---
title: "Yuèxī cuì lán"
url: https://thetea.app/zu/article/yuexi-cui-lan
lang: zu
updated: 2026-04-08
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Yuèxī cuì lán (岳西翠兰)

Yuèxī cuì lán (岳西翠兰, Yuèxī cuì lán — I-Orchid eluhlaza saseYuèxī) yitiye eliluhlaza lase-Anhui elinamazinga aphezulu kakhulu e-amino acid (≥6.3%) kanye namazinga aphansi kakhulu e-polyphenol (≤19.5%) — okuyisilinganiso esiletha ubumnandi obukhethekile nokuthamba, okungenakufaniswa phakathi kwamanye amatiye aluhlaza aseChina. Leli tiye lasungulwa ekuqaleni kweminyaka yawo-1980 enkabeni yochungechunge lwezintaba i-Dabieshan (大别山, Dàbié Shān) — indawo eyinhloko ehlukanisa amanzi phakathi kwemifula i-Yangtze ne-Huaihe — futhi ngo-1985 lafakwa ohlwini lwama-“New Ten Famous Teas of China” (全国新创十大名茶). Ngawo-2010–2012 laphiswa kane njengomnikelo kahulumeni kubaholi bamazwe angaphandle (国宾礼茶馈赠外国元首) — ukuqashelwa okuphakeme kwezokuxhumana.

**1. Ukuhlukaniswa kanye Nomvelaphi:**

*   **Uhlobo:** Itiye eliluhlaza (elingavutshelwanga). Ngokwesimo — “iqhugwane elivulekile”: amahlumela anezinhlanga ezixhumene neqabunga, okuvuleka lapho kutshalwa kube “izimbali ze-orchid” (芽叶相连舒展成朵，形似兰花). Ngokwendlela yokukhiqiza — pan-fired ne-charcoal drying.

*   **Umkhakha:** Umkhiqizo wophawu lwezwe lomkhiqizo (国家地理标志产品, 2013). Enye yama-“New Ten Famous Teas of China” (1985). Umnikelo kahulumeni kane (2010–2012). Umklomelo wegolide we-Agricultural Exhibition (1996). Ngo-2020 — ifa elingenasici lesifundazwe i-Anhui. Inani lomkhiqizo — 19.63 billion yuan (2024).

*   **Umvelaphi:** I-China, isifundazwe i-Anhui (安徽, Ānhuī), isifunda saseYuexi (岳西县, Yuèxī Xiàn) — esisenkabeni yochungechunge lwezintaba i-Dabieshan. Indawo enophawu lwezwe ihlanganisa amadolobhana angama-24 kanye nezigodi ezingama-182. Izingxenye ezintathu zenkaba: **Yaohe Xiangluchong (姚河香炉冲)** (amadolobhana i-Yaohe, i-Toutou, i-Huangwei); **Baojia Shifosi (包家石佛寺)** (amadolobhana i-Baojia, i-Gufang, i-Hetu); **Tiantou Minshan (田头闵山)** (amadolobhana i-Tiantou, i-Wuhe, i-Changpu).

*   **Izixhumanisi zomhlaba:** Cishe 30°50′ enyakatho ye-latitude, 116°20′ empumalanga ye-longitude.

**2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwamasiko:**

*   **Umlando:** I-Yuèxī cuì lán itiye elisha kodwa elinesithunzi esisheshayo. Ekuqaleni kweminyaka yawo-1980, ochwepheshe betiye **Cheng Dongming (程东明)** kanye no **Zha Daosheng (查道生)** basebenzisa ubuchwepheshe bendabuko be-“little orchid” (小兰花茶, xiǎo lánhuā chá) — isitayela somlando setiye eliluhlaza lase-Anhui — ukudala uhlobo olusha lwetiye ezigodini ezimbili eziyinhloko: isigodlo sase-Shifosi (石佛寺, “I-Monastery le-Buddha letshe”) esifundeni sase-Baojia, nentaba i-Zhushan (竹山) esifundeni sase-Yaohe.

    Ngo-1985 emncintiswaneni wesifunda e-Anqing, zombili lezi zinhlobo zathola izindawo zokuqala nesibili. Ngawo lowo nyaka, itiye lathola ukuqashelwa kuzwelonke — isikhundla “sokuba ngenye yamatiye amasha aziwayo ayishumi e-China.”

