---
title: "Zhōngxiáng yúnwù chá"
url: https://thetea.app/zu/article/zhongxiang-yunwu-cha
lang: zu
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Zhōngxiáng yúnwù chá (钟祥云雾茶)

**I-Zhongxiang Yunwu Cha** (*Zhōngxiáng yúnwù chá*, 钟祥云雾茶) itiye eliluhlaza lasentabeni ledolobhana laseZhongxiang (钟祥市) emkhandlwini wedolobha waseJingmen maphakathi nesifundazwe saseHubei. Izincazelo ziyihlobanisa nedolobhana laseKedian (客店镇): umhlahlandlela wezokuvakasha wesifunda ubeka ifemu yetiye ngenhla komgede waseHuangxiandong (黄仙洞) endaweni ephakeme ngamamitha angu-965, kanti ihhovisi lesifundazwe lempahla yobuhlakani lithi isilinganiso sobude bendawo ngamamitha angu-750. Itiye elinomucu oqondile omncane, iphunga elimsulwa neliqinile, kanye nokunambitheka okusha nobumnandi obubuyayo lathola umklomelo ophakeme kunayo yonke emqhudelwaneni wokuqala kazwelonke we-«中茶杯» ngo-1994, kanti kusukela ngo-2015 igama lalo liwuphawu lwesitifiketi sesimo sezwe.

**1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi:**

* **Uhlobo:** Itiye eliluhlaza (绿茶, *lǜchá*). Umhlahlandlela wezokuvakasha wesifunda ulihlukanisa njengetiye elinomucu elifakwa emanzini abilayo (条形炒青茶); incazelo yehhovisi lesifundazwe lempahla yobuhlakani — iqabunga eliluhlaza okwesibhakabhaka kanye nendawo ephansi eluhlaza okotshani — iyahambisana nalokhu. Angizange ngilubone udaba lombhalo wezidingo zobuchwepheshe bophawu.
* **Isigaba:** Itiye eliluhlaza lasentabeni laseHubei emaphakathi; uphawu lwesitifiketi sesimo sezwe (2015).
* **Imvelaphi:** I-China, isifundazwe saseHubei (湖北, *Húběi*), umkhandlu wedolobha waseJingmen (荆门, *Jīngmén*), idolobhana laseZhongxiang (钟祥, *Zhōngxiáng*).
* **Indawo yophawu:** Irekhodi lesifundazwe likhomba iZhongxiang njengendawo yokuphatha yomnikazi wophawu, hhayi umngcele womthetho wendawo. Isizinda sokubhekisela sezinkomba zomhlaba se-SINOGI sithi indawo yemvelaphi iyindawo yonke yamanje yedolobhana (钟祥市现辖行政区域). Angizange ngilubone udaba olunomngcele.
* **Ama-coordinate ezwe:** Idolobhana liphakathi kuka-30°42′ no-31°36′ enyakatho kanye no-112°07′ no-113°00′ empumalanga.

