---
title: "Líchuān báichá"
url: https://thetea.app/zu/article/lichuan-baicha
lang: zu
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Líchuān báichá (黎川白茶)

**I-Lichuan Baicha** (*Líchuān báichá*, 黎川白茶) itiye lesifunda sase-Lichuan (黎川县) esifundeni sasedolobheni sase-Fuzhou empumalanga yesifundazwe sase-Jiangxi, emngceleni ne-Fujian. Igama lihunyushwa ngokuthi "itiye elimhlophe lase-Lichuan", kodwa igama elithi "baicha" egameni lesigaba alifakazeli: lokhu kubizwa kanjalo kokubili itiye elimhlophe langempela, kanye netiye eliluhlaza elivela ezinhlotsheni ezinamaqabunga akhanyayo, njenge-Anji Baicha. Umbiko wesifunda wango-2026 uchaza ukwelapha ngokwemvelo kanye nokomiswa enhlanganweni yokusebenzisana yase-"Chuanwu" (船屋) — amasu etiye elimhlophe, — kodwa lokhu kuyindaba yebhizinisi elilodwa, hhayi imfuneko yophawu. Ubuchwepheshe bophawu kufanele bubekwe yizinga lesifundazwe, umklamo walo wethulwa ukuze kuxoxiswane ngawo ngo-2026; umbhalo walo angiwubonanga, ngakho-ke isigaba sishiywe sivulekile. Ngakolunye uhlangothi, igama linezindlela ezimbili zokuvikelwa — ukukhonjwa kwendawo yezolimo ngo-2019 kanye nokuqashelwa komkhiqizo onokukhonjwa kwendawo ngo-2025 — kanye nendawo engavamile enemininingwane eminingi, echazwe ngamadolobhana.

**1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi:**

* **Uhlobo:** Akumisiwe ngokwedokhumenti. Isithasiselo sesimemezelo se-CNIPA sichaza imingcele yendawo, hhayi ukucutshungulwa. Amakhasi adumile mayelana netiye aphinda incazelo evamile ye-encyclopedia yetiye elimhlophe — ngokuvutshelwa kwemvelo kanye nezinhlobo zase-Fujian, — ngokusobala ezingahlobene ne-Lichuan. Okubaluleke kakhulu umbiko wesifunda wango-2026: emugqeni wokukhiqiza wenhlangano yokusebenzisana yase-"Chuanwu" iqabunga livutshelwa ngendlela yemvelo, bese liyabunjwa futhi lomiswe, kanti ukuqinisa akukhulunyiwe. Lobu ubuchwepheshe betiye elimhlophe, kodwa yincazelo yokukhiqiza okukodwa, hhayi umthetho wophawu; umklamo wezinga lesifundazwe okufanele ubusekele angiwubonanga.
* **Isicupho segama:** «白茶» (*báichá*) egameni kungasho kokubili isigaba, kanye nombala weqabunga lohlobo olunamaqabunga akhanyayo; i-Anji Baicha ne-Zixi Baicha ngamatiye aluhlaza. Idokhumenti yophawu ayikuxazululi lokhu; umbiko wesifunda ukhomba ubuchwepheshe betiye elimhlophe (bheka isigaba 5).
* **Isigaba:** Itiye elinezindlela ezimbili zokuvikelwa kwendawo.
* **Imvelaphi:** I-China, isifundazwe sase-Jiangxi (江西, *Jiāngxī*), isifunda sedolobha sase-Fuzhou (抚州, *Fǔzhōu*), isifunda sase-Lichuan (黎川, *Líchuān*).
* **Indawo yokuvikelwa:** Ngokwesimemezelo se-CNIPA No. 640 (2025) — amayunithi ayisishiyagalombili emingceleni yawo esebenzayo: idolobhana lase-Zhouhu elisesigodini sase-Huashan, idolobhana lase-Sheping esifundeni sase-Sheping, idolobhana lase-Dayun esifundeni sase-Tanxi, amadolobhana ase-Shili nase-Dianshan esigodini sase-Rifeng, idolobhana lase-Zhonghu esigodini sase-Hongcun, idolobhana lase-Desheng esigodini sase-Desheng kanye nesifunda sase-Houcun ngokuphelele.
* **Izixhumanisi zendawo:** 116°50′30.52″–117°04′58.53″ E, 27°07′46.62″–27°30′52.81″ N — ngamakhulu ezingxenye zomzuzwana.

