---
title: "Tīngxī lánxiāng chá"
url: https://thetea.app/zu/article/tingxi-lanxiang-cha
lang: zu
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Tīngxī lánxiāng chá (汀溪兰香茶)

**Tingxi Lanxiang Cha** (*Tīngxī lánxiāng chá*, 汀溪兰香茶) — itiye eliluhlaza lamadolobhana amane esifunda sase Tingxi (汀溪乡) esifundeni sase Jing (泾县) kumasipala wedolobha wase Xuancheng eningizimu yesifundazwe sase Anhui, encazelweni echazayo «iphunga le-orchid lase Tingxi». Izidingo zomkhiqizo onophawu lwendawo zibiza izimpawu zalo ezimbili ezijwayelekile: ukwakheka kwezinsika zesikele sokufekethisa (绣剪形) kanye nephunga le-orchid. Igama livikelwe uphawu lwendawo lwezolimo kusukela ngo-2017 kanye nokuqashelwa komkhiqizo onophawu lwendawo kusukela ngo-2025. Lona umkhiqizo ohlukile, hhayi igama elifanayo nelithi Jingxian Lanxiang Cha: lona lendawo yalo inamadolobhana angama-46, futhi amadolobhana amane e Tingxi Lanxiang ayafakwa kuyo.

**1. Ukuhlukaniswa kanye nemvelaphi:**

* **Uhlobo:** Itiye eliluhlaza (绿茶, *lǜchá*). Incwadi yezinkomba ilibiza ngetiye eliluhlaza elidumile lesigaba samatiye «abukhali» okomiswa ngokushisa (烘青尖茶类名优绿茶, *hōngqīng jiānchá*; ubuchwepheshe ngokwezidingo — buluhlaza (isigaba 5).
* **Isigaba:** Itiye «elibukhali» lesifunda sase Jing; umkhiqizo onophawu lwendawo.
* **Imvelaphi:** I-China, isifundazwe sase Anhui (安徽, *Ānhuī*), kumasipala wedolobha wase Xuancheng (宣城, *Xuānchéng*), isifunda sase Jing (泾县, *Jīngxiàn*), isifunda sase Tingxi (汀溪, *Tīngxī*).
* **Indawo evikelwe:** Amadolobhana amane esifunda sase Tingxi — Danankeng (大南坑村), Hongxing (红星村), Hongling (红岭村) kanye ne Gaoshan (高山村). Umfakisicelo — Inhlangano yetiye yesifunda sase Jing (泾县茶业协会). Inguqulo yekhasi elilodwa lokuhweba, yokuthi itiye lenziwa kuso sonke isifunda, ayifakazelwa idokhumenti.
* **Izixhumanisi zendawo:** 30°28′40″–30°38′19″ ukuya enyakatho, 118°33′51″–118°40′12″ ukuya empumalanga (imingcele yendawo evikelwe).

