Guifei Ulungu (“Ulungu weNdlovukazi”) wulungu waseThayiwani onephunga elimnandi lezinyosi nezithelo, elakhiwa ukulunywa yizintethe eziphiko eziluhlaza (Jacobiasca formosana). Wenyuselwa emndenini ofanayo “wamatiye e-cicada” ne-Dongfang Meiren (東方美人, dōngfāng měirén), kodwa wehluke ngezinga eliphakathi (hhayi eliphezulu) lokubila kanye nokusongwa okuyisigamu-siyindilinga. Eqanjwe ngo-Yang Guifei (楊貴妃) — umfazi omuhle odumile wenkosi u-Xuanzong (唐玄宗) — leli tiye lithathwa njengelithandekayo nelihloniphekile njengoba nomlando walo usho. Okubalulekile: Ukukhiqizwa kwe-Guifei Ulungu akusebenzisi imithi yokubulala izinambuzane — kungenjalo izintethe azizukuza — ngakho itiye empeleni li-organic.
1. Ukuhlukaniswa Nomsuka
- Uhlobo: Ulungu (itiye elibilile kancane). Izinga lokugeza i-oksijini 40–60% — liphakathi, lisondela emalungwini amnyama. Ukugazingwa okuncane–okuphakathi.
- Isigaba: Ulungu yaseThayiwani “ye-cicada” (蜜香烏龍, Mìxiāng Wūlóng — “Ulungu ephunga lezinyosi”).
- Umsuka: Thayiwani (台湾). Izifunda eziyinhloko:
- Isifunda sase-Nántóu (南投縣, Nántóu Xiàn): Indawo yaseLugu (鹿谷, Lùgǔ) — indawo yomlando. Indawo yaseMíngjiān (名間, Míngjiān).
- Isifunda sase-Jiāyì (嘉義縣, Jiāyì Xiàn): Indawo yaseMéishān (梅山, Méishān).
- Ezinye izindawo enkabeni naseningizimu yeThayiwani — ngenxa yokwanda kokuduma.
- Izixhumanisi zomhlaba: ~23°40’–24°00’ N, ~120°40’–121°00’ E.
2. Umlando Nokubaluleka Kwamasiko
-
Umlando: I-Guifei Ulungu yavela eThayiwani ngasekupheleni kwekhulu lama-20, cishe ngeminyaka yawo-1990, lapho abalimi baseLugu (Nántóu) bethola ukuthi amaqoqo asehlobo etiye, alinyazwe yizintethe, athola iphunga elimnandi lezinyosi nezithelo okungalindelekile — okufana nomphumela owaziwa nge-Dongfang Meiren (東方美人). Kodwa esikhundleni sokubila okunamandla (70–80%, njengase-Dongfang Meiren) abalimi basebenzise ubuchwepheshe be-ulungu ebilile ephakathi kusongwe okuyisigamu-siyindilinga kulezi zinto ezingavuthiwe “ze-cicada” — bathola umkhiqizo omusha ngokuphelele: onesakhiwo “esifana ne-ulungu” ukwedlula i-Dongfang Meiren, kodwa onobumnandi obufanayo bezinyosi.
Igama elithi “Guifei” alikhethwanga ngenhlanhla: u-Yang Guifei (楊貴妃, 719–756) — omunye “wabesifazane abane abahle kakhulu” base China yasendulo, indlovukazi yeNkosi u-Xuanzong, owayedume ngobumnandi nothando lokunethezeka. Ngokwenganekwane, wayegeza ezindlekweni zamacembe ama-rose ne-lychee — futhi iphunga laleli tiye lezinyosi nezithelo lakhumbuza abasunguli balo lendaba.
-
Igama:
- “Guifei” (貴妃) — “Indlovukazi Eyigugu/yeNkosi”. Izinga eliphezulu kakhulu lezindlovukazi endlinikazi yenkosi.
- “Ulungu” (烏龍) — “Udrako Omnyama”.
-
Ukubaluleka kwamasiko: I-Guifei Ulungu yasheshe yaba elinye lamatiye “aklanywe” aseThayiwani — itiye elinomlando nobuntu. Lihlelwa njengetiye eliphakeme, elesipho, futhi livame ukuthengiswa ngamachubhu amahle anemifanekiso ka-Yang Guifei.