    Ngemva kwalokho kwalandela ukwanda okusheshayo: ngo-1996 — igolide le-Agricultural Exhibition; ngo-2010–2012 — **kwanikelwa kane njengomnikelo kahulumeni kubaholi bamazwe angaphandle**; ngo-2013 — ukuvikelwa kophawu lwezwe; ngo-2020 — ukufakwa kuhlu lwamafa angenasici e-Anhui. Ngo-2024 — 180,000 mu (12,000 ha) yezingadi zetiye, inani eliphelele — 2 billion yuan, inani lomkhiqizo — 19.63 billion yuan.

*   **Igama:**

    *   “Yuèxī” (岳西) — “Entshonalanga yentaba yaseYue” (大岳, Dàyuè): igama lesifunda ezintabeni zase-Dabieshan.
    *   “Cuì” (翠) — “okuluhlaza okotshani”: umbala womhlumela.
    *   “Lán” (兰) — “i-orchid”: kokubili iphunga elimnandi (兰花香) kanye nesimo — amahlumela avulekayo afana nezimbali ze-orchid.

*   **Ukubaluleka kwamasiko:** I-Yuèxī cuì lán iyigugu lesifunda esinezintaba saseYuexi kanye nayo yonke intshonalanga ye-Anhui. Ukusetshenziswa kwezokuxhumana kane kuyirekhodi eliphelele phakathi kwamatiye aluhlaza “amasha”. Itiye limelela ifilosofi ye-“三绿” (imithetho emithathu eluhlaza: iqabunga eliluhlaza, isiphuzo esiluhlaza, nokujula okuluhlaza) — ukuhlanzeka okubukwayo osekube wuphawu lwesifunda.

**3. Incazelo Yezitshalo Nezinto Ezingavuthiwe:**

*   **Izinhlobo / I-cultivar:** Isisekelo — **Local Quntizhong (地方[群体种](https://thetea.app/zu/article/qunti-zhong), dìfāng qúntǐzhǒng)** — uhlobo lwendabuko olunamacembe amancane lwe-*Camellia sinensis* var. *sinensis* yokuzalana ngokocansi, olubonakala ngephunga elimnandi le-orchid (兰花香显著). Okwengeziwe: **Shifocui (石佛翠, Shífócuì)**, **Shucha Zao (舒茶早, Shūchá Zǎo)**, **Longjing 43 (龙井43)**, **Wuniu Zao ([乌牛早](https://thetea.app/zu/article/wuniu-zao))** — izinhlobo ezihlonziwe ezingenisa ukukhiqiza nokuzinza. Iphrofayili yamakhemikhali yezinto zokusetshenziswa zasentwasahlobo: **ama-amino acid ≥6.3%, ama-polyphenol ≤19.5%** — enye yezilinganiso ezingcono kakhulu phakathi kwamatiye aluhlaza; uvithamini C — **121 mg/100 g** — okuphindwe kabili kunengxubevange.

*   **Ukuvuna:** Ekuqaleni kwentwasahlobo. Amamaki amathathu:
    *   **Cuiya / Izinga elikhethekile (翠芽/特级):** Izinhlanga ezigcwele kuphela (单芽, ≥95%). Nge-500 g — izinhlanga ezingama-40,000. Ziqondile, zizacile, zinezihlungu eziningi.
    *   **Cuijian / Izinga lokuqala (翠尖/一级):** Inhlanga eyodwa neqabunga elilodwa (≥90%). Isimo esisongeziwe “sezimbali”. Iphunga elimsulwa elifanayo.
    *   **Cuilan / Izinga lesibili (翠兰/二级):** Inhlanga eyodwa namacembe amabili. “Iqhugwane elivulekile”. Iphunga elimnandi nolingenasici.

**4. Indawo Nokulinywa:**

*   **Indawo:** Inkaba yochungechunge lwezintaba i-Dabieshan (大别山腹地) — indawo eyinhloko ehlukanisa amanzi phakathi kwemifula i-Yangtze ne-Huaihe, okungenye yezindawo ezihlanzeke kakhulu empumalanga ye-China.

*   **Ukuphakama:** 400–1,000 metres ngaphezu kogu lwamanzi.

*   **Isimo sezulu:** Izinga lokushisa lonyaka eliphakathi — 16.4°C, umswakama ophakathi — ≥77%, izinsuku ezinamafu ezimaphakathi ngonyaka — **>200**. Ukuhlukana kwezinga lokushisa phakathi nosuku nokuhlwa kukhulu. Ukukhanya okuhlukene (漫射光) kuyisici esibalulekile sokuqukethwe okuphezulu kakhulu kwama-amino acid.

