---
title: "Ziyang Lǜchá"
url: https://thetea.app/zu/article/ziyang-lucha
lang: zu
updated: 2026-04-08
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Ziyang Lǜchá (紫阳绿茶, Zǐyáng lǜchá)

Ziyang Lǜchá (紫阳绿茶, Zǐyáng lǜchá) — itiye eliluhlaza lasemandulo lasenyakatho-ntshonalanga ye-China, elinomlando osukela esikhathini sase-Western Zhou (XI–VIII century BCE) — eminyakeni engaphezu kwezinkulungwane ezintathu edlule. Leli tiye elivela e-Ziyang County, e-Shaanxi Province, etholakala emithambekeni esenyakatho ye-Qinling-Bashan Mountain Range (秦巴山区), lidume ngezici ezimbili: okuqukethwe okuphakeme kakhulu kwe-**selenium** (0.15–3.853 mg/kg — okuphindwe izikhathi ezi-5.5 kunetiye elivamile), okuyinto elenza lithole igama elithi «Zǐyáng fùxī chá» (紫阳富硒茶, ‘itiye laseZiyang elicebile nge-selenium’), kanye nephunga elimnandi lamakhasteni elifanelwe isiqubulo esithi ‘nothile kodwa awubabayo, ugcwele futhi umnandi’ (浓而不涩，醇厚回甜). Ngesikhathi se-Tang Dynasty, leli tiye lalihambiswa enkantolo njenge-‘Jīnzhōu tea buds’ (金州茶芽) futhi lithunyelwa nge-Silk Road emazweni aseNtshonalanga. Imbongi yasendulo yabhala ngalo: «Kusukela emandulo intwasahlobo iseningizimu yendawo yokuhlola ifika ngaphambi kwezinye — / Ngesikhathi se-Qīngmíng itiye laseZiyang seliphekiwe» (自昔关南春独早，清明已煮紫阳茶).

**1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi:**

* **Uhlobo:** Itiye eliluhlaza (elingavutshelwanga). Likhiqizwa ngezindlela eziningana: okwesitayela senaliti (紫阳银针, ‘inaliti yesiliva yaseZiyang’), okwesitayela sekhashi ([紫阳毛尖](https://thetea.app/zu/article/ziyang-mao-jian), ‘isihloko esinoboya baseZiyang’; 紫阳翠峰, ‘isiqongo esiluhlaza saseZiyang’), okuqondile (紫阳炒青, ‘okuthosiwe kwaseZiyang’), kanye nokwendabuko ‘okomisiwe elangeni’ (紫阳[晒青](https://thetea.app/zu/article/shai-qing)/陕青茶, ‘itiye eliluhlaza laseShaanxi elomisiwe elangeni’).

* **Isigaba:** Umkhiqizo Wezimpawu Zendawo Yesizwe (国家地理标志产品, 2004). Ngo-2020 — kwafakwa ohlwini lwezimpawu zendawo ezamukelwa ngokuhlanganyela yi-China ne-Europe (中欧地理标志互认名单). Ngo-2024 — umklomelo okhethekile wegolide embukisweni wasePanama (美国巴拿马万国博览会特等金奖). Igòng chá (贡茶) lomlando we-Tang. Ubukhulu bemboni yetiye (2023): amahektare ayi-16,700 ezivande zetiye, inani elihlanganisiwe — ama-yuan ayizigidi eziyizinkulungwane ezi-6.

* **Imvelaphi:** I-China, i-Shaanxi Province (陕西, Shǎnxī), i-Ankang City (安康市, Ānkāng Shì), i-Ziyang County (紫阳县, Zǐyáng Xiàn). Indawo yophawu lwendawo — izigodi eziyimfunda engama-20. Umnyombo we-terroir: izigodi zase-Huangu (焕古镇), Chenguan (城关镇), Xiangyang (向阳镇), Hongchun (红椿镇), kanye ne-Haoping (蒿坪镇) — emazingeni aphakeme angama-350–900 m, emifuleni i-Hanjiang (汉江) ne-Renhe (任河), lapho kuhlanganiswe khona izivande zetiye zakudala ze-Ming ne-Qing.

* **Izixhumanisi zendawo:** 108°33′–110°12′ empumalanga, 28°24′–28°36′ enyakatho.

**2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwezamasiko:**

* **Umlando:** I-Ziyang Lǜchá ingelinye lamatiye asendulo kakhulu e-China anomlando obhaliwe ongaphezu kweminyaka engu-3000.

