---
title: "I-Yīngdé Lǜchá"
url: https://thetea.app/zu/article/yingde-lucha
lang: zu
updated: 2026-04-08
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# I-Yīngdé Lǜchá (英德绿茶, Yīngdé lǜchá)

I-Yīngdé Lǜchá (英德绿茶, Yīngdé lǜchá) iwona green tea enkulu kunazo zonke esifundazweni sase-Guangdong (广东, Guǎngdōng), ekhiqizwa edolobheni lase-Yīngdé (英德市) enyakatho yesifundazwe. Nakuba i-Yīngdé idume kakhulu njengendawo yokuzalwa kwe-red tea edumile i-Yīngdé Hóngchá ([英德红茶](https://thetea.app/zu/article/yingde-hongcha)), i-green tea “yayo” nayo ayiyona encane: yenziwe nge-cultivar enkulu yase-Yúnnán (云南大叶种), iqukethe ama-amino acid amaningi kakhulu (≥5% — okuphindwe izikhathi eziyi-1.5 kunomlinganiselo ovamile) kanye nephrofayili eyingqayizivele “yokwelapha” — ngonyaka we-1986 ososayensi base-Guangdong baqinisekisa ukuthi izinga eliphezulu le-manganese (锰, měng) etiyeni lase-Yīngdé lihlobene nokunciphisa ubungozi bomdlavuza wesibindi. Ngonyaka we-2025, indawo yezingadi zetiye e-Yīngdé isidlule ama-mu angu-141,000 (ama-hektare angu-9,400), umkhiqizo waminyaka yonke ungamathani angu-11,000, inani eliphelele lingama-yuan ayizigidi eziyizinkulungwane eziyi-4.8: i-Yīngdé ingumholi ongenakuphikiswa wokutshalwa kwetiye e-Guangdong.

**1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi:**

* **Uhlobo:** I-green tea (engabiliswanga). Iyingxenye ye-green tea eyomisiwe (烘青绿茶, hōngqīng lǜchá). Okukhethekile ngayo ukuthi yenziwe ngezinto ezingavuthiwe ezinamaqabunga amakhulu (大叶种, dàyè zhǒng), okuyingqayizivele uma kuqhathaniswa namanye ama-green tea amaningi adumile asebenzisa ama-cultivar amancane amaqabunga.

* **Isigaba:** Umkhiqizo onophawu lwendawo yezwe. Umholi wokukhiqizwa kwetiye eliluhlaza esifundazweni sase-Guangdong. “I-gongcha” (贡茶) yomlando yangeNkathi ye-Qing.

* **Imvelaphi:** I-China, iSifundazwe sase-Guangdong (广东, Guǎngdōng), iDolobha lase-Yīngdé (英德市, Yīngdé Shì). Indawo yokukhiqiza yisonke isifunda sase-Yīngdé. Isizinda se-terroir siyizindawwana zase-Shāduī Zhèn (沙堆镇, Shāduī Zhèn) nase-Shuǐbiān Zhèn (水边镇, Shuǐbiān Zhèn), ezikhiqiza ngaphezu kwe-60% ye-volumu yonke, kanti i-Shāduī ingumthombo oyinhloko wetiye lesigaba esiphakeme (特级).

* **Izixhumanisi zendawo:** Cishe 24°10′ enyakatho, 113°22′ empumalanga (i-degree yama-24 — “ibhande letiye lase-Guangdong”).

**2. Umlando Nokubaluleka Kwezamasiko:**

* **Umlando:** Ukutshalwa kwetiye e-Yīngdé kubhalwa kusukela eNkathini ye-Tang: u-Lù Yǔ (陆羽) encwadini ethi “I-Chá Jīng” (茶经) waphawula ukuthi i-Sháozhōu (韶州, igama lasendulo lesifunda esasihlanganisa ne-Yīngdé) likhiqiza itiye futhi “ukunambitheka kwalo kuhle kakhulu” (其味极佳). I-Yīngdé yayingesinye sezifunda ezintathu eziyinhloko ezikhiqiza itiye e-Sháozhōu ngeNkathi ye-Tang.