*   **Inhlabathi:** Inhlabathi ebomvu-ephuzi (红黄壤), pH 4.5–6.5, enomquba omningi, futhi izalwe ngokwemvelo ngama-**selenium ne-zinc**. Amahlathi amaningi — **74%**. Izingxenye eziyinhloko — **izindawo zokugcina amanzi** (水源保护区): ukusetshenziswa komanyolo wamakhemikhali kanye nezibulala-zinambuzane **akuvunyelwe**.

*   **Amakhemikhali alokhu okurekhodiwe:** Ama-amino acid ≥6.3% kanye nama-polyphenol ≤19.5% — lokhu “kungukulinganiswa kwe-polyphenol-amino acid” (酚氨比, fēn'ān bǐ) cishe okungu-3:1, kanti amaningi amatiye aluhlaza angama-5–8:1. Umphumela: ubumnandi obuncane kanye nokwanda okuncane, ubumnandi obukhulu nokusha.

**5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:**

Ubuchwepheshe be-Yuèxī cuì lán bungobokuthosa nokushisa ngamalahle kanye nokugwema izinsiza zensimbi ngokuphelele.

*   **Ukwandisa (鲜叶摊放 — xiānyè tānfàng):** Ukwandiswa okufushane.

*   **Ukulungiswa (杀青 — shāqīng):** **Ngezandla zomhlanga** (竹帚抛炒, zhúzhǒu pāochǎo) ngezinga lokushisa eliyi-240°C. Ukusebenzisa insiza yomhlanga esikhundleni sensimbi kuwukukhetha okuyisisekelo: umhlanga awuphazamisi ukugqwala kwama-polyphenol, ugcina ubusha nokuluhlaza okuphezulu.

*   **Ukwakha ngesandla (手工理条 — shǒugōng lǐtiáo):** Ukukhulula nokwakha amahlumela ngesandla.

*   **Ukomiswa ngamalahle kokuqala (毛火/炭烘 — máohuǒ / tànhōng):** Ngezinga lokushisa elingama-80°C ngamalahle.

*   **Ukuhlukaniswa okuphakathi (复摊 — fùtān):** Ukupholisa nokusabalalisa kabusha umswakama.

*   **Ukomiswa ngamalahle kokugcina (足火/炭烘 — zúhuǒ / tànhōng):** Ngezinga lokushisa elingama-60°C — ukomiswa okuhamba kancane “kobumnyama” (暗火慢烘). Ukomiswa ngamalahle yikhona okudala “umbhalo obandayo” (冷韵, lěngyùn) — iphunga elincane elingavamile elingakhiwa ekutakulweni kukagesi.

*   **Isici esikhethekile:** Umjikelezo ophelele — usebenzisa izinsiza zomhlanga nezokhuni kuphela (全程竹木器具避金属氧化). Akukho sitadi lapho itiye lithintana nensimbi.

**6. Izici Ze-Organoleptic:**

“Amahlamvu amathathu aluhlaza” (三绿, sān lǜ): iqabunga eliluhlaza, isiphuzo esiluhlaza, nokujula kwetiye okuluhlaza — uphawu lomkhiqizo.

*   **Isimo seqabunga elomile:** Inhlanga neqabunga kuxhumene (芽叶相连), kuhlanganiswe ngezihlungu eziluhlaza (翠绿显毫). Lapho kutshalwa kuvuleka “njengezimbali”, kufana nezimbali ze-orchid (舒展成朵，形似兰花).

*   **Iphunga leqabunga elomile:** Elihlanzekile, eliphakeme (清香). Inothi le-orchid (兰花香, lánhuā xiāng) — uphawu lomkhiqizo oluphuma ezitshalweni zendabuko. Iphunga le-chestnut (嫩栗香) — livela ekuvunweni kwentwasahlobo nasekutakulweni ngamalahle.

*   **Iphunga lesiphuzo:** I-orchid, eliqinile futhi elinobuhle. “Umbhalo obandayo” (冷韵) — iphunga elincane lokomiswa ngamalahle.

*   **Ukunambitheka:** Okusha futhi okunomsoco (鲜爽, xiānshuǎng) — ukuqukethwe okuphawulekayo kwama-amino acid (≥6.3%). Okuqinile (醇厚). Ubumnandi obubuyiswayo — obude futhi “obuntofontofo” (回甘绵长). **Ubumnandi obusongelayo nobuncane bucishe bungekho** (苦涩度低) — umphumela wezinga eliphansi kakhulu lama-polyphenol (≤19.5%).

