ནན་ཅིང་ཡུ་ཧྭ་ཆ

ནན་ཅིང་ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་གྲགས་ཅན་བཅུ་ཡི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཁྲོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐུང་ཤོས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན། དེའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ལོ་ངོ་བདུན་ཅུ་ལས་མི་འདའ། ༡༩༥༩ ལོར་ཡུས་ཧྭ་ཐའི་(雨花台) ས་ཁུལ་དུ་གསོན་པོ་བཏང་བའི་གསར་བརྗེ་བ་དག་དྲན་གསོ་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བཟོས་པའི་ཇ་འདིས་བརྟན་སྲུང་དང་རྟག་ཏུ་ལྗང་བའི་དྲན་གསོའི་ལྟ་བ་དེ་ཐང་ཤིང་གི་སྨྱུག་མའི་དབྱིབས་སུ་བཀོད་ཡོད། ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་དཀའ་ངལ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་རིགས་གཅིག་པུ་ཡིན་པའི་“ཆེན་ཞིང་ཇ” (针形茶, zhēnxíng chá) ཞེས་པའི་ཁབ་དབྱིབས་ཅན་གྱི་ཇ་ཡི་དཀོན་པོའི་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ཇ་བཟོ་མཁན་དག་གིས་ལྗང་ཇ་ཡོངས་ཀྱི་ནང་ནས་བཟོ་དཀའ་ཤོས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱེད། དེའི་དབྱིབས་གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལག་རྩལ་ཁྱད་པར་ཅན་“ཚོ་ཐའོ་-ཀྲོའ་ཐའོ” (搓条抓条) ཞེས་པ་དེ་ལ་“ལག་མཐིལ་གྱི་ཞབས་བྲོ” (手中芭蕾, shǒuzhōng bālěi) ཞེས་འབོད་ཅིང་། ༢༠༢༢ ལོར་UNESCOཡི་“རྒྱ་ནག་གི་ཇ་བཟོའི་སྲོལ་རྒྱུན་ལག་རྩལ་དང་འབྲེལ་ཡོད་གོམས་གཤིས་ཀྱི་དངོས་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག”གི་ནང་དུ་ཚུད་ཡོད། ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་ཨན་ཧོ་སུང་ཀྲུང་(安化松针) དང་ཨེན་ཧྲི་ཡུས་ལུ་(恩施玉露) དང་མཉམ་དུ་“རྒྱ་ནག་གི་ཁབ་གྲགས་ཅན་གསུམ” (中国三针, Zhōngguó Sānzhēn) གི་ནང་ཚུད་ཡོད།

1. རིགས་དབྱེ་དང་འབྱུང་ཁུངས།

རིགས། ལྗང་ཇ (绿茶, lǜchá), ཉུང་སྐྱུར་མི་འདྲིས་པ། བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ལག་རྩལ་ཐོག་ནས་ཚའོ་ཆིང་(炒青, chǎoqīng) ཞེས་པའི་“བརྔོ་བཅོས་ལྗང་ཇ”རིགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་ཕབ་རྫས་ཀྱི་འགོག་རྫས་(“ལྗང་པོ་གསོད་པ”) དེ་ཚ་པོའི་ཝོག་ནང་དུ་བྱེད། དབྱིབས་ཐོག་ནས་ཁབ་དབྱིབས་ཅན་(针形, zhēnxíng) གྱི་ཇ་ཡིན།
ཐོབ་ཐང་གི་རིགས། རྒྱ་ནག་གི་ཇ་གྲགས་ཅན་བཅུ་(中国十大名茶, Zhōngguó Shí Dà Míngchá) ཡི་ཡ་གྱལ་ཞིག་ཡིན་ལ། ༡༩༥༩ ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཇ་གྲགས་ཅན་དཔྱད་ཞིབ་ནང་དུ་ཐོག་མར་རེའུ་མིག་འདིའི་ནང་དུ་ཚུད། ས་གནས་ངོས་འཛིན་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཐོན་སྐྱེད་(地理标志产品, dìlǐ biāozhì chǎnpǐn) ཡིན་པ་དང་། GB/T 20605-2006 གི་ཚད་གཞིས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད། ༢༠༢༠ ལོ་ནས་རྒྱ་ནག་དང་ཡོ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ས་གནས་ངོས་འཛིན་གྱི་གྲོས་མཐུན་གྱི་ཐོ་ཡིག་ནང་ཡོད།
འབྱུང་ཁུངས། རྒྱ་ནག, ཅང་སུའུ་ཞིང་ཆེན་(江苏, Jiāngsū), ནན་ཅིང་(南京, Nánjīng) གྲོང་ཁྱེར། ཐོག་མའི་ས་ཆ་ནི་ཙི་ཅིན་ཧྲན་རི་བོའི་སུན་ཡེ་སེན་གྱི་བང་སོ་(中山陵, Zhōngshān Líng) དང་ཡུས་ཧྭ་ཐའི་དྲན་གསོའི་གླིང་ག(雨花台, Yǔhuātái) ཡིན། དེང་སྐབས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ས་ཁུལ་ནི་ནན་ཅིང་གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པ་དང་། ཁྲོམ་ར་དགུ, གྲོང་ཚོ་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག, ཇ་ཞིང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་རྒྱང་གྲུ་བཞི་མ་བརྒྱད་སྟོང་ཙམ་ཡོད། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ལྟེ་བ་ནི་ཀྲུང་ཧྲན་ལིང་དང་ཡུས་ཧྭ་ཐའི་དྲན་གསོའི་ས་ཁུལ་གྱི་ཇ་ར་བ་དང་། ཅང་ནིང་(江宁), ལི་ཧྲུའེ་(溧水), ཀའོ་ཁྲུན་(高淳), ཕུའུ་ཁྲོའུ་(浦口), ལིའུ་ཧོ་(六合), ཆི་ཞི་(栖霞) སོགས་ཀྱི་ཁུལ་ཡིན།
ས་གནས་ཀྱི་ཐིག་འཛུགས། བྱང་ཐིག་ཏུའུ་༣༢°༠༣, ཤར་ཐིག་ཏུའུ་༡༡༨°༤༦ (ནན་ཅིང་གི་དཀྱིལ་གཞི) ཙམ་ཡིན།
མིང་གཞན། ཡུས་ཧྭ་ཇ (雨花茶, Yǔhuā Chá) ཞེས་པ་ནི་བསྡུས་མིང་ཡིན། ༡༩༥༩ ལོ་སྔོན་དུ་ས་ཁུལ་འདིའི་ཇ་རྒྱུ་དེ་ཀྲུང་ཧྲན་ཡུན་ཝུ་ཇ (钟山云雾茶, Zhōngshān Yúnwù Chá) ཞེས་པའི་“ཀྲུང་ཧྲན་རི་བོའི་སྤྲིན་ཇ”ཞེས་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

2. ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་གལ་གནད།

ནན་ཅིང་གི་ཇ་རིག་གནས་ཀྱི་སྔ་རབས་རྩ་བ། ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་ཇ་གཞོན་ནུ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། ནན་ཅིང་གི་ཇ་འདེབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་རྒྱལ་རབས་དྲུག་པོ་(六朝, Liùcháo, དུས་རབས་གསུམ་པ་ནས་དྲུག་པ) དུས་སྐབས་སུ་ཐོག་མར་འབྱུང་། དེ་སྐབས་ཀྱི་ཅན་ཁང་(建康, Jiànkāng) ཞེས་པའི་ནན་ཅིང་གི་སྔ་མོའི་མིང་དེར་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་རིག་གནས་ཀྱི་དངོས་གཞི་བཙུགས་པ་དང་། “ཆང་གི་ཚབ་ཏུ་ཇ” (以茶代酒, yǐ chá dài jiǔ) གི་གོམས་གཤིས་དེ་ཝུའུ་རྒྱལ་པོ་སུན་ཧའོ་(孙皓) གི་ཕོ་བྲང་དུ་བྱུང་བར་བཤད། ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་“ཇའི་དྲང་སྲོང་“ལུའུ་ཡུས་(陆羽, Lù Yǔ) ཀྱིས་ཇ་བསྡུ་བ་དང་ཇ་བློ་ཡིད་ཞིབ་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཆི་ཞི་རི་བོའི་ཆི་ཞི་དགོན་པར་(栖霞寺, Qīxiá Sì) མཇལ་འདུག་ཅིང་། དེ་ནི་སྙན་ངག་མཁན་ཧོང་ཕུའུ་རན་(皇甫冉, Huángfǔ Rǎn) གྱི་“ལུའུ་ཧོང་ཅན་ཆི་ཞི་དགོན་པར་ཇ་བསྡུ་རུ་བསྐྱལ་བ” (《送陆鸿渐栖霞寺采茶》) ཞེས་པའི་སྙན་ངག་ནང་གསལ། ཆི་ཞི་དགོན་པའི་རྒྱབ་ངོས་སུ་ད་ལྟའང་“ཇ་ཚོད་ལྟ་ཁང་” (试茶亭, Shìchá Tíng) གི་རྡོ་ཤུལ་དང་ལུའུ་ཡུས་དང་འབྲེལ་བའི་“འོ་མ་དཀར་པོའི་ཆུ་མིག” (白乳泉, Bái Rǔ Quán) ཞེས་པའི་བརྐོས་ཡིག་གནས་ཡོད། མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་(朱元璋, Zhū Yuánzhāng) གིས་རྒྱལ་ས་ནན་ཅིང་དུ་བཙུགས་ནས་“བརྡབ་རྡུང་བྱས་པའི་ཇ་མེད་པར་བཟོས་ནས་ཇ་ཁ་ཐོར་དར་སྤེལ་བྱས་པའི” (废团茶而兴散茶) བཀའ་རྒྱ་དེ་བཏང་སྟེ་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་རིག་གནས་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་བཏང་།
སྔོན་དུ་བྱུང་བའི་ཀྲུང་ཧྲན་ཡུན་ཝུ་ཇ། ༡༩༠༧ ལོར་ཅང་སུའུ་བའི་དཔོན་ཡིག་ཀྲེང་ཧྲི་ཧོང་(郑世璜, Zhèng Shìhuáng) གིས་ཙི་ཅིན་ཧྲན་རི་བོའི་སྟེང་དུ་“ཅང་ནན་ཇ་འདེབས་ཚོགས་པ” (江南植茶公所, Jiāngnán Zhíchá Gōngsuǒ) བཙུགས་པ་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་གཞུང་གི་ཇ་ཞིབ་འཇུག་སྡེ་ཚན་དང་པོ་ཡིན། དོན་རྐྱེན་འདི་ནི་དེང་རབས་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་ཚན་རིག་གི་འགོ་ཚུགས་ས་ལ་བརྩི། ལུའུ་ཡིང་(陆溁, Lù Yíng) ཞེས་པའི་ཇ་བཟོ་མཁན་དེ་ལ་ནན་ཅིང་ཇ་ཡི་“ཡབ་མེས”ཞེས་འབོད་ཅིང་། ཁོང་གིས་ཚོགས་པ་འདིའི་འོག་ཏུ་“ཀྲུང་ཧྲན་རི་བོའི་སྤྲིན་ཇ” (钟山云雾茶, Zhōngshān Yúnwù Chá) གི་ཐོན་སྐྱེད་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་པ་དང་། ཇ་ལོ་མ་དྲང་པོའི་སྟོང་ཤུབས་སུ་སྒྲིལ་བའི་“ཚོ་ཐའོ” (搓条, cuōtiáo) ཞེས་པའི་ལག་རྩལ་དེ་ཐོག་མར་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་ཡུས་ཧྭ་ཇའི་དབྱིབས་ལ་རྨང་གཞི་བཏིང་།
གསར་གཏོད། (༡༩༥༨–༡༩༥༩)། ༡༩༥༨ ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཇ་འདེབས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འབོད་སྐུལ་ཁྲོད། ཅང་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཏང་འགོ་ཁྲིད་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་ནས་ལོ་བཅུ་འཁོར་བའི་མཆོད་འབུལ་དང་གསར་བརྗེ་བ་དག་དྲན་གསོ་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཇ་གྲགས་ཅན་གསར་པ་ཞིག་བཟོ་དགོས་པའི་ལས་འགན་བཞག “ཅང་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཇ་གྲགས་ཅན་གསར་གཏོད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་” (江苏省名特茶创制委员会) བཙུགས་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཇ་བཟོ་མཁན་མཆོག་བཅུ་ལྷག་ཚུད། ཁོང་ཚོ་ཀྲུང་ཧྲན་བང་སོའི་ཇ་ར་བ་ནང་དུ་འཛོམས། ཚོད་ལྟའི་ཁྲོད་ཇ་ལོ་མའི་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱས་པ་དང་། དཔེར་ན་དགྲ་ཆ་མོ་དང་ཐོ་བའི་དབྱིབས། རིང་པོའི་མདུང་། རལ་གྲི། དགྲ་ཆ། མེ་ཏོག་གི་འདབ་མ་སོགས་ཡིན། འོན་ཀྱང་དབྱིབས་འདི་དག་ལ་ཐད་ཀར་ལས་སྣོན་བྱེད་དགོས་པ་དང་ཚའོ་ཆིང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་མི་མཐུན། དེ་ནས་བཟོ་མཁན་ཡུས་ཡུང་ཆིའི་(俞庸器, Yú Yōngqì) ཁོང་ནི་རྗེས་སུ་ཡུས་ཧྭ་ཇའི་ལག་རྩལ་གྲུབ་པར་གལ་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་མི་སྣར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཅིང་། ཁོང་གིས་ལུའུ་ཡིང་ལ་བསམ་འཆར་ཞུས། ལུའུ་ཡིང་གིས་ཁོང་གི་དྲང་པོའི་“ཡུན་ཝུ་ཇ”དེ་སྔར་ལས་ཀྱང་སྲབ་པ་དང་ཟླུམ་པ། དམ་པ་བཟོ་དགོས་པའི་བསམ་འཆར་ཕུལ་བ་དང་། དེ་ནི་ཙི་ཅིན་ཧྲན་རི་བོའི་ཟེར་བ་ཤིང་(雪松, xuěsōng) གི་སྨྱུག་མ་དང་འདྲ་བར་བཟོ་དགོས་པར་བསམ་འཆར་ཕུལ། ཡུས་ཡུང་ཆིའི་ཁོང་གིས་ལུང་ཅིང་གི་ལག་རྩལ་ནས་བསླངས་པའི་“ཀྲོའ་ཐའོ” (抓条, zhuātiáo) ཞེས་པའི་“འཇུ་བའི་འཐེན་པ”ཞེས་པའི་ལག་རྩལ་དེ་ནང་དུ་འདྲེན་པ་དང་། ལུའུ་ཡིང་གི་“ཚོ་ཐའོ”དང་མཉམ་དུ་སྦྱར། ཚོད་ལྟ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་བྱས་རྗེས། ༡༩༥༩ ལོའི་ཟླ་བ་བཞི་པའི་ཚེས་༢༠ ཉིན་ཇ་གསར་པའི་ཐོག་མའི་ཐུམ་བུ་བཟོས་གྲུབ། དེ་ལ་གོ་མིན་ཏང་གི་ལོ་སྐོར་ནང་གུང་ཁྲན་ཏང་བ་དག་གསོན་པོ་བཏང་བའི་ས་ཆ་ཡུས་ཧྭ་ཐའི་མིང་ལྟར་“ཡུས་ཧྭ་ཇ”ཞེས་མིང་བཏགས། ཐང་ཤིང་གི་སྨྱུག་མའི་དབྱིབས་ཀྱིས་གསར་བརྗེའི་ཉེན་གཡོལ་བ་དག་གི་རྟག་ཏུ་ལྗང་བའི་སེམས་ཤུགས་(万古长青, wàngǔ chángqīng) མཚོན།
མིང་གི་འགྲེལ་བཤད།
- “ནན་ཅིང་” (南京) ཞེས་པ་ནི་“ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ས”སྟེ་ནན་ཅིང་གྲོང་ཁྱེར་ཡིན།
- “ཡུས་ཧྭ་” (雨花) ཞེས་པ་ནི་ཚིག་གཞིའི་ཐོག་ནས་“ཆར་པའི་མེ་ཏོག”དང་“མེ་ཏོག་གི་ཆར་པ”ཞེས་པ་ཡིན། དེ་ནི་ཡུས་ཧྭ་ཐའི་(雨花台, “མེ་ཏོག་གི་ཆར་པའི་སྟེགས་བུ”) ས་ཁུལ་ནས་བྱུང་བ་ཡིན། ནང་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་ན། ལྷོའི་རྒྱལ་རབས་(南朝, Náncháo) ཀྱི་སྐབས་སུ་ཡུན་ཀོང་(云光, Yún Guāng) ཞེས་པའི་བན་དེས་ཆོས་བཤད་པ་ཤིན་ཏུ་འཁྲིད་པས་གནམ་ནས་མེ་ཏོག་གི་ཆར་པ་འབབ་པར་བཤད། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པར་ཡུས་ཧྭ་ཐའི་ས་ཁུལ་དེ་གོ་མིན་ཏང་གིས་གུང་ཁྲན་ཏང་བ་དང་གསར་བརྗེ་བ་དག་མང་པོར་གསོན་པོ་བཏང་བའི་ས་ཆར་གྱུར་ནས་དྲན་གསོའི་གནས་སུ་གྱུར། དེར་བརྟེན་ཇའི་མིང་འདིས་སྔ་རབས་ཀྱི་ནང་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་དེང་རབས་ཀྱི་གསར་བརྗེའི་ལོ་རྒྱུས་མཉམ་དུ་འབྲེལ།
- “ཇ” (茶) ཞེས་པ་ནི་“ཇ”ལ་ཟེར།
ངོས་འཛིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས།
- ༡༩༥༩ ལོར་ཇ་གསར་གཏོད་བྱས་པ་དང་། “རྒྱ་ནག་གི་ཇ་གྲགས་ཅན་བཅུ”རིགས་སུ་ཚུད།
- ༡༩༨༢ ལོར་ཚོང་དོན་པུའུ་ཡིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཇ་གྲགས་ཅན་སུམ་ཅུའི་ཡ་གྱལ་དུ་ངོས་འཛིན།
- ༡༩༨༥ ལོར་ཞིང་ལས་པུའུ་ཡིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཇ་གྲགས་ཅན་བཅུ་གཅིག་གི་ཡ་གྱལ་དུ་བསྐྱར་ངོས་འཛིན།
- ༡༩༨༦, ༡༩༩༠ ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཇ་གྲགས་ཅན་འགྲན་བསྡུར་ནང་རིམ་པ་བཞིན་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ།
- ༢༠༠༤ ལོར་ནན་ཅིང་གི་ཐོན་སྐྱེད་ནང་ས་གནས་ངོས་འཛིན་གྱི་ཐོབ་ཐང་ཐོག་མར་ཐོབ་པའི་ཐོན་སྐྱེད་དུ་གྱུར།
- ༢༠༠༦ ལོར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་GB/T 20605-2006 “ས་གནས་ངོས་འཛིན། ཡུས་ཧྭ་ཇ”བཟོས།
- ༢༠༢༠ ལོར་རྒྱ་ནག་དང་ཡོ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་གྱི་ས་གནས་ངོས་འཛིན་གྱི་གྲོས་མཐུན་གྱི་ཐོ་ཡིག་ནང་ཚུད་པ་དང་། རྒྱ་ནག་ཞིང་ལས་པུའུ་ཡིས་ས་གནས་ངོས་འཛིན་ཅན་གྱི་ཞིང་ལས་ཐོན་སྐྱེད་དུ་ཐོ་འགོད།
- ༢༠༢༡ ལོར་“ལྗང་ཇ་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ལག་རྩལ། (ཡུས་ཧྭ་ཇ་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ལག་རྩལ)“དེ་རྒྱ་ནག་གི་དངོས་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་ཐོ་ཡིག་ལྔ་པའི་ནང་དུ་ཚུད།
- ༢༠༢༢ ལོར་“རྒྱ་ནག་གི་ཇ་བཟོའི་སྲོལ་རྒྱུན་ལག་རྩལ་དང་འབྲེལ་ཡོད་གོམས་གཤིས”ཀྱི་ཆ་ཤས་སུUNESCOཡི་དངོས་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་ཐོ་ཡིག་ནང་དུ་ཚུད།
རིག་གནས་ཀྱི་གལ་གནད། ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་འཐུང་ཡག་ཙམ་མིན་པར། ནན་ཅིང་གི་“ངོས་འཛིན་གྱི་ལག་དེབ”ཡིན། ཁྲིམས་ལྡན་གྱི་དབང་འཛིན་པ་(传承人, chuánchéngrén) རབས་ལྔ་པ་ཆེན་ཧྲེང་ཧྥེང་(陈盛峰, Chén Shèngfēng) གི་གསུང་ལྟར་ན། “ཡུས་ཧྭ་ཇའི་ནང་ནས་ནན་ཅིང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྲོ་བ་བསྐྱར་མི་རུང་བ་ཞིག་མྱོང་ཐུབ” ཇ་འདིས་དོན་སྙིང་རིམ་པ་གསུམ་མཚོན་ཏེ། སྔ་རབས་ཀྱི་ནང་པའི་གནམ་ནས་མེ་ཏོག་གི་ཆར་པ་འབབ་པའི་ལོ་རྒྱུས། གསར་བརྗེའི་ཟིང་འཕྲུར་གྱི་མཆོད་པ། དེང་རབས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ངོས་འཛིན་ཐོབ་པའི་ལག་རྩལ་སྲོལ་རྒྱུན་ལ་སྤོབས་པ་བཅས་ཡིན། ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་ཁབ་དབྱིབས་ཀྱི་ལག་རྩལ་གྱི་དཔེ་མཚོན་དུ་འཛིན་ཅིང་། རྒྱ་ནག་གི་ཇ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་པོ་ཚང་མས་ཁབ་དབྱིབས་ཅན་གྱི་ལྗང་ཇའི་ཐོན་སྐྱེད་ལག་རྩལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་སྐབས་དཔེ་དེབ་ཏུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད།