**2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwamasiko:**

* **Umlando:**
    * **2019.** UMnyango Wezolimo Nezindaba Zasemakhaya wabhalisa i-"Lichuan Baicha" njengomkhiqizo wezolimo onokukhonjwa kwendawo, inombolo AGI02686; ngo-August walowo nyaka kwakusazisweni lomphakathi mayelana nokubhaliswa. Umnikazi — inhlangano yesifunda yemboni yetiye.
    * **2021.** Iphephandaba i-"Jiangxi Daily", ngokulandisa kabusha kwe-"Xinxi Daily", libiza i-"Lichuan Baicha" phakathi kwemikhiqizo emihlanu yesifunda enokukhonjwa kwendawo kwezolimo, kanti ipaki yezimboni yetiye elimhlophe yase-"Chuanwu" (船屋) — phakathi kwamapaki amahlanu ezolimo abonisa isifundazwe. I-"Chuanwu" ibalulwa futhi njengenye yezimpawu zesifunda.
    * **2024.** Ngokombiko kahulumeni wedolobha lase-Fuzhou, i-"Lichuan Baicha" yangena eqoqweni lesibili likazwelonke lwemikhiqizo yezolimo "eyaziwayo, ekhethekile, esezingeni eliphezulu futhi emisha" (全国名特优新农产品名录).
    * **2025.** Ngesimemezelo se-CNIPA No. 640 (umugqa wesithasiselo 700) igama liqashelwa njengomkhiqizo onokukhonjwa kwendawo. Ihovisi lesifunda lokuphatha imakethe likubiza lokhu ngokudluliselwa kokukhonjwa kwezolimo kuhlelo olusha lokuvikelwa.
    * **2026.** Kushicilelwa ukuze kuxoxiswane umklamo wezinga lesifundazwe sase-Jiangxi "Izidingo zekhwalithi yomkhiqizo onokukhonjwa kwendawo. I-Lichuan baicha": amagama, indawo, izidingo zobuchwepheshe, ukulawula, ukumaka, ukulandelela. Umbhalo walo angiwubonanga.
* **Igama:** «Lichuan» (黎川) — igama lesifunda; «baicha» (白茶) — "itiye elimhlophe".
* **Ungadidani:** Nedolobha lase-Lichuan e-Hubei (利川市), okuqanjwe ngalo itiye elibomvu i-Lichuan Hong. Izinhlamvu zehlukile (黎川 ne-利川), izifundazwe zehlukile, amatiye ahlukile; kuphela ukuhunyushwa kwesiRashiya kwegama okufanayo.
* **Ukubaluleka kwamasiko:** Ayikho imininingwane emithonjeni etholiwe.

**3. Incazelo Yezitshalo kanye Nezinto Ezisetshenziswayo:**

* **Uhlobo / Cultivar:** Alukabizwa emithonjeni etholiwe.
* **Izinto ezisetshenziswayo:** Amakhasi adumile abhala ukuthi itiye eliqediwe liwona amahlumela ikakhulukazi, ambozwe kakhulu uboya obumhlophe; umusho ufana nencazelo evamile yetiye elimhlophe. Umbiko wesifunda wango-2026 uchaza ngokuhlukile: engadini yenhlangano yokusebenzisana kuqoqwa ihlumela elineqabunga elilodwa (一芽一叶), elimbozwe uboya obumhlophe obuncane.
* **Isikhathi sokuqoqa:** Ngokwalowo mbiko, ngasekupheleni kuka-March 2026 ukuqoqa kwentwasahlobo kwakusezingeni eliphezulu futhi, ngokwamazwi omqoqi, kwakuzoqhubeka kuze kube sekupheleni kuka-May. Angizibonanga izidingo zophawu mayelana nokuqoqa.