**2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwamasiko:**

* **Umlando:**
    * **Ngemva kuka-1985**, ngokomhlahlandlela wezokuvakasha wesifunda, itiye laphawulwa kaninginingi njengomkhiqizo onekhwalithi yesifundazwe saseHubei.
    * **1987.** Umbhali u-Yao Xueyin (姚雪垠), ngokomhlahlandlela ofanayo, wanambitha itiye efemini futhi wabhala ngesandla sakhe igama lalo — «云雾茶». Ihhovisi lesifundazwe lempahla yobuhlakani nalo liyawubalula lo mbhalo, kodwa ngaphandle konyaka.
    * **1994.** I-Yunwu Cha «娘娘碧簪» (*Niángniang bìzān*) yathola umklomelo ophakeme kunayo yonke emqhudelwaneni wokuqala kazwelonke wamatiye adumile nekwalithi «中茶杯» (*Zhōng chá bēi*) — kusho kanjalo ihhovisi lempahla yobuhlakani laseHubei.
    * **1995 kanye no-1997.** Umhlahlandlela wezokuvakasha ubala eminye imiklomelo emibili yegolide: eyesibili yoMbukiso Wezolimo Wase-China kanye neyombukiso wamazwe ngamazwe wetiye wase-Beijing.
    * **2015.** Uphawu lwesitifiketi sesimo sezwe «钟祥云雾茶», inombolo 13988403, ikilasi 30, umkhiqizo — itiye (茶). Umnikazi — Inhlangano Yetiye Yedolobhana laseZhongxiang (钟祥市茶叶协会). Ngokwerekhodi lesifundazwe (idatha ngoMeyi 2020), ilungelo elikhethekile lalisebenza kusukela ngomhla ka-7 Januwari 2015 kuya ku-6 Januwari 2025.
    * **2020.** Ihhovisi lempahla yobuhlakani laseHubei ngo-2022 labiza umsebenzisi osemthethweni wophawu njengetiye elilodwa lenkampani yokudla, ngelayisensi kusukela ngomhla ka-1 Januwari 2020 kuya ku-30 Juni 2023.
    * **Isimo sakhathesi.** Isikhathi sokuqala seminyaka eyishumi sophawu siphele ngoJanuwari 2025. Ukuthi uphawu luye lwanwetshwa yini, akukasho emithonjeni etholakele; lokhu kumele kuhlolwe kurekhodi.
* **Igama:** «I-Zhongxiang» (钟祥) yigama ledolobhana. Ngokombhalo ngedolobha, leli gama lanikezwa isifunda ngumbusi we-Ming u-Jiajing owakhulela lapha — encazelweni yokuthi «indawo lapho izibonakaliso ezinhle zihlangana khona». «Yunwu» (云雾) — «amafu nenkungu», umfanekiso wezingadi zasentabeni enkungwini, hhayi isigaba setiye.
* **Ukubaluleka kwamasiko:** Esifundeni kukhona ithuna le-Ming lase-Xianling (显陵) elisohlwini lamagugu omhlaba kanye nomgede wase-Huangxiandong. Umhlahlandlela wezokuvakasha ubeka i-yunwu cha phakathi «kwemikhiqizo yokuphila isikhathi eside» (长寿食品): i-Zhongxiang kusukela ngo-2000 ibalwa ngokusemthethweni njengenye yezindawo zase-China zabantu abaphila isikhathi eside.

**3. Incazelo Ye-botanical kanye Nezinto Zokusetshenziswa:**

* **Izinhlobo / I-cultivar:** Izinhlobo azikabhalwa emithonjeni etholakele.
* **Izinga lokuqoqa:** Alikho izinga eliqondile emithonjeni etholakele; incazelo yehhovisi lempahla yobuhlakani ikhuluma ngobuningi boboya obumhlophe etiyeni elomile (白毫满披).
* **Isikhathi sokuqoqa:** Ayikho idatha emithonjeni etholakele.
* **Izidingo zezinto zokusetshenziswa:** Ayikho idatha emithonjeni etholakele.

**4. I-Terroir kanye Nezici Zokutshala:**

* **Isifunda:** Maphakathi nesifundazwe saseHubei, enyakatho yethafa lase-Jianghan, endaweni ephakathi yoMfula i-Han. Esifundeni kukhona indawo enhle yezintaba zase-Dahongshan (大洪山) yesimo sikazwelonke kanye nomgede wase-Huangxiandong. Umhlahlandlela wezokuvakasha ubiza indawo yetiye njenge-Niangniangzhai (娘娘寨) ethambekeni eliseningizimu le-Dahongshan kanye nefemu edolobheni laseKedian; eminye imithombo yezingadi ayikabhalwa.
* **Ukuphakama kokutshala:** Ukuphakama okuphakathi — amamitha angu-750: ihhovisi lempahla yobuhlakani laseHubei likubeka endaweni yetiye, umhlahlandlela wezokuvakasha — e-Niangniangzhai. Ifemu e-Kedian, ngokomhlahlandlela ofanayo, ime endaweni ephakeme ngamamitha angu-965.
* **Isimo sezulu:** Ngokwencazelo yehhovisi: imnene, «ebusika ngaphandle kokubanda okukhulu, ehlobo ngaphandle kokushisa okukhandlayo», imvula iningi, ukukhanya kuhlakazekile, umehluko wezinga lokushisa phakathi kosuku nobusuku mkhulu, amafu nenkungu unyaka wonke. Esifundeni sisonke, umbhalo ngedolobha unikeza isimo sezulu se-monsoon se-subtropical.
* **Inhlabathi:** Ayikho idatha emithonjeni etholakele.