**2. Umlando nokubaluleka kwamasiko:**

* **Umlando:**
    * **Umlando wangaphambili.** Ngokwezincwadi zezinkomba, itiye «elibukhali» (尖茶, *jiānchá*) — umkhiqizo wendabuko wesifunda. Imibhalo yehlukene ngeminyaka: eminye imibhalo ibiza i-«Baiyun Lanpian» (白云兰片) ngetiye lezikhathi ze Tang kanye ne Song, enye incwadi yezinkomba ibhala ukuthi ngesikhathi se Tang lapha kwakwenziwa i-«Baiyun Cha» (白云茶), kanti igama elithi «Baiyun Lanpian» lilikhankanya ngokombhalo othi «白云茶赋» wesikhathi sika Kangxi (康熙) wobukhosi bakwa Qing.
    * **Ukuphela kwe Qing.** Amatiye «abukhali» ase Tingxi kanye ne Aimin (爱民) ayethengiswa emadolobheni ase Yangtze futhi ethunyelwa ngamaqoqo eNingizimu-mpumalanga ye-Asia, ngenxa yalokho ayebizwa ngetiye «elibukhali laphesheya kwezilwandle» (洋尖, *yángjiān*).
    * **Ukudalwa.** Ngokwezincwadi zezinkomba, itiye lenziwa ngesisekelo setiye langaphambilini «elibukhali» lezinga eliphezulu ngaphansi kokuholwa uprofesa Chen Chuan (陈椽): ukuvuna kwaphakanyiselwa ebudlotyaneni beqabunga elilodwa, ukwakheka kwalungiswa kwaba izinsika zesikele, kanti igama lanikezwa kubhekwa iphunga le-orchid le-«Baiyun Lanpian». Enye incwadi yezinkomba ibiza isisekelo setiye lendawo i-«Tingxi Tikui» (汀溪提魁). Iminyaka yokudalwa ayishiwongo emithonjeni.
    * **2013–2014 iminyaka.** Ngokombiko kahulumeni wesifunda, itiye iminyaka emibili ilandelana lalingena eshumini lamabhrendi etiye esifundazweni, athandwa kakhulu abafundi — okuwukuphela kwetiye lase Xuancheng.
    * **2015 unyaka.** Ihhovisi lokulawulwa kwekhwalithi kwezobuchwepheshe lesifundazwe sase Anhui (安徽省质量技术监督局) lagunyaza ngomhla ka-14 Julayi indinganiso yendawo DB34/T 2413-2015 «Umthethonqubo wezobuchwepheshe wokukhiqiza Tingxi Lanxiang Cha» (汀溪兰香茶生产技术规程); yaqala ukusebenza ngomhla ka-14 Agasti 2015.
    * **20 Ephreli 2017.** Umnyango wezolimo we-PR China wabhalisa i-«汀溪兰香茶» njengomkhiqizo wezolimo onophawu lwendawo.
    * **2019 unyaka.** E Tingxi kwabanjwa umkhosi wesishiyagalombili wokuvuna we-«泾县（汀溪）兰香茶».
    * **20 Meyi 2020.** Ngokwencwadi yezinkomba, itiye lafakwa ohlwini lukazwelonke lwe-«全国名特优新农产品».
    * **9 Juni 2025.** Ihhovisi likahulumeni lempahla yobuhlakani (CNIPA) ngesimemezelo № 632 lamukela njengomkhiqizo onophawu lwendawo — ngokwehlukana ne Jingxian Lanxiang Cha, elamukelwa ngesimemezelo esifanayo.
* **Igama:** «Tingxi» (汀溪) — igama lesifunda; «lanxiang» (兰香) — «iphunga le-orchid»; «cha» (茶) — itiye.
* **Ukubaluleka kwamasiko:** Uhulumeni wase Xuancheng ubiza i Tingxi ngekhaya laleli tiye kanye «nesifunda samatiye adumile» esifundeni, kanti itiye ngokwalo — itiye eliluhlaza le-organic elenziwe ngesandla. Umkhosi wokuvuna uthuthukisa ibhrendi yesifunda yonkana i-«泾县兰香».

**3. Incazelo yezitshalo kanye nezinto zokusetshenziswa:**

* **Izinhlobo:** Izidingo zibiza izinhlobo ezinhle ezinjenge-«Lanxiang № 1» (兰香一号, *Lánxiāng yī hào*). Ngokwencwadi yezinkomba yenhlangano yezobuchwepheshe bezolimo ekuchazeni kabusha, lokhu inani lendawo (当地[群体种](https://thetea.app/zu/article/qunti-zhong)) kanye nemigqa ekhethwe kulo; amaqabunga anombala onsomi awathathwa.
* **Indinganiso yokuvuna:** Ibudlotyana neqabunga elilodwa elisanda kuqala ukuvuleka (一芽一叶初展); iqabunga linqanyulwa ngokunyakazisa isandla phezulu (提手采).
* **Isikhathi sokuvuna:** Ngokwezidingo ukuvuna kuvulwa kusukela enshumini yesithathu kaMashi kuze kube umkhosi we Qingming (清明). Ukushicilelwa okukodwa kwezemfundo kubhala ngokuvuna phakathi kwe Qingming ne Guyu (谷雨); ukuthi umehluko uchazwa kanjani, akushiwongo emithonjeni.

**4. I-terroir kanye nezici zokutshala:**

* **Isifunda:** Izintaba zaseningizimu ye Anhui.
* **Isimo sezulu:** I-subtropical monsoon yasenyakatho, enomswakama. Incwadi yezinkomba inikeza i Tingxi 15,7 °C ngonyaka ngokwesilinganiso, izinsuku ezingama-246 ezingenasiqhwa, amahora angu-1932,4 elanga kanye no-1536,7 mm wemvula; esimweni sezulu esicacile ekuseni nakusihlwa kunenkungu, esimweni sezulu esibi izintaba zisemafini.
* **Inhlabathi:** Ngokwezidingo — yokwakheka okuhle, enesihlabathi, engena kahle amanzi, enongqimba olujiyile lwe-humus; i-organic matter 2–6 %, pH 5,0–6,0.
* **Ukunakekelwa:** Lapho kuvundiswa kufakwa i-organic evundile — umquba, amakhoba embewu acindezelwe, umquba wezilwane.
* **Ukuphakama kokutshala:** Ayikho imininingwane emithonjeni etholiwe.
* **Isilinganiso:** Incwadi yezinkomba yemikhiqizo yendawo ibiza amahektha angama-400 ezingadi kanye namathani angama-80 okukhiqiza; unyaka walezi zibalo awushiwongo, ukuthi indawo ibhekise kuphi, akucaci.