3. Incazelo Yezitshalo Nempahla Eluhlaza
- Izimila: Eziyinhloko:
- Isimo esibalulekile — ukulunywa yizintethe: Amaqabunga kumele alinyazwe yintethe ephiko oluhlaza (Jacobiasca formosana, isiShayina: 小綠葉蟬, xiǎo lǜ yè chán). Isinambuzane sihlaba izindonga zamangqamuzana eqabungeni ngesibungu futhi simunca amanzi amtoti. Ukuphendula ukucindezeleka, isitshalo siqala ukusabela ngokuzivikela: senza inani eliphezulu leziphuzo ze-monoterpene (i-linalool, i-geraniol, i-2,6-dimethyl-3,7-octadiene-2,6-diol) kanye nama-ester aguquguqukayo, akha iphunga elimnandi lezinyosi nezithelo. Ngaphandle kokulunywa yizintethe, itiye akulona i-“Guifei” — kuyi-ulungu evamile.
- Izinga lokukhiwa: Ihlumela + amaqabunga ama-2–3. Ukuvunwa — ehlobo (Juni–Agasti), lapho izintethe zisebenza kakhulu. Lokhu kwehluka kakhulu ekuvunweni kwasentwasahlobo/ebusika kwama-ulungu asezintabeni eziphakeme.
- Ukulima oku-organic: Ukudonsa izintethe, imithi yokubulala izinambuzane nezilokazane akuvunyelwe ngokuphelele. Ngakho-ke i-Guifei Ulungu — iyi-organic ngokwenzekayo, noma ingenazo izitifiketi ezingokomthetho.
4. Indawo Kanye Nezici Zokutshalwa
- Ukuphakama: 400–800 m — kungaphansi kunase-Alishan noma i-Li Shan. Amasimu aphansi uma kuqhathaniswa, okulungiswa ukuvunwa ehlobo kanye nento “ye-cicada”.
- Inhlabathi: Ivundile, ikhipha amanzi kahle; eLugu — inhlabathi ebomvu ye-laterite.
- Isimo sezulu: I-monsoon e-subtropical. Ihlobo liyashisa futhi linomswakama — izimo ezinhle kakhulu zokuzalana kwezintethe. Umehluko wobusuku nemini 6–10°C.
- Imvelo: Ukungabikho kwemithi yokubulala izinambuzane kwakha imvelo ecebile: izicabucabu, amantulwane, amabhungane adlayo — izilawuli zemvelo zezinambuzane (ngaphandle kwezintethe “eziwusizo”). Ukuhlukahluka kwezinto eziphilayo ezingadini zetiye ze-Guifei kungokunye okuphezulu kakhulu eThayiwani.
5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza
Ubuchwepheshe buhlanganisa inqubo yakudala ye-ulungu nezici zokucubungula izinto ezingavuthiwe “ze-cicada”.
- Ukuvuna (採摘, cǎi zhāi): Ngesandla, ehlobo. Amaqabunga anezimpawu ezibonakalayo zokulunywa yizintethe — athandwa kakhulu.
- Ukubhula (萎凋, wěidiāo): Ngaphandle kwelanga, amahora ama-2–4. Kuqala ukungezeleleka kwe-oksijini ezindaweni ezilunywe kuzo.
- Ukunyakazisa (浪菁, làng jīng / 搖青, yáo qīng): Imijikelezo emi-3–5 nokuphumula. Kuqinisa ukubila futhi kukhulule amaphunga ezinyosi emangqamuzaneni alimele.
- Ukubila (發酵, fājiào): 40–60% — ngaphezulu kunama-ulungu amaningi aseThayiwani, kodwa kungaphansi kune-Dongfang Meiren (70–80%). Kulesi sigaba, kwakheka izinhlanganisela eziyinhloko zezinyosi nezithelo.
- Ukumisa (殺青, shā qīng): Ukugazingwa ngezinga lokushisa eliphezulu.
- Ukusonga (揉捻, róuniǎn): Ukusonga ngendwangu (布揉, bù róu) — umumo oyisigamu-siyindilinga. Akusonga kakhulu — ukulondoloza ubuqotho bamaqabunga athambile, alinyazwe yizintethe.
- Ukumisa nokugazinga (烘乾/焙火, hōnggān / bèi huǒ): Ukugazingwa okuncane–okuphakathi. Kwengeza amanothi afudumele e-caramel, ngaphandle kokuhlupha iphunga lezinyosi.
6. Izici Zezinzwa
- Ukubukeka kweqabunga elomile: Izinhlamvu eziyisigamu-siyindilinga, kusuka ekuluhlaza okumnyama kuya konsundu ngenxa yemithunzi ebomvu. Kwamanye amaqabunga kuyabonakala izimpawu zokulunywa yizintethe — amachashazi amancane anombala onsundu. Kungaba khona amathiphu anoboya.
- Iphunga leqabunga elomile: Eliqhakazile, eligcwele, elimnandi. Amanothi ezinyosi nezithelo — ipentshisi, i-lychee, amagilebhisi, umango. Imibala yezimbali (i-orchid) ngemuva. Izinhlobo ezincane zezinongo kanye ne-caramel.