**5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:**

Umhlahlandlela wezokuvakasha wesifunda ubiza itiye njengetiye elinomucu elifakwa emanzini abilayo (条形炒青茶). Ubuchwepheshe obuningiliziwe namapharamitha akukho emithonjeni etholakele.

Ngezansi kunohlelo olujwayelekile lwetiye eliluhlaza elinomucu eline-fixation emanzini abilayo, hhayi incazelo yobuchwepheshe be-Zhongxiang Yunwu Cha:

1.  **Ukwethula iqabunga elisha (摊放, *tānfàng*):** Iqabunga liyethulwa ngongqimba oluncane ukuze likhiphe ingxenye yomswakama.
2.  **Ukufakwa emanzini abilayo (杀青, *shāqīng*):** Ukushisa kumisa i-oxidation futhi kulondoloze umbala oluhlaza.
3.  **Ukusonga (揉捻, *róuniǎn*):** Kunikeza iqabunga isimo somucu.
4.  **Ukomiswa ngokuthosa (炒干, *chǎogān*):** Kuqinisa isimo nephunga.

**6. Izici Ze-Organoleptic:**

Kunezincazelo ezimbili. Eyokuqala yanikezwa ihhovisi lempahla yobuhlakani laseHubei (2022):

* **Ukubukeka kweqabunga elomile:** Umucu uqondile, umuhle, wemvelo (条索挺秀自然), wonke umbozwe uboya obumhlophe (白毫满披), umbala uluhlaza okwesibhakabhaka (色泽翠绿).
* **Iphunga leqabunga elomile:** Ayikho incazelo ehlukile; iphunga libizwa nge-castnut futhi liqinile (栗香持久), ngaphandle kokucacisa ukuthi eleqabunga elomile noma elelansi.
* **Iphunga lensipho:** I-castnut, iqinile (栗香持久).
* **Ukunambitheka:** Kusha, kupholile, nobumnandi obubuyayo (滋味鲜爽回甘).
* **Umbala wensipho:** Obala futhi okhanyayo (汤色清澈明亮).
* **Igquma letiye (iqabunga elimisiwe):** Luhlaza okotshani, lilingene (叶底嫩绿匀齐).

Umhlahlandlela wezokuvakasha wesifunda uchaza itiye ngendlela ehlukile: umbala «uluhlaza omanzi» (色泽润绿), iphunga limsulwa futhi liqinile (清香持久), ukunambitheka kusha futhi kuthambile nobumnandi obubuyayo (鲜醇回甘), insipho iluhlaza okwesibhakabhaka futhi ikhanyayo (汤色翠绿明亮); awukhulumi ngoboya. Zombili izincazelo zibiza ukubukeka «njengesitayela esijwayelekile setiye lasentabeni ephakeme» (典型的[高山茶](https://thetea.app/zu/article/gao-shan-cha)风格). Ukuthi iyiphi incazelo esondelene kakhulu nokujwayelekile kophawu, angikwazi ukusho: angizange ngilubone udaba lophawu.

**7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:**

Ayikho idatha yezinombolo emithonjeni etholakele. Isizinda sokubhekisela se-SINOGI sibala kuphela amaprotheni, ama-amino acid, amavithamini kanye nama-polyphenol, ngaphandle kobuningi.

**8. Izakhiwo Eziwusizo:**

Ayikho idatha eqinisekisiwe ngomphumela waleli tiye ngokwalo.

**9. Ukwenza Itiye:**

Umkhuba wesigaba setiye eliluhlaza.