**4. I-Terroir kanye Nezici Zokutshala:**

* **Isifunda:** IMpumalanga ye-Jiangxi, isifunda esisemngceleni ne-Fujian.
* **Izinguqulo ezimbili zendawo:** Ukukhonjwa kwezolimo kwe-2019 kuhlanganisa izigodi nezifunda eziyisikhombisa — i-Huashan, i-Sheping, i-Tanxi, i-Rifeng, i-Hongcun, i-Desheng ne-Houcun — namadolobhana okuphatha angama-37. Isimemezelo se-CNIPA sango-2025 sibiza kuphela amadolobhana athile kulawo mayunithi ayisikhombisa, ngaphandle kwesifunda sase-Houcun, esithathwe ngokuphelele. Unxande wezixhumanisi ngaso leso sikhathi uyafana, kuphela ekukhonjweni kwe-2019 amasekhondi asondedwe kubuningi. Ukuthi lezi zindawo ezimbili zihlobana kanjani ngokomthetho, angikuhlolanga.
* **Usayizi wemboni:** Ngokwemininingwane kahulumeni wedolobha lase-Fuzhou (2024), esifundeni kukhona amahektha angama-610 etiye elimhlophe.
* **Usayizi wendawo:** Ngobude, unxande uthatha cishe imizuzu eyishumi nane ye-arc, ngobubanzi — cishe amashumi amabili nantathu.
* **Ukuphakama, isimo sezulu, inhlabathi:** Ayikho imininingwane emithonjeni etholiwe.

**5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:**

Angizibonanga izidingo zophawu mayelana nobuchwepheshe. Okuwukuphela kwencazelo ehlobene ne-Lichuan — umbiko wesifunda wango-2026 mayelana nomsebenzi wenhlangano yokusebenzisana yase-"Chuanwu": iqabunga elisha lingena emugqeni, livutshelwa ngendlela yemvelo (自然萎凋), bese liyabunjwa futhi lomiswa (塑形烘干) futhi licwengisiswa (精制); isikhathi nezinga lokushisa, ngokwamazwi wesisebenzi, kugcinwa ngaphansi kokulawula. Imininingwane ethile ayikho, ukuqinisa akukhulunyiwe. Amakhasi adumile anikeza uhlelo "ukuvutshelwa kwemvelo, bese kuba ukoma kancane emlilweni obuthakathaka", kodwa lokhu kuyincazelo evamile yetiye elimhlophe. Njengoba isigaba singamiswanga ngokwedokhumenti, uhlelo olujwayelekile lwesigaba aluvezwa lapha.

**6. Izimpawu Zokuzwa:**

Izincazelo zekhwalithi ezivela kufayela lokubhalisa lokukhonjwa kwezolimo angizibonanga. Okuwukuphela kwencazelo — evela embikweni kahulumeni wedolobha lase-Fuzhou (2024).

* **Ukubukeka kweqabunga elomile:** Azikho izincazelo ezihlobene naleli tiye emithonjeni etholiwe.
* **Iphunga leqabunga elomile:** Azikho izincazelo emithonjeni etholiwe.
* **Iphunga lotshwala obushisayo:** Uhulumeni wedolobha ubiza iphunga ngokuthi elimnandi kakhulu (香气馥郁), ngaphandle kokucacisa ukuthi eleqabunga elomile noma eletshwala.
* **Ukunambitheka:** Bushelelezi futhi kumnandi, kulula futhi kuhle (口感顺滑甘甜、淡而清雅) — ngokwalowo mbiko.
* **Umbala wetshwala obushisayo:** Azikho izincazelo emithonjeni etholiwe.
* **Isisekelo setiye (iqabunga elidliwe):** Azikho izincazelo emithonjeni etholiwe.

