---
title: "Táoyuán dàyè chá"
url: https://thetea.app/zu/article/taoyuan-daye-cha
lang: zu
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Táoyuán dàyè chá (桃源大叶茶)

**I-Taoyuan Daye Cha** (*Táoyuán dàyè chá*, 桃源大叶茶) — “itiye lamaqabunga amakhulu laseTaoyuan”: igama lohlobo lwendawo lwesihlahla setiye kanye netiye elivela kulo esifundeni saseTaoyuan (桃源县) esifundazweni sedolobha iChangde enyakatho-ntshonalanga yesifundazwe saseHunan. Uhlobo lwaqala ngesihlahla esisodwa sasendle esatholakala ngo-1969 ezintabeni zendawo yaseTaipingpu; ngemuva kweminyaka engaphezu kwamashumi amabili yokukhetha nokwandisa, lwaba uhlobo lwesifundazwe oluthi “桃源大叶”. Ngaphansi kwaleli gama kwenziwa amatiye aluhlaza — i-bud tea, i-maojian kanye ne-leaf tea, — futhi uhlobo ngokwalo lusetshenziselwa netiye elibomvu, kanye netiye elimnyama. Ngakho-ke igama alisho isigaba, kodwa uhlobo nendawo. Kusukela ngasekupheleni kweminyaka yama-2000 livikelwa uphawu lwesitifiketi sezindawo.

**1. Ukuhlukaniswa kanye nemvelaphi:**

* **Uhlobo:** Akusona isigaba esisodwa. Izincazelo eziyisethenjwa zihlukanisa umkhiqizo emigqeni emithathu — 桃源大叶芽茶 (itiye le-bud), 桃源大叶[毛尖](https://thetea.app/zu/article/mao-jian) (maojian) kanye ne桃源大叶绿茶 (itiye eliluhlaza); uphawu lunikezwe impahla ethi “茶叶” — “itiye” ngaphandle kokucacisa isigaba. Uhlobo lusetshenziselwa netiye elibomvu, nanjengempahla yokusetshenziselwa itiye elimnyama.
* **Isigaba:** Itiye lohlobo lwendawo lwamaqabunga amakhulu; uphawu lwesitifiketi sezindawo.
* **Imvelaphi:** I-China, isifundazwe saseHunan (湖南, *Húnán*), isifunda sedolobha iChangde (常德, *Chángdé*), isifunda saseTaoyuan (桃源县, *Táoyuán Xiàn*). Indawo yokuzalwa yohlobo — indawo yaseTaipingpu (太平铺乡).
* **Indawo:** Kunikezwe ikheli lokuphatha lomnikazi wophawu; umngcele wezomthetho wendawo yokukhiqiza angiwuphicaphicanga.
* **Uhlobo lokuvikelwa:** Uphawu lwesitifiketi sezindawo **No. 6230496**, impahla — 茶叶; umnikazi — I-Taoyuan County Tea Industry Association (桃源县茶叶产业协会). Uphawu lukhona ohlwini lwezinkomba zezindawo ezibhalisiwe ze-State Administration for Industry and Commerce nasohlwini lwezinkomba zezindawo zikahulumeni waseHunan lwango-2024.
* **Izixhumanisi zendawo:** Isifunda saseTaoyuan — cishe u-28.9° N no-111.5° E.