**5. Ubuchwepheshe bokukhiqiza:**

Izidingo zomkhiqizo onophawu lwendawo zibeka lolu chungechunge:

1.  **Ukuvuthwa kweqabunga elisha (摊放, *tānfàng*).**
2.  **Ukuqedwa kokugxilisa (杀青, *shāqīng*):** Ukushisa kuyeka ukufiphala.
3.  **Ukwakheka (做形, *zuòxíng*):** Ukulungisa (理条, *lǐtiáo*) kanye nokucindezela kancane — kusukela lapha ukwakheka okuqondile okuyisicaba.
4.  **Ukomiswa kokuqala (初烘, *chūhōng*).**
5.  **Ukupholisa (摊凉, *tānliáng*).**
6.  **Ukukhetha (捡剔, *jiǎntī*).**
7.  **Ukomiswa kokugcina (复烘, *fùhōng*).**
8.  **Ukupakisha.**

Ukukhiqiza kuchazwa futhi umthethonqubo wezobuchwepheshe wesifundazwe DB34/T 2413-2015 (isigaba 2). Umbhalo womthethonqubo awukho emithonjeni etholiwe, ngakho-ke izidingo zawo azivezwanga lapha.

Amazinga okushisa kanye nezikhathi zemisebenzi azikho emithonjeni etholiwe. Incazelo eyodwa yezohwebo ibhala ngokomiswa emalahleni kuze kufike umswakama ongu-5 % noma ngaphansi; izidingo zivumela kuze kufike ku-7 %.

**6. Izici ze-organoleptic:**

Ngokwezidingo zomkhiqizo onophawu lwendawo.

* **Ukubukeka kweqabunga elomile:** Ukwakheka kwezinsika zesikele sokufekethisa, okuqondile nokusabalele, okuluhlaza okotshani okupholile, ngoboya obubonakalayo (绣剪形，平直舒展，翠绿显毫).
* **Iphunga leqabunga elomile:** Azikho izincazelo emithonjeni etholiwe.
* **Iphunga loketshezi:** Elihlanzekile neliphezulu, linephunga le-orchid elicacile (香气清高显兰花香).
* **Ukunambitheka:** Okusha nokuthambile, nokubuya okumnandi (滋味鲜醇回甘).
* **Umbala woketshezi:** Omsulwa, osobala futhi okhanyayo (汤色清澈明亮); izincwadi zezinkomba zicacisa — oluhlaza okotshani obuthambile.
* **Isisekelo setiye (iqabunga elibilisiwe):** Eliyinyama nelithambile, amaqabunga avuleka njengembali, aluhlaza futhi acwebezelayo (叶底肥嫩成朵绿亮).

**7. Ukwakheka kwamakhemikhali:**

Izidingo zomzimba nezamakhemikhali zomkhiqizo onophawu lwendawo:

| Inkomba | Indinganiso |
| :--- | :--- |
| Umswakama | ungekho ngaphezu kuka-7,0 % |
| Uthuli | alukho ngaphezu kuka-0,5 % |
| Umlotha ophelele | awukho ngaphezu kuka-6,5 % |
| Izinto ezikhiphekayo ezincibilikayo emanzini | azikho ngaphansi kuka-37,0 % |
| I-cellulose | ayikho ngaphezu kuka-14,0 % |

Izidingo zophawu lwezolimo zazibhekisela ezinkomba zomzimba nezamakhemikhali kanye nakumazinga endinganiso yesifundazwe DB34/T 1582 «Umkhiqizo onophawu lwendawo Tingxi Lanxiang Cha»; umbhalo wayo awukho emithonjeni etholiwe. Imininingwane ngama-polyphenol, ama-amino acid kanye ne-caffeine emithonjeni etholiwe nawo awukho.

**8. Izakhiwo eziwusizo:**

Ayikho imininingwane eqinisekisiwe ngomthelela waleli tiye ngokwalo.

**9. Ukwenziwa kwetiye:**

Umkhuba wesigaba setiye eliluhlaza.