*   **Umbala wesiphuzo:** Oluhlaza okotshani, okhanyayo futhi ocacile (碧绿明亮).

*   **Ingaphakathi lomhlume:** Amahlumela amnene, aluhlaza, afanayo, “avuleke abe yizimbali” (嫩绿匀整成朵).

**7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:**

Izinsuku ezingama-200+ zokuba namafu, indlela yokugcina amanzi engenamakhemikhali, kanye nomumo wezulu wezintaba we-Dabieshan kudala iphrofayili engenakuqhathaniswa “ethambile kakhulu”:

*   **Ama-amino acid:** **≥6.3%** — okungenye yamazinga aphezulu kakhulu phakathi kwamatiye aluhlaza e-China. Ukuqhathanisa: amaningi amatiye aluhlaza aziwayo angama-3–5%. Izinga eliphezulu le-amino acid liletha ukusha okuphawulekayo kanye ne-“umami”.

*   **Ama-polyphenol (ama-catechin):** **≤19.5%** — okuphansi kakhulu kunengxubevange (okujwayelekile ngama-20–30%). Yizinga eliphansi lama-polyphenol elichaza ukungabikho kobumnandi nokwanda.

*   **Uvithamini C:** **121 mg/100 g** — okuphindwe kabili kunengxubevange yamatiye aluhlaza. Umphumela: ukuvikelwa okuqinile kwe-antioxidant.

*   **Ama-alkaloid:** I-caffeine — 2.8–3.5%. Umthelela wokunika amandla — ungaphezulu ngo-30% kunengxubevange.

*   **I-Selenium ne-zinc:** Ukwanda kwemvelo okuvela enhlabathini yezintaba yase-Dabieshan.

*   **Amaminerali:** I-potassium, i-magnesium, i-manganese, i-phosphorus.

**8. Izinzuzo Zezempilo:**

*   **Umsebenzi onamandla we-antioxidant:** Uvithamini C (121 mg/100 g — okuphindwe kabili) kanye nama-catechin.
*   **Umsebenzi wokukhipha amanzi kanye nokuhlambulula (清热利尿):** Ama-catechin asheshisa umzimba kanye nokukhipha uketshezi.
*   **Umthelela wokunika amandla (提神醒脑):** I-caffeine (2.8–3.5%) — ingaphezulu ngo-30% kunengxubevange.
*   **Ukuthuthukisa ukugaya ukudla:** Ama-polyphenol avuselela izinsiza zomzimba.
*   **Ukuqinisa amasosha omzimba:** I-selenium, i-zinc, uvithamini C.

*   **Kubalulekile:** lezi zinzuzo ezibaluliwe zisekelwe emininingweni etholakala emphakathini futhi akuzona izincomo zezokwelapha.

**9. Ukwenziwa Kwetiye:**

*   **Indlela yengilazi (上投法):**
    *   Izinga lokushisa: 85–90°C. Thela amanzi afike ku-7/10, ufake amagremu ama-3 etiye.
    *   Yima imizuzu engama-2–3. Buka ukwembuleka “kwezimbali ze-orchid”.

*   **Indlela ye-gaiwan:**
    *   Ukuhlamba — imizuzwana emi-5. Ukusipha kokuqala — imizuzwana engama-20.
    *   Itiye limelana **nokuphakwa okungu-4–6**.

*   **Qaphela:** ungawasebenzisi amanzi abilayo (>90°C) — kulimaza ama-amino acid futhi kudala ubumhlophe. Ngemva kokuvulwa — kumele liphuzwe zingakapheli izinsuku eziyisikhombisa ukuze uthole ubusha obukhulu bephunga elimnandi.

**10. Ukugcinwa:**

*   Kufanele kuvaleke, endaweni emnyama nepholile. Efrijini ngezinga lokushisa elingama-0–5°C.
*   Itiye elisanda kuthengwa — kufanele liminyaniswe izinsuku eziyi-15 ukuze “kuhambise umlilo”.
*   Isikhathi sokugcinwa — singafinyelela ezinyangeni eziyi-12. Ngemva kokuvulwa — izinsuku eziyisikhombisa ukuze kube nephunga elimnandi elingcono kakhulu.