3. རྩི་ཤིང་གི་འགྲེལ་བཤད་དང་ཇ་རྒྱུ།

རིགས་/ཇ་ཤིང་། ཡུས་ཧྭ་ཇ་བཟོ་བར་སྨལ་དང་འབྲིང་རིང་གི་ལོ་མ་ཅན་གྱི་(中小叶种, zhōng xiǎo yè zhǒng) ཇ་ཤིང་སྡོང་རིགས་(灌木型, guànmù xíng) བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཅིང་། ལོ་མའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་༢༠ ལས་མི་འདའ། བསྔགས་འོས་ཀྱི་རྟགས་ཅན་མིན་པའི་(克隆) རིགས་(无性系良种, wúxìngxì liángzhǒng) ནང་དུ་ཆི་མེན་ཀྲུའུ་ཡེ (祁门槠叶), ཅིའུ་ཁེང་(鸠坑), ལུང་ཅིང་ཁྲང་ཡེ (龙井长叶), ལུང་ཅིང་༤༣ (龙井43), ཀྲུང་ཇ་༡༠༨ (中茶108) སོགས་ཡོད། ཡུས་ཧྭ་ཇའི་ཆེད་དུ་ཇ་ཤིང་འདེམས་སྐབས་གཤམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དེ། ལོ་མའི་མདོག་ལྗང་བ། ཐེའུ་དང་ལོ་མའི་དབྱིབས་རིང་པོ། ཉུང་ཆ་འཛིན་པའི་ནུས་པ་(持嫩性, chínènxìng) ཡག་པོ། སྤུ་ཚང་ཚད་ལྡན། ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་མང་བ། ས་ཁུལ་གྱི་གནས་ཚད་ལ་འཚམ་པའི་ནུས་པ་ཡག་པོ་བཅས་ཡིན།
འདེབས་སྐྱོང་གི་ཁོར་ཡུག་དཔེ་གཞི། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ལྟེ་བར་“ལིན་ཇ་ཅན་ཙོ” (林茶间作, lín chá jiānzuò) ཞེས་པའི་ཇ་དང་ཤིང་སྡོང་མཉམ་དུ་འདེབས་པའི་མ་ལག་བེད་སྤྱོད་བྱེད། ལྷག་པར་དུ་“མེའི་ལིན་ཐའོ་ཀྲུང་” (梅林套种) ཞེས་པའི་ཁམ་བུའི་(མེ་ཧྭ) ཚལ་གྱི་དབུས་སུ་ཇ་སྡོང་འདེབས་པའི་དཔེ་གཞི་དེ་ཁྱད་པར་བ་ཡིན། ཁ་ཐོར་གྱི་འོད་དང་ཁམ་བུའི་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་གྱིས་ཇ་ལོ་མའི་ཉུང་ཆ་མཐོ་རུ་གཏོང་བ་དང་དྲི་ཞིམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་སུ་ཕྱུག་པར་བྱེད་པའི་ཁོར་ཡུག་བསྐྲུན།
བསྡུ་རུབ། དཔྱིད་ཀའི་བསྡུ་རུབ་ཡིན་ཅིང་། ཆིང་མིང་(清明, Qīngmíng) གི་ཉིན་མོ་དང་དེའི་མདུན་ཉེར་བྱེད། སྤུས་ཚད་མཐོ་ཤོས་ནི་ཆིང་མིང་སྔོན་གྱི་བསྡུ་རུབ་(明前茶, Míngqián chá) ཡིན།
བསྡུ་རུབ་ཀྱི་ཚད་གཞི། ཐེའུ་གཅིག་དང་རྒྱས་འགོ་བཙུགས་པའི་ལོ་མ་གོང་མ་གཅིག (一芽一叶初展, yī yá yī yè chū zhǎn) ཡིན། སྡོང་ཤུབས་ཡོངས་ཀྱི་རིང་ཚད་ནི་སྨི་༣ ལས་མི་འདའ་བ་དང་། རིམ་པ་མཐོ་ཤོས་ལ་སྨི་༡.༥–༢.༥ ཡིན། ཐེའུ་དང་ལོ་མའི་རིང་ཚད་ཀྱི་བསྡུར་ཚད་ནི་༡:༣ ནས་༢:༣ བར་ཡིན། ཐེའུ་དང་ལོ་མའི་བར་གྱི་ཟུར་ཚད་ནི་རིམ་པ་མཐོ་ཤོས་ལ་ཏུའུ་༡༥ ལས་མི་འདའ་བ་དང་། ཚད་ལྡན་ལ་ཏུའུ་༤༥ ལས་མི་འདའ། སྟོང་པའི་ཐེའུ་(空心芽) དང་འབུས་ཁ་ཕོག་པའི་ཐེའུ་(病虫芽), ཆར་པའི་ཉིན་བསྡུས་པའི་ཐེའུ་(雨水芽) བཅས་བསྡུ་མི་ཆོག རྒྱུ་ཇ་སྨི་གྲུ་༥༠༠ གི་རིམ་པ་མཐོ་ཤོས་ལ་ཐེའུ་དང་ལོ་མ་ཅན་གྱི་ཇ་ལོ་མ་༥༠,༠༠༠ ནས་༦༠,༠༠༠ བར་དགོས།
ཇ་རྒྱུའི་དགོས་མཁོ། ཤིན་ཏུ་མཐོ། ཇ་རྒྱུ་དེ་སོས་པ་དང་ཆ་ཚང་བ། སྐྱོན་མེད་པ། ཆེ་ཆུང་སྙོམས་པ་བཅས་ཡིན་དགོས། ལོ་མ་རྩུབ་ཙམ་ཡོད་ན་ཁབ་དབྱིབས་ཡག་པོ་བཟོ་མི་ཐུབ་པས་ཇ་རྒྱུ་ཉུང་ཆར་གནས་པ་ནི་གལ་ཆེན་པོའི་དགོས་མཁོ་ཡིན།

4. ས་ཁམས་དང་འདེབས་སྐྱོང་གི་ཁྱད་ཆོས།

གནམ་གཤིས། ནན་ཅིང་ནི་ཁྲོད་སྲུང་ཅན་གྱི་རླན་གཤེར་ཅན་གྱི་རྒྱུན་རླུང་གི་གནམ་གཤིས་(亚热带湿润气候, yàrèdài shīrùn qìhòu) ས་ཁུལ་དུ་ཡོད། ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་དྲོད་ཚད་ནི་ཏུའུ་༡༥.༥ ཡིན། ལོ་རེའི་ཆར་ཆུའི་ཚད་ནི་སྨི་༩༠༠–༡,༠༠༠ ཡིན། སད་སེར་མེད་པའི་དུས་ཡུན་ནི་ཉིན་མོ་༢༢༥ ཙམ་ཡིན། དུས་རིམ་བཞི་གསལ་པོ་ཡོད་པ་དང་། དབྱར་དྲོད་རླན་ཆེ་བ། དགུན་འཇམ་པོ་ཡིན། ཇ་བསྡུ་བའི་དུས་སུ་དཔྱིད་ཀའི་ན་བུན་དང་ཟིལ་པ་མང་བས་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་འཚོག་པ་དང་ཇའི་དྲི་ཞིམ་ཉུང་ཆ་ཅན་དུ་གྱུར་བར་ཕན་པ་བྱེད།
ས་གཞི་དང་མཐོ་ཚད། ཇ་ཞིང་ནི་རི་སྒང་གི་གཤམ་གསེག་མ་(丘陵岗坡地, qiūlíng gǎngpō dì) དུ་ཡོད་ཅིང་། མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི་༦༠ ཙམ་ཡོད། (ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ལྟེ་བ) མཐའ་སྐོར་གྱི་ཁུལ་དག་(ཅང་ནིང་, ལི་ཧྲུའེ་, ཀའོ་ཁྲུན་) ནང་མཐོ་ཚད་སྨི་༢༠ ནས་༢༠༠ བར་ཡོད།
ས་རྡོ། ནན་ཅིང་གི་རི་སྒང་ལ་རྒྱུན་གཏན་ཡོད་པའི་སེར་སྨུག་(黄棕壤, huáng zōng rǎng) ས་རྡོ་ཡིན། སྐྱུར་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། pH ༤.༡–༦.༡ ནི་ཇ་སྡོང་ལ་འཚམ་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཡིན། སྐྱེ་ལྡན་དངོས་རྫས་ཀྱིས་ཕྱུག་པ་དང་ཆུ་འབྱin་ཡག་པོ་ཡོད། ལྟེ་བའི་ས་ཁུལ་(ཙི་ཅིན་ཧྲན་དང་ཡུས་ཧྭ་ཐའི་ས་ཁུལ) ནང་མེ་རི་འབར་བའི་སྙིགས་མ་ཡོད་པས་ས་རྡོར་གཏེར་རྫས་ཀྱིས་ཕྱུག་པར་བྱེད།
ཆུ་ཁུངས། དྲང་ཆུ་གཙང་པོ་(长江, Chángjiāng) དང་ནན་ཅིང་གི་མཚོ་མང་པོ་དང་ཉེ་བས་གནམ་གཤིས་ཀྱི་རླན་ཚད་བརྟན་པོ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་ཉུང་ཆའི་ཇ་ཐེའུ་ལ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན།

5. ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ལག་རྩལ།

ཡུས་ཧྭ་ཇ་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་ལག་རྩལ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ལྗང་ཇ་ཡོངས་ཀྱི་ནང་ནས་དཀའ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད། ནན་ཅིང་གི་ཞིང་ལས་མཁས་པ་ལི་སུང་(李松) གི་དཔེ་འཇལ་ལྟར་ན། ལུང་ཅིང་ལྟ་བུའི་ལེབ་མོའི་ཇ་ལ་དགོས་པའི་ཕྱིའི་བརྩོན་པའི་རྣམ་གྲངས་༡ ཡིན་ན། པི་ལོ་ཁྲུན་ལྟ་བུའི་སྒྲིལ་མའི་རིགས་ལ་༣ ཡིན། ཁབ་དབྱིབས་ཅན་གྱི་ཡུས་ཧྭ་ཇ་ལ་༥ ཡིན། དེ་བས་ཡུས་ཧྭ་ཇའི་བྲོ་བ་དེ་ཁྱད་པར་དུ་དམ་ཟབ་ཅིང་ཕྱུག་པོ་ཡོད།

ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་རིམ་པ།

སོས་པའི་ལོ་མ་བསྡུ་བ → འདེམ་སྒྲིག → ཁ་ཐོར་དུ་བཞག་པ། (ཉམས་སྐྱོ་བཏང་བ) → ལྗང་པོ་གསོད་པ → བསྒྲིལ་བ → རྩུབ་མེ་འབར་བ → དབྱིབས་བཟོ་བ → སྐམ་པར་བྱེད་པ → ཚགས་འདེམས