	Ebusheni be-Ming, itiye laba umkhiqizo wezolimo obalulekile kule ndawo. Enkathini ye-Qing — lafakwa ohlwini lwamatiye entela (贡茶) ngenxa “yoketshezi oluhlanzekile olukhanyayo kanye nokunambitheka okusha” (茶汤清亮、滋味鲜爽).

	Isikhathi esishintsha umlando wesimanjemanje — **iminyaka yawo-1990**: uhlelo lwe-“hóng gǎi lǜ” (红改绿, “kusuka kokubomvu kuya kokuluhlaza”) — ukuguqulwa okukhulu kwamapulazi etiye asuka ekukhiqizeni i-red (black) tea aya ku-green tea. I-cultivar enkulu yase-Yúnnán (云南大叶种), ngaphambilini eyayisetshenziselwa i-red tea kuphela, yaguqulwa ukuze ikhiqize “i-green tea enephunga elimnandi futhi egcwele ukunambitheka” (高香浓味绿茶). Lokhu kuguqulwa kwenze i-Yīngdé yaba umdondoshiya onezici ezimbili — ikhiqiza kokubili i-red ne-green tea.

	Ngo-1986, ososayensi base-Guangdong Provincial Medical Academy benza ucwaningo oluqinisekisa ukuthi **izinga eliphezulu le-manganese** etiyeni lase-Yīngdé lihlotshaniswa nokunciphisa ubungozi bomdlavuza wesibindi (降低肝癌风险). Lokhu kwaba ngezinye zezifundo zokuqala zesayensi e-China ezaxhumanisa i-micro-element ethile yetiye nokuvikela umdlavuza.

	Ngo-2019, indawo yezingadi zetiye yafinyelela kuma-mu angu-141,000. Ngo-2025, inani eliphelele lemboni yetiye e-Yīngdé lalingama-yuan ayizigidi eziyizinkulungwane ezine (4.8 billion yuan).

* **Igama:**

	* “I-Yīngdé” (英德) igama ledolobha. Ngokwezwi nezwi kusho “Ubuhle besiNgisi” — yigama lomlando elingahlobene neNgilandi, kodwa elisuselwa emagameni ezindawo asendulo ase-China.
	* “Lǜchá” (绿茶) kusho “itiye eliluhlaza”.

* **Ukubaluleka kwezamasiko:** I-Yīngdé ingelinye lamadolobha amakhulu kunawo wonke okutshalwa kwetiye eningizimu ye-China, “inhloko-dolobha yetiye lase-Guangdong”. I-green tea yase-Yīngdé ifanekisela uguquko oluyimpumelelo “kusuka kokubomvu kuya kokuluhlaza” — isibonelo esiyivelakancane emhlabeni wonke wokuguqulwa kwesifunda sonke kusuka kolunye uhlobo lomkhiqizo kuya kolunye.

**3. Incazelo Yezitshalo kanye Nezinto Ezingavuthiwe:**

* **I-Hybrid / I-cultivar:** Eyinhloko — **Yúnnán Dàyè Zhǒng (云南大叶种, Yúnnán Dàyè Zhǒng)** — i-cultivar enkulu yase-Yúnnán yohlobo lwe-*Camellia sinensis* var. *assamica*. Uhlobo oluyisihlahla (乔木型), olukwazi ukumelana nesithwathwa kakhulu (esimeni sezulu sase-Guangdong). Iphrofayili yamakhemikhali ezinto zokuqala zasentwasahlobo: ama-polyphenol ≥28.3%, ama-amino acid ≥5% — **okuphindwe izikhathi eziyi-1.5** kunamatiye aluhlaza ajwayelekile avela kuma-cultivar amancane amaqabunga. Yizona zinto zokuqala ezinamaqabunga amakhulu ezinikeza “ukusutha” (浓醇) okufaniswayo kokunambitheka. Ukutshalwa kwe-Yúnnán Dàyè Zhǒng kwaqala ukugqama ngemuva kohlelo “lokusuka kokubomvu kuya kokuluhlaza” lwango-1990.