**2. Umlando kanye nokubaluleka kwamasiko:**

* **Umlando:**
    * **Itiye lasendulo laseWuling.** Imithombo yendawo icaphuna umugqa ovela “eNcwadini Yomhlaba YaseJingzhou” (荆州土地记) yenkathi yaseWestern Jin: “itiye livela kuzo zonke izifunda eziyisikhombisa zaseWuling, futhi yilona elingcono kakhulu”; iTaoyuan ibhekwa njengenye yalezi zifunda eziyisikhombisa.
    * **1969 — ukutholakala.** Ezintabeni zendawo yaseTaipingpu, eduze kwendawo yaseLujiachong (陆家冲), kwatholakala isihlahla sasendle samaqabunga amakhulu. Imibhalo yendawo isibiza ngenkulungwane yeminyaka; ubudala abufakazelwa yilutho.
    * **1970–1980s — ukukhetha.** Isihlahla sakhethwa futhi sandiswa. Enye incwadi eyisethenjwa ibeka umsebenzi wokukhetha phakathi kuka-1976 no-1992 futhi ibiza abenzi njengesiteshi sezitshalo zetiye sesifunda kanye nesikhungo setiye se-Hunan Agricultural University.
    * **1989.** Uhlobo lwadlula ukuhlolwa kwesayensi kwesifundazwe.
    * **1992.** Ikhomishini yezinhlobo zezolimo yesifundazwe yavuma uhlobo ngaphansi kwegama elithi “桃源大叶”.
    * **2005.** Kwakhishwa indinganiso yesifundazwe i-DB43/272-2005 “桃源大叶茶”.
    * **Ngasekupheleni kweminyaka yama-2000.** Uphawu No. 6230496 luvela ohlwini lwezinkomba zezindawo ezibhalisiwe zango-2009.
* **Igama:**
    * “Taoyuan” (桃源) — “umthombo wamapentshisi”, igama lesifunda; libhekisela “eMthonjeni Wamapentshisi” kaTao Yuanming.
    * “Daye” (大叶, *dàyè*) — “iqabunga elikhulu”, ngesici esiyinhloko sohlobo.
    * “Cha” (茶, *chá*) — “itiye”.
* **Ukubaluleka kwamasiko:** KwiTaoyuan lolu uhlobo olukhule lwaba umkhakha wesifunda kusukela esihlahleni esisodwa, futhi ngesikhathi esifanayo yigama letiye. Imibhalo yendawo iphinda futhi ifomula yokudumisa ngaye ethi “ngesimo iqhudelana ne-longjing, ngephunga liphakeme kune-biluochun, ngencasa liphikisana ne-maofeng” (形赛龙井，香高碧螺，味斗[毛峰](https://thetea.app/zu/article/maofengcha)) — lokhu kudumisa, hhayi incazelo.

**3. Incazelo yezitshalo kanye nempahla eluhlaza:**

* **Uhlobo:** **桃源大叶** (*Táoyuán dàyè*) — uhlobo lwendawo lwamaqabunga amakhulu, olukhethwe esihlahleni esisodwa sasendle.
* **Isihlahla:** Ngokwezincazelo eziyisethenjwa — sinomqhele ovulekile; amagatsha awugqinsi futhi athambekele ekubeni mancane.
* **Iqabunga:** Likhulu, lithambile, li-elliptical. Umbala wemithombo uyaphikisana: abanye bathi iqabunga liluhlaza okotshani okumnyama, omunye uthi liphuzi-luhlaza futhi licwebezela.
* **Amahlumela:** Awugqinsi; i-bud inkulu, inoboya. Enye incwadi eyisethenjwa ichaza ihlumela njengeluhlaza elinomthunzi obomvu-purple futhi inikeza isisindo samahlumela ayikhulu “i-bud namahlamvu amathathu” — 103.0 g.
* **Izikhathi:** Ama-bud asentwasahlobo aqala, ngokwencwadi efanayo, maphakathi noMashi.
* **Izici:** Isivuno sichazwa ngezindlela ezahlukene: incwadi eyisethenjwa ngohlobo luthi singaphakathi nendawo, imibhalo yendawo ithi siphezulu. Ukumelana namakhaza nesomiso — kuhle.
* **Indinganiso yokukha:** Emigqeni emithathu emithonjeni etholakele ayinikeziwe.

**4. I-Terroir kanye nezici zokutshala:**

* **Isifunda:** Izintaba zesifunda saseTaoyuan, lapho, ngokwezincazelo zendawo, kuhlangana khona izintaba ze-Xuefengshan (雪峰山) ne-Wulingshan (武陵山). Imibhalo yendawo ibiza idolobhana lase-Cha’anpu (茶庵铺) njengesikhungo setiye ekujuleni kwe-Uyunjie (乌云界); idolobhana ligelezwa umfula i-Yiwangxi (夷望溪).
* **Isimo sezulu:** Ngokwencazelo yendawo — imvula eningi yemonsoon, eguqukayo kusuka kuma-subtropics aphakathi kuya enyakatho; ithambile, inamanzi amaningi.
* **Ubude bokutshala:** Idatha emithonjeni etholakele ayikho.
* **Inhlabathi:** Ezincazelweni zendawo — ivundile futhi ine-silt; uhlobo oluqondile emithonjeni etholakele alukho.
* **Ukusabalala kohlobo:** Umbhalo wendawo uthi uhlobo lukhula ezifundeni eziyishumi nanhlanu nasemadolobheni ezifundazweni ezintathu eningizimu yeYangtze. Izindawo zamasimu ngaphansi kohlobo kuTaoyuan ngokwayo emithonjeni etholakele azinikeziwe.