བསྡུ་རུབ། (采摘, cǎizhāi)། ཐོག་མའི་ནང་བཤད་ཟིན།
འདེམ་སྒྲིག (拣剔, jiǎntī)། ལག་པས་ལོ་མ་མི་འོས་པ་དང་ཁ་ཏོག, སྐྱོན་ཅན་སོགས་འདེམས་པ་དང་། ཇ་རྒྱུའི་ཆ་ཚང་བར་ནན་ཏན་གྱིས་ཞིབ་བསྡུར་བྱེད།
ཁ་ཐོར་དུ་བཞག་པ་/ཉམས་སྐྱོ་བཏང་བ། (摊凉/萎凋, tānliáng/wēidiāo)། སོས་པའི་ཇ་རྒྱུ་དེ་སྨྲ་བའི་རྫ་མ་གཙང་མའི་སྟེང་དུ་སྲབ་མོར་བཞག་ནས་གྲིབ་མ་ཅན་གྱི་རླུང་ཡག་པོའི་ཁང་པར་དྲོད་ཚད་ཏུའུ་༢༠–༢༥ ཡོད་སར་ཆུ་ཚོད་༣–༥ བཞག དུས་སྐབས་འདིར་ལོ་མའི་རླན་ཚད་ཅུང་ཙམ་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། རྩྭ་དྲི་ཡལ་བ། པོ་ལི་ཧྥི་ནོལ་གྱི་འདྲིས་སྐྱུར་ཉུང་ཙམ་འགོ་འཛུགས་པས་ཁ་བསྲུལ་ཉུང་དུ་འགྲོ། སྤྲི་ལྡན་གྱི་ཆ་ཤས་ཁ་ཤས་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། (འདིས་བྲོ་བའི་“སོས་པ”འདོན) ཁྲ་ཞོ་ཁ་ཤས་བཞུར་རུང་བའི་ཀར་ཤ་ལ་འགྱུར། གནས་སྐབས་འདི་ནི་བྲོ་དྲིའི་ཁྱད་ཆོས་སྔོན་ལ་སྒྲིག་པའི་རིམ་པ་ཞིག་ཡིན། ལོ་མ་དེ་ཐེངས་༡–༢ ཡིད་ཐུབ་ཙམ་གྱིས་བསྒྱུར།
“ལྗང་པོ་གསོད་པ” (杀青, shāqīng)། ཇ་ལོ་མའི་ནང་གི་འདྲིས་སྐྱུར་གྱི་འགོག་རྫས་མི་ནུས་པར་བཟོ་བ་དང་འདྲིས་སྐྱུར་འགོག་པའི་ཆེད་དུ་ཚ་པོའི་ཝོག་(锅, guō) ནང་དུ་བརྔོ་བ་ཡིན། དྲོད་ཚད་ནི་ཏུའུ་༡༨༠–༢༠༠ ཙམ་ཡིན། དམིགས་ཡུལ་ནི་མདོག་ལྗང་གསལ་པོ་སྲུང་བ་དང་། རྩྭ་དྲི་ལྷག་མ་སེལ་བ། དྲི་ཞིམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་བརྟན་པོར་བཟོ་བ་བཅས་ཡིན།
བསྒྲིལ་བ། (揉捻, róuniǎn)། ལག་པས་སམ་འཕྲུལ་འཁོར་གྱིས་ལོ་མ་བསྒྲིལ་བ་དང་། ཕྲ་ཕུང་གི་གྲུབ་ཆ་གཞིག་པ་དང་ཕྲ་ཕུང་གི་ཁུ་བ་དེ་ལོ་མའི་ངོས་སུ་ཐོན་པར་བྱེད། འདིས་ཇ་བཞུར་སྐབས་ཁུ་བ་ཡོངས་སུ་ཐོན་པའི་རྨང་གཞི་བཏིང་བ་དང་། ཁབ་དབྱིབས་ཀྱི་ཇ་ཡི་དབྱིབས་ལ་ཐོག་མར་སྒྲིག་པ་ཡིན།
སྔོན་དུ་སྐམ་པར་བྱེད་པ་/“རྩུབ་མེ་འབར་བ” (打毛火, dǎ máohuǒ)། ཚ་དྲོད་འབྲིང་ཙམ་གྱིས་དུས་ཐུང་ངུར་བཏང་ནས་རླན་ཚད་འབྲིང་རིམ་ལ་མར་ཕབ་པ་དང་། ཇ་ལོ་མ་དེ་མཐའ་མའི་དབྱིབས་བཟོ་བར་གྲ་སྒྲིག་བྱེད།
དབྱིབས་བཟོ་བ/དམིགས་བསལ་གྱི་དབྱིབས་སྤྲོད་པ (整形, zhěngxíng)། གནད་འགག་ཆེ་ཤོས་དང་ལག་རྩལ་ཐོག་ནས་དཀའ་ཤོས་ཀྱི་རིམ་པ་ཡིན་ཅིང་། ཡུས་ཧྭ་ཇའི་ལག་རྩལ་གྱི་“སེམས་ཁམས”འདིར་ཡོད། འདིར་གྲགས་ཅན་གྱི་“ཚོ་ཐའོ་-ཀྲོའ་ཐའོ” (搓条抓条, cuōtiáo zhuātiáo) ཞེས་པའི་མཉམ་སྦྱོར་བེད་སྤྱོད་བྱེད།
- ཚོ་ཐའོ (搓条, cuōtiáo) ནི་“སྟོང་ཤུབས་སྒྲིལ་བ”ཞེས་པ་ཡིན། ལག་རྩལ་འདི་ནི་མེས་པོ་རབས་དང་པོ་ལུའུ་ཡིང་ལས་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་པ་ཡིན། ལོ་མ་དེ་ལག་མཐིལ་གཉིས་ཀྱི་བར་ནས་ཝོག་གི་ངོས་སུ་བརྒྱུད་ནས་སྒྲིལ་བ་དང་། དྲང་པོ་དང་རིང་པོའི་གྲུབ་ཆ་བཟོ།
- ཀྲོའ་ཐའོ (抓条, zhuātiáo) ནི་“འཇུ་བའི་འཐེན་པ”ཞེས་པ་ཡིན། ལག་རྩལ་འདི་ནི་ཡུས་ཡུང་ཆིའི་ཁོང་གིས་ལུང་ཅིང་གི་ལག་རྩལ་ནས་བསླངས་ནས་ཁབ་དབྱིབས་ལ་མཐུན་པར་བསྒྱུར་བ་ཡིན། ལག་མཐིལ་གྱིས་ཇ་ལོ་མ་དེ་ཝོག་གི་ངོས་སུ་“འཕུལ་བ”དང་“འདྲུད་པ”བྱས་ཏེ་དམ་པ་དང་ཟླུམ་པར་བཟོ།
- མེས་པོ་རབས་ལྔ་པ་ཆེན་ཧྲེང་ཧྥེང་གིས་ལག་རྩལ་འདིར་“ཏང་ཐའོ” (荡条, dàngtiáo) ཞེས་པའི་“བསྐྱོད་པ”བསྣན་ཏེ། སྟག་གདོང་ལག་མཐིལ་(虎口, hǔkǒu) གྱི་ལྡེམ་བྱེད་ཀྱི་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱིས་ཇ་ལྡུམ་བུ་དེ་ད་དུང་སྒྲིལ་ཐུབ་པ་དང་། མདངས་དང་དྲང་པོའི་ཁྱད་ཆོས་ཐོབ་པར་བྱས།
- མཉམ་དུ་བརྗོད་ན། འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་རྒྱུད་རིམ་གཅིག་ལ་“འཇུ་བ་-བསྐྱོད་པ་-གནོན་པ་-འཕུལ་བ་-འདྲུད་པ” (抓、荡、扣、推、抹, zhuā, dàng, kòu, tuī, mǒ) ཡོད། ཕྱི་ངོས་ནས་བལྟས་ན་འགུལ་སྐྱོད་གཉིས་ཀ་ལས་མེད་པ་དང་འདྲ་བའམ། “འཕུལ་བ”དང་“འདྲུད་པ”ཙམ་ལྟར་སྣང་བ་ནའང་། ལག་རྩལ་འདི་སྦྱོང་བར་ལོ་གསུམ་ལས་མི་ཉུང་བ་དགོས། འགུལ་སྐྱོད་ནོར་ན་ཇ་ལེབ་མོར་འགྱུར་བའམ། ཇ་ལྡུམ་བུ་གུག་པ་བཏང་བ་དང་། དཀའ་ངལ་དང་མཛེས་སྡུག་འདིའི་ཆེད་དུ་ཡུས་ཧྭ་ཇའི་དབྱིབས་བཟོ་བ་དེ་ལ་“ལག་མཐིལ་གྱི་ཞབས་བྲོ”ཞེས་འབོད།
སྐམ་པར་བྱེད་པ (干燥, gānzào)། དྲོད་ཚད་རིམ་བཞིན་མར་ཕབ་པའི་རིམ་པ་མང་པོས་སྐམ་པར་བྱས་ནས་རླན་ཚད་ལྷག་མ་(≤ ༧ %) ཡོངས་སུ་སེལ་བ་དང་། དབྱིབས་མཐའ་མར་བརྟན་པོར་བཟོ་བ། མཐའ་མའི་དྲི་ཞིམ་གྲུབ་པར་བྱེད།
ཚགས་འདེམས་དང་རིགས་དབྱེ། (筛分, shāifēn)། མཐའ་མའི་ཚད་གཞིའི་དབྱེ་བ། ཇ་ཐལ་དང་ཁ་ཏོག་སེལ་བ། ཆེ་ཆུང་དང་དབྱིབས་སྙོམས་པར་བཟོ་བ། ཐོན་སྐྱེད་ཆ་ཚང་བར་བཟོ་བ།
འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་བཟོ་བ། ༡༩༨༦ ལོ་ནས་ཡུས་ཧྭ་ཇའི་ཆ་ཚང་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་པའི་ཐིག་ཕྲེང་ལེགས་པོ་བྱུང་ཡོད། ༢༠༡༠ ལོར་ཐོན་སྐྱེད་ཡོངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་༩༠ ཙམ་ནི་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་བཟོས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ལག་པས་བཟོ་བ་ནི་སྤུས་ཚད་ཀྱི་ཚད་གཞི་དང་ལག་རྩལ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གསོན་ཉམས་ཡིན་པས་དངོས་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་ཏུ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད།

མེས་པོ་དབང་འཛིན་པའི་རྒྱུད་རིམ། (传承谱系, chuánchéng pǔxì)།

རབས།	བཟོ་མཁན།	བྱས་རྗེས།
༡ པ།	ལུའུ་ཡིང་(陆溁)	“ཚོ་ཐའོ”ལག་རྩལ་གཏོད་མཁན། ཀྲུང་ཧྲན་ཡུན་ཝུ་ཇ་གསར་གཏོད་བྱས།
༢ པ།	ལིན་ཧྲོང་ཀུའེ་(林双贵)	སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དུས་སྐབས་སུ་ཐོན་སྐྱེད་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་།
༣ པ།	ཡུས་ཡུང་ཆི (俞庸器), ཝང་ཅ་ཞུང་(王家荣)	“ཀྲོའ་ཐའོ”ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་བྱས། ཁབ་དབྱིབས་མཐའ་མར་བཟོས། (༡༩༥༩)
༤ པ།	ལི་ཀྲི་ཞི་(黎志遐), ཀྲའོ་ཞིང་ཧྭ་(赵杏华)	ཚད་ལྡན་ཅན་དུ་བཟོ་བ་དང་རྒྱ་བསྐྱེད།
༥ པ།	ཆེན་ཧྲེང་ཧྥེང་(陈盛峰), ལུའུ་ཁུའེ་ཞང་(陆葵香)	“ཏང་ཐའོ”ལག་རྩལ་གྱིས་ཕྱུག་པར་བཟོས། UNESCOནང་ཚུད་པར་བྱས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་འཛིན་པ།
༦ པ།	ཝང་ཡ་ལུན་(王亚仑)	ལག་རྩལ་ཡོངས་ལ་མཁས་པའི་ན་གཞོན་གྱི་རབས།