* **Izinga lokushisa lamanzi:** 80–85 °C.
* **Inani letiye:** 3 g ku-150 ml.
* **Izitsha:** Ingilazi ebonisa umucu noboya, noma i-gaiwan emhlophe.
* **Inqubo:**
    1. Fudumeza izitsha.
    2. Beka itiye bese uthela amanzi odongeni.
    3. Insipho yokuqala — ngemva kwemizuzwana engu-40–60.
    4. Phuza, ushiye ingxenye yensipho.
    5. Thela amanzi futhi.
    6. Ukuphinda kabili noma kathathu.

**10. Ukugcina:**

Umkhuba wesigaba. Emphakathini ovaliwe, esiqandisini ku-0–5 °C, ngaphandle kokukhanya, umswakama namaphunga. Kungcono ukuphuza kungakapheli unyaka.

**11. Intengo kanye Nemikhohlisi:**

Ayikho idatha ngentengo emithonjeni etholakele.

* **Ungayigwema kanjani imikhohlisi:**
    * Funa uphawu lwesitifiketi «钟祥云雾茶» inombolo 13988403; isikhathi salo sokuqala siphele ngoJanuwari 2025, ukuthi lusasebenza yini — cela ukuqinisekisa.
    * Hlola ukuthi umkhiqizi ungowesifunda saseZhongxiang.
    * Ungadidanisi namanye ama-«yunwu»: amagama athi «amafu nenkungu» akhona emagameni amatiye amaningi ezifundazwe ezahlukene.
    * Iqabunga — umucu oqondile onoboya obumhlophe, insipho ibale, igquma letiye luhlaza okotshani.

**12. Amaqiniso Athakazelisayo:**

* Igama letiye labhalwa ngesandla ngumbhali u-Yao Xueyin.
* Kurekhodi elifanayo lesifundazwe, i-Zhongxiang inolunye uphawu olunegama elithi «tiye» — «[钟祥米茶](https://thetea.app/zu/article/zhongxiang-micha)»; umkhiqizo walo itiye lerayisi (糙米茶, 米茶), futhi akumele ludidaniswe ne-yunwu cha.
* Umklomelo ophakeme kunayo yonke womqhudelwano wokuqala we-«中茶杯» ngo-1994 watholwa yi-yunwu cha enegama elithi «娘娘碧簪». Umhlahlandlela wezokuvakasha udlulisa inganekwane: e-Niangniangzhai kwakuhlala indlovukazi (娘娘) futhi yayiphuza leli tiye — kusukela lapho igama elithi «娘娘寨云雾茶».

**13. Ukuqhathaniswa namanye amatiye «amafu nenkungu»:**

* **I-Yingshan Yunwu Cha ([英山云雾茶](https://thetea.app/zu/article/yingshan-yunwucha)):** Itiye eliluhlaza lesifunda sase-Yingshan empumalanga ye-Hubei; kurekhodi elifanayo lesifundazwe livikelwa ngezimpawu ezihlanganyelwe.
* **I-Lushan Yun Wu ([庐山云雾](https://thetea.app/zu/article/lushan-yun-wu)):** Elinye lamatiye aziwa kakhulu e-«amafu» — itiye eliluhlaza lentaba i-Lushan e-Jiangxi.
* **I-Nanyue Yunwu Cha ([南岳云雾茶](https://thetea.app/zu/article/nanyue-yunwucha)):** Itiye eliluhlaza lentaba i-Hengshan e-Hunan.
* **I-Yunwu Lucha ([云雾绿茶](https://thetea.app/zu/article/yun-wu-lu-cha)):** Igama elihlangene lamatiye aluhlaza asentabeni «amafu nenkungu».

**Ekuphetheni:**

I-Zhongxiang Yunwu Cha itiye eliluhlaza lasentabeni laseHubei emaphakathi: umucu oqondile omuhle onoboya obumhlophe, iphunga le-castnut eliqinile noma elimsulwa, ukunambitheka okusha nobumnandi obubuyayo. Ngemuva kwalo kunomklomelo ophakeme kunayo yonke wokuqala we-«中茶杯», igama elibhalwe ngesandla sombhali, kanye nophawu lwesitifiketi luka-2015, isikhathi salo sokuqala esiphele ngoJanuwari 2025.