	**I-Western Zhou — Tang (XI century BCE — X century CE):** Izitshalo zetiye endaweni yase-Ziyang zazikhona ngesikhathi se-Western Zhou (西周, XI–VIII century BCE). Ngesikhathi se-Tang, itiye elivela esifundeni sase-Jinzhou (金州, igama lasendulo le-Ankang) laba yiminikelo yombusi — ‘Jīnzhōu tea buds’ (金州茶芽, ‘amahlumela etiye aseJinzhou’). Itiye lalithunyelwa nge-Silk Road (丝绸之路) emazweni aseNtshonalanga (西域) — ngobunye bobufakazi bokuqala bokuhwebelana kwetiye emhlabeni wonke entshonalanga-nyakatho.

	**I-Ming — Qing (XIV–XX century):** Ngesikhathi se-Ming, uhlelo lwetiye ngamahhashi (茶马法, chámǎ fǎ) — ubukhosi obubodwa bokuhwebelana kwetiye ngamahhashi nabantu abangomadwalane — lwenza i-Ziyang yaba yisizinda esibalulekile sokuhwebelana kwetiye enyakatho-ntshonalanga. Ngesikhathi se-Qing, leli tiye lafakwa phakathi ‘kwekhulu elikhulu’ (ngokwesinye sezigaba zomlando). Umbusi we-Qing wase-Xing’an (兴安知府) wabhala umugqa odumile: «Kusukela emandulo intwasahlobo iseningizimu yendawo yokuhlola ifika ngaphambi kwezinye — / Ngesikhathi se-Qīngmíng itiye laseZiyang seliphekiwe» (自昔关南春独早，清明已煮紫阳茶).

	**Umlando wakamuva:** Ngo-1986, itiye lathola igama elisemthethweni elithi ‘Zǐyáng fùxī chá’ (紫阳富硒茶, ‘itiye laseZiyang elicebile nge-selenium’). Ngo-1989 — ukuqinisekiswa kwesayensi kwezakhiwo zokwelapha zetiye le-selenium. Ngo-2004 — ukuvikelwa kophawu lwendawo. Ngo-2020 — ukufakwa ohlwini lwe-GI olwamukelwa ngokuhlanganyela yi-China ne-Europe. Ngo-2024 — umklomelo okhethekile wegolide embukisweni wasePanama, eminyakeni eyi-109 ngemuva kokunqoba kokuqala kwetiye laseChina kule ndawo.

* **Igama:**

	* «Ziyang» (紫阳) — ‘Umthunzi onsomi (ukukhanya kwelanga)’: igama lesigodi, elixhumene nomkhuba wobuDao — e-Ziyang kukhona i-Purple Yang Cave (紫阳洞), ehlotshaniswa nomhlakaniphi we-Daoist odumile u-Zhang Boduan (张伯端, igama lobuDao — Ziyang Zhenren, 紫阳真人).
	* «Lǜ Chá» (绿茶) — ‘itiye eliluhlaza’.

* **Ukubaluleka kwezamasiko:** I-Ziyang ‘iyibhuloho letiye’ eliyingqayizivele phakathi kwempucuko yaseNingizimu China neyase-Asia Ephakathi: itiye elivela emithambekeni eseningizimu ye-Qinling lalihamba entshonalanga nge-Silk Road nasenyakatho ngesistimu yetiye ngamahhashi. Ku-Ziyang yanamuhla, itiye lingumgogodla wezomnotho (inani elihlanganisiwe lama-yuan ayizigidi eziyizinkulungwane ezi-6) kanye nophawu lwamasiko. Iphrofayili yeselenium inikeza itiye uphawu oluyingqayizivele ‘lwempilo’ — ‘umuthi wokuphila isikhathi eside’ (延年益寿的良药).

