រូវផឹកស៊ី លី ស៊ាង»។
• «ក្លិនក្រអូបដល់ទៅដប់លី» ជាការនិយាយបំផ្លើសមួយ ឈ្មោះដែលនិយាយពីក្លិនបែបនេះក្នុងប្រពៃណីតែចិនតែងតែបង្ហាញថា តែនេះគេឲ្យតម្លៃខ្លាំងលើក្លិនក្រអូបរបស់វា។