6. དབང་པོའི་ཁྱད་ཆོས།

སྐམ་པོའི་ལོ་མའི་ཕྱི་དབྱིབས། (外形, wàixíng)། ཇ་ལྡུམ་བུ་ཁབ་དབྱིབས་ཅན་དུ་དམ་པོར་སྒྲིལ་ཡོད་པ་དང་། “ཅིན་ཀྲི་” (紧直, jǐnzhí) ཞེས་པ་ལྟར་བརྟན་ལ་དྲང་པོ་ཡིན། དབྱིབས་ཀྱིས་ཙི་ཅིན་ཧྲན་རི་བོའི་ཟེར་བ་ཤིང་གི་སྨྱུག་མ་དྲན་པར་བྱེད། ཇ་ལྡུམ་བུ་དྲང་པོ་དང་། མདོང་ཐོག་ནས་ཟླུམ་པོ། ལྡེམ་ཅན། རྩེ་མོ་མོ་བ་ཅན་(锋苗挺秀, fēngmiáo tǐngxiù) ཡིན། མདོག་ནི་ཇང་སྔོ་དང་འོད་མདངས་ཅན་(色泽绿润, sèzé lǜrùn) ཡིན། ཐེའུ་ཡི་དངུལ་དཀར་གྱི་སྤུ་གསང་བར་མངོན་པ་(白毫隐露, báiháo yǐnlù) ཡོད།
སྐམ་པོའི་ལོ་མའི་དྲི་ཞིམ། གཙང་མ་དང་སོས་པའི་(清香, qīngxiāng) དྲི་ཡིན་ལ། ལྗང་བ་དང་མེ་ཏོག་གི་དྲི་(ཨོར་ཅིད) དང་ཤིང་ཏོག་གི་དྲི་ཉུང་ཙམ་ཡོད།
ཁུ་བའི་དྲི་ཞིམ། མཛེས་ལྡན་དང་གཙང་མ། (清香幽雅, qīngxiāng yōuyǎ) མེ་ཏོག་དང་རྩྭ་ངད་ཀྱི་དྲི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། བརྔོ་བའི་དྲི་ཉུང་ཙམ་ཡོད། ཆུ་འཇམ་པོས་བཞུར་ན་མེ་ཏོག་གི་དྲི་འཕུར་བ་དེ་ཤིན་ཏུ་ཡག
བྲོ་བ། (滋味, zīwèi)། སོས་པ་དང་འཇམ་པ་ལ་ཕྱུག་པ། (鲜醇甘爽, xiān chún gān shuǎng) མངར་ཆ་(甘, gān) དང་སོས་ཆ་(鲜, xiān), འཇམ་པོའི་ཕྱུག་ཆ་(醇, chún), སེམས་པ་གསོ་བའི་ཡང་ཆ་(爽, shuǎng) བཅས་ཡོད། ཇ་ཞལ་རྗེས་ཀྱི་བྲོ་བ་ནི་ཡུན་རིང་གནས་པ་དང་། མངར་ཆ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བའི་ཧུའེ་ཀན་(回甘, huígān) ཡོད། དབྱིབས་བཟོ་སྐབས་ལྗང་ཇ་གཞན་ལས་འཕྲུལ་ཤུགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མཐོ་བས་ཡུས་ཧྭ་ཇའི་“གཟུགས་པོ”དེ་དམ་ཟབ་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་པ་ནི་དེའི་ངོས་འཛིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན།
ཁུ་བའི་མདོག (汤色, tāng sè)། ཇང་སྔོ་ཉུང་ཟན་དང་གཙང་མ། དྭངས་གསལ། གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་མདོག (碧绿清澈, bìlǜ qīngchè) ཡིན། “ཧྲང་ཐོའུ་ཧྥ་” (上投法) གི་ཐབས་ལམ་གྱིས་བཞུར་སྐབས་ཆུའི་ངོས་སུ་སྤུ་དཀར་པོའི་དུ་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་འཕྲལ་དུ་ཐོན་པ་དང་། ཇ་ལྡུམ་བུ་དལ་པོར་ཟགས་ནས་དཀར་ཡོལ་ནང་དུ་“ཞབས་བྲོ”བྱེད་པ་ནི་“ཁ་བའི་ཟིལ་པ་འཁོར་བ”དང་“གཡུའི་ཁབ་ཀྱི་ཞབས་བྲོ”དང་འདྲ་བར་བཤད།
ཇ་སྙིང་། (叶底, yèdǐ)། ཉུང་ཆ་དང་ཆ་སྙོམས། ཇང་སྔོ་གསལ་མ། ལྡེམ་ཅན། (嫩绿匀亮, nènlǜ jūnliàng) ཐེའུ་དང་ལོ་མ་ཆ་ཚང་བ་དང་སྐྱོན་མེད་པ་ཡིན་པས་ཇ་རྒྱུའི་སྤུས་ཚད་མཐོ་བ་དང་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་གཙང་སྦྲ་མཚོན།

རིམ་པའི་མ་ལག (GB/T 20605-2006 དང་ལས་རིགས་ཀྱི་ཚད་གཞི་ལྟར།)།

རིམ་པ།	ཇ་རྒྱུའི་ཚད་གཞི།	ཕྱི་དབྱིབས།	ཁུ་བ།	བྲོ་བ།
དམིགས་བསལ་༡ པ། (特级一等)	“ཐེའུ་༡ + ལོ་མ་༡”གི་བསྡུར་ཚད་≥ ༨༥ %; རིང་ཚད་སྨི་༢.༠–༢.༥	དམ་པོར་བསྒྲིལ་ཞིང་ཟླུམ་པོ་དྲང་པོ། ཐང་ཤིང་གི་སྨྱུག་མ་ལྟ་བུ། དངུལ་དཀར་གྱི་སྤུ་མངོན་པ།	ཇང་སྔོ་ཉུང་ཟན། གསལ་མ། དྭངས་པ།	སོས་པ་འཇམ་པ་སེམས་གསོ།
དམིགས་བསལ་༢ པ། (特级二等)	“ཐེའུ་༡ + ལོ་མ་༡”གི་བསྡུར་ཚད་≥ ༧༥ %; རིང་ཚད་སྨི་༢.༠–༢.༥	དམ་པོ་དྲང་པོ། ལེབ་ཙམ་གྱི་ཇ་ལྡུམ་བུ་ཉུང་ཙམ་ཡོད་ནའང་ཆོག	ལྗང་བ་གསལ་མ།	སོས་པ་འཇམ་པ།
༡ པ། (一级)	ལེབ་ཙམ་གྱི་ཇ་ལྡུམ་བུ་ཉུང་ཙམ་ཡོད་པར་ཆོག	དམ་པོ་དྲང་པོ། ལེབ་ཙམ་ཡོད་པ།	ལྗང་བ་གསལ་མ།	གཙང་མ་སོས་པ།
༢ པ། (二级)	ཇ་རྒྱུ་ཉུང་ཙམ་རྩུབ་པ།	དམ་པོ་དྲང་པོ། ཆ་སྙོམས་ཉུང་ཙམ་ཉམས།	ལྗང་བ་གསལ་མ།	སོས་པ། ཕྱུག་ཆ་ཉུང་ཙམ་ཉམས།

7. རྫས་འགྱུར་གྱི་གྲུབ་ཆ།

ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་སྨལ་དང་འབྲིང་རིང་གི་ལོ་མ་ཅན་གྱི་ཇ་ཤིང་ནས་བཟོས་པའི་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་དཔྱིད་ཀའི་ལྗང་ཇ་ཡིན་པས་རྫས་འགྱུར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་སྙོམས་པོ་ཡོད།

པོ་ལི་ཧྥི་ནོལ། (茶多酚, chá duōfēn)། ལྗང་ཇའི་ནུས་པ་གཙོ་བོའི་དངོས་རྫས་ཡིན། དེའི་ནང་དུ་ཅ་ཐེ་ཆིན་(儿茶素, ér chá sù) ཡོད་པ་དང་། དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་EGCG (ཨེ་པི་ཀ་ལོ་ཅ་ཐེ་ཆིན-༣-ཀ་ལེཊ) ནི་རང་བྱུང་གི་དྲང་བཅོས་ཀྱི་འགོག་རྫས་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། ཡུས་ཧྭ་ཇའི་པོ་ལི་ཧྥི་ནོལ་གྱི་ཚད་ནི་སྨལ་ལོ་མའི་རིགས་ཀྱི་ལྗང་ཇའི་ཚད་ལྡན་གྱི་ཚད་དུ་ཡོད། (སྤྱིར་བཏང་ལ་ལོ་མ་ཆེ་བའི་ཡུན་ནན་གྱི་ཇ་ལས་དམའ་བ་ནའང་། དྲང་བཅོས་ཀྱི་ནུས་པ་གསལ་པོར་མངོན་པར་ལངས་པ་ཡོད) ཅ་ཐེ་ཆིན་ECG དང་EGC དང་དེ་དག་གི་འདྲིས་སྐྱུར་བྱུང་བའི་རྫས་(ཐེ་ཨ་ཧྥ་ལ་ཝིན) གྱིས་ཁུ་བའི་བསྲུལ་ཆ་དང་སྙིང་སྲུང་གི་ནུས་པ་སྤྲོད།
ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས། (氨基酸, ānjī suān)། རང་དབང་ཅན་གྱི་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་མཐོ་བ་ནི་ཆིང་མིང་སྔོན་གྱི་ཇའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་ཏེ། དཔྱིད་ཀའི་གྲང་ངར་གྱི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ཅ་ཐེ་ཆིན་གྱི་བཟོ་སྐྲུན་དལ་བ་དང་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་ཀྱི་བཟོ་སྐྲུན་མགྱོགས་པས་ཡིན། གལ་ཆེའི་ཆ་རྫས་ནི་L-ཐེ་ཨ་ནིན་(L-茶氨酸, L-chá ānjī suān) ཡིན་ལ། འདིས་བྲོ་བའི་“མངར་སོས་” (鲜甜, xiāntián) དང་“ཨུ་མ་མི”གི་ཁྱད་ཆོས་སྤྲོད། L-ཐེ་ཨ་ནིན་གྱིས་ཁ་ཧྥེ་ཡིན་གྱི་ནུས་པ་སྙོམས་སྒྲིག་བྱས་ནས་གཉིད་མི་འཁྲུག་པར་ལྷོད་པོའི་འཇམ་པོའི་ནུས་པ་སྤྲོད།
ཨེལ་ཀ་ལོའི་ཌི། (生物碱, shēngwù jiǎn)། ཁ་ཧྥེ་ཡིན་(咖啡碱, kāfēi jiǎn) གི་ཚད་ནི་ལྗང་ཇའི་ཚད་ལྡན་གྱི་ཚད་དུ་ཡོད། ཐེ་ཨོ་བྷོ་མིན་(可可碱, kěkě jiǎn) དང་ཐེ་ཨོ་ཧྥི་ལིན་(茶碱, chá jiǎn) ནི་ཉུང་ཙམ་ཡོད། ཁ་ཧྥེ་ཡིན་L-ཐེ་ཨ་ནིན་དང་མཉམ་དུ་ཡོད་པས་རྣོ་ངར་གྱི་སྐྱོད་པ་མེད་པར་ཡུན་རིང་གི་སེམས་གསོའི་ནུས་པ་སྤྲོད།
ཝི་ཊ་མིན། ཝི་ཊ་མིན་C (ཨེས་ཁོར་པིག་སྐྱུར་རྫས) ལྗང་ཇས་ཕབ་བཅོས་བྱས་པའི་ཇ་ལས་ལེགས་པར་སྲུང་ཐུབ། ཝི་ཊ་མིན་B རིགས། (B₁, B₂, B₃)
གཏེར་རྫས། ཧྥུ་ཨོར། (སོ་ཡི་འབྲས་སྙིང་སྲ་རུ་གཏོང་བར་ཕན) ཕོ་ཊ་སི་ཡམ། མེག་ནེ་སི་ཡམ། ཟིང་ཁ། མེང་ག་ནིས། གཏེར་རྫས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་དེ་ལྟེ་བའི་ས་ཁུལ་གྱི་མེ་རི་འབར་བའི་སྙིགས་མས་ཕྱུག་པར་བྱས་ཡོད།
དྲི་ཞིམ་གྱི་རྫས། རྫས་འགྱུར་གྱི་ཆ་རྫས་༣༠༠ ལྷག་ཡོད་པ་དང་། ལི་ན་ལུ་ལ། གེ་ར་ནི་ཨོལ། སིས-༣-ཧེག་སེ་ནོལ། (འདིས་“ལྗང་བའི”སོས་ཆ་སྤྲོད) ཧྥེ་ནིལ་ཨ་སི་ཊ་ལ་ཌི་ཧའི་ཌི། (མེ་ཏོག་གི་དྲི) སོགས་ཡོད།