**3. Incazelo Yezitshalo kanye Nezinto Zokusetshenziswa:**

* **Izinhlobo / Cultivar:** Eyinhloko — **Ziyang Zhuye Quntizhong (紫阳槠叶[群体种](https://thetea.app/zu/article/qunti-zhong), Zǐyáng Zhūyè Qúntǐzhǒng)** — uhlobo lwendabuko lwamahlamvu amancane naphakathi *Camellia sinensis* var. *sinensis* oluzalana ngokocansi. Ngo-1965, lwamukelwa uMnyango Wezolimo we-PRC njengenye **yezinhlobo ezingama-21 zesizwe eziyisibonelo** — isimo esiphakeme kakhulu sohlobo lwetiye. Luhluke ngokuqala kokuphila emva kwexesha kanye nokumelana okuphezulu nezimo ezingezinhle. Ngokungeziwe: Ziyang Dayepao (紫阳大叶泡, uhlobo lwamahlamvu amakhulu) ne-Ziyang Liuyezhong (紫阳柳叶种, ‘ihlamvu le-willow’, elinamahlamvu aphakathi). Iphrofayili yekhemikhali yehlamvu elisha: ama-amino acid — 3.08–5.69%, ama-polyphenol — 30.35%.

* **Ukuqoqwa kanye nokuhlukaniswa kwemikhiqizo:**
	* **Ziyang Máo Jiān (紫阳[毛尖](https://thetea.app/zu/article/mao-jian)):** Igama lomlando. Ukugoqeka okuqinile, uboya obuningi. Izinga eliphakeme kunawo wonke — amahlumela aphelele (特级单芽, ≥90%). U-500 g udinga ~ama-yuan angaphezu kwe-1,000.
	* **Ziyang Yín Zhēn (紫阳银针):** Isimo senaliti, amahlumela ami aqonde engilazini. Okuvela ezinhlotsheni zakuqala kakhulu.
	* **Ziyang Cuì Fēng (紫阳翠峰):** Kwakhiwa ngawo-1980. Imile kamnandi, inoboya obuningi, ukunambitheka okusha.
	* **Ziyang Chǎoqīng (紫阳炒青):** Okuthosiwe okukhulu. Amakhasteni, anamandla, aqinile. Enziwe ngezinto zasehlobo-ekwindla.
	* **Ziyang Shàiqīng / Shǎnqīngchá (紫阳晒青/陕青茶):** ‘Okomisiwe elangeni’ kwendabuko. Ukomiswa elangeni, isisekelo esiluhlaza-ophuzi, ukuqina okuphezulu.

* **Izinga lokuqoqwa:** Amagreyidi amathathu:
	* **Tèjí (特级):** Amahlumela aphelele ≥90%. Ukugoqeka okuhle, uboya, iphunga lamakhasteni. Ama-amino acid ≥5.69%, i-selenium ≥0.3 mg/kg.
	* **Yījí (一级):** Ihlumela elilodwa nehlamvu elilodwa (≥80%). Umkhiqizo wamanzi ≥32%.
	* **Èrjí (二级):** Ihlumela elilodwa namahlamvu amabili. Ukuqina ≥4 infusions.

**4. I-Terroir kanye Nezici Zokutshalwa:**

* **Indawo:** Umthambeka osenyakatho we-Qinling-Bashan Range (秦巴山区北麓) — umngcele phakathi kweNyakatho neNingizimu China. 32nd latitude enyakatho.

* **Ubude bokutshalwa:** 280–2522 metres ngaphezu kolwandle. Umnyombo — 350–900 m.

* **Isimo sezulu:** I-subtropical monsoon. Izinga lokushisa lonyaka jikelele — 15.1°C, imvula yonyaka — 1127.8 mm. Inani lezinsuku ezinobumnyama ngonyaka — **>180**. Ukwehluka kwezinga lokushisa phakathi kwasemini nasebusuku — >10°C. Ukukhanya okuhlakazekile kugqugquzela ukunqwabelana kwama-amino acid.

* **Umhlabathi:** Umhlabathi onsundu ophuzi (黄棕壤, huáng zōng rǎng), pH 4.5–6.8. Okuqukethwe izinto eziphilayo — 1.68%. **Isici esibalulekile — okuqukethwe i-selenium okuphakeme kakhulu: isilinganiso — 0.49 ppm, okuphezulu — 3.98 ppm.** I-selenium ivela emadwaleni e-geological e-Qinling Range — ‘ibhande le-selenium’ laseChina.

* **Imvelo:** Ukumbozwa kwamahlathi — 55.7%. Ukuhlushwa kwe-negative air ions — 30,000/cm³ — okungenye yezilinganiso eziphezulu kakhulu ezweni. Ukungcoliswa kwezimboni — akukho.