* **Ukuvunwa:** Izinkathi ezine:
	* **Míngqián Quèshé (明前雀舌, “Ulimi Lwendlovu Lwangaphambi KweMing”):** Imiqumelo egcwele evunwe ngaphambi kwe-Qīngmíng. Isimo — “雀舌” (ulimi lwendlovu). Uboya obuningi. Isigaba esiphakeme kakhulu (特级).
	* **Yǔqián Cuìyá (雨前翠芽, “Ihlumela Eliyigagu Lwangaphambi KweGuyu”):** Umqumelo owodwa oneqabunga elilodwa, ngaphambi kwe-Gǔyǔ. Isigaba sokuqala (一级).
	* **Xiàshǔchá (夏暑茶, “Ihlobo”):** Umqumelo owodwa onamaqabunga amabili. Iqabunga likhulu, liyaqina. Elikhiqizwa ngobuningi.
	* **Qiūxiāngchá (秋香茶, “Iphunga Lekwindla”):** Ngaphambi kwe-Báilù (白露, “IWhite Dew”). Iphunga lemvelo lezimbali. Isilinganelo esihle sentengo nekhwalithi.

* **Izidingo zezinto zokuqala:** Amahlumela amnene, alinganayo. Ukucutshungulwa kwenziwa ngosuku lokuvunwa.

**4. I-Terroir Nezici Zokutshalwa:**

* **Indawo:** INyakatho ye-Guangdong (粤北), indawo enamagquma. I-degree yama-24 enyakatho.

* **Isimo sezulu:** I-South Subtropical Monsoon (南亚热带季风气候). Izinga lokushisa lonyaka eliphakathi nendawo — 15.5–20.7°C, imvula yonyaka — 1,200–1,876 mm. Inani lezinsuku ezinamafu nenkungu lonyaka — **>200**. Ukwehluka kwezinga lokushisa ubusuku nemini — >10°C. Ingxenye yokukhanya okuhlakazekile — **70%** — engenye yezinkomba eziphakeme kakhulu phakathi kwezifunda ezitshala itiye.

* **Inhlabathi:** Inhlabathi ephuzi ene-asidi yendawo ene-karst (喀斯特地貌, pH 4.5–6.5). Inothiswe ngokwemvelo nge-**selenium ne-manganese** (锰, měng). Ukumbozwa kwehlathi — 68.7%. Ukungcola kwezimboni — akukho.

* **Ubungqayizivele besizinda:** Ezindaweni zase-Shāduī nase-Shuǐbiān, izinga lama-amino acid ezintweni zokuqala lifinyelela ku-**147.33 mg/g** — inkomba ephakeme kakhulu, echaza ukusha nokunoshukela okugqamile “鲜爽回甘”. Isilinganelo sama-polyphenol ne-caffeine — silingene, okunciphisa ukubaba.

**5. Ubuciko Bokukhiqiza:**

I-Yīngdé Lǜchá i-green tea eyomisiwe (烘青) enesu lokunakwa elimisiwe elithi “闷扬结合” (mèn yáng jiéhé — “ukuhlanganisa ukufuthumalisa nokuphonsa phezulu”) esigabeni sokulungisa.

* **Ukuvunwa (采摘 — cǎizhāi):** Ukuvunwa ngesandla kwamahlumela anomqumelo owodwa kuya kwamathathu amaqabunga (kuya ngenkathi yonyaka kanye nezinga).

* **Ukubuna okuncane (轻萎凋 — qīng wěidiāo):** Emathanini oqalo (竹筛摊晾) okungaba amahora ama-4. Umthamo womswakama wehlela cishe ku-70%. Umehluko ekwandiseni okujwayelekile ukuthi “萎凋” (ukubuna) kuyenziwa, hhayi nje “摊放” (ukwandisa): izinto zokuqala zidlula ekulahlekelweni kwe-turgor okulawulwayo.