**7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:**

Ayikho imininingwane yamakhemikhali emithonjeni etholiwe.

**8. Izinzuzo Zezempilo:**

Ayikho imininingwane eqinisekisiwe mayelana nomphumela waleli tiye ngokwawo.

**9. Ukuphisa:**

Umkhuba wesigaba. Isigaba asimisiwe; eqabungeni elibucayi — kungaba itiye elimhlophe noma eliluhlaza elivela ezinhlotsheni ezinamaqabunga akhanyayo — ngokuvamile le mingcele ilandelayo.

* **Izinga lokushisa lamanzi:** 80–85 °C.
* **Inani letiye:** 3 g nge-150 ml.
* **Izitsha:** Ingilazi yengilazi noma i-gaiwan emhlophe.
* **Inqubo:** Ukufudumeza izitsha; ukufakwa kokuqala — cishe umzuzu; ukufakwa kabili noma kathathu okuphindwayo.

**10. Ukugcinwa:**

Umkhuba wesigaba. Emaphaketheni avaliwe, ngaphandle kokukhanya, umswakama kanye namaphunga angaphandle. Uma itiye livela ukuthi liluhlaza, ligcinwa esiqandisini futhi liphuzwa phakathi nonyaka.

**11. Intengo Kanye Nemikhiqizo Yomgunyathi:**

Ayikho imininingwane ngezintengo emithonjeni etholiwe.

* **Uzivikela kanjani emikhiqizweni yomgunyathi:**
    * Funa ephaketheni uphawu lokukhonjwa kwendawo kwezolimo noma uphawu lomkhiqizo onokukhonjwa kwendawo.
    * Hlola ukuthi umkhiqizi uvela esifundeni sase-Lichuan esifundazweni sase-Jiangxi.
    * Ungadidani ne-Lichuan yase-Hubei (利川).

**12. Amaqiniso Athakazelisayo:**

* Indawo yokuvikelwa ayichazwa ngezifunda, kodwa ngamadolobhana ngamanye.
* Izixhumanisi zendawo zinikezwe ngamakhulu ezingxenye zomzuzwana.
* IsiRashiya esithi "Lichuan" sidlulisela izifunda ezimbili ezahlukene — i-Lichuan yase-Jiangxi 黎川 kanye ne-Lichuan yase-Hubei 利川.

**13. Ukuqhathaniswa namanye amatiye "amhlophe" ngegama:**

* **I-Zixi Bai Cha ([资溪白茶](https://thetea.app/zu/article/zixi-baicha)):** Itiye lesifunda somkhandlu wedolobha ofanayo wase-Fuzhou; ngokwe-athikili ye-corpus — itiye eliluhlaza elivela ezinhlotsheni ezinamaqabunga amhlophe.
* **I-Anji Bai Cha ([安吉白茶](https://thetea.app/zu/article/anji-baicha)):** Isibonelo esiyinhloko sokuthi "okumhlophe" egameni kuba itiye eliluhlaza ngobuchwepheshe.
* **I-Lichuan Hong ([利川红](https://thetea.app/zu/article/lichuan-hong)):** Itiye elibomvu lase-Lichuan yase-Hubei — igama elifanayo kuphela ekuhunyushweni kwesiRashiya.

**Ekuphetheni:**

I-Lichuan Baicha igama elinendawo echazwe ngokucophelela kanye nezindlela ezimbili zokuvikelwa. Umbiko wesifunda ukhuluma ngokuvutshelwa kwemvelo nokomiswa, okungukuthi amasu etiye elimhlophe, kodwa idokhumenti yophawu mayelana nobuchwepheshe okwamanje ithule. Kuze kube izinga lesifundazwe lamukelwa futhi umbhalo walo ungafundiwe, isigaba setiye sihlala sivulekile.