**5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:**

Ubucwepheshe buyehluka ngohlobo lomkhiqizo (Máo Jiān, Yín Zhēn, Cuì Fēng, Chǎoqīng, Shàiqīng), kodwa isikimu esiyisisekelo:

* **Ukubeka phansi (鲜叶摊放 — xiānyè tānfàng):** Kuze kube amahora angu-8.
* **Ukuqedela ukupheka (杀青 — shāqīng):** Ku-130°C, ngokushintshana kokuphonsa nokunyakazisa (抛抖结合, pāodǒu jiéhé).
* **Ukugoqa (揉捻 — róuniǎn):** Ingcindezi elula, imizuzu emi-4–8.
* **Ukomisa kokuqala (初烘 — chū hōng):** Ukumisa kancane.
* **Ukomisa okuphindiwe (复烘 — fù hōng):** Ukufudumeza okumnene.
* **Ukomisa kokugcina ngamalahle (足干 — zúgān):** Ngamalahle ezinkuni (木炭烘焙) kuze kube umswakama ≤7%. Ukomisa ngamalahle ‘kuqinisa i-selenium’ (锁硒, suǒxī) — kuvimbela ukulahleka kwe-organic selenium ngesikhathi sokucubungula izinga lokushisa eliphezulu.

* **Isici esikhethekile:** Ukuvinjelwa okuphelele kokusetshenziswa kwezibulala zinambuzane nezivundisi zekhemikhali. Ukusetshenziswa kwe-AI (人工智能) ukulawula izinga lokushisa ngokunemba ngesikhathi sokuveza iphunga (提香).

**6. Izimpawu Ze-Organoleptic:**

* **Ukubukeka kwehlamvu elomile:** Amahlumela anamafutha, aqinile (肥嫩壮实). Umbala — uluhlaza ogqamile oyigugu (色泽翠绿). Izimo: inaliti (银针), ikhasi (毛尖, 翠峰), egoqiwe (炒青). Uboya — buningi ezinhlotsheni eziphakeme.

* **Iphunga lehlamvu elomile:** Amakhasteni (栗香, lì xiāng) — inothi eliyinhloko neligqame kakhulu. Ukusha okuhlaza okumsulwa (清香). Ezinhlotsheni eziphakeme — iphunga elihle lamahlumela amancane (嫩香).

* **Iphunga le-infusion:** Amakhasteni, aqinile futhi ajulile.

* **Ukunambitheka:** Isiqubulo esithi ‘浓而不涩，醇厚回甜’ — ‘nothile kodwa awubabayo, ugcwele futhi umnandi’. Kumnandi (鲜爽) — inothi le-amino acid (kuze kube 5.69%). Ugcwele (醇厚). Ubumnandi obubuyayo — buqinile. Ukumelana nokunziwa — kuphezulu.

* **Umbala we-infusion:** Uluhlaza ocashile, ogqamile futhi obala (嫩绿明亮).

* **Isisekelo setiye:** Amahlumela amnene, afanayo, abunjwe abe ‘yizimbali’ (嫩匀成朵, ezingeni eliphakeme); aluhlaza ophuzi (ezinhlotsheni eziningi).

**7. Isakhiwo Sekhemikhali:**

* **Ama-Polyphenol (ama-catechin):** 30.35% — okuphakeme kakhulu kunesilinganiso. Kunikeza amandla amakhulu e-antioxidant.

* **Ama-Amino acid:** 3.08–5.69% — ububanzi obubanzi, obuncike ohlotsheni nasesikhathini sokuqoqwa. Izinga eliphakeme kunawo wonke lifinyelela ku-5.69% okuyirekhodi.

* **I-Selenium (硒, xī):** **0.15–3.853 mg/kg — okuphindwe izikhathi ezi-5.5 kunesilinganiso sezifunda zetiye.** I-Selenium iyi-antioxidant enamandla, ibamba iqhaza ekuhlanganisweni kwe-glutathione peroxidase; i-organic selenium evela etiyeni igaywa kangcono kune-inorganic.

* **Umkhiqizo wamanzi (水浸出物):** ≥32% — isibonakaliso sokunambitheka okugcwele.

* **Ama-Alkaloid:** I-caffeine — okuphakathi.

* **Amavithamini:** I-Vitamin C, ama-carotenoid.

* **Amaminerali:** I-potassium, i-magnesium, i-zinc, i-manganese, i-selenium, i-phosphorus.