* **Ukulungisa (杀青 — shāqīng):** Ebhodweni lensimbi eyinsalela ku-240°C. **Isu eliyinhloko — “闷扬结合”:** umpetha uyashintshana phakathi “kokufuthumalisa” (闷, mèn — amaqabunga acindezelwe phansi ebhodweni, afudumele emanzini awo omphunga, ~imizuzu emi-2) “nokuphonsa phezulu” (扬, yáng — amaqabunga aphonswa phezulu ngamandla, ekhipha umphunga, ~imizuzu eyi-6). Ukufuthumalisa kuqinisekisa ukufudumala okujulile kwamaqabunga amakhulu; ukuphonsa phezulu kugwema ukushisa ngokweqile futhi “kuqinise umbala oyigagu” (锁翠, suǒcuì). Ukuhlanganiswa kwala masu kunciphisa ukubaba kwezinto zokuqala ezinamaqabunga amakhulu (降低多酚苦涩).

* **Ukuhuzula (揉捻 — róuniǎn):** Ngokomthetho wokuthi “okuncane → okunamandla → okuncane” (轻-重-轻), isikhathi — imizuzu engama-40. Kwakha “izilimi zezindlovu” (雀舌形) zezigaba eziphakeme. I-coefficient yokubhidlika (碎茶率) — <5%.

* **Ukumisa (干燥 — gānzào):** Okunezigaba ezimbili: okokuqala ku-120°C ukumisa cishe ku-70% (初烘至七成干); okokugcina ku-90°C → 60°C (复干).

**6. Izimpawu Zokuzwa:**

* **Isimo seqabunga elomile:** Isigaba esiphakeme kakhulu — “izilimi zezindlovu” (雀舌形, quèshé xíng) eziminyene nezacile, ziluhlaza okwesigagu ezinoboya obuningi besiliva (翠绿披毫). Izigaba ezikhiqizwa ngobuningi — isimo esisontiwe (卷曲形). Iqabunga likhulu ngokuphawulekayo kunamatiye aluhlaza anamaqabunga amancane — umphumela we-cultivar enkulu.

* **Iphunga leqabunga elomile:** Ihlanzekile, iphakeme, iyaqina (清香, qīngxiāng). Amanothi e-orchid (兰花香) nezinhliziyo zamakhestheni (栗香). Iphunga elisele enkomishini engenalutho — **>imizuzu engama-30** — uphawu lobuqiniso.

* **Iphunga loketshezi:** Liphakeme, liyaqina, linephrofayili ye-orchid ne-castanat.

* **Ukunambitheka:** Okusuthile futhi okugcwele (浓醇, nóngchún) — umphumela wezinto zokuqala ezinamaqabunga amakhulu ezinamazinga aphezulu ama-polyphenol. Okusha (鲜爽) — ama-amino acid ≥5%. Ubumnandi obubuya — buzinzile futhi buhlala isikhathi eside (回甘持久). Ifomula: **“微苦无涩” — “ukubaba okuncane ngaphandle komunyu omahhadlahhadla”** — isici esiyingqayizivele, esichazwa isilinganelo esilinganiswe kahle sama-polyphenol ne-caffeine.

* **Umbala woketshezi:** Uphuzi oluhlaza, okhanyayo futhi osobala (黄绿明亮).

* **Isisekelo setiye:** Amahlumela amnene, ahlangene abe “yimiqumulwana” enombala ophuzi-oluhlaza (嫩匀成朵，绿黄鲜活).

**7. Umumo Wamakhemikhali:**

I-cultivar enkulu kanye nenhlabathi ye-karst enamazinga aphezulu e-manganese kwakha iphrofayili eyingqayizivele:

* **Ama-Polyphenol (catechin):** 25–30% — ngaphezu kwesilinganiso samatiye aluhlaza. I-EGCG — iyisakhi esiyinhloko. Ukusebenza ngempumelelo ekunciphiseni ama-radical akhululekile — kuphindwe izikhathi eziyi-10 kunalezo zika-vitamin E.