**5. Ubuchwepheshe bokukhiqiza:**

Ubucwepheshe obuhlukile bomugqa ngamunye wemigqa emithathu — itiye le-bud, i-maojian kanye netiye eliluhlaza lamaqabunga — emithonjeni etholakele abukho. Ngezansi — uhlelo olujwayelekile lwesigaba setiye eliluhlaza, hhayi incazelo yobuchwepheshe be-Taoyuan Daye Cha.

* **Ukukha (采摘 — *cǎizhāi*):** Ama-bud amancane namahlamvu; etiyeni le-bud — ama-bud kuphela.
* **Ukwenza ukubuna (摊放 — *tānfàng*):** Iqabunga lilaliswa ngendwetshana encane ukuze kukhishwe ingxenye yomswakama.
* **Ukulungisa (杀青 — *shāqīng*):** Ukushisa kumisa i-oxidation.
* **Ukusonga (揉捻 — *róuniǎn*):** Kuma-maojian — kube imicu emincane.
* **Ukomisa (干燥 — *gānzào*).**

**6. Izici ze-Organoleptic:**

Izincazelo zokubukeka komugqa ngamunye wemigqa emithathu emithonjeni etholakele azikho. Incwadi eyisethenjwa ngohlobo inikeza ukuhlola okufushane kwetiye eliluhlaza elivela kulo — “iphunga lihlanzekile, incasa igcwele futhi ivuselela” (香气清纯、滋味浓爽); itiye elibomvu elichotshoziwe elivela ohlotsheni libiza ngokuthi liphumelela kakhulu.

* **Ukubukeka kweqabunga elomile:** Izincazelo emithonjeni etholakele azikho.
* **Iphunga leqabunga elomile:** Izincazelo emithonjeni etholakele azikho.
* **Iphunga lotshwala obusebenzayo:** Etiyeni eliluhlaza elivela ohlotsheni — lihlanzekile (清纯).
* **Incasa:** Etiyeni eliluhlaza elivela ohlotsheni — igcwele futhi ivuselela (浓爽). Imibhalo yendawo igcizelela ukuthi itiye limelana nokuthelwa kaningi.
* **Umbala wotshwala obusebenzayo:** Izincazelo emithonjeni etholakele azikho.
* **Iqabunga elisetshenzisiwe:** Izincazelo emithonjeni etholakele azikho.

**7. Ukwakheka kwamakhemikhali:**

Izinombolo emithonjeni etholakele ziyaphikisana, ngakho-ke ngizinikeza ngokuthi zivela kuphi.

| Inkomba | Idatha | Ivela kuphi |
| :--- | :--- | :--- |
| Izinto ezikhishwayo | 44.18 % | isilinganiso samasampuli ashunqisiwe asentwasahlobo, ehlobo nasekwindla ka-1987–1989 |
| Ama-polyphenol | 31.69 % | isilinganiso sango-1991 |
| Izinto ezikhishwayo | kuze kufike ku-49 % | umbhalo wendawo ngaphandle kwendlela ecacisiwe |
| Ama-polyphenol | 34 % | umbhalo wendawo ofanayo |
| Ama-amino acid | 4.69 % | umbhalo wendawo ofanayo |

Imigqa emibili yokuqala inikezwa ukushicilelwa kwehhovisi lezibalo likaHunan ngohlobo. Lena idatha yezinto ezingavuthiwe zohlobo, hhayi izinkomba zetiye eliphelele ngokwendinganiso. Imithombo ivumelana kokukodwa: uhlobo lucebe ngezinto ezikhishwayo nama-polyphenol.

**8. Izici eziwusizo:**

Idatha eqinisekisiwe ngokusebenza kwaleli tiye ngokwaso ayikho.

**9. Ukuphisa:**

Umkhuba wesigaba setiye eliluhlaza — yonke imigqa emithathu yophawu ingena ngaphansi kwawo.