**8. Izinzuzo Zezempilo:**

* **Amandla okulwa nomdlavuza:** I-organic selenium ivimba ukuhlanganiswa kwe-nitrosamines (izimbangela zomdlavuza), ukusebenza kokuqeda ama-radical akhululekile — okuphakeme izikhathi eziyi-10 kune-vitamin C.
* **Ukuvikela inhliziyo (降脂护心):** Ama-polyphenol anciphisa ukusebenza kwama-enzyme okuhlanganisa amafutha, athuthukise isimo semithambo — umphumela ongaphezulu ngo-30% kune-green tea evamile.
* **Ukwenyusa ukuzivikela komzimba (调节免疫):** I-organic selenoprotein inyusa ukusebenza kwama-lymphocyte, inciphise ubungozi bezifo zenhliziyo nemithambo.
* **Umsebenzi we-antioxidant:** Umphumela okabili — ama-polyphenol + i-selenium.
* **Umthelela wokunika amandla:** I-caffeine ne-L-theanine.

* **Kubalulekile:** lezi zakhiwo zisekelwe emininingweni etholakala esidlangalaleni futhi akuzona izincomo zezokwelapha.

**9. Ukunziswa:**

* **Izinga lokushisa lamanzi:** 80–85°C; kuminaliti yesiliva (银针) — 75°C.

* **Inani letiye:** 3 g ku-150 ml wamanzi (isilinganiso esingu-1:50). Ezingeni eliphakeme — indlela yokunzisa phezulu (上投法, kuqala amanzi, bese kufakwa itiye).

* **Izitsha:** Ingilazi yengilazi (ukubuka ‘umdanso’ wamanaliti esiliva) noma i-gaiwan yobumba olumhlophe.

* **Inqubo:**

	1. Fudumeza izitsha, uthulule amanzi.
	2. Ezinhlotsheni eziphakeme — thela amanzi, bese uthela itiye (上投法).
	3. Ukunzisa kokuqala — imizuzwana engama-30.
	4. Ukunzisa okulandelayo — yengeza imizuzwana engu-15. Itiye likwazi ukumelana nokunziswa oku-3–4.

* **Qaphela:** ungasebenzisi amanzi abilayo (>85°C) — aqeda ama-amino acid futhi enyuse ukubaba. Itiye elisanda kuthengwa lisondeze amasonto ama-1–2 ukuze ‘kudlule ukunambitheka komlilo’. Umthamo wansuku zonke — ≤3 izinkomishi (ukulawula ukudla kwe-caffeine).

**10. Ukugcinwa:**

* Gcina esitsheni esingenamoya, endaweni emnyama nepholile.
* Okuhle kakhulu — efrijini ku-0–5°C.
* Isikhathi sokugcina — kuze kube izinyanga eziyi-12–18.
* Ngemva kokuvula — sebenzisa phakathi nezinyanga eziyi-1–2.

**11. Intengo kanye Namakhophi Angamanga:**

I-Ziyang Lǜchá inikeza ububanzi bentengo obubanzi — kusukela kumassi ahlukahlukene ‘chǎoqīng’ kuya kweziphezulu ‘máo jiān’ (特级, ≥1000 yuan nge-jīn).

* **Indlela yokugwema amakhophi angamanga:**

	* **Thenga kubathengisi abaqinisekisiwe** abanophawu lwendawo yase-Ziyang County.
	* **Hlola okuqukethwe i-selenium:** i-Ziyang Lǜchá yeqiniso kumele ibe ≥0.15 mg/kg selenium. Cela isitifiketi.
	* **Hlola iphunga:** inothi elimnandi lamakhasteni eliqinile — uphawu lwenkampani. Iphunga elincane noma ‘okotshani’ — ukusola.
	* **Hlola isiqubulo esithi ‘浓而不涩’:** kunothile kodwa akukona ukucaphuna. Ukubaba okuqinile — uphawu lokuthi kukhishwe ngezinto zaseNingizimu.
	* **Bheka intengo:** intengo esezansi ngokusolisayo — uphawu lomgunyathi.

**12. Amaqiniso Athokozisayo:**

* Ukutshalwa kwetiye e-Ziyang — **iminyaka engaphezu kwe-3000**: kusukela esikhathini se-Western Zhou (XI century BCE). Lokhu akukona okunye okungenye yezindaba ezinde kakhulu zetiye ezingapheli ngaphandle kwezifundazwe zakudala zaseningizimu.