* **Izinga lokushisa kwamanzi:** 80–85 °C.
* **Inani letiye:** 3 g ku-150 ml.
* **Izitsha:** Inglazi ekhanyelayo noma i-gaiwan emhlophe.
* **Inqubo:**
    1. Ukushisisa izitsha.
    2. Beka itiye bese uthela amanzi eduze kodonga.
    3. Ukumnika kokuqala — ngemva kwemizuzwana engama-40–60.
    4. Phuza, ushiya ingxenye eyodwa kwezintathu zokumnika.
    5. Thela amanzi futhi.
    6. Ukuthela kabusha okubili noma kuthathu.

**10. Ukugcinwa:**

Umkhuba wesigaba. Ekupakisheni okungangeni emoyeni okungabonakali, esiqandisini ku-0–5 °C, ngaphandle kokukhanya, umswakama kanye namaphunga angaphandle. Iphunga le-orchid lishabalala kuqala, ngakho-ke itiye lingcono ukuliphuzwa phakathi nonyaka.

**11. Intengo kanye nemikhiqizo yomgunyathi:**

Ayikho imininingwane ngezintengo emithonjeni etholiwe.

* **Indlela yokugwema imikhiqizo yomgunyathi:**
    * Sesha uphawu olukhethekile lwendawo lwe-«汀溪兰香茶»: ilungelo lalo livunyelwa yi-CNIPA, uhlu lwabavunyelwe lushicilelwa.
    * Qiniseka ukuthi itiye livela emadolobhaneni amane esifunda sase Tingxi.
    * Iqabunga — liqondile, liyisicaba, linokwakheka kwesikele, linoboya; aligoqiwe futhi aliyona ibhola.

**12. Amaqiniso athakazelisayo:**

* Imibhalo ethandwayo ichaza iphunga le-orchid ngama-orchid asendle, entwasahlobo aqhakaza emithambekeni — lokhu incazelo yesintu, hhayi imininingwane yokuhlaziya.
* Wonke amadolobhana amane e Tingxi Lanxiang angena endaweni yamadolobhana angama-46 ye Jingxian Lanxiang Cha; womabili amagama amukelwe ngesimemezelo esisodwa ngokufaka isicelo senhlangano eyodwa.
* Izindinganiso zomakhelwane ababili ziyehluka: ku Tingxi Lanxiang ukuvuna kuvulwa kusukela ekupheleni kukaMashi kuze kube Qingming, uthuli luvunyelwe kuze kufike ku-0,5 %, izinto ezikhiphekayo zidingeka okungenani 37 %; ku Jingxian Lanxiang ukuvuna kuvulwa kusukela ekupheleni kukaMashi kuze kube Guyu, imvuthuluka nothuli kuvunyelwe kuze kufike ku-6 %, izinto ezikhiphekayo — kusukela ku-35 %.

**13. Ukuqhathanisa namatiye esifunda sase Jing kanye nomakhelwane:**

* **Jingxian Lanxiang Cha ([泾县兰香茶](https://thetea.app/zu/article/jingxian-lanxiang-cha)):** Itiye le-orchid elijwayelekile lesifunda elinokwakheka kwesikele okufanayo; indawo ebanzi futhi ihlanganisa amadolobhana e Tingxi Lanxiang.
* **Jingxian Te Jian ([泾县特尖](https://thetea.app/zu/article/jingxian-te-jian)):** Itiye eliluhlaza «elibukhali» elomiswa ngokushisa lesifunda esifanayo elinegama laso.
* **Yongxi Huo Qing ([涌溪火青](https://thetea.app/zu/article/yongxi-huo-qing)):** Itiye eliluhlaza lesifunda, eligoqwe laba amabhola aminyene.
* **Taiping Hou Kui ([太平猴魁](https://thetea.app/zu/article/taiping-hou-kui)):** Itiye elidumile lase Anhui «elibukhali», eliyisicaba futhi elinamaqabunga amakhulu.

**Ekuphetheni:**

Tingxi Lanxiang Cha — itiye eliluhlaza «elibukhali» lamadolobhana amane asezintabeni esifunda sase Tingxi: iqabunga eliqondile eliyisicaba ngokwakheka kwezinsika zesikele sokufekethisa, umbala ohlaza okotshani opholile onoboya, iphunga elihlanzekile neliphezulu elinenothi le-orchid kanye nokunambitheka okusha nokuthambile ngokubuya okumnandi. Likhule lisuka etiyeni lesifunda elidala «elibukhali» futhi lihlobene ne Jingxian Lanxiang ebanzi, kodwa izindinganiso zalo zezalo — isikhathi sokuqala sokuvuna singaphambili kanye nemvume yothuli iqinile.