* **Izinga lokushisa lamanzi:** 80–85 °C; etiyeni le-bud — eduze no-80 °C.
* **Inani letiye:** 3 g ku-150 ml.
* **Isitsha:** Ingilazi yengilazi noma i-gaiwan emhlophe.
* **Inqubo:**
    1. Fudumeza isitsha.
    2. Faka itiye bese uthela amanzi ngasodongeni.
    3. Ukuthelwa kokuqala — ngemuva kwemizuzwana engama-40–60.
    4. Phuza, ushiya ingxenye yotshwala.
    5. Thela amanzi futhi.
    6. Ukuphindwaphindwa kathathu noma kane; imithombo iphawula ukuthi itiye lalolu hlobo limelana nokuthelwa kaningi.

**10. Ukugcina:**

Umkhuba wesigaba setiye eliluhlaza. Kupakishwe ngokuvalekile, efrijini ku-0–5 °C, ngaphandle kokukhanya, umswakama nephunga; kungcono ukuphuzwa phakathi nonyaka.

**11. Intengo kanye nama-fake:**

Idatha ngezintengo emithonjeni etholakele ayikho.

* **Ugwema kanjani ama-fake:**
    * Funa uphawu lwesitifiketi sezindawo No. 6230496 ephaketheni.
    * Hlola ukuthi umkhiqizi uvela esifundeni saseTaoyuan.
    * Khumbula ukuthi igama lohlobo aliqinisekisi imvelaphi: uhlobo lusatshalaliswa kude nangaphandle kwesifunda, kanti uphawu — kuphela etiyeni elivela eTaoyuan.
    * Cacisa ukuthi yimuphi umugqa emithathu osephaketheni — itiye le-bud, i-maojian noma itiye eliluhlaza lamaqabunga.

**12. Amaqiniso athokozisayo:**

* Lonke uhlobo luqala esihlahleni esisodwa sasendle esatholakala ngo-1969.
* Kusukela ekutholakaleni kuya ekuvunyelweni kohlobo kwadlula iminyaka engaphezu kwamashumi amabili.
* Igama lesifunda libhekisela “eMthonjeni Wamapentshisi” — indaba kaTao Yuanming ngesifunda esifihliwe emhlabeni.
* Ngaphandle kwalolu phawu, isifunda sinokunye okuqokwe okuhlukile kwetiye elibomvu — i-[桃源红茶](https://thetea.app/zu/article/taoyuan-hongcha).

**13. Ukuqhathanisa namanye amatiye aseHunan:**

* **I-Shimen Yin Feng ([石门银峰](https://thetea.app/zu/article/shimen-yin-feng)):** Itiye eliluhlaza lesifunda saseShimen sesifunda sedolobha esifanayo saseChangde; igama lakhona, ngokungafani ne-Taoyuan Daye, alibizi uhlobo.
* **I-Guzhang Mao Jian ([古丈毛尖](https://thetea.app/zu/article/guzhang-mao-jian)):** I-maojian eluhlaza laseHunan lase-Xiangxi — ukuze liqhathaniswe ne-maojian yohlobo lwamaqabunga amakhulu.
* **I-Yueyang Yellow Tea ([岳阳黄茶](https://thetea.app/zu/article/yueyang-huangcha)):** I-athikili ye-corpus ibiza i-Taoyuan Daye phakathi kwezinhlobo okwenziwa ngazo itiye eliphuzi lamaqabunga amakhulu.
* **I-Anhua Hei Cha ([安化黑茶](https://thetea.app/zu/article/anhua-heicha)):** Itiye elimnyama lase-Anhua; umbhalo wendawo ngohlobo ubiza i-Taoyuan Daye njengempahla ebalulekile yetiye elibomvu nelimnyama futhi ulihlobanisa netiye elimnyama lase-Anhua.

**Ekuphetheni:**

I-Taoyuan Daye Cha — yisenzakalo esingavamile lapho igama letiye lifana negama lohlobo. Isihlahla esisodwa sasendle, esatholakala ngo-1969, saba uhlobo lwesifundazwe olunamaqabunga amakhulu athambile namahlumela awugqinsi anoboya, acebe ngezinto ezikhishwayo, bese kuba uphawu, lapho isifunda senza khona itiye le-bud, i-maojian kanye netiye eliluhlaza lamaqabunga. Izincazelo zokubukeka komugqa ngamunye okwamanje zimbalwa, kodwa umlando wohlobo ulandelwa kusukela ekutholakaleni kuya ekuvunyelweni.