* **Ama-Amino acid:** **≥5% — okuphindwe izikhathi eziyi-1.5 ngaphezu kwesilinganiso** samatiye aluhlaza. Esizindeni (Shāduī) — kufinyelela ku-147.33 mg/g. Yiwona amino acid anquma ukusha futhi nobumnandi “okuphilayo”.

* **I-Manganese (锰, měng):** **Iphakeme kakhulu** kunamatiye aluhlaza avamile. Ngokolwazi olutholwe ucwaningo lwe-Guangdong Provincial Medical Academy (1986), izinga eliphezulu le-manganese lihlotshaniswa nokunciphisa ubungozi bomdlavuza wesibindi kanye nokunciphisa kwama-radical akhululekile okuthuthukile (+30% uma kuqhathaniswa netiye eliluhlaza elijwayelekile).

* **I-Vitamin C:** **Iphakeme izikhathi eziyi-1.5 kunesilinganiso** — umphumela wesimo sezulu esithambile saseningizimu nokukhanya okuhlakazekile okuningi.

* **Ama-Alkaloid:** I-Caffeine — izinga elilinganiselayo, lilingsniswe nama-polyphenol.

* **I-Selenium:** Izinga eliphakeme ngokwemvelo — livela enhlabathini ye-karst.

* **Amaminerali:** I-Potassium, i-magnesium, i-zinc, i-manganese, i-selenium.

**8. Izinzuzo Zempilo:**

* **Ukuvikela umdlavuza (防癌潜力):** Izinga eliphezulu le-manganese — ukusebenza ngempumelelo kokunciphisa ama-radical akhululekile kuphakeme ngo-30% kunetiye eliluhlaza elijwayelekile. Ucwaningo luka-1986 lwaqinisekisa ubudlelwano nokunciphisa ubungozi bomdlavuza wesibindi.
* **Umphumela onamandla we-antioxidant:** Ama-Catechin — ukusebenza kwawo kuphakeme izikhathi eziyi-10 kunalezo zika-vitamin E. I-Vitamin C — iphakeme izikhathi eziyi-1.5 kunesilinganiso.
* **Ukulawula imetabolism:** Ama-Polyphenol (25–30%) akhuthaza ukuchithwa kwamafutha.
* **Umphumela wokukhuthaza:** I-Caffeine ne-L-theanine.
* **Ukuthuthukisa ukugaya ukudla:** Ama-Polyphenol akhuthaza ama-enzyme.

* **Okubalulekile:** lezi zinzuzo ezibaliwe zisekelwe olwazini olutholakala emithonjeni yomphakathi futhi akuzona izeluleko zezokwelapha.

**9. Ukuphiliswa:**

* **Izinga lokushisa kwamanzi:** 80–85°C; ngesigaba esiphakeme (特级) — 75°C.

* **Ubuningi betiye:** 3 g ku-150 ml wamanzi (isilinganiso 1:50).

* **Izitsha:** Ingilazi ewedwa (ukubuka “izilimi zezindlovu”) noma i-gaiwan emhlophe yobumba olucwebileyo (ukuhlola iphunga).

* **Inqubo:**

	1. Fudumeza izitsha, ukhiphe amanzi.
	2. Fake itiye.
	3. Geza ngokushesha — thela amanzi, futhi ukhiphe ngokushesha (温润泡快速倒出).
	4. Okokuqala ukumiswa komxube — imizuzu engama-30.
	5. Okulandelayo — yengeza ngemizuzu eyi-10. Itiye likwazi ukumelana nokuphiliswa izikhathi ezi-3–4.