- Iphunga lengxube: Eliqinile, elimbozayo — izinyosi, ipentshisi elivuthiwe, izimbali. Iphunga “liphezulu”, lishintsha kusuka ekuchithekeni kuya kokunye: kusuka esithelweni esiqhakazile kuya esifudumele sezinyosi nokhuni.
- Ukunambitha: Okucebile, okugcwele, okumnandi — ngaphandle kwesidingo sokwengeza ushukela. Amanothi ezinyosi nezithelo (ipentshisi, i-lychee, amagilebhisi we-muscat). Ubumnandi obuncane, obuhambisana kahle nobumnandi. Umzimba — ogcwele, onamafutha. Ukunambitheka ngemuva — okude, okumbozayo, ngesiqu sezinyosi nezimbali.
- Umbala wengxube: Kusuka kokusagolide oku-amber kuya kobomvu-nsundu, kusobala, ngokukhanya kwezinyosi.
- Indeni yetiye: Amaqabunga aphelele anombala onsundu oluhlaza onemithambo ebomvu nezindonga. Izimpawu zokulunywa ziyabonakala emaqabungeni avulekile.
7. Ukwakheka Kwamakhemikhali
- Ama-Polyphenol (ama-catechin): ~18–22% wesisindo esomile. Ama-Theaflavin nama-Thearubigin — imikhiqizo yokubila okuphakathi.
- Ama-Amino acid: I-L-theanine — ubumnandi nokuhlanekezela.
- Ama-Alkaloid: Ikofeni emaphakathi (~2–3%).
- Iziphuzo ze-Monoterpene: I-Linalool, i-geraniol, i-2,6-dimethyloctadienediol — izinhlanganisela eziyinhloko zephunga “le-cicada”. Ukuhlangana kwazo ku-Guifei kuphakeme izikhathi ezi-3–5 kunase-ulungwini ejwayelekile, ngenxa yokusabela kwesitshalo ekucindezelekeni ekulunyweni.
- Ama-Ester aguquguqukayo: I-Benzyl acetate, i-methyl salicylate — amanothi ezithelo nezimbali.
- Amavithamini: C, amaqembu B, E, K. Amaminerali: I-Potassium, i-fluoride, i-magnesium, i-manganese.
8. Izinzuzo Zezempilo
- Ukuvikelwa kwe-Antioxidant: Ama-Catechin + ama-theaflavin.
- Umthelela wokunikana amandla nokuhlanekezela: Ikofeni + L-theanine.
- Ukuthuthukisa ukugaya: Ukubila okuphakathi kwenza itiye lithambe esiswini; likahle ngemuva kokudla.
- Ukuqinisa amasosha omzimba: Ama-Polyphenol, amavithamini.
- Isenzo sokulwa nama-bacteria: Ama-Catechin.
- Umthelela we-Aromatherapeutic: Iphunga elinamandla lezinyosi nezithelo — umphumela ofakazelwe wokunciphisa ingcindezi nokuhlanekezela.
9. Ukufakwa Endishini
- Izinga lokushisa: 85–95°C. Okuphansi (85°C) — ukuthola amanothi aphezulu ezinyosi; okuphezulu (95°C) — ukuthola iphrofayili efudumele, ye-caramel.
- Inani letiye: 5–7 g ku-150 ml.
- Indishi: I-Gaiwan yobumba lwe-porcelain (ukwamukela kwephunga elimsulwa). I-Yixing teapot — nayo iyafaneleka; ubumba lunothisa amanothi ezinyosi.
- Inqubo:
- Fudumeza indishi.
- Ukuchitheka kokuhlanza: thela futhi ukhiphe ngokushesha.
- Ukuchitheka kokuqala: 30 imizuzwana – 1 iminithi.
- Ukuchitheka oku-5–7, +15–20 imizuzwana kunoma yikuphi.
- Ukufakwa okubandayo: 5 g ku-500 ml, amahora ama-6–8 efrijini. Isiphuzo sasehlobo esihle kakhulu — kwembula amanothi ezithelo ngaphandle kobumnandi.
10. Ukugcinwa
- Isitsha esivaleke kahle nezingabonisi, indawo epholile nemnyama. Izinyanga eziyi-12–18.
- Izinguqulo ezigazingiwe zizinzile kunezigazingwe kancane.
- Musa ukugcina efrijini (ukubila okuphakathi + ukugazinga akudingi), ngaphandle uma itiye ligazingwe kancane.