8. ཕན་ཡོན་གྱི་ནུས་པ།

དྲང་བཅོས་ཀྱི་ནུས་པ། (抗氧化, kàng yǎnghuà)། ཅ་ཐེ་ཆིན་དང་ཝི་ཊ་མིན་C གྱིས་རང་དབང་ཅན་གྱི་རྡུལ་ཕྲན་མེད་པར་བཟོ་བ་དང་། ཕྲ་ཕུང་གི་ཤོག་སྒྲོམ་དང་DNA ལ་འདྲིས་སྐྱུར་གྱི་གནོད་པ་ནས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད།
སྙིང་དང་ཁྲག་རྩའི་མ་ལག་ལ་སྲུང་སྐྱོབ། (抗心脑血管疾病)། ཅ་ཐེ་ཆིན་ECG དང་EGC གྱིས་ཁྲག་ཞགས་ཀྱི་“ངན་པ”མར་ཕབ་པ་དང་། ཁྲག་ཟགས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་འདུས་པར་འགོག་པ། ཁྲག་རྩའི་ལྡེམ་ཆ་སྲུང་བ་བཅས་བྱེད།
རྫས་འགྱུར་གྱི་བྱེད་ནུས་སྐུལ་བ་དང་ལུས་པོའི་ལྗིད་ཚད་ཇེ་ཉུང་དུ་གཏོང་བ། (减肥, jiǎnféi)། པོ་ལི་ཧྥི་ནོལ་གྱིས་ཞག་ཚིལ་གྱི་ཁ་གཏོར་དུ་མགྱོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུ་མའི་ནང་དུ་ནུས་པ་མེད་པར་བཟོ།
སེམས་གསོ་དང་ཀླད་པའི་ནུས་པ་ཇེ་ལེགས་སུ་གཏོང་བ། (提神, tíshén)། ཁ་ཧྥེ་ཡིན་དང་L-ཐེ་ཨ་ནིན་གྱི་མཉམ་སྦྱོར་གྱིས་སེམས་གསོའི་ནུས་པ་སྙོམས་པོར་སྤྲོད་པ་དང་། ཡིད་གཟེངས་མཐོ་རུ་གཏོང་བ། དྲན་པ་ལེགས་སུ་གཏོང་བ། ལས་ཀའི་ཕན་ནུས་ཇེ་ལེགས་སུ་གཏོང་བ་བཅས་བྱེད། ཁ་ཧྥེ་ཡིན་གྱི་འཕར་ཆ་མེད་པར་བྱེད།
འཇུ་བ་ལ་ཕན་པ། (消食, xiāoshí)། འཇུ་བའི་ནང་གི་དྭངས་མ་གཏོང་བའི་འགོག་རྫས་ཀྱི་གསང་ཆུ་སྐུལ་བ་དང་། ཞག་ཚིལ་ཅན་གྱི་ཟས་ཁ་འཇུ་བར་སྟབས་བདེ་བར་བྱེད།
གཅིན་སྙིགས་འདོན་པར་ཕན་པ། (利尿, lìniào)། ཁ་ཧྥེ་ཡིན་དང་ཐེ་ཨོ་བྷོ་མིན་གྱིས་གཅིན་སྙིགས་འདོན་པར་སྐུལ་བ་དང་། ལུས་པོའི་ཆུ་ལྷག་མ་དང་དུག་རྫས་ཕྱིར་འདོན་པར་ཕན།
སོ་དང་ཁ་ངག་སྲ་རུ་གཏོང་བ། ཇའི་ནང་གི་ཧྥུ་ཨོར་གྱིས་སོའི་ཤོག་སྒྲོམ་སྲ་རུ་གཏོང་བ་དང་། སོ་ཁ་འགྲུལ་བར་འགོག་པ་བྱེད།
འོད་འཕྲོ་ནས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ། (抗辐射, kàng fúshè)། པོ་ལི་ཧྥི་ནོལ་གྱིས་འོད་འཕྲོ་ཅན་གྱི་དངོས་རྫས་སྲོན་ཊི་ཡམ་-༩༠ དང་ཀོ་བྷལ་ཊ་-༦༠ བཅིངས་པར་བྱེད།
སེལ་བ་དང་སྐོམ་སེལ་གྱི་ནུས་པ། (清神, qīngshén)། ཚ་ཚ་པོའི་དུས་སུ་ཤིན་ཏུ་འཚམ་པ་དང་། བསིལ་བར་བྱེད་པ། སེམས་གསོ་བར་བྱེད། ཤུགས་རྒྱུ་གསོ་བར་བྱེད།

9. ཇ་བཞུར་ཐབས།

ཆུའི་དྲོད་ཚད། ཏུའུ་༨༠–༨༥ (དམིགས་བསལ་གྱི་རིམ་པར་ཏུའུ་༨༠ ཉེ་བ། རིམ་པ་༡–༢ ལ་ཏུའུ་༩༠ བར) ཆུ་ཚ་པོ་འཁོལ་བ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མི་ཆོག་སྟེ། ཇ་ལོ་མའི་ཉུང་ཆའི་གྲུབ་ཆ་གཞིག་པ་དང་། དྲི་ཞིམ་“གསོད་པ”ཁ་བསྲུལ་བཟོ་བ། (忌用沸水, jì yòng fèishuǐ)
ཇའི་ཚད། ཆུ་སྨི་གྲུ་༡༥༠–༢༠༠ ལ་ཇ་གྲམ་༣–༥ (དཀར་ཡོལ་ནང་“ཡོ་རོབ་ཀྱི”བཞུར་ཐབས)། དགོང་ཧྥུ་ཇའི་ཐབས་ལམ་ལ་དཀར་ཡོལ་ནང་ཆུ་སྨི་གྲུ་༡༠༠–༡༢༠ ལ་གྲམ་༦–༨ ཡིན།
ཡོ་བྱད།
- ཤེལ་གྱི་དཀར་ཡོལ། (玻璃杯, bōlí bēi)། ཡུས་ཧྭ་ཇར་འདི་ནི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དང་ཤོས་ཀྱི་བཞུར་ཐབས་ཡིན། ཤེལ་གྱི་ངོས་དྭངས་པོས་“ཁབ་ཀྱི་ཞབས་བྲོ”ལྟ་ཐུབ་པ་ནི་ཇ་འདིའི་མཛེས་སྡུག་གི་རོལ་དགའ་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། དཀར་ཡོལ་གྱི་ཆུ་འཛིན་ཚད་ནི་སྨི་གྲུ་༢༠༠–༢༥༠ ཡིན།
- དཀར་ཡོལ་གྱི་དགོང་ཝན། (盖碗, gàiwǎn)། དཀར་པོའི་དཀར་ཡོལ་གྱི་ཆུ་འཛིན་ཚད་སྨི་གྲུ་༡༠༠–༡༥༠ ཡོད་པ་ནི་དྲི་ཞིམ་དང་བྲོ་བ་ཞིབ་ཕྲར་དཔྱད་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན།
- ཤེལ་གྱི་ཇ་ཊིང་། མི་མང་པོའི་ཇ་བཞུར་དང་ཁུ་བའི་མཛེས་སྡུག་སྟོན་པར་འཚམ།
བསྔགས་འོས་ཀྱི་ཐབས་ལམ་ནི་“ཧྲང་ཐོའུ་ཧྥ་” (上投法, shàng tóu fǎ) ཞེས་པའི་“སྟེང་ནས་བླུགས་པའི་ཐབས་ལམ”ཡིན།
1. ཡོ་བྱད་ཚ་བར་བཟོ་བ། དཀར་ཡོལ་དང་དགོང་ཝན་ལ་ཆུ་ཚ་པོ་བླུགས་ནས་བསིལ་བར་བྱས་རྗེས་ཕྱིར་བཤོང་།
2. ཆུ་བླུགས་པ། དཀར་ཡོལ་ནང་དུ་ཆུ་ཚ་པོ་(ཏུའུ་༨༠–༨༥) དེ་ཆ་ཚང་གི་བདུན་ཆ་བརྒྱད་ཀྱི་བདུན་ཙམ་བླུགས།
3. ཇ་བླུགས་པ། ཇའི་ཁབ་རྣམས་ཆུའི་ནང་དུ་ཡིད་ཐུབ་ཙམ་གྱིས་བླུགས། དེ་དག་འཕྲལ་དུ་ཆུའི་ངོས་སུ་དངུལ་དཀར་གྱི་སྤུའི་སྤྲིན་གྱིས་གཡོགས་པ་དང་། དེ་ནས་དལ་པོར་འཁོར་ཞིང་ཟགས་ནས་གཞིར་འབབ་པ་ནི་“རླུང་མེད་པའི་ཉིན་མོའི་ཁ་བའི་ཟིལ་པ”ལྟ་བུ་ཡིན།
4. ཇ་བཞུར་བ། སྐར་མ་༢–༣ བཞུར། ཇ་ལྡུམ་བུ་མང་ཆེ་བ་ཟགས་ནས་ཁ་གཏོར་དུ་སོང་བར་སྒུག
5. མྱོང་བ། དཀར་ཡོལ་ནང་དུ་ཁུ་བའི་གསུམ་ཆ་གཅིག་ལྷག་པའི་སྐབས་སུ་འཐུང་། ཆུ་ཚ་པོ་སླར་བླུགས་པ་དང་ཐེངས་༣–༤ བསྐྱར་བྱེད།
ཐབས་ལམ་གཞན་ནི་དགོང་ཧྥུ་ཇ (དགོང་ཝན) ཡིན།
1. དགོང་ཝན་དང་ཇ་ཧའེ་ལ་ཆུ་ཚ་པོས་བསིལ།
2. ཇ་གྲམ་༦–༨ བླུགས།
3. ཉུང་ཆའི་ལྗང་ཇར་བཀྲུ་བ་སྤྱིར་བཏང་ལ་མི་བྱེད་པའམ་ཡོད་ན་ཉུང་ཙམ་(སྐར་མ་༣–༥) བྱེད།
4. ཐོག་མའི་བཞུར་བ། སྐར་མ་༢༠–༤༠
5. རྗེས་མའི་བཞུར་བ། སྐར་མ་༡༠–༡༥ རེ་བསྣན། སྤུས་ཚད་ཡག་པའི་ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་ཐེངས་༣–༥ བཞུར་ཐུབ།
མྱོང་བའི་བསམ་འཆར། ཇ་བཞུར་སྐབས་ཁུ་བ་དེ་ལྕེའི་ངོས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་དགོས་པ་དང་། དེས་ཧུའེ་ཀན་(回甘, huígān) ཞེས་པའི་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བའི་མངར་ཆ་ལེགས་པར་མྱོང་ཐུབ། སྟོང་པའི་གྲོད་ཁོག་ཏུ་ཇ་མ་འཐུང་། པོ་ལི་ཧྥི་ནོལ་གྱི་ཚད་མཐོ་བས་གྲོད་ཁོག་ལ་མི་བདེ་བ་འབྱུང་སྲིད། འཐུང་བའི་ཇའི་དྲོད་ཚད་ནི་ཏུའུ་༥༠–༦༠ ཡིན།

10. ཉར་ཚགས།

ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་ཉུང་ཆའི་ལྗང་ཇ་ཞིག་ཡིན་པས་ཕྱིའི་གནས་ཚད་ལ་ཤིན་ཏུ་གཟབ་དགོས། ཉར་ཚགས་ཡག་པོ་བྱས་ནས་སོས་ཉམས་སྲུང་དགོས།