**11. Intengo Nokungewona:**

Amamaki amathathu: Cuiya/特级 (kusukela kuma-yuan angama-600 nge-jin), Cuijian/一级, Cuilan/二级.

*   **Ungakugwema kanjani ukungewona:** Thenga okunophawu lwe-GI lwesifunda saseYuexi; hlola “izimbali ze-orchid” lapho kutshalwa; hlola iphunga le-orchid; intengo ephansi ngokusolisayo iwuphawu lokungeyena.

**12. Izinto Ezithakazelisayo:**

*   Ukunikelwa kane njengomnikelo kahulumeni kubaholi bamazwe angaphandle (2010–2012) — irekhodi eliphelele phakathi kwamatiye aluhlaza “amasha” (adalwe ngemuva kuka-1949).

*   Ama-amino acid ≥6.3% kanye nama-polyphenol ≤19.5% — “isilinganiso se-polyphenol-amino acid” esingu-3:1 esikhundleni sezilinganiso ezijwayelekile ezingama-5–8:1. Lokhu kwenza i-Yuèxī cuì lán ibe ngelinye lamatiye aluhlaza “anoshukela omningi” futhi “anokwanda okuncane” emhlabeni.

*   Uvithamini C — 121 mg/100 g — **ophindwe kabili kunengxubevange**. Ngokwalesi silinganiso, i-Yuèxī cuì lán ingelinye lama-“qhawe” phakathi kwamatiye aluhlaza.

*   Ukugwema izinsiza zensimbi ngokuphelele (全程竹木器具) kanye nokomiswa ngamalahle nge-“umbhalo obandayo” (冷韵) kuyinhlanganisela engavamile enika itiye umoya ongenakuphikiswa.

*   Izingxenye eziyinhloko — ziyizindawo zokugcina amanzi ezinomthetho wokwenqatshelwa komanyolo wamakhemikhali nezibulala-zinambuzane. Itiye — empeleni liluhlaza ngaphandle kwesitifiketi esisemthethweni.

**13. Ukuqhathanisa Namanye Amatiye Aluhlaza Ase-Anhui:**

*   **Huangshan Maofeng ([黄山毛峰](https://thetea.app/zu/article/huangshan-mao-feng)):** Ukushisa, “ulimi lwendlovu”, i-orchid-chestnut. I-Maofeng — inobuhle obukhulu; i-Cuì lán — inoshukela omningi futhi ibe thambile (ama-amino acid 6.3% vs. ~3–5%).

*   **Lu'an Guapian ([六安瓜片](https://thetea.app/zu/article/liu-an-guapian)):** Ngamaqabunga ahlanzekile, angenazo izinhlanga. I-Guapian — inotshani kakhulu futhi igcwele; i-Cuì lán — inobumnene futhi “i-orchid”.

*   **Jingxian Tejian ([泾县特尖](https://thetea.app/zu/article/jingxian-te-jian)):** Inomhlaba ofanayo e-Anhui. I-Tejian — inamandla kakhulu e-chestnut-mineral, ine-selenium ephezulu; i-Cuì lán — inoshukela omningi we-orchid, inama-amino acid aphawulekayo.

*   **Anji Baicha ([安吉白茶](https://thetea.app/zu/article/anji-baicha)):** Evela eZhejiang. Nayo inama-amino acid aphawulekayo (6–7%), futhi inciphise ubumnandi. I-Anji — “ubumnandi obumsulwa” ngaphandle kwezihlungu; i-Cuì lán — “ubumnandi be-orchid” ngezihlungu nesimo “sezimbali”.

**Sengiphetha:**

I-Yuèxī cuì lán itiye elenzelwe labo abafuna ukuthamba okuphelele. Ama-amino acid aphawulekayo (≥6.3%), ama-polyphenol aphansi kakhulu (≤19.5%), umthamo ophindwe kabili kavithamini C, iphunga le-orchid lezinhlobo zendabuko, “umbhalo obandayo” wokomiswa ngamalahle, kanye ne-“zimbali ze-orchid” ezivuleka esiphuzweni esiluhlaza okotshani, — konke lokhu kwenza “I-Orchid eluhlaza” ibe itiye elifanele labo abacabanga ukuthi ubumnandi nokwanda kuyizitha, kanti ubumnandi nokusha kuyizimfanelo eziyizo zetiye eliluhlaza. Linikelwe kane kubaholi bamazwe — futhi ngokufanele: kule “orchid” akukho nalinye inothi elinokhahlo.