* **Qaphela:** ungasebenzisi amanzi abilisiwe aphindelelayo (忌反复烧开沸水) — lokhu kubhubhisa ukwakheka kwama-polyphenol. Akunconywa ukuphuza usende — izinga eliphezulu lama-tannin lingashukuma ulwelwesi lwamathumbu. Ngemuva kokuvulwa — gcina efrijini, usebenzise phakathi kwezinyanga ezi-3.

**10. Ukugcinwa:**

* Gcina esitsheni esivaleke ngokuphelele, endaweni emnyama nepholile.
* Esikahle kakhulu — efrijini eku-0–5°C.
* Isikhathi sokuphila — kuze kube yizinyanga eziyi-12.
* Ngemuva kokuvulwa — sebenzisa phakathi kwezinyanga ezi-3.

**11. Intengo Nokukhwabanisa:**

I-Yīngdé Lǜchá inikeza amagreyidi amathathu ayinhloko: eliphezulu (特级) — “Míngqián Quèshé” (全芽, kusuka kuma-yuan angu-600 nge-jīn), elokuqala (一级) — “Yǔqián Cuìyá” (200–400 yuan), elikhiqizwa ngobuningi (大宗茶) — kusetshenziswa ezikhwameni zetiye nasezindaweni zokudlela.

* **Indlela yokugwema amafake:**

	* **Thenga kubadayisi abaqinisekisiwe** ngendabuko eqinisekisiwe evela eDolobheni lase-Yīngdé.
	* **Hlola usayizi weqabunga:** I-Yīngdé Lǜchá yangempela — ivela ku-cultivar enkulu, iqabunga likhulu ngokuphawulekayo kunamatiye aluhlaza anamaqabunga amancane. Iqabunga elincane, “elifana nephepha” — liyangabazeka.
	* **Hlola “inkomishi ebandayo”:** iphunga elisele >imizuzu engama-30 — uphawu lobuqiniso.
	* **Hlola ukunambitheka:** ifomula ethi “微苦无涩” (ubaba obuncane ngaphandle komunyu). Ukubaba okuqinile — kungukukhwabanisa.
	* **Naka intengo:** ephansi ngokusolisayo — kuyisibonakaliso sokukhwabanisa.

**12. Amaqiniso Athakazelisayo:**

* Uhlelo lwe-“红改绿” ( “kusuka kokubomvu kuya kokuluhlaza”) lweminyaka yawo-1990 — lungesinye sezibonelo ezimbalwa emhlabeni wonke wokuguqulwa kwesifunda sonke kusuka ku-red tea kuya ku-green tea. I-cultivar enkulu yase-Yúnnán, eyayisetshenziselwa i-red tea kuphela amakhulu eminyaka, yaguqulwa ngempumelelo ukukhiqiza i-green — lokhu kwafakazela ukuguquguquka kwe-*Camellia sinensis* var. *assamica*.

* Ngo-1986, i-Guangdong Provincial Medical Academy yaqinisekisa ubudlelwano phakathi kwezinga eliphezulu le-manganese etiyeni lase-Yīngdé nokunciphisa ubungozi bomdlavuza wesibindi — okungenye yezifundo zokuqala zesayensi e-China “itiye — ukuvikela umdlavuza”.

* Izinga lama-amino acid ≥5% — liphindwe izikhathi eziyi-1.5 kunesilinganiso. Izinga le-vitamin C — liphindwe izikhathi eziyi-1.5 futhi. Ukwedlula okuphindwe kabili kwazo zombili lezi zinkomba — kuyivelakancane kumatiye aluhlaza, okuchazwa ukuhlanganiswa kwe-cultivar enkulu kanye nesimo sezulu saseningizimu nokukhanya okuhlakazekile okuningi.

* U-Lù Yǔ waphawula i-Yīngdé (njengengxenye ye-Sháozhōu) emuva kwangekhulu lesi-8: “ukunambitheka kwayo kuhle kakhulu” (其味极佳) — enye yezilinganiso zokuqala ezinhle zetiye lase-Guangdong.