དྲོད་ཚད། སྤྱིར་བཏང་ལ་ཏུའུ་༠–༥ (མཁྱགས་སྒམ) དྲོད་ཚད་མཐོ་ནས་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་དང་ཝི་ཊ་མིན། དྲི་ཞིམ་གྱི་རྫས་ཞིག་པར་མགྱོགས་སུ་འགྲོ།
དམ་པོར་སྒོ་རྒྱག་དགོས་པ། གལ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་བུ་ག་མང་པོ་ཅན་གྱི་ཆུ་བཅིངས་ཤེས་ཤིང་དྲི་ཞིམ་འཇིབ་ཤུགས་ཆེ་བའི་(疏松多孔的亲水茶) དངོས་པོ་ཡིན། ཉར་བར་དམ་པོའི་ཡོ་བྱད་(ཧ་ཡང་གི་སྙོད་དམ་སྒོ་དམ་པོ་ཅན་གྱི་ཤེལ་དམ) བེད་སྤྱོད་བྱེད་དགོས།
འོད་ནས་སྲུང་སྐྱོབ། འོད་ཀྱིས་ཁློ་རོ་ཧྥིལ་དང་པོ་ལི་ཧྥི་ནོལ་གྱི་འདྲིས་སྐྱུར་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བ་དང་། མདོག་ཉམས་པ་དང་དྲི་ཞིམ་ཉམས་པར་བྱེད།
དྲི་ངན་ནས་སྲུང་སྐྱོབ། སྨན་རྫས་དང་དྲི་ཞིམ། ཁང་པའི་རྫས་སྦྱོར་སོགས་དྲི་ཞིམ་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་དང་འགྲམ་དུ་ཉར་མི་ཆོག
དབུགས་རླུང་ནས་སྲུང་སྐྱོབ། འདྲིས་སྐྱུར་གྱིས་ཁུ་བའི་མདོག་སྨུག་པོར་འགྱུར་བ་དང་། སོས་ཉམས་ཉམས་པ། བཅུད་ཀྱི་རིན་ཐང་ཇེ་དམའ་རུ་འགྲོ།
བསམ་འཆར། ཇ་སྤྱི་རྣམས་མཁྱགས་སྒམ་དང་མཁྱགས་ཁང་ནང་དུ་དམ་པོའི་སྒོ་རྒྱག་བྱས་ནས་ཉར། དུས་རྒྱུན་གྱི་བེད་སྤྱོད་ཆེད་ཆ་ཤས་ཉུང་ཙམ་(གཟའ་འཁོར་༡–༢ གི་བེད་སྤྱོད) ཕྱིར་བཞག དྲོད་ཚད་འགྱུར་བའི་སྐབས་ཀྱི་རླན་ཆུ་བསྲུང་ཆེད་ཇ་ཡོངས་རྫོགས་ནི་མ་ཉིན་ཕྱིར་མི་འདོན། ཁ་ཕྱེ་རྗེས་ནི་གང་མགྱོགས་སུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དགོས་པ་དང་། ཡུས་ཧྭ་ཇའི་སོས་ཉམས་ཀྱིས་ཐད་ཀར་དྲི་ཞིམ་དང་བྲོ་བར་ཤུགས་རྐྱེན་བྱེད།

11. རིན་གོང་དང་རྫུན་བཟོ།

རིན་གོང་གི་རིམ་པ། ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་འབྲིང་དང་མཐོ་རིམ་གྱི་རིན་གོང་གི་ཇ་ཡིན། ཆིང་མིང་སྔོན་གྱི་ལག་པས་བསྡུས་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་རིམ་པ་ནི་རིན་གོང་ཆེས་ཆེར་འགྲོ་སྲིད། རིན་གོང་ནི་བསྡུ་རུབ་ཀྱི་དུས་ཚོད་(ཆིང་མིང་སྔོན་/ཆིང་མིང་རྗེས་), རིམ་པ། ལག་པས་བཟོས་པ་དང་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱིས་བཟོས་པ། བཟོ་སྐྲུན་པའི་སྙན་གྲགས། ས་གནས་ངོས་འཛིན་གྱི་ལག་ཁྱེར་སོགས་ལ་བརྟེན།
ལས་རིགས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན། ༢༠༢༦ ལོར་ཇ་ཞིང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་རྒྱང་གྲུ་བཞི་མ་༨,༠༠༠ ཙམ་དང་། ལོ་རེའི་ཐོན་ཚད་ཊན་༦༠༠ ཙམ། ཐོག་མའི་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་རིན་ཐང་ཡོན་ཁྲོར་༥ ཡིན་པ་དང་། ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་རིམ་ཡོངས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཡོན་ཁྲོར་༡ ལྷག ལས་ཞུགས་མཁན་༣༠,༠༠༠ ལྷག་བཟོ་དགོས་པའི་འཆར་གཞི་ཡོད།
རྫུན་བཟོ་ནས་བརྒྱུར་ཐབས།
- ས་གནས་ངོས་འཛིན་གྱི་ཁྱད་རྟགས་“雨花茶” (GB/T 20605-2006 གི་ཐོ་ཡིག་ལྟར) བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པའི་བཟོ་སྐྲུན་པ་དང་ཚོང་པ་ནས་ཉོ་དགོས།
- དབྱིབས་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་དང་། ཡུས་ཧྭ་ཇ་ངོ་མ་ནི་ཧ་ཅང་དྲང་པོ་དང་། མདོང་ཐོག་ནས་ཟླུམ་པོ། སྲབ་པོའི་ཁབ་དང་། རྩེ་མོ་མོ་བ་ཅན། ཇང་སྔོ་མདངས་ཅན། དངུལ་དཀར་གྱི་སྤུ་ཅན་བཅས་ཡིན། ཇ་ལྡུམ་བུ་ལེབ་པ་དང་གུག་པ། ཆེ་ཆུང་མི་སྙོམས་པ། མདོག་འདམ་པ་བཅས་ཡོད་ན་རྫུན་བཟོ་དང་རིམ་པ་དམའ་བ་ཡིན་སྲིད།
- སྐམ་པོའི་ཇའི་དྲི་ཞིམ་དེ་གཙང་མ་དང་སོས་པ། མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཅན་ཡིན་དགོས་པ་དང་། དྲི་ངན་དང་ཉ་དྲི། ཚ་ཆེ་བའི་དྲི་མེད་པ་ཡིན་དགོས།
- ཁུ་བ་དེ་གཙང་མ་དང་དྭངས་པ། ཇང་སྔོ་ཉུང་ཟན་ཡིན། ཁུ་བ་རྙོག་པ་དང་སེར་པོ་ཆགས་པ་ནི་སྤུས་ཚད་དམའ་བ་དང་ལག་རྩལ་ལ་ནོར་འཁྲུལ་ཡོད་པ་མཚོན།
- རིན་གོང་ཧ་ཅང་དམའ་བ་ནི་རྫུན་བཟོ་དང་ཐོན་རྫས་བརྗེ་བའི་རྟགས་ཡིན།

12. དོ་སྣང་འོས་པའི་དོན་དག

ཐང་ཤིང་གི་སྨྱུག་མའི་དབྱིབས་དེ་བདམས་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཞིག་མིན་ཏེ། ཙི་ཅིན་ཧྲན་རི་བོའི་ཟེར་བ་ཤིང་དང་ཐང་ཤིང་ནི་རྟག་ཏུ་ལྗང་བའི་ཤིང་སྡོང་ཡིན་པ་དང་། དེས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་དཔའ་བོ་དག་གི་སེམས་ཤུགས་ཀྱི་འཆི་མེད་(万古长青, wàngǔ chángqīng) མཚོན། ཇ་གསར་གཏོད་བྱེད་སྐབས་དགྲ་ཆ་མོ་དང་ཐོ་བ། རལ་གྲི། མདུང་། མེ་ཏོག་གི་འདབ་མ་སོགས་ཀྱི་དབྱིབས་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱས་པ་ནའང་། བེད་སྤྱོད་ལ་མི་འཚམ་པས་ཡོངས་སུ་བཀག
ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་ཧུ་ནན་གྱི་ཨན་ཧོ་སུང་ཀྲུང་དང་ཧུ་པེའི་ཨེན་ཧྲི་ཡུས་ལུ་དང་མཉམ་དུ་“རྒྱ་ནག་གི་ཁབ་གྲགས་ཅན་གསུམ” (中国三针, Zhōngguó Sānzhēn) གྱི་ཡ་གྱལ་ཡིན།
ཡུས་ཧྭ་ཇའི་ལག་རྩལ་གྱི་རྩ་བ་ནི་༡༩༠༧ ལོར་རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་གཞུང་གི་ཇ་ཞིབ་འཇུག་སྡེ་ཚན་དང་པོ་ཡིན་པའི་ཅང་ནན་ཇ་འདེབས་ཚོགས་པར་ཐུག
བཟོ་མཁན་གསར་པ་ཞིག་ལ་“ཚོ་ཐའོ་-ཀྲོའ་ཐའོ”གི་གཞི་རྩའི་ལག་རྩལ་སྦྱོང་བར་ལོ་གསུམ་ལས་མི་ཉུང་བའི་རྒྱུན་མཐུད་ཀྱི་སྦྱོང་བརྡར་དགོས། ལོ་ངོ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་གི་ཉམས་མྱོང་ཡོད་པའི་བཟོ་མཁན་རྒན་པ་དག་ལོ་ངོ་བདུན་ཅུ་ལྷག་ལ་ཐུག་པའི་ལོ་ན་ཡང་ལས་ཀ་མུ་མཐུད་དེ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།
ཆེན་ཧྲེང་ཧྥེང་གི་གསུང་ལྟར་ན། ནན་ཅིང་ནི་ཇ་འདེབས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་མིན་ནའང་། རྒྱ་ནག་གི་ཇ་རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅན་གྱི་གོ་གནས་ཐོབ་ཡོད་དེ། འདིར་“ཆང་གི་ཚབ་ཏུ་ཇ”གི་གོམས་གཤིས་བྱུང་། (ཤར་ཝུའུ་རྒྱལ་རབས) འདིར་ལུའུ་ཡུས་ཕེབས། འདིར་ཀྲུའུ་ཡོན་ཀྲང་གིས་བརྡབ་རྡུང་གི་ཇ”མེད་པར་བཟོས” དང་། འདིར་གཞུང་གི་ཇ་ཞིབ་འཇུག་སྡེ་ཚན་དང་པོ་བཙུགས།
ཡུས་ཧྭ་ཐའི་ས་ཁུལ་དེ་ཇས་གྲགས་པ་ཙམ་མིན་པར། “ཡུས་ཧྭ་རྡོ” (雨花石, yǔhuā shí) ཞེས་པའི་ཚོན་མདོག་སྣ་ཚོགས་ཅན་གྱི་ཨ་ག་ཊ་དང་གཡང་ཊི་ཡི་རྡོ་ཞིག་གིས་ཀྱང་གྲགས་པ་དང་། ས་གནས་པ་དག་གིས་དེར་“གནམ་ནས་འབབ་པའི་མེ་ཏོག་གི་འདབ་མ་རྡོར་གྱུར་བ”ཞེས་འབོད། དེར་བརྟེན་“ཡུས་ཧྭ”ཞེས་པའི་མིང་འདིས་ཇ་དང་རྡོ། ནང་པའི་ལོ་རྒྱུས་བཅས་རིག་གནས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ།
ལུའུ་ཡུས་ཀྱི་“ཇའི་གཞུང་” (《茶经》, Chá Jīng) ལྟར་ན། ཅིན་རྒྱལ་རབས་(晋, Jìn) ཀྱི་སྐབས་སུ་ནན་ཅིང་དུ་རྒན་མོ་ཞིག་གིས་ཉིན་རེར་ཇ་ཟད་མི་ཤེས་པའི་ཇ་ཊིང་ནས་ཇ་ཚོང་བྱེད་པའི་སྒྲུང་གཏམ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་ཇ་ཚོང་གི་སྔ་ཤོས་ཀྱི་སྒྲུང་གཏམ་ཞིག་ཡིན།