11. Intengo Nezinto Zomgunyathi
I-Guifei Ulungu — itiye laseThayiwani eliphakeme. Intengo ephezulu ibangelwa: ukuvunwa ehlobo (okuncane okukhiqizayo), ukuncika esimweni se-“cicada” esingabikezeleki, umsebenzi wezandla, ukungabikho kwemithi yokubulala izinambuzane.
Ungawubona kanjani umgunyathi:
- I-Guifei yeqiniso inephunga lezinyosi eliyisici — ngaphandle kwalo, kuyi-ulungu evamile.
- Izimpawu zokulunywa yizintethe emaqabungeni avulekile — amachashazi amancane anombala onsundu.
- Ingxube — i-amber, isobala, ngokukhanya kwezinyosi. Engenanto noma ebabayo — kuyasolisa.
- Intengo ephansi kakhulu: i-Guifei yeqiniso ayinakubiza njenge-ulungu evamile yasehlobo.
12. Amaqiniso Athakazelisayo
- “Imfihlo enamatheni”: ama-enzyme ematheni wentethe (Jacobiasca formosana) aqala ukusabela kwesitshalo ekucindezelekeni, okukhiqiza ama-monoterpene — isisekelo sephunga lezinyosi. Lena yindlela efanayo neye-Dongfang Meiren, kodwa ngezinga elihlukile lokucubungula.
- I-Guifei — itiye eliyi-organic ngokwenzekayo: imithi yokubulala izinambuzane ibulala izintethe, futhi ngaphandle kwezintethe akukho “Guifei”. Ukuhlonipha imvelo akusiko ukukhangisa, kodwa isidingo sokukhiqiza.
- U-Yang Guifei, oqanjwe ngaleli tiye, ngokwenganekwane, wayethanda i-lychee kangangokuthi inkosi yayala ukuthi zilethwe zisuka e-Guangdong ziyiswe enhlokodolobha i-Chang’an ngeposi lamahhashi agijimayo — ibanga elingamakhilomitha ayi-1 000. Iphunga letiye lezinyosi ne-lychee — liyisikhumbuzo esiqondile sale ndaba.
- I-Guifei — “udade omncane” ka-Dongfang Meiren: bobabili “bangama-cicada”, kodwa i-Dongfang Meiren — ibilile kakhulu (icishe ifane netiye elibomvu), kanti i-Guifei — wulungu osebilile ngokumaphakathi, esongwe okuyisigamu-siyindilinga.
13. Ukuqhathaniswa ne-Dongfang Meiren (東方美人)
| Ipharamitha | Guifei Ulungu (貴妃烏龍) | Dongfang Meiren (東方美人) |
|---|---|---|
| Ukubila | 40–60% | 60–80% |
| Ukusonga | Okuyisigamu-siyindilinga | Okuhamba ngobude (okuhlakazekayo) |
| Isikhathi sokuvuna | Ihlobo | Ihlobo (Juni–Agasti) |
| Ukugazinga | Okuncane–okuphakathi | Akukho ukugazinga noma okuncane kakhulu |
| Iphunga | Izinyosi, ipentshisi, i-lychee, i-orchid | Izinyosi, i-nutmeg, amajikijolo ehlathi, i-rose |
| Umzimba | Ophakathi–ogcwele, onamafutha | Omncane–ophakathi, oshelelayo |
| Ubuntu | “Bungaka-ulungu” kakhudlwana, buhleleke | “Bunjengethiye elibomvu” kakhudlwana, buthambile |
| Isifunda | Nántóu (Lugu, Míngjiān) | Xīnzhú, Miáolì |
14. Ukuphikisana Okungenzeka
- Ukungahambelani komuntu ngamunye.
- Ukuqubuka kwe-gastritis — hhayi esiswini esingenalutho.
- Ukwenyuka kokuzwela ngekofeni, ukuqwasha.
- Ukukhulelwa nokuncelisa — ukusetshenziswa okulinganiselwe.
Ekuphetheni:
I-Guifei Ulungu — itiye elizalwa yinhlangano yemvelo nobungcweti: intethe encane, engabonakali kahle ngeso lenyama, iqala uchungechunge lokusabela kwamakhemikhali eqabungeni letiye, kanti isandla sengcweti siguqula leli qabunga “elimele” libe ngomunye wama-ulungu ahehayo kakhulu aseThayiwani. Iphunga lawo lezinyosi nezithelo, ubumnandi obunamafutha, nengxube efudumele ye-amber — yisembozo sobumnandi, esifanele igama leNdlovukazi yeNkosi. Kulabo asebevele bazi i-Dongfang Meiren futhi bafisa ukuqhubeka nokuhlola indaba “ye-cicada”, i-Guifei — yisitobhi esilandelayo esibalulekile.