* Ngo-2025, inani lemboni yetiye e-Yīngdé — ama-yuan ayizigidi eziyizinkulungwane ezine namakhulu ayisishiyagalombili (4.8 billion yuan), ama-mu angu-141,000 amapulazi, amathani angu-11,000 etiye elomile ngonyaka. I-Yīngdé ingumholi ongenakuphikiswa wokutshalwa kwetiye e-Guangdong.

**13. Ukuqhathaniswa namanye amatiye aluhlaza amakhulu amaqabunga nawase-Guangdong:**

* **I-Diānlǜ (滇绿, itiye eliluhlaza lase-Yúnnán):** Nayo ivela ku-cultivar enkulu yase-Yúnnán, kodwa isuka e-Yúnnán. I-Diānlǜ — “iluhlaza” ngokwengeziwe futhi inomunyu; i-Yīngdé Lǜchá — ithambe ngokwengeziwe futhi “icutshunguliwe” ngenxa yobuchwepheshe obuthi “闷扬结合”.

* **I-Gǔláochá ([古劳茶](https://thetea.app/zu/article/gulaocha)):** Ivela e-Guangdong (Hèshān). Itiye eliluhlaza lomlando elinephunga le-orchid. I-Gǔláochá — inamaqabunga amancane futhi ithambe ngokwengeziwe; i-Yīngdé — iminyene futhi igcwele ngokwengeziwe.

* **I-Rìzhào Lǜchá ([日照绿茶](https://thetea.app/zu/article/rizhao-lucha)):** Ivela e-Shāndōng. Nayo ivela kuma-cultivar “angenisiwe” (kodwa anamaqabunga amancane), futhi inamazinga aphezulu ama-amino acid. I-Rìzhào — “isenyakatho”; i-Yīngdé — “iseniningizimu”. Ngokwemvelo yamakhemikhali: zombili — zingaphezu kwesilinganiso ngama-amino acid, kodwa i-Yīngdé — isuselwa ezintweni zokuqala ezinamaqabunga amakhulu, okunikeza umzimba “osindayo” ngokwengeziwe.

* **I-Xī Hú Lóngjǐng ([西湖龙井](https://thetea.app/zu/article/xihu-longjing)):** Ivela ku-cultivar encane yamacembe, iyisicaba. I-Lóngjǐng — icwengile futhi inobuhle; i-Yīngdé — inamandla kakhudlwana futhi igcwele, “inobuba” obugqamile besimo samaqabunga amakhulu.

**Ekuphetheni:**

I-Yīngdé Lǜchá — itiye elizalwa ukuguqulwa. Ngenkathi ngeminyaka yawo-1990 izingadi zetiye ezibomvu zase-Yīngdé “ziguqulwa zaba luhlaza”, bambalwa ababelindele ukuthi i-cultivar enkulu yase-Yúnnán, eyakhelwa imvelo ukubiliswa, izokwazi ukukhiqiza itiye eliluhlaza lezinga lomhlaba. Kodwa inhlabathi ye-karst ene-manganese ne-selenium, izinsuku ezingama-200 zenkungu, i-70% yokukhanya okuhlakazekile kanye nobuchwepheshe obuthi “闷扬结合” — ukufuthumalisa nokuphonsa phezulu ebhodweni elishisayo — kwenza okungenzeki kwaba okungenzeka. Umphumela — itiye eliluhlaza elinama-amino acid aphindwe izikhathi eziyi-1.5 kunokujwayelekile, i-manganese evikela umdlavuza kanye nefomula ethi “ubaba obuncane ngaphandle komunyu”, lapho amandla amaqabunga amakhulu athanjiswe ubungcweti bokucutshungulwa. I-Yīngdé Lǜchá — ingeyalabo abafuna itiye eliluhlaza “elinomzimba”: hhayi ubumnene obupholile be-[Bìluóchūn](https://thetea.app/zu/article/biluochun), kodwa uhlaza oluminyene nolusuthile lwaseningizimu.