13. ལྗང་ཇ་གཞན་དང་བསྡུར་བ།

ཞི་ཧུའུ་ལུང་ཅིང་(西湖龙井, Xīhú Lóngjǐng)། ལེབ་མོའི་ལྗང་ཇའི་དཔེ་མཚོན་ཡིན། དབྱིབས་ཐོག་ནས་གཏན་ནས་མི་འདྲ་བ་(ལེབ་མོ་བཞིན་དང་ཁབ་དབྱིབས་བཞིན།) དབྱིབས་བཟོ་བའི་བྱེད་སྒོ་གཙོ་བོ་མི་འདྲ་བ་(ཝོག་ནང་གནོན་པ་དང་སྒྲིལ་ཞིང་འཐེན་པ།) ལུང་ཅིང་ནི་སྲན་ཞོ་དང་ཤིང་ཏོག་གི་དྲི་ཅན་དང་། ཝོག་གི་དྲི་ཉུང་ཙམ་ཡོད། ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་མེ་ཏོག་དང་རྩྭ་ངད་ཀྱི་དྲི་ཅན་དང་། འཕྲུལ་ཤུགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མཐོ་བས་གཟུགས་པོ་དམ་ཟབ་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད། བཟོ་བཀོད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཐོག་ནས་ཡུས་ཧྭ་ཇ་ལུང་ཅིང་ལས་མཐོ།
པི་ལོ་ཁྲུན་(碧螺春, Bìluóchūn)། ཅང་སུའུ་(ཐའེ་ཧུ་མཚོ) ནས་བྱུང་བའི་སྒྲིལ་མའི་ལྗང་ཇ་ཡིན། དབྱིབས་ནི་གྲུབ་ཆུང་གི་གཅུས་མ་ཡིན་ལ། ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་དྲང་པོའི་ཁབ་ཡིན། གཉིས་ཀ་དཔྱིད་ཀའི་སྨལ་ལོ་མའི་ཇ་ཡིན་ཅིང་ཨ་མི་ནོ་སྐྱུར་རྫས་མཐོ། པི་ལོ་ཁྲུན་ནི་དེ་བས་ཉུང་ཆ་དང་ཤིང་ཏོག་གི་དྲི་ཅན་ཡིན་ལ། ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་དེ་བས་དྲང་པོ་དང་། གཏེར་རྫས་ཀྱི་དྲི་ཅན། གཟུགས་པོ་དམ་ཟབ་ཅན་ཡིན།
ཨན་ཧོ་སུང་ཀྲུང་(安化松针, Ānhuà Sōngzhēn)། ཧུ་ནན་གྱི་ཁབ་དབྱིབས་ཀྱི་ཇ་ཡིན་པ་དང་། “ཁབ་གྲགས་ཅན་གསུམ”གྱི་ཡ་གྱལ། དབྱིབས་ཐོག་ནས་ཉེ་བ་ནའང་། ཇ་རྒྱུའི་རིགས་(ཧུ་ནན་གྱི་འབྲིང་ལོ་མའི་ཇ་ཤིང་) དང་ས་ཁམས་(ཞུའེ་ཧྥེང་ཧྲན་རི་བོ), བྲོ་བའི་ཁྱད་ཆོས་(ཁ་བསྲུལ་ཆེ་བ་དང་བསྲུལ་ཆ་གསལ་པོ་ཡོད་པ) བཅས་མི་འདྲ།
ཨེན་ཧྲི་ཡུས་ལུ་(恩施玉露, Ēnshī Yùlù)། ཧུ་པེའི་ཁབ་དབྱིབས་ཀྱི་ཇ་ཡིན་ནའང་། “ཀྲུང་ཆིང་” (蒸青, zhēngqīng) ཞེས་པའི་“རླངས་པས་བཅོས་པའི”ལྗང་ཇའི་རིགས་སུ་གཏོགས། (བརྔོ་བའི་ཚབ་ཏུ་རླངས་པས་འགོག་རྫས་མི་ནུས་པར་བཟོ་བ།) ཡུས་ལུ་ནི་བྲོ་བའི་ཐོག་ནས་“ཇ་པན་གྱི”ཁྱད་ཆོས་དང་འདྲ་བ་དང་། མཚོ་རྩྭའི་དྲི་གསལ་པོ་ཡོད། ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་“གཙང་མའི་རྒྱ་ནག་གི”ཇ་ཡིན་ལ། བརྔོ་བའི་དྲི་དང་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཅན་ཡིན།
ཞིན་ཡང་མའོ་ཅན་(信阳毛尖, Xìnyáng Máojiān)། ཧོ་ནན་གྱི་སྲབ་པོར་བསྒྲིལ་བའི་ལྗང་ཇ་ཡིན། “གྲགས་ཅན་བཅུ”རིགས་སུ་གཏོགས་པ་ནའང་། དབྱིབས་ཐོག་ནས་ཁབ་ལས་ཀྱང་སྲབ་པོའི་སྟོང་ཤུབས་ལྟ་བུ་ཡིན། མའོ་ཅན་ནི་སྤུ་མང་བ་དང་། ཁྲ་ཤིང་གི་དྲི་གཙོ་བོ་ཡོད་པ་དང་། ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་དེ་བས་འཇམ་པོ་དང་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ལ་གཙོ་བོར་བཟུང་།

14. སྤང་བྱའི་གནས།

ཁ་ཧྥེ་ཡིན་ལ་གཟིགས་མི་ཤེས་པ། ཁ་ཧྥེ་ཡིན་ལ་གཟིགས་མི་ཤེས་པའི་མི་དག་གིས་དགོང་མོ་དང་གཉིད་སྔོན་དུ་ཇ་མ་འཐུང་བ་ལེགས།
སྟོང་པའི་གྲོད་ཁོག་ཏུ་འཐུང་བ། ལྗང་ཇའི་ཁུ་བ་འཐག་པོར་བཞུར་བའི་ནང་པོ་ལི་ཧྥི་ནོལ་དང་ཁ་ཧྥེ་ཡིན་མང་པོ་ཡོད་པས་གྲོད་ཁོག་གི་ལྷན་སྐྱེས་ཤོག་སྒྲོམ་ལ་འཚེ་བ་འབྱུང་སྲིད། ཟས་ཁ་གཏོལ་རྗེས་སམ་ཟས་ཡང་ཙམ་ཟས་རྗེས་སུ་འཐུང་བ་ལེགས།
ཇ་གསར་པ། (新茶, xīn chá)། སོས་པོར་བཟོས་པའི་ཡུས་ཧྭ་ཇ་དེ་བེད་སྤྱོད་སྔོན་དུ་གཟའ་འཁོར་གཉིས་ལས་མི་ཉུང་བར་བཞག་དགོས། ཇ་གསར་པའི་ནང་གི་འདྲིས་སྐྱུར་མ་བྱུང་བའི་པོ་ལི་ཧྥི་ནོལ་དང་ཨེལ་ཌི་ཧའི་ཌི། ཨེལ་ཀོ་ཧོལ་བཅས་ཀྱིས་གྲོད་ཁོག་དང་རྒྱུ་མར་མི་བདེ་བ་བཟོ་སྲིད།
མངལ་སྦུམ་དང་ནུ་མ་སྤྲོད་སྐབས། ཚད་ལྡན་གྱི་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཆོག་པ་ནའང་ཁ་ཧྥེ་ཡིན་ཡོད་པས་སྨན་པར་བསམ་འཆར་ཞུ་རྒྱུ་གལ་ཆེ།
གྲོད་ཁོག་དང་བཅུ་གཉིས་མཐུད་རྒྱུ་མའི་སྨྱུག་ཤུགས་ཀྱི་ནད། པོ་ལི་ཧྥི་ནོལ་དང་ཁ་ཧྥེ་ཡིན་གྱིས་ཧའི་ཌོ་ཁློ་རིག་སྐྱུར་རྫས་ཀྱི་གསང་ཆུ་སྐུལ་སྲིད་པས་གཟབ་དགོས།
ཟླ་མཚན་གྱི་དུས། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རྒྱ་ནག་གསོ་རིག་ནང་ལྗང་ཇ་ནི་“གྲང་བའི” (寒, hán) ཟས་རིགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ཟླ་མཚན་གྱི་དུས་སུ་བུད་མེད་དག་གིས་ཚད་ལྡན་གྱི་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པར་བསམ་འཆར་ཡོད།
སྨན་དང་མཉམ་དུ་འཐུང་བ། ཅ་ཐེ་ཆིན་གྱིས་ལྕགས་རྫས་དང་འགོག་རྫས་ཁ་ཤས་ཀྱི་ནུས་པ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བྱེད་སྲིད་པས་ཇ་དང་སྨན་གྱི་དུས་ཚོད་ཆུ་ཚོད་གཅིག་ལས་མི་ཉུང་བར་བཞག་དགོས།
གཏོང་བའི་དྲོད་ཚད། ཏུའུ་༥༠–༦༠ ཡིན། ཇ་དྲོད་ཚད་ཆེ་བ་(ཏུའུ་༦༥ ཡན་) གིས་མིད་པའི་ལྷན་སྐྱེས་ཤོག་སྒྲོམ་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཟོ་སྲིད།

མཇུག་བསྡོམས།

ནན་ཅིང་ཡུས་ཧྭ་ཇ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་གྲགས་ཅན་བཅུའི་ནང་གི་གཞོན་ཤོས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་ཇ་རིག་གནས་ཀྱི་སྔ་རབས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཇ་ཞིག་ཡིན། དེའི་ཕྱི་ངོས་ཀྱི་ཐང་ཤིང་གི་སྨྱུག་མའི་དབྱིབས་དེ་སྟབས་བདེ་བར་སྣང་བའམ། དེའི་རྒྱབ་ལོགས་སུ་ལྗང་ཇ་ཡོངས་ཀྱི་ནང་ནས་དཀའ་ཤོས་ཀྱི་དབྱིབས་བཟོ་བའི་ལག་རྩལ་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་UNESCOཡིས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་“ལག་མཐིལ་གྱི་ཞབས་བྲོ”ཡིན། ཡུས་ཧྭ་ཇ་དེ་གཏིང་རིམ་གསུམ་གྱི་དོན་སྙིང་གི་མངོན་རྟགས་ཡིན་ཏེ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་གསར་བརྗེ་བ་དག་གི་དྲན་གསོ་དང་གནམ་ནས་མེ་ཏོག་གི་ཆར་པ་འབབ་པའི་ནང་པའི་ལོ་རྒྱུས། ལག་རྩལ་གྱི་ཐོག་ནས་ལུའུ་ཡིང་(༡༩༠༧) ནས་ཝང་ཡ་ལུན་(དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པ) བར་གྱི་མེས་པོའི་རྒྱུད་རིམ། དབང་པོའི་ཐོག་ནས་གཙང་མའི་ལྗང་སོས་དང་། ཉུང་ཆའི་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ། དམ་ཟབ་ཀྱི་“གཟུགས་པོ”དང་ཡུན་རིང་གི་མངར་ཆ་ཧུའེ་ཀན་བཅས་ཡིན། ཤེལ་གྱི་དཀར་ཡོལ་ནང་དུ་ཡུས་ཧྭ་ཇ་བཞུར་ནས་དངུལ་དཀར་གྱི་ཁབ་རྣམས་གཡུ་སྔོའི་ཆུ་ནང་དུ་འཁོར་བ་ལྟ་སྐབས། ཁྱེད་ཀྱིས་ཇ་འཐུང་བ་ཙམ་མིན་པར། རྒྱ་ནག་ལ་ཇ་ཁ་ཐོར་གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སྤྲད་པ་དང་། ཆི་ཞི་དགོན་པའི་རྩིག་ངོས་འགྲམ་དུ་ལུའུ་ཡུས་བསུས་པ། ད་ལྟའང་“ལག་མཐིལ་གྱི་ཞབས་བྲོ”གི་གསང་བ་མེས་པོ་ནས་མེས་པོར་རབས་ནས་རབས་སུ་སྲུང་བཞིན་པའི་གྲོང་ཁྱེར་འདིའི་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་རེག་པ་ཡིན།

ཁུངས་ལུང

ཚད་གཞི

GB/T 20605-2006

ས་ཁྱོན་མཚོན་རྟགས

ཐོ་ཡིག་ཆ་ཚང་ — ཁུངས་ལུང ཤོག་ངོས་སུ་ཡོད།