* I-‘Jīnzhōu tea buds’ (金州茶芽) yase-Tang yayithunyelwa nge **Silk Road** emazweni aseNtshonalanga — okungenye yobufakazi bokuqala ‘bokuxoxisana ngetiye’ kwe-China entshonalanga-nyakatho.

* Uhlelo lwetiye ngamahhashi olwasungulwa ngesikhathi se-Ming (茶马法) lwenza i-Ziyang yaba yisizinda esibalulekile: itiye lalihwahwa ngamahhashi empi abantu abangomadwalane — imali eyayilawula ukulingana kwezempi emngceleni.

* Okuqukethwe i-selenium emhlabathini — kuze kube 3.98 ppm (okuphindwe izikhathi ezi-5.5 kunesilinganiso) — kuchazwa nge-geology: i-Qinling Range ingelinye lamabhande amakhulu e-selenium eMhlabeni.

* Ngo-2020, i-Ziyang Lǜchá yafakwa ohlwini **lwezimpawu zendawo ezamukelwa ngokuhlanganyela yi-China ne-Europe** — lokho kusho ukuthi uphawu lwe-‘紫阳绿茶’ luvikelwe endaweni ye-EU.

* Ngo-2024 — **umklomelo okhethekile wegolide embukisweni wasePanama**, eminyakeni eyi-109 ngemuva kwemiphumela emihle yomlando yetiye laseChina kule ndawo (1915).

**13. Ukuqhathaniswa namanye amatiye aluhlaza ‘aneselenium’ nasenyakatho-ntshonalanga:**

* **Jīng Xiàn Tè Jiān ([泾县特尖](https://thetea.app/zu/article/jingxian-te-jian)):** Ovela e-Anhui. Naye une-selenium ephezulu (0.70–3.85 ppm, ×5.5). Iphunga le-orchid namakhasteni. I-Tè Jiān — ine-orchid kakhulu; i-Ziyang — inamakhasteni anamandla kakhulu futhi inomlandu omdala.

* **Xìnyáng Máo Jiān ([信阳毛尖](https://thetea.app/zu/article/xinyang-mao-jian)):** Ovela e-Henan. Futhi ‘inyakatho’ itiye eliluhlaza. I-Xinyang — iyinaliti kakhulu, inobucwepheshe ‘be-wok ekabili’; i-Ziyang — inomugqa ohlukahlukene kakhulu (izinhlobo ezi-5) kanye nenzuzo ye-selenium.

* **Hànzhōng Xiān Háo ([汉中仙毫](https://thetea.app/zu/article/hanzhong-xian-hao)):** Ovela e-Shaanxi (Hanzhong). Owasendaweni efundazweni. I-Hanzhong — ‘isenkabeni’ ngokwemvelo (umthambeka oseningizimu we-Qinling); i-Ziyang — ‘isemagqumeni’ kakhulu futhi inamakhasteni amaminerali.

* **Ēnshī Yù Lù ([恩施玉露](https://thetea.app/zu/article/enshi-yulu)):** Ovela e-Hubei. Naye une-selenium, kodwa — ophekiwe (蒸青), ‘onesimo saseJaphani’. I-Yù Lù — inamanzi amaningi wolwandle kanye ‘nomami’; i-Ziyang — inamakhasteni amaningi ‘asezwenikazi’.

**Ukuphetha:**

I-Ziyang Lǜchá — itiye lapho iminyaka eyizinkulungwane ezintathu yomlando, i-Silk Road, ‘amahhashi ngetiye’, ne-record selenium ye-Qinling Range kuhlangene khona ephunga elimnandi lamakhasteni kanye nesiqubulo esithi ‘nothile kodwa awubabayo’. Leli itiye lasenyakatho — hhayi eningizimu emnene, enenkungu, kodwa emthambekeni onzima we-Qinling, lapho intwasahlobo ifika ‘ngaphambi kwaseningizimu yendawo yokuhlola’, futhi lapho ihlamvu ngalinye limunca ukunotha kwamaminerali amatshe amadala kakhulu oMhlaba. Kulabo abafuna itiye eliluhlaza elinobujulile, uhlamvu, kanye nokuqukethwe i-selenium okuqinisekisiwe ngokwesayensi, — i-Ziyang Lǜchá imele amashumi amathathu eminyaka yesiko lokutshala itiye futhi isiphuzo ngasinye ‘umuthi wokuphila isikhathi eside’, osongwe ngobumnandi bamakhasteni.
